Em hãy chỉ ra những đặc điểm nổi bật của sự vật, con người và 4 cảnh đã được miêu tả trong đoạn văn thơ ở trên?. - Hstl-Gvkl và ghi bảng.[r]
Trang 1NS 7/1/12 ND 10/1/12
Tiết 73,74
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
( Trích Dế Mèn phiêu lưu ký)
( Tô Hoài)
A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs
1.Kiến thức:
- Nhân vật, sự vật, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi
- Dế Mèn: Một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bộtk và kiêu
ngạo
- Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích
2 Kĩ năng:
- Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả
- Phân tích các nhân vật trong đoạn trích
- Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết văn miêu tả
3 Thái độ: Truyện thể hiện được sự yêu thích cho lứa tuổi trẻ thơ; giáo dục được
lối sống cho thế hệ trẻ
B/ Chuẩn bị:
1 GV: Soạn giáo án, tranh về DC,DM
2 HS: Đọc và tóm tắt truyện, soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
* Bước 1:
1 Ổn định lớp:
2 Bài cũ: GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS
* Bước 2: Bài mới (GV thuyết trình):
Hoạt động của thầy và trò
Hđ1: Gv giới thiệu về tác giả và tác phẩm
* MT: Hiểu tác giả, tác phẩm; xác định bố cục,
ngôi kể
* PP: Vấn đáp, thuyết trình
- Gv gọi hs đọc phần chú thích * trong sgk
? Em hiểu gì về nhà văn Tô Hoài?
? Văn bản bài học đời đầu tiên trích từ chương
nào?
GV bổ sung thêm như SGK
- Gv đọc mẫu đoạn đầu- gọi hs đọc tiếp đến hết
- GV yêu cầu HS tóm tắt ->GV tóm tắt lại
? Theo em truyện được kể bằng lời của nhân vật
nào? Cách kể đó là cách kể theo ngôi thứ mấy?
- HS – GVKL: Truyện được kể bằng lời của nhân
vật Dế Mèn Người kể xưng tôi (nhân vật chính
Kiến thức cơ bản I/ Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
- TH sinh năm 1920, quê ởThanh oai- Hà Tây
- Trước CM tháng 8 ông viết văn, có nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi
- Có khối tác phẩm đa dạng, phong phú, gồm nhiều thể loại
2 Tác phẩm: Bài học trích từ chương I của truyện dế Mèn phiêu lưu kí
3 Đọc và tóm tắt:
- Ngôi kể: Ngôi kể thứ nhất (xưng tôi)
- Bố cục: 2 phần + Phần 1: Đầu -> không thể làm lại được
Trang 2của truyện) Đó là cách kể theo ngôi thứ nhất.
? xác định bố cục của truyện?
GV: phương thức biểu đạt: tự sự - miêu tả
Hđ2:Gv hướng dẫn hs dọc hiểu văn bản.
* MT: thấy được vẻ đẹp ngoại hình và tính cách
của Mèn
* PP: Độc lập, gới ý, vấn đáp
? Dế Mèn đã được tác giả miêu tả qua những nét
ngoại hình và hành động ntn? Qua đó em có nhận
xét gì về trình tự và cách miêu tả trong đoạn văn
của Tô Hoài?
GVKL: sức vóc hơn người, sang trọng của bộ
cánh, oai vệ của bộ râu, lợi hại đôi càng, cường
tráng của cơ thể
? Bên cạnh tác giả miêu tả ngoại hình thì tính cách
của Mèn thể hiện qua những chi tiết nào?
GVKL: Tác giả vừa tả chung về hình dáng, vừa
làm nổi bật các chi tiết quan trọng của đối tượng,
vừa miêu tả ngoại hình vừa diễn tả cử chỉ, hành
động để bộc lộ vẻ đẹp sống động, cường tráng và
cả tính nết của Dế Mèn Nhưng đồng thời cũng
cho ta biết cả những nét chưa đẹp , chưa hoàn
thiện trong tính nết, trong nhận thức và hành động
của một chàng dế thanh niên ở tuổi mới lớn Đó là
tính kiêu căng tự phụ về vẻ đẹp và sức mạnh của
mình, xem thường mọi người xung quanh.
