Bài 7. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp

Hoạt động 2: Vai trò của các nhân tố kinh tế - xã hội đối với sự phát triển và phân bố nông nghiệp.. *HS hiểu:.[r]

Tiết 7 – Tuần 4

Ngày dạy: 20.09.2016 Bài 7

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ NÔNG NGHIỆP 1 MỤC TIÊU: 1.1 Kiến thức: *HS biết: Hoạt động 1: Vai trò của các nhân tố tự nhiên đối với sự phát triển và phân bố nông nghiệp Hoạt động 2: Vai trò của các nhân tố kinh tế - xã hội đối với sự phát triển và phân bố nông nghiệp *HS hiểu: Hoạt động 1: Tài nguyên thiên nhiên là tiền đề cơ bản Hoạt động 2: Điều kiện kinh tế - xã hội là nhân tố quyết định 1.2 Kĩ năng: *HS thực hiện được: - Phân tích thuận lợi và khó khăn của TNTN đối với sự phát triển nông nghiệp

- Rèn kĩ năng đánh giá giá trị kinh tế các tài nguyên thiên nhiên - Biết sơ đố hoá các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp *HS thực hiện thành thạo: Biết liên hệ với thực tế địa phương, quan sát tranh ảnh, bản đồ 1.3 Thái độ: *Thói quen: HS có ý thức bảo vệ môi trường *Tính cách: Không đồng tình với những hoạt động làm ô nhiễm đất, nước, khí hậu, sinh vật 2 NỘI DUNG BÀI HỌC: - Các nhân tố tự nhiên và xã hội ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp 3 CHUẨN BỊ: 3.1 Giáo viên: KSD 3.2 Học sinh: tập bản đồ Địa lí 9 4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP: 4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện: 9A1:………

9A2:………

9A3:………

9A4:………

9A5:………

4.2 Kiểm tra mieäng:

Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nước ta được thể

hiện như thế nào? (nêu rõ) (8 điểm)

Nêu các nhân tố tự nhiên ảnh hưởng đến sự phát

triển và phân bố nông nghiệp: (2 điểm)

a Chuyển dịch cơ cấu ngành

b Chuyển dịch cơ cấu lãnh thổ

c Chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế

- TN đất, nước, khí hậu, sinh vật

4.3 Tiến trình bài học:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

*Khởi động: Cùng với sự phát triển của đất nước, các

nhân tố góp phần rất quan trọng đó là TNTH Vậy các

tài nguyên thiên nhiên và nhân tố kinh tế xã hội đối

với sự phát triển và phân bố nông nghiệp ra sao?

Ho

ạt động 1: cả lớp – Nhóm (18p) - Giáo dục môi

trường

Sự phát triển và phân bố nông nghiệp phụ thuộc vào

những nhân tố tự nhiên nào?

- Đất, nước, khí hậu, sinh vật

- Cho biết vai trò của đất đối với nghành nông nghiệp?

- Hoạt động nhóm (trình bày theo sơ đồ tư duy)

Nước ta có mấy nhóm đất chính? Tên? Diện tích mỗi

nhóm? Phân bố và các loại cây trồng thích hợp?

Feralít và phù sa

- Feralít có diện tích: 16 triệu ha Tập trung chủ yếu ở

MN&TD, Tây Nguyên, ĐNB Thuận lợi trồng cây

cong nghiệp nhiệt đới (cao su, cà phê quy mô lớn)

- Phù sa có diện tích: 3 triệu ha Tập trung chủ yếu ở

hai đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu

Long Thuận lợi: trồng cây lúa nước, các cây hoa màu

khác

- Giáo viên: Tài nguyên đất ở nước ta rất hạn chế

Bình quân dích tích đất trên đầu người ngày càng giảm

do nhiều nhân tố Cần sử dụng hợp lí để nâng cao độ

phì cho đất

Bằng kiến thức đã học trình bày đặc điểm khí hậu

nước ta?

*Thuận lợi: Nhiệt đới gió mùa ẩm

Phân hóa rõ theo chiều Bắc vào Nam,

theo độ cao, theo gió mùa

GIÁO DỤC ỨNG PHÓ BĐKH VÀ PCTT

*Khó khăn: Những diễn biến thất thường của khí hậu:

bão, lũ lụt, hạn hán, gió Tây khô nóng… (những khó

khăn này đã ảnh hưởng không nhỏ đến nông nghiệp

nước ta)

Tài nguyên nước của VN có đặc điểm gì?

Tại sao thuỷ lợi là biện pháp hàng đầu trong thâm

canh nông nghiệp của nước ta?

- Chống úng lụt mùa mưa bão

- Cung cấp nước tưới cho mùa khô

- Cải tạo đất mở rộng diện tích canh tác Tăng vụ,

thay đổi cơ cấu cây trồng, mùa vụ

Trong môi trường nhiệt đới gió mùa ẩm, tài nguyên

sinh vật nước ta có đặc điểm gì?

