Từ đó hãy phát biểu chủ đề của VB - Chủ đề: tâm trạng hồi hộp, cảm giác bì ngì cña n/v t«i trong buæi tùu T«i ®i häc G: Vậy đối tượng được nói đến ở đây trường đầu tiên.. là những kỉ niệ[r]
Trang 1NS: Tuần: 1
Ng: Tiết:1- 2
Văn bản: Tôi đi học
Thanh Tịnh
A/ Mục tiêu cần đạt:
1.Giúp H học và cảm nhận từ văn bản Tôi đi học những cảm xúc chân thành, trong sáng của tuổi thơ
ngày đầu tiên cắp sách tới trường Đó là những kỉ niệm được nhớ mãi trong cuộc đời mỗi con người
- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của tác giả
2 Rèn kỹ năng cảm thụ, phân tích tác phẩm văn xuôi tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
3 Giáo dục H tình cảm trân trọng những kỉ niệm đối với tuổi thơ, bạn bè, mái trường và quê hương
đất nước
B/ Chuẩn bị:
G: Soạn bài, tìm hiểu về nhà văn Thanh Tịnh
H: Đọc văn bản, trả lời câu hỏi
C/ Phương pháp:
Phát vấn, phân tích, giảng bình
D/ Tiến trình bài dạy:
I/ ổn định tổ chức:3'
G nhắc nhở H phương pháp học tập bộ môn và những chuẩn bị cần thiết
II/ Kiếm tra bài cũ: 2'
Sự chuẩn bị của H
III/ Bài mới:
Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong tâm trí Đặc biệt càng đáng nhớ hơn là những kỉ niệm, những ấn tượng của ngày tựu trường đầu tiên Hôm nay, chúng ta sẽ gặp lại chính mình, sống lại những kỉ niệm mơn man của ngày đầu tựu trường
với bao nỗi niềm bâng khuâng, bao rung cảm nhẹ nhàng, trong sáng Đó là tâm trạng nhân vật tôi
trong truyện ngắn Tôi đi học của nhà văn Thanh Tịnh.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò ND ghi bảng
? Dựa vào phần chuẩn bị bài ở nhà, nêu
hiểu biết của em về tác giả Thanh Tịnh
G: Trong sự nhgiệp sáng tác của mình,
Thanh Tịnh có mặt trên khá nhiều lĩnh
vực: truyện ngắn, truyện dài, thơ, ca
dao, bút kí văn học Song thành công
hơn cả là truyện ngắn và thơ Những
truyện ngắn của Thanh Tịnh đều toát
lên một tình cảm êm dịu, trong trẻo,
mang dư vị vừa man mác, buồn thương
vừa ngọt ngào, quyến luyến
? Nêu xuất xứ của tác phẩm
G: Đây là một truyện ngắn thể hiện
rấtđầy đủ phong cách sáng tác của tác
giả Là truyện ngắn song Tôi đi học
không xây dựng cốt truyện với các sự
kiện, các nhân vật, những xung đột xã
hội Bố cục của truyện dựa theo dòng
I/ Giới thiệu tác giả, tác phẩm:'
1 Tác giả:
- Thanh Tinh ( 1911- 1988), tên thật là Trần Văn Ninh, quê TP Huế
- Phong cách sáng tác: dằm thắm, trong trẻo, dịu êm thể hiện một tâm hồn nhạy cảm trước
vẻ đẹp của con người, quê hương
2 Tác phẩm:
- Là truyện ngắn xuất sắc của Thanh Tịnh in trong tập
Quê mẹ ( 1941)
Trang 2hồi tưởng của nhân vật tôi.
? Theo em cần đọc văn bản với giọng
ntn
G: Đọc mẫu từ đầu đến Hôm nay tôi đi
học.