? Cho biết cách dùng từ của tác giả để miêu tả
ngoại hình và tính cách của Mèn?
GV: Những từ miêu tả hình dáng và tính cách của
mèn: Cường tráng, mẫm bóng, co cẳng lên, đạp
phanh phách thể hiện một vẻ đẹp trẻ trung, chứa
đầy sức sống tuổi trẻ nhưng tính nết chưa hoàn
thiện.
?Qua đó em thấy hình ảnh Mèn hiện lên ntn trong
truyện?
Tiết 74
(Miêu tả vẻ đẹp cường tráng của mèn) + Phần 2: Còn lại (bài học đầu tiên về đường đời của Mèn)
II/ Đọc - hiểu văn bản 1/ Hình ảnh Dế Mèn:
* Ngoại hình:
- Càng mẫm bóng => Khắc họa chú
- Vuốt nhọn hoắt dế rất đẹp, sức vóc
- Đầu nổi từng tảng , cường tráng, oai
- Răng đen nhánh phong
- Râu dài và uốn cong
* Hành động:
- Co cẳng đạp Dũng mạnh, kiêu phanh phách => căng tự phụ, tính
- tôi vũ lên xốc nổi của tuổi trẻ
- đứng oai vệ
.vuốt râu
- cà khịa với tất
cả mọi người
- ngứa chân đá
- Người rung rinh
mỡ bóng
=> Động từ, tính từ chính xác,gợi cảm
=> Là một thanh niên mạnh mẽ, có tính cách, chứa đầy sức sống của tuổi trẻ
Nhưng Mèn còn là một người hiếu thắng, thích gây gỗ, ngông cuồng, hung hăng, xốc nổi.
2/ Bài học đường đời:
Trang 3HĐ 1: hướng dẫn HS tìm hiểu thái độ của DM đối
với DC
* MT: Thấy thái độ DM đối với DC
* PP: thảo luận, vấn đáp, tìm hiểu
? Dế Mèn đã tỏ thái độ ntn đối với Dế Choắt?
- HS – GVKL:
Mèn luôn tỏ ra thái độ coi thường về sự ốm yếu,
bẩn thỉu, xấu xí của Dế Choắt nhất là trong cách
xưng hô thì Mèn luôn tỏ ra mình là kẻ cả, thứ bậc
trên nên thường gọi choắt bằng "chú mày"
-GV: DM không thèm để ý lời phân trần của DC
mà còn phỉ báng (Đào tổ này thì cho chết) ->
khinh thường, ích kỉ tỏ thái độ thiếu lịch lãm ở
đời
? Em hãy nêu diễn biến việc trêu chị cốc của Dế
Mèn? Sự việc đó dẫn đến hậu quả gì? Và thái độ
của mèn trước cái chết của Dế Choắt?
GV: lúc đầu Mèn tỏ ra huyênh hoang với Dế
Choắt, sau đó thì chui tọt vào hang, yên trí với nơi
ẩn nấp kiên cố của mình Khi nghe chị Cốc mổ vào
đầu Dế Choắt thì Mèn nằm im thin thít, sau khi chị
Cốc bay đi rồi thì mèn mới dám mon men bò ra
khỏi hang Trước cái chết thảm thương của Dế
Choắt, Dế Mèn mới ân hận về việc làm của mình
và thấm thía về bài học đường đời đầu tiên
? Từ đó mèn rút ra được bài học gì cho mình?
Hđ 2: Gv cho hs khái quát nội dung bài học
* MT: nắm tổng quát nội dung và nghệ thuật của
bài
* PP: Tổng hợp, độc lập
- Hs thực hiện phần ghi nhớ trong sgk
Hđ3: Gv cho hs thực hiện phần luyện tập
* MT: Giúp HS từ bài học rút ra ý nghĩa thực tế
* PP: Thảo luận, độc lập, gợi ý
GV chia nhóma thảo luận câu hỏi sau:
1 Hình ảnh những con vật được miêu tả trong
truyện có giống với chúng ta trong thực tế không?
