-- Nhaän dieän ñöôïc boá cuïc caùc phaàn Môû baøi, Thaân baøi, Keát baøi cuûa moät vaên baûn töï söï keát hôïp vôùi mieâu taû vaø bieåu caûm.. --Bieát caùch tìm, löïa choïn vaø saép xeá[r]
Trang 1Ngày soạn :18/10/04
Tiết : 32
LẬP DÀN Ý CHO BÀI VĂN TỰ SỰ
KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
Giúp HS :
Nhận diện được bố cục các phần Mở bài, Thân bài, Kết bài của một văn bản tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
Biết cách tìm, lựa chọn và sắp xếp các ý trong bài văn ấy
Bồi dưỡng ý thức trau giồi ngôn ngữ dân tộc
II CHUẨN BỊ :
GV : Đọc kĩ SGV, Tài liệu tham khảo, soạn giáo án
HS : Học bài cũ, chuẩn bị bài tập SGK
III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY :
1 ỔN ĐỊNH (1) Kiểm diện sĩ số, kiểm tra tác phong HS
2 KIỂM TRA BÀI (5)
? Vai trò, tác dụng của yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự ?
? Tìm trong văn bản " Lão Hạc " 1 đoạn văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm ?
3 BÀI MỚI
GIỚI THIỆU (1)
Nếu như tiết học trước, các em được hướng dẫn cách viết 1 đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm , thì trong tiết học này cô sẽ giúp các emcách thức lập dàn ý cho cả 1 bài văn.Bài văn khác với đoạn văn ở tính hoàn chỉnh , trọn vẹn về nội dung cũng như hình thức thể hiện , điều đó chúng ta sẽ cùng đi vào tìm hiểu
VĂN TỰ SỰ + GV yêu cầu HS đọc trước
văn bản Món quà bất ngờ
Đọc trước văn bản ở nhà Văn bản Món quà
sinh nhật
5 + Hướng dẫn tìm hiểu bố
cục bài văn
Bố cục : 3 phần
? Văn bản có thể chia
thành mấy phần ? Đó là
các phần nào
Trả lời : Văn bản gồm 3 phần Mở bài :Từ đầu bao nhiêu thứ bày la
liệt trên bàn
? Nêu nội dung của từng
phần
Mở bài :Từ đầu bao nhiêu thứ bày la liệt trên bàn
Quang cảnh chung buổi sinh nhật
Quang cảnh chung
buổi sinh nhật
Thân bài : Vui thì vui thật chỉ gật đầu Thân bài : Vui thì vui thật chỉ
gật đầu k o nói
Món quà sinh nhật độc đáo.
k o nói
Món quà sinh nhật
độc đáo của ng` bạn
Trang 2Kết bài :Cảm ơn Trinh quá hết bài
Cảm nghĩ của người bạn về món
quà sinh nhật
Kết bài :Cảm ơn Trinh quá hết bài
Cảm nghĩ của người
bạn về món quà sinh nhật
5
? Truyện kể về việc gì ?
Ai là người kể chuyện ?
Truyện kể về món quà tặng độc
đáo của Trinh dành cho tôi trong
ngày sinh nhật
Người kể chuyện là nhân vật tôi ,
ngôi kể thứ nhất
Sự việc : Ngày sinh
nhật của tôi và món
quà tặng của Trinh Ngôi kể thứ nhất
(tôi)
? Câu chuyện xảy ra ở đâu,
vào lúc nào, trong hoàn
cảnh nào ?
Câu chuyện xảy ra tại nhà tôi nơi
tổ chức lễ sinh nhật
? Chuyện xảy ra với ai ?
Có những n/vật nào ? Ai là
n/vật chính ? Tính cách của
mỗi n/vật ra sao ?
Chuyện xảy ra giữa tôivà các bạn đến mừng lễ sinh nhật Tôi và Trang đều là n/vật chính Tôi và
Trinh là đôi bạn rất thân, yêu quí nhau thắmthiết
Nhân vật chính :
tôi và Trang
? Câu chuyện xảy ra như
thế nào? Mở đầu nêu vấn
đề gì ?
