Vậy, em hiểu thế nào là tính - Văn bản phải tập trung biểu đạt, hướng thống nhất về chủ đề trong văn đến một chủ đề đã được xác định, không b¶n.. xa rời hay lạc sang chủ đề khác?[r]
Trang 1Nguvan8tutiet1dentiet16
Học Kì I
Ngày soạn: 14/8/2012
Ngày dạy : 17/8/2012
Bài1 Tiết 1 : Văn bản:
TÔI ĐI HọC
(Thanh Tịnh)
I Mức độ cần đạt:
Giúp học sinh:
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở
buổi tựu trường đầu tiên trong đời
- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi dư vị trữ tình man mác của
Thanh Tịnh
II Trọng tâm kiến thức , kỹ năng:
1 Kiến thức:
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích "Tôi đi học"
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản qua
ngòi bút Thanh Tịnh
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Trình bày suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống
III Chuẩn bị:
1 Giáo viên: - SGK, SGV và một số tài liệu tham khảo.
2 Học sinh: Soạn bài
IV PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC:
Nờu vấn đề, bỡnh giảng, kĩ thuật động nóo
V Hoạt động lên lớp
1 ổn định tổ chức: (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sách,vở học sinh (3 phút)
3 Bài mới: (31 phút)
Trang 2Giới thiệu bài mới: (1 phút)
“Tôi đi học” là truyện ngắn của nhà văn Thanh Tịnh in trong tập “Quê mẹ” và được xuất bản năm 1941 Đây là truyện ngắn thể hiện đầy đủ phong cách sáng tác của tác giả: đậm chất trữ tình, đằm thắm, êm dịu, trong trẻo và tràn đầy chất thơ.
Hoạt động của gv và hs kiến thức
GV hướng dẫn: Đọc chậm, dịu,
hơi buồn, lắng sâu; chú ý lời của
người mẹ, ông đốc
- GV đọc mẫu, gọi học sinh đọc
tiếp
- Nhận xét bạn đọc
GV gọi HS đọc phần chú thích (*)
trong SGK
? Trình bày ngắn gọn những hiểu
biết của em về tác giả Thanh
Tịnh?
? Nêu xuất xứ của tác phẩm?
GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu
các từ: ông đốc, lạm nhận.
? Có những nhân vật nào được kể
lại trong truyện ngắn này? Ai là
nhân vật trung tâm? Vì sao?
? Kỉ niệm ngày đầu tiên đến
trường được kể theo trình tự thời
gian, không gian như thế nào?
? Tương ứng với trình tự ấy là
những đoạn nào của văn bản?
? Đoạn nào gợi cảm xúc thân
thuộc nhất trong em? Vì sao?
I Đọc và tìm hiểu chung: (15 phút)
1 Đọc:
2 Chú thích:
a Tác giả:
- Thanh Tịnh (1911-1988), quê ở Huế, từng dạy học, viết báo và làm văn
- Sáng tác của ông đầm thắm và đầy chất thơ
b Tác phẩm:
- In trong tập “Quê mẹ”, xuất bản năm 1941
c Từ khó:
3 Bố cục:
- Tôi, mẹ , ông đốc, những cậu học trò
- Nhân vật trung tâm: Tôi
-> được kể lại nhiều lần, mọi sự việc
đều được kể từ cảm nhận của nhân vật tôi
+ Cảm nhận của nhân vật Tôi trên
đường tới trường
+ Cảm nhận của nhân vật Tôi ở sân trường
Trang 3GV hướng dẫn HS theo dõi phần
đầu văn bản
? Kỉ niệm ngày đầu đến trường
của nhân vật Tôi gắn với thời gian,
không gian cụ thể nào?
? Vì sao thời gian và không gian
ấy trở thành kỉ niệm trong tâm trí
tác giả?
? Chi tiết: Tôi không lội qua sông
thả diều như thằng Quý và không
đi ra đồng thả diều như thắng Sơn
nữa có ý nghĩa gì?