Có đặc điểm nào của con người được gán cho
* Tỏ ra coi thường, trịch thượng, ích kỉ đối với Dế Choắt
- Sự trịch thượng:
+ xưng hô (chú mày, tao) -> bề trên + cái nhìn Mèn: Chân dung DC thê thảm (gầy gò, dài lêu khêu ngơ) -> cao ngạo DM đối với bạn dế mình
- Ích kỉ, khinh thường:
+ sang chơi nhà DC: chê bai luôm thuộm, bề bộn, mắng DC
+ Không cho DC đào cái ngách sang nhà
DM
* Diễn biến và thái độ DM đối với chịk Cốc
- Trêu chị Cốc
+ Lúc bắt đầu trêu: ( ) + Lúc trêu xong: ( ) + Lúc DC bị chết: hối hận
* Bài học: Mèn ân hận và rút ra bài học đường đời đầu tiên: không được kiêu căng tự phụ, không được cậy vào sức khỏe của mình mà hung hăng làm bậy Nếu không suy nghĩ cẩn thận trước khi làm sẽ mang họa vào thân
III/ Tổng kết: Ghi nhớ: (SGK/11.)
IV/ Luyện tập:
- Hình ảnh DM và DC định miêu tả trong truyện rất giống với hình ảnh của con người trong thực tế
Trang 4chúng? + về hình dáng: Con người có người mập
có người ốm DC,DM)
+ Tính tình: Người hiền lành, yếu ớt, người mạnhu mẽ, hung bạo
+ Bệnh tật: DC cũng bị bệnh hen như con người
+ Trò chơi của DC đối với chị Cốc trêu chọc mà chị em hay trêu
=> Thế giới con vật nhưng thực ra là thế giới con người
* Bước 3: Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc bài theo hướng dẫn GV
-NS 10/1/12 ND 12/1/12
Tiết 75
PHÓ TỪ
A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs
1 Kiến thức:
- Khái niệm phó từ
- ý nghĩa khái quát của phó từ
- Đặc điểm ngữ pháp của phó từ (khả năng kết hợp của phó từ, chức vụ ngữ pháp
của phó từ
- Các loại phó từ
2 Kĩ năng:
- Nhận biết phó từ trong văn bản
- Phân biệt các loại phó từ
- Sử dụng phó từ để đặt câu
B Chuẩn bị:
1 GV: soạn giáo án; bảng phụ
2 HS: Đọc và nghiên cứu bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học;
* Bước 1:
1 Ổn định lớp:
2 Bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
* Bước 2: Bài mới (GV thuyết trình):
Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu khái niệm về
phó từ
* MT: Hiểu K/N phó từ
* PP: Nhận biết, giải thích, vấn đáp
- Gv gọi hs đọc các ví dụ trong sgk – GV treo
bảng phụ
Kiến thức cơ bản I/ Phó từ là gì:
Ví dụ: SGK
a
- đã(đi), cũng(ra), vẫn(chưa thấy)
Trang 5? Em hãy cho biết các từ in đậm trong SGK bổ
sung ý nghĩa cho những từ nào? Từ đó thuộc loại
từ nào?
- HS - GVKL
? Em hiểu phó từ là gì?
- Hs trả lời theo ghi nhớ SGK/12.
HĐ 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu các loại phó từ
* MT: Hiểu được các loại phó từ
* PP: Vấn đáp, thảo luận
? Các từ in đậm đó đứng ở vị trí nào của cụm từ?
Các từ đó thường đứng trước hoặc sau cụm từ
GV hướng dẫn HS điền vào trong bảng
? Em hãy xác định ý nghĩa và công dụng của phó
từ?
- GV treo bảng phụ (bảng SGK) sau đó cho hs
thảo luận nhóm bằng cách xác định và điền các
phó từ đã tìm được ở phần 1, 2 vào bảng phân
loại
? Phó từ chia làm mấy loại?
