tổ chức bộ máv... thiếu dồng bộ..[r]
Trang 1T S T R Ầ N Đ ÌN H T H Ă N G
ĐẢNG CỘNG SẢN
VIỆT NAM
(Sách chuyên khảo)
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRÍ QUỐC GĨA - s ự THẬT
Hà Nội - 2011
Trang 3LỜI NHÀ XUẤT BẢN
Ngày nay không chì ò nước la mà tại n h iể u nước ir é n t h ế giới, cái cách nén h à n h chính dang là một vấn đé m an g tíĩih toàn cẩu là dộng lực thủc đẩy lả n g cruòng k m h tế p h á t m ề n dãn c h ủ và các lình vực cúa đòi sông xă hội
T ừ nảm 1986, Dâng ta đ ả chu lrương cài cách n ề n h à n h chính vót n h ữ n g nội dung, phương hướng và giài pháp th ự c hiện
cụ ihể, sá n g lạo Từ việc xác dịnh những n g u y én n h â n của tình
h in h k h ủ n g h oàng k in h te • xă hội trẳm trọng, cõng tác tổ chửc
c á n b ô c h ư a n g a n g t ầ m v ớ i v ẻ u c ẩ u n h i ệ m v ụ c ủ a c á c h m ạ n g , Dãng đả dể ra một cuộc cải cách Idn về tổ chửc, góp p h ẳ n nâng cao n â n g lực cho dội ngũ cán bộ quân lý đõì mói phương th ú c và
phung cách làm việc, bổi duõng nhản tài giảm bói ciẳu môi
song n h ì n c h u n g bộ máy h à n h chinh vân còn cổng kềnh và
c h ồ n g c h é o
Tại Dại hội lắn th ứ VII cảì cách nển h à n h chính đã dược Dàng xác định lả Irọng tám cỏ tẩm quan trọng đỏi vói ổự phát
t n ể n kinh tẻ' • xã hộ], n h ầ m nâng cao hiệu lực và hiệu quà quân
lý cúa N h à nưở(‘
Dến Đại hội lẩn t h ứ VIII Dảng r h ủ trương tả n g cuòng cái cách nển h à n h chính n h à nước Irẽn cơ sỏ p h á p luật và tiến h à n h
dổng bộ Irẻn cấc m ặ t cái cách th ể rhê h à n h chíỉih lổ chức bộ
máy và xáv dựng, kiện toàn dội ngũ cán bộ, công chức
Trang 4Song cái cách nền h à n h chính mới thực chát cổ r h á l lượng
và gắn với đổi mài kinh t ế • chính Irị, b á l đẩu từ Đạì hộỉ Dáng
lần th ử IX Trong nhiệm kỳ này Đ á n g chù trương đáy m ạ n h déng bộ cẩi cách h à n h chinh, di s â u cảí cách th ể chế dơn guin hỏa các th ủ tụ c h à n h chinh và thực hiện lốl co c h ế "mộl r ú a ' \ tiếp tục đổi mối tổ chức bộ mảy, p h á i h u y dân chú, t á n g cưòng
p h á p chế, thúc đây p h á i tr iể n kinh lẻ • xà hội,
Nhiệm kỳ Đại hội Đ á n g lẩ n t h ử X, cải cách h à n h chính tỉèp tục được chủ trọng; các t h ủ tục h à n h chính được th ỗ n g n h ấ t và
công khai, dồng thòi dả th í diểm bưốc dầu Việc đỏi mãi vẻ tổ
chức bộ máy chính quvén à địa phương có hiệu quả
Trong n h ú n g nàm sàp tới Đ à n g chù trương tiếp lục đẩy
m ạn h cải cách h à n h chính, n h â i là t h ủ tục h à n h chính; giám
m ạn h và bải bò các loại t h ủ tụ c h à n h c h in h gảy phiền h à cho tố
c h ủ c v à cõng d â n : n â n g Câo n ả n g lực chá't lư ợ n g x á y d ự n g v à tổ
loại dịch vụ công p h ù hợp vói kinh t ế thị trư òng đ ịn h hướng xă hội chủ nghĩa
Đề giúp b ạ n đọc có th ê m tàì liệu nghién cứu vể tĩnh vực này, N h à x u ấ t b ả n C hính trị quốc gia • Sự t h ậ t x u ấ t b ả n cuốn
sách chuyén khảo Đ ả n g C ộn g s ả n V iệt N am vởị v iệ c cải
c á c h n ể n h à n h c h in h nh à nước của TS Trần Đinh Thảng
C hủ nhiệm bộ môn Lịch SỪ Dảng, thuộc Học viện Kỷ t h u ộ t
Q u â n aự bién soạn Nội d u n g cuốn sách tậ p t r u n g đi s ả u ^ h â n tích n hử ng v ấ n để lý lu ậ n và thực tiễn vể việc cải cách n é n h à n h chính nhà nưốc dudì sụ lânh đạo của Đảng, dóng thòi rút ra một
80 bài học bổ ích.