? Nhận xét cách đọc của bạn
G: Chú ý H các chú thích
? Cảm nhận của em về ND cơ bản của
TP
? Theo dõi VB và cho biết dòng hồi
tưởng của nhân vật tôi được kể theo
trình tự nào
? Tương ứng với trình tự ấy là các đoạn
nào của VB
? Xác định nhân vật chính Vì sao
? VB được viết theo PTBĐ nào, PT nào
là chính Vì sao
G: Khi tìm hiểu tâm trạng nhân vật tôi
ta đi tìm hiểu theo trình tự của dòng
cảm xúc
? Điều gì đã khơi gợi cảm xúc của nhân
vật tôi về ngày tựu trường đầu tiên của
mình
? Vì sao những hình ảnh trên lại gợi
cho tác giả nhớ lại thời quá khứ
G: Biến chuyển của trời đất cuối thu &
h/ảnh những em nhỏ nép dưới nón mẹ
lần đầu đến trường gợi cho nhân vật tôi
sống lại những kỉ niệm trong sáng của
mình Quá khứ được đánh thức và bao
kỉ niệm ùa về, náo nức, tưng bừng rộn
rã cả một chuỗi tâm trạng lần lượt hiện
lên trên từng trang truyện
? Tâm trạng của tôi khi nhớ lại những
kỉ niệm cũ được thể hiện qua những từ
ngữ nào
? Nhận xét từ ngữ tác giả sử dụng và
- Giọng chậm dịu, hơi buồn, lắng sâu, chú ý những câu nói của từng nhân vật
- H1 -> Trên ngọn núi.
- H2 -> hết
- 2,5,7
* 3 phần:
- Cảm nhận của tôi trên đường
cùng mẹ tới trường: Đầu -> trên ngọn núi/ 6
- Cảm nhận của tôi lúc ở sân
trường: được nghỉ cả ngày nữa/ 7
- Cảm nhận của tôi trong lớp học:
còn lại
+ N/v chính: tôi -> chuyyện kể theo dòng hồi tưởng của tôi, xoay
quanh nhân vật tôi.
* PTBĐ: TS- MT- BC:
- Vì thông qua biểu cảm, t/g thể hiện những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tôi ngày đầu cắp sách tới trường
- H theo dõi đoạn 1
- Thời điểm: cuối thu, đầu tháng 9 -> khai trường
- H/ả: - Lá rụng nhiều, mây bàng bạc
- Em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ
- Do sự liên tưởng tương đồng, tự nhiên giữa hiện tại & quá khứ của bản thân: thấy cảnh đi học, mùa thu -> nhớ ngày tựu trường
- Tâm trạng: náo nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã -> Từ láy gợi cảm giác trong sáng, tươi vui
- Diễn tả cụ thể tâm trạng của n/v
3 Đọc, chú thích:
II/ Phân tích: ' 1.Đại ý- Bố cục:11' + Đại ý: TP là những kỉ niệm ngọt ngào, trong sáng, những rung cảm mãnh liệt của n/v
Tôi trong ngày đầu
tiên tới trường + Bố cục: 3phần
2 Phân tích: '
a Tâm trạng của nhân vật tôi trong ngày đầu tựu trường:
*Tâm trạng của
nhân vật tôi trên
đường tới trường:
15'
Trang 3giá trị gợi cảm của những từ ngữ ấy
? Tâm trạng ấy còn được t/g so sánh
ntn ý nghĩa của những hình ảnh ấy
G: Chỉ với 4 câu văn, nhà văn Thanh
Tịnh đã nhẹ nhàng dẫn người đọc xuôi
theưo dòng hồi tưởng trở về quá khứ
với bao kỉ niệm mơn man, bao cảm xúc
nhẹ nhàng mà sâu lắng về một khoảnh
khắc đáng nhớ trong cuộc đời: buổi tựu
trường đầu tiên
? Kỉ niệm của ngày tựu trường đầu tiên
của nhân vật tôi gắn với thời gian,
không gian cụ thể nào
? Tôi đã có cảm nhận ntn trên con
đường tới trường
? Vì sao tôi lại có cảm giác ấy.