HS – GVKL: Có hai loại phó từ:
- Phó từ đứng trước động, tính từ: Bổ sung một
số ý nghĩa liên quan đến hành động, trang thái,
đặc điểm, tính chất nêu ở động từ hoặc tính từ
- Phó từ đứng sau động từ, tính từ thường bổ
sung ý nghĩa chỉ mức độ, khả năng và hướng
GV gọi HS đọc ghi nhớ
HĐ 3: H/D HS làm bài tập
* MT: Vận dụng lý thuyết làm bài tập
* PP: Độc lập, gợi ý
Động từ.
- thật(lỗi lạc) Tính từ.
b
- được(bóng mỡ soi gương) Cụm tính
từ
- to(ra), rất( bướng) tính từ.
* Ghi nhớ: SGK/12 II/ Các loại phó từ
Ý nghĩa Trước Sau
- Chỉ quan
hệ thời gian
đã, đang
- Chỉ mức độ
thật, rất
lắm, quá
- Chỉ sự tiếp diễn t
tự
cũng, vẫn
- Chỉ sự phủ định
không, chưa
- Chỉ kết quả và hướng
vào, ra
- Chỉ sự cầu khiến
đừng
- Chỉ khả năng
được
Trang 6Gv cho hs thực hiện phần luyện tập trong SGK
- Gv cho hs xác định các phó từ và nêu ý nghĩa
của nó
- Gv cho hs thực hiện theo nhóm học tập
Bài tập 2: Gv cho hs tự thuật lại sự việc và tự xác
định phó từ trong câu văn
* Ghi nhớ: sgk/14.
III/ Luyện tập:
Bài tập1: Xác định phó từ và ý nghĩa
của phó từ đó
a, đã quan hệ thời gian.
b, không phủ định.
còn sự tiếp diễn tương tự.
c,- đều chỉ sự tiếp diễn tương tự.
- đương, sắp quan hệ thời gian.
- lại chỉ sự tiếp diễn tương tự
- ra kết quả và hướng.
- đã quan hệ thời gian.
- được chỉ kết quả.
Bài tập 2: Thuật lại sự việc Dế Mèn trêu
chị Cốc dẫn đến cái chết thảm thương của Dế Choắt bằng đoạn văn ngắn và chỉ
ra các phó từ đã được dùng
* Bước 3: Hướng dẫn về nhà
- Về nhà học bài cũ
- Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài tìm hiểu chung về văn miêu tả.
-NS 11/1/12 ND 13/1/12
Tiết 76
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ
A/ Mục đích cần đạt: Giúp hs
1 Kiến thức:
- Mục đích của miêu tả
- Cách thức miêu tả
Trang 72 Kĩ năng:
- Nhận diện được đoạn văn, bài văn miêu tả
- Bước đầu xác định được nội dung của một đoạn văn hay bài văn miêu tả, xác định đặc điểm nổi bật của đối tượng được miêu tả trong đoạn văn hay bài văn miêu tả
B Chuẩn bi:
1 GV: Soạn giáo án
2 HS: Đọc và nghiên cứu bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
* Bước 1:
1 Ổn định lớp:
2 Bài cũ: Kiểm tra chuẩn bị HS
* Bước 2: bài mới (GV thuyết trình)
Hoạt động của thầy và trò
Hđ1: Gv giới thiệu bài hoc- hs lắng nghe
* MT: Nhận diện các đề văn miêu tả
* PP: vấn đáp, tìm hiểu, giải thích
GV giới thiệu qua về văn miêu tả
- Gv cho 3 hs đọc 3 tình huống trong sgk
? Làm thế nào để người khác thực hiện được các
tình huống đó?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Đại diện các nhóm trình bày
? Dựa vào các tình huống SGK em hãy cho một
vài tình huống khác tương tự?