Xin t r á n trọng ^ ó i th iệu cuốn âách vói bạn dọc
T h á n g 10 n á m 2011
NHÀ XUẮT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - s ự THẬT
Trang 5LỜI NÓI ĐẨU
tro n g cơ c ấ u n h à nước, là hộ thống bao gồm n h ữ n g vêu tô
về Ihê chê tổ chức bộ máv nguồn n h á n lực và các phương tiện v ậ t chấl kỷ t h u ậ i cần ihiếi d ể đ ả m n h ậ n chức nảng tliực’ thi quyển h à n h pháp; q u á n lý điểu h à n h các lĩnh vực tro n g dđi sống xã hội và thực thi quyển lực cùa n h á n dân
N à n g lực quvền lực hiệu lực của n h à nước xél đến cùng đều ih ể hiện ở hiệu lực hiệu quà h oạt động của nền h à n h
c h i n h q u ô c gia
Hđn nủa t h ế kỳ qua dưới sự lã n h đạo của Đảng, nền
h à n h chính nưóc la không ngừng được xây dựng và kiện toàn, dà p h á t huv vai trò chửc nàng, nhiệm vụ ^ u ả n lý và diều h à n h d ấ t nước trong sự nghiệp đ ấ u t r a n h giải phóng dãn tộc thống n h ấ t đ ấ t nước, xây d ự n g và bào vệ Tồ quôc
xã hội chú nghĩa T ừ n ă m 1986 đ ấ t nước bước vào thòi kỳ đổi mới toàn diện, lấy đổi mói kinh l ế làm trọng tâm chuvển nền kinh tê k ê hoạch hoá t ậ p t r u n g q u a n liêu, bao cấp s a n g nền kinh té ihị Irưòng dịnh hướng xà hội chủ nghĩa, dã dản dến sự t h a y đôi t ấ t yếu về mối q u a n hệ, dối tưỢng p h ạ m vi nội dung, cơ chế phương thứ c q u ả n lý
và d ậ t ra yêu cầu phải n â n g cao hiệu lực hiệu q u ả quản
Trang 6lý h à n h c h ín h n h à nước dôì vởi các quá tr in h kinh tẽ • Xíì hội C ù n p với quá trìn h lãnh đạo dổi mới loàn diện (lấl nướr O àn g đã lã n h dạo xây dựng nến h à n h chinh nhã nưỏc t h u được’ n h iều kết quả q u a n trọng Song, việc xây
d ự n g và hoạt động cúa nền h à n h chính n h à nước vần chưa d á p ứ n g yêu cầu của sự nghiệp dôi mới Hệ thống
th ế chê h à n h c h ín h dược xâv dựng và lừ n g bước bổ sung,
p h á t triể n, n h ư n g vẩn chưa đầy dủ thiếu dồng bộ nhiều
t h ủ tục h à n h c h in h còn rườm rà; bộ máy đã đượo diều chình, s ắp xếp, n h ư n g vẫn ròn nhiểu t ầ n g nấc chức nãng nhiệm vụ của các cơ q u a n chưa dược p h â n định rõ ràng, còn chồng chéo, tr ù n g lặp nhiều khi cản trỏ lẫn nhau,