- Đa dạng về hệ sinh thái, giàu có về thành phần loài

Tài nguyên sinh vật tạo những cơ sở gì cho sự triển và

phân bố nông nghiệp?

*Giáo dục môi trường:

I Các nhân tố tự nhiên: Là tiền đề cơ

bản

1 Tài nguyên đất:

- Là tài nguyên quý giá, tư liệu sản xuất không thể thay thế được

- Có 2 nhóm đất chính: Feralít và phù sa

2 Tài nguyên khí hậu:

- Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm, cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt quanh năm

- Khí hậu phân hoá  đa dạng cây trồng

3 Tài nguyên nước:

- Nguồn nước phong phú

- Thuỷ lợi là biện pháp hàng đầu trong thâm canh nông nghiệp tạo ra năng suất

và tăng sản lượng cây trồng

4 Tài nguyên sinh vật:

- Là cơ sở thuần dưỡng, lai tạo giống cây trồng và vật nuôi

Trong sản xuất nông nghiệp chúng ta cần các yếu tố

quan trọng nào? Một trong các yếu tố trên bị ô nhiễm

sẽ gây khó khăn gì cho cuộc sống?

- Đất, nước, sinh vật, khí hậu, các yếu tố đó mang lại

cho con người nguồn thực phẩm sạch Nhưng các yếu

tố trên hiện đang bị tàn phá gây ô nhiễm môi trường

xung quanh, không ủng hộ các hoạt động làm ô nhiễm

môi trường

Chuyển ý Ho

ạt động 2: cá nhân (12p)

Tình hình dân cư và nguồn lao động nước ta 2003 như

thế nào?

- 74% dân số sống ở nông thôn

- 60%lao động - nông nghiệp

Những mặt mạnh của nguồn lao động nước ta?

Đọc SGK và sự hiểu biết, cho biết vai trò của yếu tố

chính sách đã tác động lên những vấn đề gì trong nông

nghiệp?

- Tác động mạnh tới dân cư và lao động nông thôn

(kích thích sản xuất, thu hút tạo việc làm…)

- Hoàn thiện cơ sở vật chất kĩ thuật trong nông

nghiệp

- Tạo mô hình phát triển nông nghiệp thích hợp, khai

thác mọi tiềm năng sẵn có (kinh tế hộ gia đình, trang

trại )

- Mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, thúc đẩy sản

xuất, đa dạng hóa sản phẩm, chuyển đổi cơ cấu giống

cây trồng, vật nuôi

Hãy kể tên một số cơ sở vật chất kĩ thuật trong nông

nghiệp?

- Dịch vụ trồng trọt - thủy lợi - dịch vụ chăn nuôi cơ

sở vật chất kĩ thuật

Đảng và Nhà nước có những chính sách mới để phát

triển nông nghiệp như thế nào?

- Phát triển kinh tế hộ gia đình

- Nông nghiệp hướng ra xuất khẩu

Tình hình thị trường trong và ngoài nước như thế nào?

- Được mở rộng thúc đẩy sản xuất đa dạng hóa sản

phẩm nông nghiệp, chuyển đổi cây trồng vật nuôi

- Sức mua thị trưòng trong nước giảm, chuyển đổi cơ

cấu gặp nhiều khó khăn

- Thị trường ngoài nước biến động

II Các nhân tố kinh tế - xã hội:

1 Dân cư và lao động nông thôn:

- Lao động trong nông nghiệp chiếm tỉ lệ lớn, giàu kinh nghiệm, nhạy bén

2 Cơ sở vật chất kĩ thuật:

- Ngày càng hoàn thiện hơn

3 Chính sách phát triển nông nghiệp:

- Có vai trò chỉ đạo, khuyến khích sản xuất, thúc đẩy nông nghiệp phát triển

4 Thị trường trong và ngoài nước:

- Ngày càng được mở rộng, nhưng nhiều biến động

4.4 Tổng kết: Hướng dẫn HS vẽ sơ đồ tư duy bài học.

4.5 Hướng dẫn học tập:

*Đối với bài học tiết này:

Học bài : Các nhân tố tự nhiên, các nhân tố kinh tế - xã hội

Trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trang 27 sách giáo khoa

Làm bài tập 1, 2, 3 trang 11 - Tập bản đồ Địa lí 9.

*Đối với bài học tiết sau:

Chuẩn bị bài 8: “Sự phát triển và phân bố nông nghiệp”:

- Đặc điểm của ngành trồng trọt: các loại cây trồng, vật nuôi

- Các vùng sản xuất nông nghiệp chuyên môn hoá?

