BÀI ĐIỀU KIỆNMôn : Quản Lý Các Hoạt Động Lễ Hội Đề Bài : Hãy nêu và phân tích quan điểm của anh chị về thực trạng lạm dụng tín ngưỡng trong các lễ hội hiện nay ở nước ta.. Những năm
Trang 1BÀI ĐIỀU KIỆN
Môn : Quản Lý Các Hoạt Động Lễ Hội
Đề Bài : Hãy nêu và phân tích quan điểm của anh ( chị ) về thực trạng
lạm dụng tín ngưỡng trong các lễ hội hiện nay ở nước ta Đưa ra giải pháp cho vấn đề đó
Bài Làm :
ùa lễ hội bắt đầu ! Dường như các tín ngưỡng và văn hóa cổ truyền đang bị thương mai hóa và lạm dụng quá mức dẫn đến nảy sinh nhiều bất cập Chúng ta sẽ cùng đi sâu vào một vài khía cạnh với góc nhìn khách quan nhất để làm rõ về thực trạng này
và từ đó tìm ra giải pháp thích hợp nhất
M
Chúng ta có quá nhiều lễ hội Có người tính mỗi ngày bình quân ở Việt Nam có hai mươi lễ hội, một năm cả nước có tới 8.000 lễ hội Vì thế cũng kéo theo đó sự bão hòa và thậm chí là diễn ra không đúng cách dẫn tới sự lạm dụng quá mức cần thiết về tín ngưỡng trong lễ hội Đây là cơ hội cho những
kẻ lợi dùng niềm tin tâm linh để chuộc lợi Những năm gần đây sự nở rộ của
lễ hội ở trên khắp các miền của đất nước, đã bộc lộ ra tất cả những mặt tiêu cực của văn hóa Việt Nam trong đó có lạm dụng tín ngưỡng là phổ biến và rõ nét nhất
Trang 2Người chen người, đồ lễ chen đồ lễ, tro tiền vàng bay tơi tới khắp nơi, khách thập phương vội vã cầu cạnh, xin xỏ… là hình ảnh chủ đạo ở các lễ hội quá lạm dụng tín ngưỡng Người cúng, người lễ càng trở nên vội vã hơn Những phụ nữ khấn thuê mồm năm miệng mười, người thuê khấn cũng rì rầm chắp tay lia lịa: “Con có lễ mỏng lòng dày” “Lễ mỏng” ở đây có thể lên tới vài triệu đồng, có cả xôi gà, cành vàng lá bạc Thậm chí người ta còn tranh nhau chỗ đặt lễ Rồi đông quá, nhiều người bị mất lễ.Vậy là, ở chốn linh thiêng, đến cái lễ lòng thành cũng bị lấy cắp
Một ví dụ điển hình trong lễ hội Bà Chúa Kho Trước Cung bà Chúa, có
cả chục người khấn thuê bám sát cửa Khách đứng ngoài lễ rồi thả tiền bay vèo vèo vào Cung Dưới nền đất của Cung, tiền đủ các mệnh giá chất đống Thế rồi, đột ngột một người cầm chìa khóa mở cửa Cung cho mấy vị khách vào bên trong hành lễ Có một người phụ nữ luôn miệng: “Con để lại toàn bộ lễ” Họ vừa vào, cửa Cung khép lại Nhiều người thắc mắc: “Muốn vào trong thì làm thế nào?”, “Phải chuẩn bị lễ trước, đăng ký với Ban Tổ chức Thế lễ đâu? Lễ phải chuẩn bị trước chứ!” –Thực chất ta đã có câu trả lời Hóa ra, dù đông khách đến mấy, khách đăng ký là được vào (ai cũng ngầm hiểu là phải
có cái gì đó thì mới được vào trong Cung chứ không chỉ đăng ký theo hình thức đơn thuần)
Một vấn đề đáng lo ngại đó là trong lễ hội mang đậm nét tín ngưỡng như chùa chiền , Đền , Phủ bên cạnh tín ngưỡng tâm linh thì tín ngưỡng đa thần hóa đã quá bị lạm dụng Ví Dụ : một cái cây lâu năm bị đổ gẫy do mưa bão ở cửa đền nhưng vẫn sống tươi tốt cũng được thần thành hóa Bắt đầu có bát hương thờ phụng và các đĩa cháp đặt đồ lễ để người chẩy hội khấn vái ; Một hòn đá mỗi năm cao thêm một chút do sự phát triển rễ của một cái cây cạnh đó cũng được thần thành hóa cùng bát hương và cháp lễ với cái danh đá thần để người chẩy hội đến ăn mày lộc thần lộc thánh Nó cho thấy sự lạm dụng tín ngưỡng quá đà và bất cập
Trang 3Trong một số hội có tín ngưỡng thờ mẫu…ta có thể thấy rõ hình thức tín ngưỡng này đã bị sân khấu hóa Thay vì những ông đồng bà bóng hầu hết 36 giá đồng thì giờ đây những diễn viên trên sân khấu cũng diễn tả lại toàn bộ nội dung mà các thanh đồng thực hiện Nó hoàn toàn đã bị mất đi tính thiêng vốn
có Vô hình đã biến thành phong trào và làm loãng đi nhũng nét văn hóa đặc sắc vốn có Tất cả chỉ chạy theo đồng tiền và tư lợi qua việc lạm dụng tín ngưỡng quá mức Khi nhìn vào vấn đề thì cũng không thể trách và đổ lỗi hết cho họ được , chúng ta đã biết trong quan điểm Duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mac – Lênin thì có cung luôn luôn có cầu…nếu mọi người đi hội không cần thì họ đâu có diễn…Mấu chốt quan trọng là nhận thức tâm linh và cái nhìn sai lệch của nhiều người Biết họ diễn theo tính chất vụ lợi mà vẫn đông nghịt những người và người, vậy niềm tin tín ngưỡng của đại đa số người tham ra lễ hội đặt không đúng chỗ đã làm tiền đề để tín ngượng bị biến tướng và lạm dụng
Tình trạng giả thần thánh để bói toán và xem tướng số là khá phổ biến ở các dịp lễ hội Không khó để nghe người thầy này đọc số mạng từ lúc sinh tới vận tự của người xem khi chỉ mất 20 đến 30 vnđ cho một lần Rồi các gian hàng bán bùa may mắn , vật tâm linh vv…mọc lên tràn lan trong khu vực tổ chức lễ hội , không gian tín ngưỡng bao trùm mọi ngõ nghách của lễ hội từ cái nhỏ nhất là gửi xe cửa thánh…Đây quả thực là tình trạng đáng báo động cho
sự lạm dụng quá mức tín ngưỡng ở các lễ hội ở ngước ta hiện nay
Giải pháp cho vấn đề lạm dụng tín ngưỡng trong lễ hội ở nước ta hiện nay :
Trang 4- Tại các di tích, lễ hội cụ thể, các ngành chức năng liên quan phối hợp chặt chẽ, tập trung tăng cường, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân tìm hiểu về di tích, lễ hội và các nhân vật thờ tự và có thái độ ứng
xử văn minh, văn hóa nơi linh thiêng; đồng thời tiếp tục tăng cường, đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, kiên quyết, kịp thời xử lý các vi phạm như hành nghề mê tín dị đoan , lợi dụng tín ngưỡng câu tiền bất hợp pháp…vv trong hoạt động lễ hội cũng như chú trọng tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, đặc biệt là những người trực tiếp tại di tích,
lễ hội
- Chỉ có giáo dục nhận thức,đào tạo lâu dài trên diện rộng mới có thể làm thay đổi căn bản nhận thức và hành vi của người tổ chức và người tham dự lễ hội Có thế, lễ hội mới được trả lại và phát huy bản sắc văn hóa vốn có Đây
có thể coi là giải pháp mấu chốt cho vấn đề đặt ra
- Để hạn chế mức tối đa việc lạm dụng tín ngưỡng trong lễ hội thì trước hết phải kiểm soát chặt chẽ khâu quản lý và tổ chức lễ hội , tránh tình trạng ban tổ chức làm bàn đạp cho các tập thể hay đối tượng cơ lợi nhờ tín ngưỡng phát triển và lan rộng Nếu không vào cuộc ngay thì bản chất và những giá trị văn hóa có trong lễ hội sẽ dần mai một và mất đi
- Chúng ta đặt ra giải pháp như phục dựng lễ hội , bài chừ mê tín …vv liệu chỉ đề ra và cứ thế thực hiện sẽ đem lại kết quả bao nhiêu khi nhận thức của cả người tham ra và người quản lý còn hạn chế Có hiểu được bản chất cốt lõi về tâm linh , về các giá trị văn hóa tinh thần thì mới không bị kẻ khác che mắt