? Từ cảm nhận, tôi đã có suy nghĩ,
hành động, lời nói, cử chỉ ntn khiến ta
chú ý
? Những điều đó có ý nghĩa ntn
? Trong sự cảm nhận rất ngây thơ, non
nớt về những việc xung quanh: Chắc
chỉ có người thạo mới cầm nổi bút
thước, t/g đã viết: ý nghĩ ấy ngọn núi
Em hãy phát hiện và phân tích ý nghĩa
của BPNT được sử dụng trong câu văn
? Hãy khái quát tâm trạng của nhân vật
Tôi trên đường tới trường.
Tiết 2
? Cảnh sân trường làng Mĩ Lí trong tâm
trí tác giả có gì nổi bật
? Cảnh tượng ấy có ý nghĩa ntn
? Từ những hình ảnh ấy Tôi có cảm
nhận ntn về ngôi trường
tôi, góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại
Chuyện đã sảy ra bao năm rồi mà như mới hôm qua
- H/ả so sánh: Những cảm giác đãng -> Cảm xúc trong trẻo,
tươi sáng luôn thường trực trong tâm tưởng nhân vật
- Thời gian: Trong buổi mai đầy sương thu và gió lạnh -> Buổi sáng
cuối thu
- Không gian: trên con đường làng dài và hẹp.
- Con đường quen -> lạ
- Cảnh vật thay đổi
- Vì trong lòng tôi đang có sự thay
đổi lớn: Hôm nay tôi đi học
-> Là bước ngoặt của tuổi thơ
+ Lời nói: tôi ko thả diều, nô đùa
- Suy nghĩ: - mình trang trọng,
đứng đắn
- thèm tự nhiên, nhí nhảnh
- Hành động: - cầm vở -> nặng ->
bặm, ghì, xóc, nắm cẩn thận
- muốn thử sức cầm thêm bút thước
-> Chững chạc, đứng đắn
- Ngộ nghĩnh, ngây thơ, đáng yêu
- So sánh: ý nghĩ như núi -> H/ả
so sánh xác thực gắn với thiên nhiên tươi đẹp, mềm mại Câu văn giàu chất thơ, chất tạo hình -> Nét dịu dàng, trong sáng và khát vọng vươn tới của một tâm hồn trẻ thơ
- H theo dõi P 2
+ Sân trường dày đặc người ->
đông người
- Quần áo sạch sẽ, khuôn mặt tươi vui, sáng sủa
-> K/ khí đặc biệt của ngày hội tựu trường
+ Ngôi trường:
- Trước: Lạ, cao ráo, sạch sẽ
- Nay: xinh xắn, oai nghiêm như
đình làng Hoà ấp, sân rộng, mình cao
+ So sánh với đình làng: thờ cúng,
- Cảm giác mới mẻ, ngỡ ngàng, hồi hộp
*Tâm trạng tôi lúc ở sân trường:
12'
Trang 4? Hình ảnh so sánh ấy có ý nghĩa ntn
? H/ảnh ngôi trường tác động ntn đến
tâm trạng của Tôi
? Cùng với hình ảnh ngôi trường là hình
ảnh những học trò Hình ảnh ấy được
miêu tả nrn
? Cảm nhận của em về hình ảnh so
sánh ấy
G: Đây là hình ảnh so sánh tinh tế Nó
vừa tả đúng tâm trạng nhân vật vừa gợi
cho người đọc liên tưởng về một thời ấu
thơ dứng trước ngôi trường thân yêu:
mái trường như một tổ ấm, mỗi học trò
ngây thơ, hồn nhiên như một cánh chim
đầy khát vọng với biết bao nỗi bồi hồi
lo lắng nhìn bầu trời rộng nghĩ tói
những chân trời học vấn mênh mang
? Trong ĐV, t/g dùng rất nhiều ĐT tả
tâm trạng nhân vật Hãy tìm những ĐT
đó Tác dụng?