? Có thể hiểu gì về nhân vật tôi
qua chi tiết ghì thật chặt hai quyển
vở mới trên tay và muốn thử sức
mình tự cầm bút thước?
? Trong những cảm nhận mới mẻ
trên con đường làng tới trường,
nhân vật tôi đã bộc lộ đức tính gì
của mình?
? Phân tích ý nghĩa và biện pháp
nghệ thuật được sử dụng trong câu
văn: “ý nghĩ ấy thoáng qua trong
trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây
lướt ngang trên ngọn núi”?
- GV cho HS thảo luận nhóm
+ Cảm nhận của nhân vật Tôi trong lớp học
II.Đọc- tìm hiểu chi tiết(15 phút)
1 Cảm nhận của nhân vật “tôi” trên
đường tới trường:
- Thời gian: buổi sáng cuối thu
- Không gian: trên con đường dài và hẹp
- Đó là nơi quen thuộc, gần gũi, gắn liền với tuổi thơ tác giả; gắn liền với kỉ niệm lần đầu cắp sách đến trường
- Dấu hiệu đổi khác trong tình cảm và nhận thức
- Muốn khẳng định mình
- Giàu cảm xúc, yêu học, yêu bạn bè, yêu mái trường và yêu quê hương
- Nghệ thuật so sánh
-> Kỉ niệm đẹp, đề cao việc học của con người
4 Củng cố:(5 phút)
? Hãy tìm trong văn bản những câu văn tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật so sánh
5.Hướng dẫn tự học:(5 phút)
- Đọc kĩ văn bản
Trang 4- Tìm hiểu phần còn lại.
………
Ngày soạn: 14/8/2012
Ngày dạy:
17/8/2011
Bài 1 Tiết 2: Văn bản:
Tôi đi học
(Thanh Tịnh)
I Mức độ cần đạt
Giúp học sinh:
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật Tôi ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời
- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
II Trọng tâm kiến thức, kỹ năng:
1 Kiến thức:
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích "Tôi đi học"
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản qua ngòi bút Thanh Tịnh
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Trình bày suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống
III Chuẩn bị:
1 Giáo viên:- Đọc tập truyện ngắn của tác giả Thanh Tịnh.
- Sgk, Sgv và một số tài liệu tham khảo
2 Học sinh: Soạn bài
IV PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC:
Trang 5Nêu vấn đề, bình giảng, kĩ thuật động não
V Hoạt động lên lớp
1 ổn định tổ chức:(1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ:(5 phút)
1.Trình bày mạch cảm xúc của văn bản “Tôi đi học”?
2.Tìm những câu văn tác giả sử dụng nghệ thuật so sánh?
3 Bài mới: (32 phút)
*Giới thiệu bài(2 phút)
"Tôi đi học” là truyện ngắn được tái hiện theo dòng hồi tưởng của kí ức,gồm một chuỗi các sự kiện mà yếu tố xuyên suốt là dòng cảm xúc tha thiết, trong trẻo tuôn trào Theo dòng cảm xúc ấy ta biết được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trên đường cùng mẹ tới trường, trên sân trường và trong lớp học
*Nội dung(30 phút).
Hoạt động của gv và hs kiến thức
GV hướng dẫn HS đọc phần 2 của
văn bản
? Cảnh trước sân trường làng Mỹ
Lí lưu lại trong tâm trí tác giả có gì
nổi bật?
? Trước cảnh tượng ấy, tâm trạng,
cảm giác của nhân vật Tôi như thế
nào?
? Tâm trạng ấy được tác giả diễn tả
bằng hình ảnh so sánh nào?
- HS tìm chi tiết
? Em có suy nghĩ gì về hình ảnh so
sánh đó?
II Tìm hiểu chi tiết: (20 phút)
1 Cảm nhận của nhân vật "tôi" trên
đường tới trường.
2 Cảm nhận của nhân vật Tôi khi ở sân trường:
- Rất đông người
- Người nào cũng đẹp
- Cảm giác mới mẻ
- Bỡ ngỡ, ngập ngừng, e sợ
+ Cảm xúc trang nghiêm về mái trường + Tâm trạng hồi hộp, lo sợ
- Mang ý nghĩa tượng trưng, giàu sức gợi
-> Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm
Trang 6? Khi hồi trống trường vang lên và
khi nghe gọi đến tên mình, tâm
trạng chú bé như thế nào?