- Về mặt kĩ thuật, nông nghiệp có tiến bộ gì?

5 PHỤ LỤC:

………

………

………

Tiết 8 – Tuần 4 Ngày dạy : 22.09.2016 Bài 8 SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ NÔNG NGHIỆP 1 MỤC TIÊU: 1.1 Kiến thức: *HS biết: Hoạt động 1: Nắm được đặc điểm phát triển và phân bố một số cây trồng chủ yếu: cây công nghiệp, cây lương thực, cây ăn quả Hoạt động 2: Biết đặc điểm phát triển và phân bố một số vật nuôi chủ yếu *HS hiểu: Hoạt động 1: Sự phân bố sản xuất nông nghiệp với việc hình thành các vùng sản xuất tập trung, các sản phẩm sản xuất nông nghiệp chủ yếu 1.2 Kĩ năng: *HS thực hiện được: Rèn kĩ năng phân tích bảng số liệu, kĩ năng phân tích sơ đồ ma trận về phân bố các cây công nghiệp chủ yếu theo vùng - Biết đọc lược đồ nông nghiệp HS thực hiện thành thạo: - Kĩ năng sống : tư duy, giao tiếp - Kĩ năng vẽ biểu đồ 1.3 Thái độ: *Thói quen: Phát triển nông nghiệp phải đi đôi với bảo vệ môi trường *Tính cách: chăm chỉ 2 NỘI DUNG BÀI HỌC: Ngành trồng trọt, ngành chăn nuôi 3 CHUẨN BỊ: 3.1 Giáo viên: bản đồ nông, lâm nghiệp, thuỷ sản Việt Nam 3.2 Học sinh: Tập bản đồ địa 9. 4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP: 4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện: 9A1:………

9A2:………

9A3:………

9A4:………

9A5:………

4.2 Kiểm tra miệng:

Nêu các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển

và phân bố nông nghiệp? (9đ)

Cây lượng thực chính của nước ta là cây gì?

(1đ)

- Các nhân tố tự nhiên (5 điểm)

- Các nhân tố kinh tế - xã hội (4 điểm)

2 Cây lúa

4.3 Tiến trình bài học:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

*Khởi động: nông nghiệp nước ta đã có những bước

phát triển vững chắc, trở thành ngành sản suất hàng

hoá lớn Năng suất sản lượng liên tục tăng

Ho

ạt động 1: cả lớp - Kĩ năng sống : tư duy, giao

tiếp - Giáo dục môi trường (20p)

- Quan sát bảng 8.1 (Cơ cấu giá trị sản xuất ngành

trồng trọt)

Nhận xét sự thay đổi tỉ trọng cây lương thực, cây

công nghiệp?

- Cây lương thực giảm 6,3% (1990 - 2002)

- Cây công nghiệp tăng 9,2% (1990 - 2002)

Sự thay đổi nói lên điều gì?

- Nông nghiệp đang phá thế độc canh Đang phát

huy thế mạnh nền nông nghiệp nhiệt đới

- Quan sát bảng 8.2 (chỉ tiêu sản xuất lúa)

- Giáo viên chia nhóm cho học sinh hoạt động nhóm

Từng đại diện trình bày bổ sung

*Nhóm 1: Tính diện tích sản lượng lúa 1980 - 2002?

Giáo viên: Tăng 1904 ngàn ha gấp 1,34 lần

*Nhóm 2: Tính năng suất lúa cả năm 1980 - 2002?

Giáo viên: Tăng lên 24,1 tạ/ha gấp 2,2 lần

*Nhóm 3: Tính sản lượng lúa cả năm 1980 - 2002?

Giáo viên: Tăng 22,8 triệu tấn gấp gần 3 lần

*Nhóm 4: Tính sản lượng lúa bình quân đầu người

1980 - 2002?

Giáo viên: Tăng 215kg, gấp gần 2 lần

- Từ 1991 trở lại đây lương gạo xuất khẩu tăng từ 1

triệu tấn, 2 triệu tấn (1995), đỉnh cao (1999) xuất

khẩu 4,5 triệu tấn 4 triệu tấn (2003), đến (2004) là

3,8 triệu tấn

Dựa vào vốn hiểu biết hãy cho biết lúa được phân bố

ở đâu? Nguyên nhân nào diện tích và sản lượng đều

tăng?