G: Đỉnh cao của tâm trạng lúng túng là
khi các cậu học trò nhỏ, rời bàn tay,
buông chéo áo người thân để đứng vào
hàng
? Tâm trạng đó được miêu tả ntn
? Em có suy nghĩ gì về tiếng khóc của
các cậu học trò
G: Thú vị làm sao vừa mới đây trên
đường, cá cô các cậu còn náo nức tỏ ra
mình đã lớn, cũng vừa lúc nãy cảm
thấy hãnh diện vì được nhiều người chú
ý, vậy mà giờ đây lại khóc ở đây tác
giả miêu tả 3 dạng khóc: Ôm mặt khóc,
nức nở khóc và thút thít rất phù hợp
thấu tỏ lòng người Thực ra đây đâu
phải người viết văn mà là người đang
tế lễ, linh thiêng, cất giấu nhiều
điều bí ẩn -> Diễn tả cảm xúc trang nghiêm của tác giả về ngôi trường, đề cao trí thức của con người trong trường học
-> Tôi lo sợ vẩn vơ, thấy mình thật nhỏ bé
+ Học trò:
- Cũ: biết lớp, biết thầy, tự tin xếp hàng
- Mới: lép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa, đi từng bước nhẹ: Họ như những con chim non e sợ.
-> Miêu tả sinh động h/ả các em nhỏ lần đầu đến trường
- Đề cao sức hấp dẫn của nhà trường: như quãng trời rộng
- Khát vọng bay bổng của tác giả
đối với trường học
- Tâm trạng: ngập ngừng, e sợ, rụt
rè, lúng túng, dềnh dàng, run run -> Diễn tả chính xác tâm trạng n/v, miêu tả chân thực cử chỉ, ánh mắt,
ý nghĩ, cảm giác của n/v
- Giúp ta hiểu sâu hơn nỗi lòng n/v
và tài năng kể chuyện của t/g
- Quả tim ngừng đập
- Giật mình lúng túng
- Nặng nề lạ
- Một cậu khóc -> Tôi nức nở -> Học trò thút thít ngập ngừng
-> Là tiếng khóc tự nhiên, ngây thơ, giàu ý nghĩa
+ Là sự tiếc nuối những ngày chơi
đùa thoải mái
+ Sự lưu luyến người thân
+ Sự lo sợ trước những thách thức mới
+ Là niềm vui, sự quyết tâm bước vào thế giới kì lạ, hấp dẫn
Trang 5sống lại những kỉ niệm của chính mình
Ông giãi bày tuổi thơ của chính mình
? Cảm nhận của em về tâm trạng của
nhân vật tôi khi ở sân trường.
G: Đến những phút cuối của buổi tựu
trường, cảm giác của cậu học trò nhỏ
càng trong sáng, chân thực hơn
? Chỉ ra cảm giác đó của cậu bé
G: Và h/ả kết thúc truyện là h/ả đẹp
giàu ý nghĩa Đọc đoạn văn đó
? H/ả đó có ý nghĩa ntn
? Dòng chữ Tôi đi học kết thúc truyện
có ý nghĩa ntn
? Khái quát tâm trạng của nhân vật tôi
trong giờ học đầu tiên
G: Dẫn dắt, đón chào các em vào thế
giới mới lạ, hấp dẫn ấy là những người
mẹ, phụ huynh & các thầy cô giáo
? Em có suy nghĩ ntn về thái độ, cử chỉ
của những người lớn đối với các em bé
lần đầu tiên đi học
- H theo dõi đoạn 3
- Cảm thấy xa mẹ
- Mùi hương lạ, hình treo tường lạ, hay
- Lạm nhận chỗ ngồi là của riêng mình
- Bạn chưa quen -> không xa lạ
-> Cảm xúc xáo trộn đan xen trái ngược
- H đọc
-> Trưởng thành hơn trong nhận thức về việc học
- Thái độ tự tin, nghiêm trang đón nhận bài học mới