? Vì sao khi sắp hàng đợi vào lớp
nhân vật tôi lại cảm thấy “ Trong
lần này”?
GV gọi HS đọc phần cuối văn bản
? Cảm nhận của nhân vật tôi khi
vào lớp như thế nào?
- HS tìm chi tiết
? Tại sao nhân vật tôi lại có cảm
nhận như vậy?
? Hãy đọc đoạn “ Một con đánh
vần đọc” Chi tiết ấy có ý nghĩa gì?
? Em có cảm nhận gì về thái độ, cử
chỉ của những người lớn dành cho
các em bé lần đầu đi học?
? Theo em, nét đặc sắc về nghệ
thuật của truyện là gì?
? Theo em, sức cuốn hút của
truyện được tạo nên từ đâu?
GV gọi HS đọc ghi nhớ
HS đọc
trạng của các em nhỏ lần đầu đến trường
- Chú bé cảm thấy mình chơ vơ, vụng
về, giật mình và lúng túng
- Hồi hộp, lo lắng, sợ sệt -> khóc
- Khóc vì lo sợ, vì phải xa người thân
- Yêu mẹ
- Bắt đầu bước vào một thế giới của riêng mình, không còn có mẹ bên cạnh -> sự tinh tế trong việc miêu tả tâm lí trẻ thơ
3 Cảm nhận của nhân vật tôi trong lớp học:
- Cảm nhận mới mẻ của cậu bé lần đầu
được vào lớp học
- Bắt đầu ý thức những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình
-> ý thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình
- Hình ảnh thiên nhiên giàu sức gợi
- Sự ngộ nghĩnh đáng yêu của chú bé lần đầu đến trường
- Mọi người đã dành những tình cảm
đẹp đẽ nhất cho trẻ thơ
- Tất cả vì tương lai con trẻ
III Tổng kết: (10 phút)
- Bố cục độc đáo
- Ngôn ngữ, hình ảnh giàu sức gợi, mang ý nghĩa tượng trưng
- Kết hợp hài hoà giữa kể, tả và bộc lộ cảm xúc
- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật
Trang 7- Tình huống truyện.
IV Ghi nhớ: (SGK)
4 Củng cố (5 phút):
1.Văn bản sử dụng phương thức biểu đạt nào?
A Tự sự C Biểu cảm
B Miêu tả D Cả ba phương thức trên
2 Những cảm giác nảy nở trong lòng tôi là những cảm giác nào? Qua đó em
thấy được điều gì tốt đẹp ở nhân vật tôi?
5 Hướng dẫn tự học(5 phút)
- Học bài, nắm kiến thức
- Viết đoạn văn ngắn ghi lại ấn tượng của em trong buổi tựu trường đầu tiên
- Đọc trước bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
………
Ngày soạn: 15/8/2012 Ngày giảng:18/8/2012
Bài 1 Tiết 3: Hướng dẫn đọc thêm.
I Mức độ cần đạt:
Giúp học sinh:
- Hiểu được cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp
độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Tích hợp với kiến thức phần văn và tập làm văn
II.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1 Kiến thức:
Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
2 Kĩ năng:
Thực hành so sánh,phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
Iii Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Sgk, Sgv và một số tài liệu tham khảo.
2 Học sinh: Xem lại kiến thức về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa
IV PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC:
Trang 8Nêu vấn đề, kĩ thuật động não
V.Hoạt động lên lớp:
1 ổn định(1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ(5 phút)
Cảm nhận của em sau khi tìm hiểu xong văn bản "Tôi đi học" của Thanh Tịnh
3 Bài mới (31 phút)
* Giới thiệu bài(1 phút)
“Quan hệ trái nghĩa và đồng nghĩa là những quan hệ về nghĩa của từ mà ta
đã học ở lớp 7 Hôm nay ta tìm hiểu một mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ đó là mối quan hệ bao hàm - được gọi là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ
* Nội dung bài mới(1 phút)
Hoạt động của gv và hs kiến thức
GV treo bảng phụ ghi sơ đồ trong
SGK
? Nghĩa của từ “động vật” rộng
hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ
“thú, chim, cá”?