- Lúa được trồng ở khắp nơi tập rung chủ yếu ở hai

đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long Nhờ áp

dụng khoa học – kĩ thật, lai tạo nhiều giống mới, sử

dụng máy móc trong việc sản xuất lúa

- Quan sát hình 8.1 sgk

Cho biết lợi ích kinh tế của việc trồng cây công

I Ngành trồng trọt:

- Phát triển vững chắc, sản phẩm đa dạng, trồng trọt vẫn là ngành chính

1 Cây lương thực:

- Lúa là cây lương thực chính

- Diện tích, năng suất, sản lượng lúa, sản lượng lúa bình quần lương thực đầu người không ngừng tăng

- Phân bố chủ yếu ở đồng bằng sông Hồng, ĐBSCL, ĐB ven biển miền Trung

2 Cây công nghiệp:

- Đẩy mạnh phát triển để xuất khẩu (cà phê, chè, cao su…) và cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến

- Chủ yếu ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ

và Trung du miền núi Bắc bộ

3 Cây ăn quả:

- Phát triển khá mạnh

- Phân bố chủ yếu ở Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ

- Xuất khẩu, nguyên liệu chế biến, tận dụng tài

nguyên đất, phá thế độc canh, bảo vệ môi trường

- Quan sát bảng 8.3:

Nêu sự phân bố cây công nghiệp hàng năm và lâu

năm gồm những loại cây nào?

Xác định trên lược đồ cây công nghiệp chủ yếu?

- Cây cao su, cây cà phê, chè

Giáo dục môi trường:

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng có ảnh hưởng gì đến

môi trường?

- Trồng cây công nghiệp, phá thế độc canh là một

trong những biện pháp bảo vệ môi trường

- Liên hệ thực tế: Em hãy kể các cây công nghiệp ở

Tây Ninh?

Cao su, mía, đậu …

Tiềm năng của nước ta cho việc phát triển và phân bố

cây ăn quả?

- Khí hậu, đất, nước, thị trường

Kể tên một số loại cây ăn quả trồng ở miền Bắc, miền

Trung, miền Nam?

Ngành trồng cây ăn quả nước ta còn những hạn chế

gì?

- Phát triển còn chậm, thiếu ổn định

- Cần chú trọng đầu tư và phát triển thành vùng

sản xuất có tính chất hàng hóa lớn

- Chú ý khâu chế biến và thị trường

Hiện nay việc xuất khẩu các mặt hàng nông sản của

nước ta găp rất nhiều khó khăn

Chuyển ý

Hoạt động 2 : cá nhân (12p)

Chăn nuôi nước ta chiếm tỉ trọng như thế nào trong

nông nghiệp? Thực tế nói nên điều gì?

- Tỉ trọng 20% - nông nghiệp chưa phát triển

Xác định vùng chăn nuôi trâu, bò chính? Mục đích

chính của việc chăn nuôi trâu bò?

- Trâu bò được nuôi chủ yếu ở trung du, miền núi để

lấy sức kéo

Tại sao bò sữa lại được phát triển ven các thành phố

lớn?

- Gần thị trường tiêu thụ

Xác định vùng nuôi lợn chính? Tại sao lợn được nuôi

nhiều ở đồng bằng sông Hồng?

- Gần vùng sản xuất lương thực, cung cấp thịt, sử

dụng lao động phụ tăng thu nhập, giải quyết phân

hữu cơ

GD sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

II Ngành chăn nuôi:

Chiếm tỉ trọng nhỏ trong nông nghiệp những giữ vai trò quan trọng

1 Chăn nuôi trâu, bò:

- Phát triển ở Trung du và miền núi Bắc Bộ

2 Chăn nuôi lợn:

- Phát triển nhanh về số lượng, chủ yếu tập trung ở Đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long

3 Chăn nuôi gia cầm:

- Năm 2002 có hơn 230 triệu con Chủ yếu tập trung ở đồng bằng

*GV giới thiệu về nguồn năng lượng Biogas tính khả

thi và thiết thực đối với vùng nông thôn nước ta (khí

Biogas được chế biến từ phân lợn)

Hiện nay nước ta và trong khu vực đang phải đối mặt

với nạn dịch gì?

HS: H5N1, Cúm gia cầm Cúm A/H1N1, dịch lợn

tai xanh

- VN đứng thứ 7/40 nước có nuôi trâu Lợn đứng thứ

5/thế giới (23,2tr con) 16tr tấn thịt (2002)

4.4 Tổng kết:

Hướng dẫn HS vẽ biểu đồ

4.5 Hướng dẫn học tập:

*Đối với bài học tiết này:

- Học bài: Ngành trồng trọt, ngành chăn nuôi

Trả lời câu hỏi 1, 2 trang 33 sách giáo khoa

Làm bài tập 1, 2, 3, 4 trang 12, 13 - Tập bản đồ Địa lí 9

*Đối với bài học tiết sau:

Chuẩn bị bài: sự phát triển lâm nghiệp và thuỷ sản

Việc trồng rừng đem lại lợi ích gì? Tại sao chúng ta phảo bảo vệ và trồng rừng?

Những thuận lợi và khó khăn của ngành thuỷ sản nước ta?

5 PHỤ LỤC:

………

………

………