- Dòng chữ Hôm nay tôi đi học
vừa khép lại bài văn vừa mở ra 1 thế giới mới, 1 bầu trời mới, 1 giai
đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ
Dòng chữ như niềm tự hào, hồn nhiên, trong sáng của tôi & của
lòng ta khi nhớ lại buổi thiếu thời
Dòng chữ là chủ đề của truyện ngắn
+ Mẹ cầm bút thước, âu yếm nắm tay con
- Đẩy con tới bằng bàn tay dịu dàng
- Nhẹ nhàng vuốt tóc con
-> Chia sẻ lo lắng, hồi hộp với con
+ Phụ huynh:
- Chuẩn bị chu đáo cho con
- Trân trọng tham dự buổi lễ
+ Ông đốc:
- Cặp mắt hiền từ, cảm động
- Nhẹ nhàng đọc tên từng người
- Căn dặn, động viên, khích lệ
-> Một người thầy mẫu mực, một người lãnh đạo độ lượng, bao dung
+ Thầy giáo trẻ: nhẹ nhàng, trìu
- Tâm trạng lo sợ, hồi hộp, ngỡ ngàng của người học trò mới
*Tâm trạng của
tôi trong lớp học:
8'
- Tâm trạng vừa xa lạ vừa gần gũi, thân thiết và thái độ tự tin, nghiêm trang
đón nhận bài học mới
b Vai trò của gia
đình và nhà trường đối với mỗi con người: 8'
Trang 6? Từ đó ta hiểu gì về trách nhiệm, vai
trò của g/đình, nhà trường đ/ với trẻ em
G: Nếu ví các bạn nhỏ ngày đầu đi học
là những cánh chim đang chập chững
rời tổ để bay vào bầu trời bao la đầy
nắng gió thì cha mẹ, thầy cô chính là
những bàn tay nâng đỡ, những làn gió
đưa, những tia nắng soi đường để cánh
chim được cất lên mạnh dạn, khoáng
đạt trên bầu trời Đó là vẻ đẹp tâm hồn,
là tính nhân văn của VB
Đúng như Xuân Quỳnh đã viết : Chữ
? Theo em sức cuốn hút của tác giả từ
đâu Khái quát giá trị nội dung của TP
? Em học được gì về NT kể chuyện của
tác giả
G: Khép lại trang văn Thanh Tịnh,
dường như mỗi người còn bồi hồi, xao
xuyến Dẫu đã đi qua tuổi học trò
nhưng mỗi lần nghe 2 tiếng tựu
trường vẫn thấy lòng thổn thức
khôn nguôi
? Viết ĐV 5-7 câu phát biểu cảm nghĩ
về dòng cảm xúc của nhân vật Tôi
trong truyện ngắn Tôi đi học.
mến, tươi cười -> Giàu tình thương yêu
- TP là những kỉ niệm ngọt ngào, những cảm giác bay bổng, lãng mạn, lung linh về tuổi thơ của mỗi người
- Sự kết hợp hài hoà TS, MT và BC
- Bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ của n/v tôi theo trình tự thời gian
- Các so sánh giàu h/ả, giàu sức gợi cảm, tạo chất thơ
- Tình huống truyện chứa đựng nhiều cảm xúc
- H đọc
- H viết và trình bày
- Là tấm lòng và trách nhiệm đồng thời tạo nên môi trường giáo dục ấm
áp, trong lành, giúp các em khôn lớn trưởng thành
III/ Tổng kết:'
1 Nội dung:
2 Nghệ thuật:
3 Ghi nhớ /9:
IV/ Luyện tập: 8'
IV/ Củng cố:1' - G đọc cho H nghe bài thơ Tựu trường của Huy Cận/ Tư liệu Ngữ văn/ 7
? Khái quát giá trị ND và NT của TP
V/ Hướng dẫn về nhà:2'
-Học bài, làm BT 2/9
- Soạn Trong lòng mẹ: đọc, tóm tắt VB, trả lời câu hỏi.