h ạ n c h ế đến hiệu lực hiệu quả q u ả n !ý n h à nước: đội ngũ
c án bộ, công chức h à n h chính luy dã đưọc x á t dựng,
n h ư n g vẫn còn h ạ n chế, b ấ t cập một bộ p h ậ n không nhỏ thoái hoá biến châ”t, vêu kém vể phẩm c h ấ t và n ả n g lực; nguồn tà i c h ín h công chưa được q u ả n lý, sử dụn g tối
Đ á n h giá tổng q u á t n h ũ n g h ạ n chê đó Hội nghị lần thử
h a i B an C h ấ p h à n h T r u n g ương Đảng khoá VII đã chì rồ, chỗ vếu của hệ th ố n g các cơ q u a n h à n h p h á p lâu n a y vẫn
ỉà tì n h t r ạ n g t ậ p t r u n g q u a n liêu và trì trệ, vừa p h â n tán
th iế u th ố n g n h ấ t; bộ máy r ấ l cồng kềnh, h o ạ t động kém
h iệ u lực và h iệ u quả đã trỏ t h à n h “lực cản” đỏì với sự
p h á t tr iể n k in h t ế • xã hội,
T hực tiễn công cuộc đổi mới toàn diện đ ấ t nước dà dặt
r a yêu cầu k h á c h quan, dòi hỏi phải cải cách, xây d ự ng và
p h á t tr iể n nển h à n h chính quốc gia dân chủ hiện dại Đáy là v ấ n để được Đảng N h à nước và toàn xã hội đặc
biệt q u a n tâ m cài cách, xâv d ự ng nền h à n h chính nhà
Trang 7n ư ớ c d ã n c h ủ h i ệ n d ạ i x u ấ t Ị)hát l ừ đ i ế u k i ệ n , h o à n c á n h
r ụ t h ể c ủ a (ỉâ‘t n ư ỏ c , b ằ n g t r i l u ộ v à k i n h n g h i ệ m c ú a V i ệ t
N a m đ ồ n g i h ò i có s ự i h a m k h a o , t i ế p t h u n h ù n g k i n h
nghiộm của t h ế giới.
Việc n g h i ê n c ứ u , t ổ n g két l ị r h s ử đ á n h g i á k ế t q u ả
r ú t r a n h ữ n g k i n h n g h i ệ m t ừ ( | u á t r ì n h Đ ả n g l ă n h đ ạ o cài cách, xâv dự n g nén h à n h c h ín h n h à nước tro n g
n g h iệ p đổi mới đ ấ t nưỏc là rắi e ầ n th ié l, có ý n g h ía lý
l ụ c b ổ s u n g , p h á t t r i ể n , h o à n t h i ộ n d ư ờ n g lôì v à n ả n g c a o
n ã n g lực lồnh đạo chỉ đạo thực tiễn c ú a Đ ả n g vể xây
d ự n g nên h à n h c h ín h quôc gia đ á p ứ n g vêu cầu p h á t
I r i ể n c ủ a c ỏ n g c u ộ c d ổ i mớĩ, d á y m ạ n h c ò n g n g h i ệ p h ó a
h iệ n dại hóa dà't nước.