Diễn biến câu chuyện :
Lễ sinh nhật của tôi Các bạn đến
chúc mừng rất đông với nhiều quà tặng nhưng người bạn thân nhất là Trinh vẫn chưa đến
Diễn biến Buổi lễ sinh nhật của
tôi rất vui , nhiều bạn
nhiều quà, nhưng Trinh là bạn thân nhất vẫn chưa đến
? Câu chuyện phát triển
đến đỉnh điểm ở chỗ nào ?
Trinh đến mang theo món quà độc đáo : chùm ổi sai quả
Trinh đến mang theo món quà độc đáo : chùm ổi sai quả
? Câu chuyện kết thúc ra
sao ? Điều gì đã tạo sự bất
ngờ ?
Điều bất ngờ là chùm ổi ko phải là món quà mua vội vàng trên đường phố mà là món quà được Trinh nâng niu, ấp ủ từ nhiều tháng trước, là món quà đầy ý nghĩa nhất
Điều bất ngờ là chùm ổi là món quà được Trinh nâng niu, ấp ủ từ nhiều tháng trước, là món quà đầy ý nghĩa nhất
? Những nội dung trên
được tác giả kể theo thứ tự
nào ?
Những nội dung trên được kể theo trình tự thời gian ( các sự việc từ đầu đến cuối buổi sinh nhật) nhưng trong khi kể , tác giả đảo ngược từ hiện tại nhớ về quá khứ rồi lại trở về hiện tại
Trình tự thời gian,
đảo ngược từ hiện tại quá khứ hiện tại.
4 ? Các yếu tố miêu tả, biểu cảm được kết hợp và thể
hiện ở những chỗ nào trong
truyện ?
Thảo luận nhóm Hướng trả lời
Miêu tả : lễ sinh nhật đông vui ( bạn bè, quà tặng, hoa ), món quà tặng của Trinh ( mấy bông hồng, chùm ổi lúc lỉu, tròn to, láng bóng )
Yếu tố miêu tả :
Lễ sinh nhật đông vui, món quà tặng của Trinh
Trang 3Biểu cảm : tâm trạng tôi ( bồn
chồn, lo lắng, tủi thân, giận, xúc động trứơc tấm lòng của bạn )
Yếu tố biểu cảm :
tâm trạng n/vật tôi
4
HOẠT ĐỘNG 2
+ Hướng dẫn HS rút ra
n/xét
? Theo em, một bài văn tự
sự kết hợp với miêu tả và
biểu cảm có bố cục mấy
phần ?
Nhiệm vụ cụ thể từng phần
như thế nào ?
Nâng cao : Cũng có khi
Mở bài nêu kết quả của sự
việc, số phận của n/vật
HOẠT ĐỘNG 2
Dự kiến trả lời Một bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm có bố cục 3 phần :
Mở bài : Giới thiệu sự việc, nh/vật,
tình huống xảy ra câu chuyện
II DÀN Ý CỦA MỘT BÀI VĂN TỰ SỰ
+ Mở bài : Giới thiệu
sự việc, nh/vật tình huống xảy ra câu chuyện
trước, sau đóThân bài mới
kể ngược lên thời gian
Phần Thân bài thực chất là
trả lời câu hỏi : Câu
chuyện đã diễn ra ở đâu?
Khi nào ? Với ai? Như thế
nào?
Thân bài : Kể lại diễn biến câu
chuyện theo 1 trình tự nhất định + Thân bài : Kể lại diễn biến câu chuyện
theo 1 trình tự nhất định
Trong khi kể, người viết
thường kết hợp miêu tả con
người,sự việc và thể hiện
tình cảmthái độ của mình
trước sự việc và con người
được miêu tả
+ Kết bài : Nêu kết
cục và cảm nghĩ của người trong cuộc
Kết bài : Nêu kết cục và cảm nghĩ
của người trong cuộc + Yêu cầu HS đọc Ghi Nhớ Đọc ghi nhớ/ SGK Ghi nhớ/ SGK
Bài 1 :Từ văn bản Cô bé
bán diêm,hãy lập ra 1 dàn
ý cơ bản
Mở bài : Giới thiệu ai?
Trong hoàn cảnh nào ?
Bài 1 : Dàn ý văn bản Cô bé bán
diêm
+ Mở bài : Giới thiệu quang cảnh đêm Giao thừa và gia cảnh của em bé bán diêm, n/vật chính của truyện
Bài 1 : Dàn ý văn bản
Cô bé bán diêm
+ Mở bài : Giới thiệu quang cảnh đêm Giao thừa và gia cảnh của
em bé bán diêm
15
Thân bài : Nêu các sự
việc chính xảy ra với n/vật
theo trật tự thời gian
? Lúc đầu ? Sau đó? Tiếp
theo và kết quả thế nào ?