E/ Rút kinh nghiệm:
NS: Tuần: 1
Ng: Tiết: 3
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
A/ Mục tiêu cần đạt:
1 Giúp H hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ của cấp độ khái quát của nghĩa
từ ngữ
Trang 72 Thông qua bài học, rèn tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
3 Giáo dục ý thức sử dụng từ Tiếng Việt, ý thức tự giác, tích cực, sáng tạo trong học tập của H
B/ Chuẩn bị:
G: Soạn bài, tư liệu ngữ văn, bài tập thêm
H: Đọc VD, trả lời câu hỏi
C/ Phương pháp:
Qui nạp thực hành
D/ Tiến trình bài dạy:
I/ ổn định tổ chức:1'
II/ Kiếm tra bài cũ:1'
Sự chuẩn bị của H
III/ Bài mới:
ở lớp 7, chúng ta đã học về 2 mối quan hệ về ngữ của từ ngữ: quan hệ đồng nghĩa và quan hệ trái nghĩa ở lớp 8, bài học hôm nay nói về mối quan hệ khác: nghĩa của từ ngữ, đó là mối quan hệ bao hàm Nói đến quan hệ bao hàm tức là nói đến phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò ND ghi bảng
G: Treo bảng phụ vẽ sơ đồ SGK
? Chú ý quan sát sơ đồ và cho biết
nghĩa của từ động vật rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ thú, chim, cá, vì
sao
? Tương tự như vậy, nhận xét nghĩa
của từ thú, chim, cá so với nghĩa của
các từ voi, hươu; tu hú, sáo; cá rô, cá
thu.
? Nhận xét sự rộng, hẹp của từ thú,
chim, cá so với các từ động vật, voi,
hươu; tu hú, sáo; cá rô, cá thu.
G: Dùng sơ đồ hình tròn để biểu diễn
mối quan hệ bao hàm
G: Kết luận: Sự khái quát có mức độ
từ nhỏ đến lớn: tu hú, sáo hẹp hơn
chim , chim lại hẹp hơn nghĩa của từ
động vật
? Hãy nêu nhận xét của em về nghĩa
của một từ trong cấp độ khái quát của
Tiếng Việt
? Một từ ngữ khi nào được coi là có
nghĩa rộng, khi nào được coi là có
nghĩa hẹp
- H quan sát sơ đồ
- Nghĩa của từ động vậtrộng hơn nghĩa
của từ thú, chim, cá vì động vậtlà từ
bao hàm gnhĩa trong đó có các lớp
thú, chim, cá.
- Nghĩa của từ thú rộng hơn nghĩa của
từ voi, hươu.
- Nghĩa của từ chim rộng hơn nghĩa
của từ tu hú, sáo.
- Nghĩa của từ cá rộng hơn nghĩa của
từ cá rô, cá thu.
- thú, chim, cá:
-Hẹp hơn nghĩa của từ động vật
- Rộng hơn các từ voi, hươu; tu
hú, sáo; cá rô, cá thu.
chim động động vật
Cá
thú
I/ Từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp: 17'
1 VD:
2 Nhận xét:
- Nghĩa của 1 TN này có thể rộng hơn nghĩa của 1 số TN khác
- Từ có nghĩa rộng: phạm vi nghĩa của
TN đó bao hàm phạm vi nghĩa của 1
số TN khác
- Từ có nghĩa hẹp: phạm vi nghĩa của
TN đó được bao
Trang 8? Quan sát lại sơ đồ hình tròn cho
biết nghĩa của từ ngữ có thể xảy ra
hiện tượng ntn
? Hãy trình bày ý hiểu của em về cấp
độ khái quát của nghĩa TN
? Cho H chơi trò chơi: Tìm nhanh từ
BT1: - từ cây Tìm TN có nghĩa rộng
hơn, hẹp hơn từ đó
? Giải nghĩa từ Học sinh.