Cuốn sá ch Đ à n g C ộ n g a à n V i ệ t N a m v ở i v i ệ c c ả i
c á c h n ề n h à n h c h i n h n h à niểởc, p h ả n tích , lu ậ n giài có
cần cứ khoa học tr ê n cà phươni? diộn lý l u ậ n và ihực tiễn
dể là m rỏ yêu cầu t ấ t yếu k h á rh q u a n c ú a Đ ả n g l â n h d ạ o
ra i cách, xáy dự n g nên h à n h chính n h à nước trong còng
cuộc dổi mới d ấ t nước; p h â n tích, k h á i q u ả t v à hệ th ô n g hoá chuyên s á u các q u a n điếm, c h ú tr ư ơ n g và q u á t r ì n h lãiìh đạo ihực h iệ n c h ủ trương r ủ a Đ ả n g vế r ả i cách, xây
d ự n g nén h à n h c h ín h n h à nước Irong ổự n g h iệ p đổi mới
d ấ t nưốc: d á n h giá k h á c h quan, ró cO sỏ khoa học vể k ế t
q u ả lãnh đ ạ o và r ú t ra một sô k in h ngh iệ m c h ủ yếu tro n g
q u á trìn h l â n h dạo, chỉ dạo cải cách, xâv d ự n g n ế n h à n h
r h í n h n h à nước tro n g thòi kỳ mỏi Q u a đó, k h á n g đ ịn h »ự
p h á t triể n vể t ư d u v lý lu ậ n và n ả n g lực lă n h đạo, chỉ đ ạ o thực tiễn của D ản g đôì vỏi việc xâv d ự n g n ề n h à n h c h ín h
9
Trang 8n h à n ư ỏ c d â n c h ù h i ệ n d ạ i t r o n g c ỏ n g cu ộ v dố i mỏi (lAl
p h á p <Ịuyến xả hội c h ủ n g h ĩ a Việl N a m
Nội d u n g C‘u ô n s á c h p h ụ c v ụ t r ự c t i c p (‘h o Vìệr l ổ n g
k ế t q u á t r i n h ì ã n h díỊO c h i đ ạ o c ù a ỉ ) à n ^ , N h à nư<ìc vể r a i
c á c h , x â y ( lự n g n ế n h à n h c h í n h n h à n ư ở c t h ố n R n l ì ấ l
i h ô n g SUỎI t r o n g s ạ c h , v ữ n g m ạ n h , h i ộ n d ạ i : x ã y d ự n g
N h à n ư ớ c p h á p q u y ề n V i ệ t N a m x ã hộ i r h ủ n g h ĩ a t r o n g
ih ò i k ỳ dối mới đ á t nước, C u ố n ồác h là t à i liộu c h u y ô n
k h ả o d ù n g t r o n g g i ả n g d ạ v và n j í h i ẽ n c ử u đô i với r á c
n g à n h k h o a h()C q u à n lý n h à nưỏc, H à n h c h í n h họ<\ L u ó l học, x â y d ự n g dội n g ủ r á n bộ, c ô n g c h ư < n ế n c ô n g v ụ v à
cá c n g à n h k h o a học v ể t ổ c h ử c n h à n ư í k ’ i r o n g d i ề u k i ệ n
x â v ciựng N h à n ư ớ c p h á p q u v ể n V i ệ t N a m h í ộ n n a v
T r o n g q u á t r ì n h b i ê n s o ạ n , t á c g iả d ã r ắ i c ố g á n g s o n g
k h ó t r á n h k h ỏ i n h ủ n g t h i ế u sót R ấ t m o n g s ự t h ô n g c ả m
v à m o n g n h ặ n đ ư ợ c ý k i ế n g ó p ý c ủ a b ạ n dọc
T Ả C G i Ả
Trang 9M ỘT SỔ VẤN ĐỂ VỂ LÝ LUẬN VÀ T H ự C TIẺN • • * CỦA VIỆC ĐẦNG LÃNH ĐẠO CẢI CÁCH % •
NỂN HẢNH CHÍNH NHẢ Nước
C h ư ơ n g ỉ
1- MỘT SỐ KHÁI N l Ệ N r ( ' 0 BẢN VẾ HÀNH THỈNH
VÀ NÉN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỔC
H à n h c h ín h được h iể u t h e o n g h ía th ô n g t h ư ờ n g là: 1) H oạt
H o ạ i d ô n g d ó v à s ự q u à n lỷ đ ỏ n ằ m t r o n g p h ạ m vi q u v ể n
h à n h p h á p , d ư ợ c t h ự c h i ệ n l>ỏi m ộ l 1>Ộ m á v ( j u a n c h ứ c
c h u v ê n n g h i ệ p M ộ t m ặ t n ó là bộ p h ậ n c ú a q u v ề n lực
c h í n h tr i <:ỏ mốì q u a n h ệ m ậ t t h i ê t vỏi q u v ể n lực c h í n h trị,
q u y ể n l ậ p p h á p v à t ư p h á p , p h ụ c v ụ c h í n h Irị; m ậ t k h á c ,
n ó đ ộ c l ặ p t ư ơ n g dối s o với d ìc b ộ p h â n đ ó v ể t í n h c h â ‘t
p h ụ c v ụ lọi ích r ỏ n g cộng: 2) T ố n g t h ể c á c cơ q u a n h à n h
c h í n h c ủ a n h à n ư ớ c b a o Kổm c h i n h p h ú c á c bộ, cơ q u a n iiK ang bộ, cơ q u a n k h á c t h u ộ e c h í n h p h ú ú v b a n n h á n d â n
v à c á c cớ q u a n r h u y ẽ n m ò n ih u i V c á c bộ v à ù v b a n n h ã n
d â n c á c c ấ p : 3) B a n g i á m dốc, b a n l ă n h đ ạ o c â r cơ q u a n
h à n h c h í n h , s ự n ịĩhiệ p; 4) C á n bộ ( n h à n v iên ) d i ế u h à n h
c ủ a cú q u a n , l ố chức.
11
Trang 10H à n h c l i i n h c ò n d ư ự r hiốii t h e o n^Ịliia tụ*|) líì I"òng t á c
n g h i ệ p v ụ n h ư bá(» d a m irẠl l ụ a t ì l o à n xã hội h ộ t ị c h , h ộ
k h n u ; c á r c ỏ n g t á c s ự v ụ b á o (iám h o ạ i d ộ n n i h ư ò i i g n g â y
I r ậ l lự n ề n n ế p c h u n R t r o n g C<J í Ị u a n , t ố c'hửc
H à i i h c h i n h h i ế u i h e o n g h ĩ a r ộ n g là n ến h ã n h c h in h
n h ớ n ư ớ c {nển h à n h c l i í n h công, n ế n h ã n h c h i n h g u ô c gia)
là l ổ n g i h ể c á c l ổ íihức- v à ilịnli c h ế h o ạ t d ộ n g c ủ a b ộ m á y
h à n h p h iỉp ('ó I r á c h n h i ệ m q u á n lý côíig việc c ô n g h à n g
n g à y c ú a n h à nư('ỉí’ d o c á r cơ q u a n có i ư c á c h p h á p n h â n
c ô n g q u v ồ n t i ế n h à n h b ằ n g các v à n b á ii dưới iuậL n h ằ m
t h ự c t h i o h ứ c n à n g q u i i n lý c:iia n h à nưóc g i ữ p ì n b ả o vệ
q u y ế n lời c ò n g v à p h ụ c v ụ n h u c ầ u h a n g n g à y c ứ a n h â n liâ n I r o n g q u a n h ệ g i ử a c ô n g (iã n với n h à nưỏc T h e o ý
n g h ĩ a I r ó n i h ư ò n í ỉ gọi n ề n h à n h c h i n h n h à niíỏc ỉà " q u y ể n
h à n h p h á p t r o n g h à n h dộng" H à n h c h í n h là h à n h đ ộ n g
q u á n lý t h ự c t i ề n , v à c ũ n g là k h o a h ọ c ( h à n h c h í n h học)
Về m ặ t q u ả n lý n ế n h à n h c h í n l i n h à n ư ớ c g ồ m b a b ộ p h ậ n
c h i n h : i h ể c h ê h à n h c h í n h , l ổ c h ứ c b ộ m á y h à n h c h i n h ,
n ề n c ô n g vụ v ề m ặ l k h o a hcK’ h à n h c h i n h là k h o a học
n g h i ê n c ử u CÁC q u v l u ộ l , n í ỉ u ỵ ê n t ắ c t ò c h ứ c v à h o ạ t đ ộ n g
c ù a b ộ m á y h ã n h p h á p ( k h o a h ọ c h à n h c h í n h ) ' T ừ n ả m
1991 d ế n n ã m 2 0 0 0 D à n g l ả n h d ạ o x â y d ự n g n ề n h à n h
r h í n h n h à nưikĩ I r ô n l)a nội d u n g cơ b á n : cả i c á c h t h ể c h ê ’
h à n h c h i n h : c h â n c h í n h , s á p x ế p t o r h ử c b ộ m á y h à n h
c h í n h v à x â y d ự n p dội n g ũ c á n bộ c ô n g c h ứ c h à n h c h í n h
1 Xem Hội dóng Q uốc giii chì đạn b irn so ạn từ đ iể n b á c h khoa
Việt Nam: T ừ đién hách khoa Việt N am Nxb Từ Jién bách khoa
Hà NỘI 2()02 l 2