+ Thân bài : Diễn biến sự việc Em bé ko dám về nhà vì ko bán đựơc diêm, em ngồi tránh rét ở 1 góc tường mà đôi tay vẫn cứng đờ
ra Em bé đánh liều quẹt các que diêm để sưởi ấm, mỗi lần quẹt 1 que diêm, em mơ thấy 1 viễn cảnh
+ Thân bài : Diễn biến sự việc Em bé ko dám về nhà vì ko bán đựơc diêm, em ngồi tránh rét ở 1 góc tường mà đôi tay vẫn cứng đờ Em bé đánh liều
Trang 4đẹp đẽ, ấm áp quẹt các que diêm để
? Em bé mấy lần quẹt diêm
Mỗi lần diễn ra thế nào ?
Kết quả ra sao ?
Ban đầu,khi quẹt que diêm thứ nhất, em tưởng chừng như đang ngồi trước 1 lò sưởi, hơi ấm của que diêm khiến em cảm thấy thật là dễ chịu
sưởi ấm, mỗi lần quẹt
1 que diêm, 1 giấc mơ đẹp lại hiện ra
Khi que diêm thứ 2 cháy sáng, em
mơ thấy1 bàn ăn thịnh soạn, khăn trải bàn trắng tinh, bát đĩa quí, và có cả 1 con ngỗng quay
Em bé quẹt que diêm thứ 3, một cây thông Nô - en hiện ra với hàng ngàn ngọn nến sáng rực, lấp lánh và rất nhiều bức tranh màu sắc rực rỡ Khi diêm tăùt, em thấy tất cả các ngọn nến bay lên mãi
Que diêm thứ nhất cháy, em mơ thấy1 lò sưởi ấm áp
Que diêm thứ 2, em
mơ thấy bàn ăn thịnh soạn có 1 con ngỗng quay
Que diêm thứ 3 cháy, em mơ thấy cây thông Nô- en lộng lẫy Que diêm thứ 4 được đốt lên , em
mơ thấy người bà đã mất hiện ra, mỉm cười với em
Que diêm thứ 4, em
mơ thấy người bà đã mất hiện ra, mỉm cười
với em.
Cuối cùng, em bé quẹt hết những que diêm còn lại, em thấy bà cầm tay em, 2 bà cháu bay vụt lên cao, về chầu Thượng đế
Cuối cùng, em bé quẹt hết bao diêm,
em thấy bà cầm tay
em, 2 bà cháu bay vụt lên cao, về chầu Thượng đế
? Trong văn bản, có những
yếu tố miêu tả và biểu cảm
được sử dụng như thế nào?
Thảo luận nhóm : Hướng trả lời :
Các yếu tố miêu tả và biểu cảm được đan xen trong quá trìnhkể chuyện, đặc biệt là sau mỗi lần em bé quẹt diêm thì cảnh mộng tưởng và cảnh thực được miêu tả rất sinh động Kèm theo đó là những suy nghĩ và tâm trạng của cô bé
Yếu tố miêu tả và biểu cảm đan xen trong quá trình kể chuyện
+ Kết bài :Em be ù đã
chết trong đêm Giao thừa
+ Kết bài :Em be ù đã chết trong
đêm Giao thừa Mọi người qua đường ko ai biết đựơc những điều kì diệu mà em đã mơ thấy
3
HOẠT ĐỘNG 4
CỦNG CỐ
+ Yêu cầu HS nhắc lại nội
dung chính
? Dàn ý của bài văn tự sự
gồm mấy phần ? Đó là
những phần nào ? Nêu
nhiệm vụ từng phần ?
HOẠT ĐỘNG 4
Tự trả lời
Trang 52 HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
+ Nắm vững kĩ năng tìm ý, chọn ý, sắp xếp ý thành 1 dàn ý của bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
+ Làm bài tập 2 / SGK :
Lập dàn ý cho đề bài : " Hãy kể về kỉ niệm với người bạn tuổi thơ khiếh em xúc động và nhớ mãi "
+ Chuẩn bị tiết sau làm bài viết tại lớp
RÚT KINH NGHIỆM