HS – GVKL lại ý chính: cần phải tái hiện lại các
đặc điểm chính của cảnh vật và con người
Từ ba tình huống trên gv cho hs tìm ra những tình
huống tương tự, gv có thể chia nhóm để hs thảo
luận
- Tình huống 1: Em có người bạn thân ở rất xa
Em muốn khoe với các bạn trong lớp về người
bạn đó Em phải làm gì để các bạn trong lớp hình
dung ra người bạn rất thân của em
- Tình huống 2: mẹ em vừa mua một cây mai để
chưng tết Em muốn bạn đó biết rất rõ về cây mai
đó thì em phải làm gì
? Gv hướng dẫn hs tìm hiểu đoạn văn miêu tả
trong sgk
? Qua bài học đường đời đầu tiên có hai đoạn văn
miêu tả về Dế Mèn và Dế Choắt rất sinh động? em
hãy chỉ ra hai đoạn văn đó?
- Hstl-Gvkl:
Kiến thức cơ bản I/ Thế nào là văn miêu tả:
1 Suy nghĩ các tình huống:
- Tình huống1: Em phải tả sơ
qua về ngôi nhà của em
- Tình huống 2: Em phải tả
chiếc áo
- Tình huống 3: Em phải tả
hình ảnh người lực sĩ
2 Đoạn văn:
Đoạn1: Miêu tả đặc điểm của
Dế Mèn
- Ngoại hình cường tráng
- Tính tình xốc nổi
Đoạn 2: Miêu tả về Dế Choắt:
- Gầy gò, ốm yếu
- Bẩn thỉu
Trang 8Đoạn1: Tả về hình ảnh và tính cách của chàng Dế
Mèn " bởi tôi ăn uống bà con hàng xóm"
Đoạn 2: Tả về Dế Choắt " người gầy gò như
hang tôi"
? Qua những đoạn văn đó ta thấy Dế Mèn và Dế
Choắt có những đặc điểm gì nổi bật?
- Hstl-Gvkl:
Dế Mèn oai vệ ra dáng là chàng thanh niên cường
tráng, có ngoại hình đẹp, tính nết ngông cuồng
còn chàng Dế Choắt thì ốm yếu, gầy gò, hiền lành
và có phần bẩn thỉu( vì sức khoẻ)
? Vậy em hiểu thế nào là văn miêu tả?
Hs trả lời theo ghi nhớ sgk
Hđ2: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập
* MT: Vận dụng lý thuyết làm bài tập
* PP: Độc lập, thảo luận
Bài tập1:
? Mỗi đoạn văn đã được tái hiện lại điều gì? Em
hãy chỉ ra những đặc điểm nổi bật của sự vật,
con người và 4 cảnh đã được miêu tả trong đoạn
văn( thơ) ở trên?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng
Bài tập 2: Gv cho hs chỉ ra những nét đăc trưng về
khuôn mặt của mẹ em
- Gv gợi ý cho hs tự chỉ ra được những đặc điểm
nổi bật của mẹ mình
GV yêu cầu HS nhắc lại nội dung bài học
Đặc điểm nổi bật của hai
con dế
=> Miêu tả là tái hiện lại sự
vật, sự việc
* Ghi nhớ: SGK/ 16.
II/ Luyện tập:
Bài tập1:
Đoạn1: Đặc tả chú Dế Mèn
vào độ tuổi thanh niên cường tráng
- Những đặc điểm nổi bật: To khoẻ và mạnh mẽ
Đoạn 2: Tái hiện hình ảnh chú
bé liên lạc
- Đặc điểm nổi bật: Một chú
bé nhanh nhẹn, vui vẻ, hồn nhiên
Đoạn 3: Miêu tả một vùng bãi
ven ao, hồ ngập nước sau mưa
- Đặc điểm nổi bật: Một thế giới động vật sinh động, ồn
ào, huyên náo
Bài tập 2: Nêu đặc điểm nổi
bật khuôn mặt mẹ em
- Sáng và đẹp
- Hiền hậu và nghiêm nghị
- Vui vẻ và lo âu, trăn trở
* Bước 3: Hướng dẫn về nhà:
- Họ bài cũ
- Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài sông nước Cà Mau.