? Qua VD trên, em có nhận xét gì về
nghĩa của một từ
G:Từ trà: búp hoặc lá cây chè đã sao,
đã chế biến để pha nước uống->
Nghĩa hẹp
- Nhưng gần đây, nghĩa của từ trà đã
mở rộng bao gồm cả những loại thức
uống khác như trà khổ qua, trà
ác-ti-sô
? Tìm các từ có nghĩa hẹp hơn nghĩa
của từ Nghệ thuật, văn học, thơ.
- 1 H khá lên bảng viết ĐV
G: Tổ chức cho H làm BT1, 2 theo
nhóm
BT4: Tổ chức chơi: Vườn cổ tích
G đọc, H phát hiện nhanh
BT 5: 1 H đọc, 1 H xác định từ
- Cuối cùng chữa BT viết đoạn
? Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát
của nghĩa TN trong mỗi nhóm TN
dưới đây
- H đọc
- Thực vật > cây > cây táo, cây dừa, cây cau
- Học sinh: - người theo học ở nhà trường(H phổ thông, H cao đẳng, H
đại học) -> từ có nghĩa rộng
- người theo học ở bậc PT ( khác sinh viên) -> từ có nghĩa hẹp
- H viết ra giấy -> lên bảng
Nghệ thuật âm nhạc hội hoạ kiến trúc văn học
VHdângian VH viết kịch tiểu thuyết thơ
- H khá viết ĐV 5 câu, kể về dự định nghề nghiệp trong tương lai của mình
có dùng TN nghĩa rộng, TN nghĩa hẹp
- Lớp làm BT 2, 3, 4
- Về nhà làm BT 3, SBT/ 6
- H khác nhận xét, tham gia
a Y phục:
áo quần sơ mi áo dài quần đùi quần dài
b Vũ khí súng bom súng trường đại bác bom bi bom
ba càng
a Chất đốt b Nghệ thuật
c Thức ăn d Nhìn
e Đánh
hàm trong phạm vi nghĩa của 1 TN khác
- 1 từ có nghĩa rộng
đ/với những TN này
đồng thời có nghĩa hẹp đối với 1 TN khác
3.Ghi nhớ/10:
* Chú ý: Một TN
có thể vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp
II/ Luyện tập: 23'
1 BT viết đoạn:
2 BT1/10:
Trang 9? Tìm các từ ngữ có nghĩa rộng so với
nghĩa của các TN ở mỗi nhóm sau
? Tìm các từ ngữ có nghĩa được bao
hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi TN
sau đây
? Tìm những từ không thuộc phạm vi
nghĩa của nhóm
? 3 từ cùng thuộc phạm vi nghĩa của
nhóm
BT thêm:
1 Tìm từ ngữ rộng hơn bao hàm các
nhóm từ sau đây:
2 BT trò chơi ngôn ngữ( SBT/7)
a Xe cộ: ô tô, xe máy, xích lô
b Kim loại: đồng, nhôm, sắt, thép
c Hoa quả: cam, quýt, mít, xoài
d Họ hàng: ông, bà, cô, dì, chú, bác
e Mang: xách, khiêng, gánh
- a Thuốc lào b Thủ quĩ
c Bút điện d Hoa tai
- ĐT có nghĩa rộng: khóc
- ĐT có nghĩa hẹp: nức nở, sụt sùi
a lúa, ngô, khoai, sắn: Lương thực
b su hào, bắp cải, xà lách: rau
3 BT 2/ 10:
4 BT 3/ 11:
5 BT 4/ 11:
6 BT 5/ 11:
IV/ Củng cố:1'
? Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp
V/ Hướng dẫn về nhà:2'
- Học và hoàn thành bài tập
- Soạn Trường từ vựng : đọc VD, trả lời câu hỏi.