? Tại sao?
? Hãy xem xét mối quan hệ về
nghĩa của các từ “thú, chim, cá”
với các từ “voi, hươu, tu hú, sáo,
cá rô, cá thu”?
GV: Như vậy, các từ “thú, chim,
cá” có phạm vi nghĩa rộng hơn các
từ “voi, hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá
thu” nhưng lại có nghĩa hẹp hơn từ
“động vật”.
GV đưa bài tập:
Cho 3 từ: cây, cỏ, hoa.
? hãy tìm những từ ngữ có phạm vi
nghĩa rộng hơn và hẹp hơn các từ
đó?
? Từ đó, em hiểu thế nào là từ ngữ
có nghĩa rộng, nghĩa hẹp?
I Từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa
hẹp: (15 phút)
1 Ví dụ:
2 Nhận xét:
- Rộng hơn
- Phạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của các từ “thú, chim, cá”.
- Nghĩa rộng hơn
- Rộng hơn: thực vật.
-Hẹp hơn: cam, cau, dừa, cỏ sữa, cỏ gấu, cỏ gà, hoa mai, hoa lan, hoa hồng.
Trang 9? Một từ có thể vừa có nghĩa rộng
vùa có nghĩa hẹp được không? Vì
sao? Lấy ví dụ minh hoạ?
-HS nêu ví dụ
HS đọc
II Ghi nhớ:(SGK)
III Luyện tập: (15 phút)
Quần
Quần dài
* Y phục
áo dài
áo
áo sơ mi
Bài 2: a Chất đốt.
b Nghệ thuật.
c Thức ăn.
d Nhìn.
e Đánh.
Bài 5:
- Ba động từ cùng một phạm vi nghĩa: khóc, nức nở, sụt sùi.
+ Từ nghĩa rộng: khóc.
+ Từ nghĩa hẹp: nức nở, sụt sùi
4 Củng cố(5 phút)
-Nhắc lại khái niệm về cấp độ khái quát về nghĩa của từ?
5.Hướng dẫn tự học(3 phut)
- Học bài, nắm kiến thức
- Làm bài tập:1,2,3 vào vở bài tập
………
Ngày soạn:18/8/2012 Ngày giảng:20/8/2012.
Bài 1 Tiết 4:
Trang 10Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
I Mức độ cần đạt:
Giúp học sinh:
-Nắm được tính thống nhất về chủ đề của văn bản trên các phương diện hình thức và nội dung
- Tích hợp với phần Văn qua văn bản “Tôi đi học” và phần tiếng Việt
II.Trọng tâm kiến thức,kĩ năng:
1 Kiến thức:
- Chủ đề văn bản
- Những thể hiện của chủ đề trong 1văn bản
2 Kĩ năng:
- Đọc -hiểu có khả năng bao quát toàn bộ văn bản
- Trình bày văn bản(nói, viết) thống nhất về chủ đề
III Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Sgk, Sgv và một số tài liệu tham khảo
2 Học sinh:- Đọc lại văn bản “Tôi đi học”.
- Đọc bài mới
IV PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC:
Nêu vấn đề, kĩ thuật động não
IV.Hoạt động dạy học:
1 ổn định tổ chức(1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ(5 phút)
? Em hiểu thế nào là cấp độ khái quát nghĩa từ ngữ Làm bài tập 4
3 Bài mới(32 phút)
*Giới thiệu bài: (1 phút).
*Nội dung bài mới (31phút).
Hoạt động của gv va hs kiến thức
GV gọi HS đọc lại văn bản “Tôi đi
học”
? Tác giả hồi tưởng lại những kỉ
niệm sâu sắc nào trong thời ấu thơ
của mình?
? Từ hồi tưởng ấy, em cảm nhận
được gì về tâm trạng của nhân vật
tôi?
I Khái niệm về chủ đề của văn bản:
(10 phút)
* Kỉ niệm ngày đầu tiên đến trường:
- Kỉ niệm trên đường cùng mẹ tới trường
- Kỉ niệm trên sân trường
- Kỉ niệm trong lớp học
Tâm trạng hồi hộp, cảm giác ngỡ ngàng
và trang trọng
Trang 11? Vậy, em hiểu chủ đề của văn
bản là gì?
? Vì sao em biết văn bản “Tôi đi
học” nói lên những kỉ niệm của
tác giả về buổi tựu trường đầu
tiên?
? Văn bản tập trung hồi tưởng lại
tâm trạng gì của nhân vật Tôi?
? Tâm trạng ấy được thể hiện qua
các chi tiết và hình ảnh nào?
- HS tìm chi tiết
GV: Các từ ngữ, chi tiết trong văn
bản đều tập trung thể hiện tâm
trạng của nhân vật Tôi trong buổi
tựu trường
=> Đó là tính thống nhất về chủ
đề trong văn bản
? Vậy, em hiểu thế nào là tính
thống nhất về chủ đề trong văn
bản?
? Tính thống nhất về chủ đề được
thể hiện ở những phương diện nào
của văn bản?
? Làm thế nào để đảm bảo tính
thống nhất đó?
-> Đây là chủ đề của văn bản “Tôi đi học”
- Là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản cần biểu đạt
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản: (10 phút).
- Nhan đề
- Các từ ngữ và các câu văn viết về buổi tựu trường
- Tâm trạng hồi hộp, cảm giác mới lạ,
bỡ ngỡ
- Văn bản phải tập trung biểu đạt, hướng
đến một chủ đề đã được xác định, không
xa rời hay lạc sang chủ đề khác
- Nội dung và cấu trúc hình thức
+ Nội dung: đối tượng và vấn đề chính phải được xác định để mọi phần, mọi chi tiết đều xoay quanh nó
+ Hình thức: nhan đề, các phần , các từ ngữ, hình ảnh của văn bản phải có sự thống nhất, cùng xoay quanh chủ đề và hướng về chủ đề
=> Ghi nhớ: HS đọc.
III Luyện tập: (11 phút)
Bài tập 1: GV chia nhóm cho HS thảo luận.
*Tính thống nhất về chủ đề của văn bản:
a Căn cứ vào:
- Nhan đề văn bản
- Các đoạn: giới thiệu rừng cọ, tả cây cọ, tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn
bó với cây cọ
b Các ý lớn của phần thân bài sắp xếp hợp lí
Trang 12c Hai câu trực tiếp nói về tình cảm gắn bó của người dân sông Thao và rừng
cọ:
Dù ai đi ngược về xuôi Cơm nắm lá cọ là người sông Thao.
Bài tập 2: Nên bỏ hai câu: b và d.
4 Củng cố: (5 phút)
5 Dặn dò: (3 phút)
- Học bài, nắm kiến thức
- Làm bài tập 3
- Soạn bài “Trong lòng mẹ”.
………
Ngày soạn:18/8/2012 Ngày giảng:24/8/2012
Bài 2 Tiết 5 Văn bản:
Trong lòng mẹ.
(Trích: Những ngày thơ ấu - Nguyên
Hồng)
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
Giúp học sinh:
- Cú được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kớ
- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kớ qua ngũi bỳt Nguyờn Hồng:
thấm đượm chất trữ tỡnh, lời văn chõn thành, dạt dào cảm xỳc
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Khỏi niệm thể loại hồi kớ
- Cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch Trong lũng mẹ.
- Ngụn ngữ truyện thể hiện niềm khỏt khao tỡnh cảm ruột thịt chỏy
bỏng của nhõn vật
- í nghĩa giỏo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ỏc khụng
thể làm khụ hộo tỡnh cảm ruột thịt sõu nặng, thiờng liờng
2 Kỹ năng:
- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kớ
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong
văn bản tự sự để phõn tớch tỏc phẩm truyện