- Ôn lại nghĩa của từ, từ đồng nghĩa, từ đồng âm
- Mang từ điển
E/ Rút kinh nghiệm:
NS: Tuần: 1
Ng: Tiết: 4
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản A/ Mục tiêu cần đạt:
1 Giúp H:
- Nắm được chủ đề của VB, tính thống nhất về chủ đề của VB
- Biết viết một VB đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho VB tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
2 Rèn kĩ năng xây dựng chủ đề khi viết bài cho H
Trang 103 Giáo dục ý thức lựa chọn chủ đề của Vb một cách trong sáng, giàu ý nghĩa, giáo dục ý thức tự giác, tích cực, sáng tạo trong học tập của H
B/ Chuẩn bị: G: Soạn bài, tư liệu tham khảo, 1 số đoạn VB mẫu.
H: Đọc VD, trả lời câu hỏi, ôn lại VB Tôi đi học, VB tự sự, VB nghị luận.
C/ Phương pháp:
Qui nạp thực hành
D/ Tiến trình bài dạy:
I/ ổn định tổ chức:1'
II/ Kiếm tra bài cũ:1' Sự chuẩn bị của H.
III/ Bài mới:
Mỗi VB viết lên đều thể hiện 1 chủ đề nhất định Tính thống nhất về chủ đề của VB là một trong những đặc trưng quan trọng tạo nên VB, phân biệt VB với những câu hỗn độn, với những chuỗi bất thường về nghĩa Vậy chủ đề của VB là gì? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của VB? Hoạt động của thầy Hoạt động của trò ND ghi bảng
? Trong TP Tôi đi học, tác giả dã kể
lại chuyện gì
? Những kỉ niệm ấy gợi lên những ấn
tượng gì trong lòng tác giả
G: ND trả lời các câu hỏi trên chính
là chủ đề của VB Tôi đi học.
? Từ đó hãy phát biểu chủ đề của VB
Tôi đi học
G: Vậy đối tượng được nói đến ở đây
là những kỉ niệm của buổi tựu trường
thông qua hồi tưởng của tác giả
- Và vấn đề được nói đến là tâm trạng
của nhân vật tôi
? Từ sự phân tích trên, hãy cho biết
chủ đề của VB là gì
G: Chủ đề của VB còn là vấn đề chủ
yếu, tư tưởng xuyên suốt VB
-> Chủ đề có ND bao quát hơn đề tài
- Chủ đề trong văn nghị luận: là một
tư tưởng, quan niệm của người viết
đối với vấn đề bàn bạc
- Chủ đề trong văn tự sự, miêu tả: là
tình cảm, thái độ nào đó đối với sự
vật, sự kiện được kể, được tả
- Chủ đề trong VB thuyết minh là đối
tượng cần thuyết minh
- Một TP chỉ có 1 chủ đề 1 TP cũng
có thể có nhiều chủ đề ( đa chủ đề)
+ VD: Bánh trôi nước:
- Tự hào về một loại bánh ngon của
dân tộc
- Ca ngợi phẩm chất của người phụ
nữ VN
- Cảm thông với thân phận người phụ
nữ trong xã hội cũ
BT nhanh: H thảo luận bàn.
- H đọc lại VB Tôi đi học.
- Đối tượng: Những kỉ niệm trong sáng
về buổi tựu trường đầu tiên
- Vấn đề được nói đến: Tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của tôi trong buổi tựu trường đầu tiên -> Chủ đề VB
- Chủ đề: tâm trạng hồi hộp, cảm giác
bỡ ngỡ của n/v tôi trong buổi tựu
trường đầu tiên
- H đọc
I/ Chủ đề của văn bản: 10'
1 VD:
VB Tôi đi học.
2 Nhận xét:
- Chủ đề của VB
là đối tượng và vấn đề chính mà
VB biểu đạt
3.Ghi nhớ1/12: