Giôùi thieäu baøi: Sau chieán tranh theá giôùi thöù nhaát thöïc daân Phaùp ñaõ tieán haønh “khai thaùc thuoäc ñòa laàn thöù hai” ôû Vieät Nam, bieán nöôùc ta thaønh thò tröôøng ti[r]
Trang 1B LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NAY
Chương I : VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM 1919 – 1930
Tuần :16
Tiết:16
Ngày dạy:
Bài 14: VIỆT NAM SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT
1 Mục tiêu:
1.1 Kiến thức : Học sinh nắm được những kiến thức cơ bản sau:
- Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ 2 của thực dân Pháp trong các lĩnh vực nông nghiệp,công nghiệp…
-Sự biến đổi về kinh tế ,xã hội trên đất nước ta dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ 2
- Những thủ đoạn của thực dân Pháp về chính trị, văn hóa, giáo dục phục vụ cho chương trình khai thác lần này
- Sự phân hóa giai cấp và thái độ, khả năng cách mạng của các giai cấp (trong chương trình khai thác lần hai)
1.2.Kĩ năng:
-Rèn cho học sinh kĩ năng quan sát lược đồ, trình bày một vấn đề lịch sử bằng lược đồ, sau đó rút ra nhận định, đánh giá sự kiện lịch sử
1.3.Thái độ:
- Giáo dục cho học sinh lòng căm thù đối với bọn thực dân Pháp áp bức, bóc lột dân tộc ta
- Học sinh có sự đồng cảm với sự vất vả, cực nhọc của người lao động sống
dưới chế độ thực dân phong kiến.(giáo dục môi trường).
2 N
ội dung học tập:
-Chính sách khai thác bóc lột của thực dân Pháp và sự phân hóa của xã hội Việt Nam
3 Chuẩn bị:
3.1 Giáo viên: Lược đồ về nguồn lợi của thực dân Pháp ở Việt Nam trong
cuộc khai thác lần hai
3.2 Học sinh: Tìm hiểu về chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp
Những biến đổi về kinh tế ,xã hội trên đất nước ta?
4 T
ổ chức các hoạt động học tập :
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện 1’
9A1 9A2 9A3 9A4 9A5
4.2.Kiểm tra miệng
Trang 2-Gv nhận xét bài thi học kì.
- GV khái quát lịch sư Việt Nam lớp 8
4.3 Tiến trinh bài học: 40’
Giới thiệu bài: Sau chiến tranh thế giới thứ nhất thực dân Pháp đã tiến
hành “khai thác thuộc địa lần thứ hai” ở Việt Nam, biến nước ta thành thị trường
tiêu thụ hàng hóa và thị trường đầu tư có lợi cho chúng Chính vì thế nền văn hóa,
giáo dục, kinh tế ta có biến đổi sâu sắc Hôm nay ta vào bài mới
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Ho
ạt động 1: thời gian :15’
Gv: Thực dân Pháp tiến hành khai thác lần thứ hai
đối với nước ta trong hoàn cảnh nào? Nhằm mục
đích gì?
Hs : Pháp bị thiệt hại nặng nề trong chiến tranh
thế giới lần I nên tăng cường bóc lột nhân dân
trong nước và thuộc địa để bù đắp vào thiệt hại
chiến tranh gây ra
GV minh họa thêm: Sau chiến tranh thế giới thứ I,
Pháp là con nợ của Mĩ, sau CM tháng 10 Nga
1917, Pháp mất thị trường đầu tư lớn nhất của
mình ở Châu Âu là Nga, Pháp bị tiêu hủy hàng
chục tỉ phơrăng
Gv: Nội dung của chương trình khai thác thuộc địa
lần thứ hai của thực dân Pháp là gì?
Hs : tăng đầu tư vốn vào Việt Nam gấp 6 lần
GV : giải thích thêm: Trọng tâm của đợt khai thác
lần 2 là hoàn chỉnh bộ máy thống trị từ trung ương
đến địa phương, đầu tư khai thác dầu mỏ, trọng
điểm mỏ than
Gv: Về công nghiệp, thương nghiệp, giao thông
vận tải như thế nào?
Hs : Dựa vào lược đồ hình 27
GV: Em hãy trình bày chương trình khai thác lần
thứ hai của thực dân Pháp ở Việt Nam? Chúng tập
I/ CHƯƠNG TRÌNH KHAI THÁC LẦN THỨ HAI CỦA THỰC DÂN PHÁP:
1 Hồn cảnh và mục đích:
-Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc,Pháp là nước thắng trận
- Thực dân Pháp bị thiệt hại nặng nề,nền kinh tế bị kiệt quệ,tư bản Pháp đẩy mạnh chương trình khai thác thuộc địa
- Mục đích: vơ vét, bóc lột thuộc địa để bù đắp chiến tranh
2 Nội dung:
+ Tăng cường đầu tư vốn vào nông nghiệp, trọng tâm là cao su
- Tăng cường khai thác mỏ, chủ yếu mỏ than
+ Công nghiệp: chú trọng khai mỏ,số vốn đầu tư tăng,đầu tư công nghiệp nhẹ + Thương nghiệp: đánh thuế nặng vào hàng hóa các nước nhập vào Việt Nam + Giao thông vận tải: đầu tư thêm vào đường sắt xuyên Đông Dương
+ Ngân hàng: nắm quyền chỉ huy các ngành kinh tế Đông Dương
+ Tăng cường bóc lột bằng các thứ thuế, làm giàu cho chính quốc
Trang 3trung vào những nguồn lực nào?
Hs : chủ yếu là cao su, khai thác mỏ, xuất khẩu
lúa gạo và công nghiệp nhẹ, ngân hàng Đông
Dương chi phối mọi huyết mạch kinh tế
Giáo dục MT: khai thác tài nguyên làm cạn kiệt tài
nguyên, ơ nhiễm mơi trường
Gv: Tại sao Pháp tăng cường khai thác nông
nghiệp chủ yếu là đồn điền cao su, khai mỏ? Điều
đó tác động đến cuộc sống nhân dân như thế nào?
(giáo dục môi trường-)
HS:Vì các mặt hàng tiêu thụ lớn bỏ ít vốn,thu lợi
nhuận cao,nhân dân ta rơi vào cuộc sống bần
cùng,mất hết ruộng đất,chúng bóc lột sức lao
động của công nhân, công nhân làm việc cực khổ
mà đồng lương ít ỏi,bị đánh đập.Làm nghề cao su
rất độc hại ảnh hưởng đến sức khỏe của người
dân
*Liên hệ thực tế
“cao su đi dễ khó về”.Trước đây cơng nhân cao
mủ rất cực khổ, đồng lương ít, bị đánh đập …còn
bây giờ thì người công nhân đồng lương cao hơn
đảm bảo cuộc sống ,được nhà nước quan tâm thêm
về sức khỏe bằng việc phát thêm chế độ riêng đễ
bù đắp sức khỏe bị ảnh hưởng chất độc hại
GV chuyển ý: Những thay đổi về chính trị, văn
hóa, giáo dục và xã hội
Hoạt động 2: thời gian: 10’
Gv: Về chính trị Pháp thực hiện những chính sách
gì đối với nước ta?
Hs : Mọi quyền hành do người Pháp nắm, nhân
dân ta không được hưởng gì về tự do dân chủ nào
cả, thực hiện chính sách “chia để trị” Bắc Kì,
Trung Kì, Nam Kì
Gv: Về văn hóa giáo dục chúng đã thực hiện chính
sách gì?
Hs : Thi hành văn hóa nô dịch, gây tâm lí tự ti,
mê tín dị đoan, rượu chè, cờ bạc
+ Mở trường tiểu học, hạn chế trường trung học
GV : minh họa thêm: 1922 – 1923 có 3.039 trường
tiểu học , 07 trường Cao đẳng tiểu học
Gv: Tất cả những thủ đoạn trên thực dân Pháp
II/ CÁC CHÍNH SÁCH VỀ CHÍNH TRỊ, VĂN HÓA, GIÁO DỤC:
1 Chính trị :
- Thực hiện chính sách “chia để trị”
- Bộ máy cường hào của giai cấp địa chủ được lợi dụng vào việc củng cố uy quyền của bọn thống trị
2 Văn hóa giáo dục:
- Thực hiện chính sách văn hóa nô dịch, ngu dân
- Trường học mở rấât hạn chế
- Công khai tuyên truyền cho chính sách
“khai hóa” của thực dân Pháp
Trang 4nhằm mục đích gì?
Hs : củng cố bộ máy cai trị ở thuộc địa, đó là
chính sách nô dịch (đào tạo tay sai phục vụ cho
chúng
GV chuyển ý: từ khi thực dân Pháp sang xâm lược,
xã hội VN bắt đầu cĩ sư phân hĩa thanh nhiều giai
cấp
Hoạt động 3: thời gian 10’
Gv: Em hãy trình bày sự phân hóa của xã hội Việt
Nam từ sau chiến tranh thế giới thứ nhất và thái
độ chính trị của từng giai cấp?
Hs : xã hội VN có sự phân hóa giai cấp sâu sắc:
giai cấp địa chủ phong kiến cấu kết chặt chẽ với
thực dân Pháp chúng chia nhau chiếm đoạt ruộng
đất của nông
GVminh họa : Địa chủ chiếm 7% dân số chiếm
hơn 50% diện tích canh tác, nông dân 42% diện
tích canh tác 90% dân số
Gv: Giai cấp tư sản ở Việt Nam ra đời và phát
triển như thế nào?
Hs : Lúc đầu họ là tiểu chủ, thầu khoán, đại lí cho
tư sản Pháp Khi giàu lên ra kinh doanh độc lập trở
thành tư bản: Bạch Thái Bưởi, Nguyễn Hữu Thu
GV : minh họa: Tổng số vốn kinh doanh của tư sản
Việt Nam chỉ bằng 5% vốn tư bản nước ngoài Tư
sản Việt Nam chỉ chiếm 0,1% dân số
GV kết luận: Giai cấp tư sản Việt Nam nhỏ yếu về
kinh tế, bạc nhược về chính trị cho nên thái độ
chính trị của học là 2 mặt, cải lương
Gv: Giai cấp tiểu tư sản ra đời và phát triển như
thế nào?
Hs : Do các thành phần kinh tế phát triển, các cơ
quan hành chính văn hóa giáo dục mở rộng, tầng
lớp tiểu tư sản thành thị đông lên
Tiểu tư sản trí thức rất nhạy bén thời cơ đây là lực
lượng quan trọng của cách mạng dân tộc dân chủ
Gv: Giai cấp nông dân Việt Nam phát triển như
thế nào? Thái độ chính trị của họ ra sao?
Hs : Giai cấp nông dân chiếm 90% dân số bị áp
III XÃ HỘI VIỆT NAM PHÂN HÓA:
1 Giai cấp phong kiến:
- Cấu kết với thực dân Pháp: chiếm đoạt, áp bức bóc lột nông dân
-> là đối tượng của Cách mạng( trừ một bộ phận nhỏ có tinh thần yêu nước)
2 Giai cấp tư sản:
-Ra đời sau chiến tranh TGT1 Gồm 2 bộ phận:
- Tư sản mại bản, cĩ quyền gắn chặt với
đế quốc (đối tượng của cách mạng)
- Tư sản dân tộc, kinh doang độc lập có tinh thần yêu nước, dễ thỏa hiệp
3 Giai cấp tiểu tư sản:
- Quan trọng nhất là tiểu tư sản trí thức là lực lượng quan trọng của cách mạng dân chủ
-Tiểu tư sản thành thị tăng nhanh về số lượng.,nhưng bị chèn ép
-Bộ phận trí thức ,sinh viên ,học sinh có tinh thần hăng hái cách mạng
4 Giai cấp nông dân:
- Là lực lượng cách mạng hùng hậu chiếm 90% dân số bị đàn áp nặng nề
Trang 5bức bóc lột, sưu cao thuế nặng, phu phen, tạp
dịch Đây là lực lượng hùng mạnh nhất
Gv: Giai cấp công nhân Việt Nam phát triển như
thế nào? Thái độ chính trị của họ ra sao?
Hs : Giai cấp công nhân ra đời đầu thế kỉ XX phát
triển nhanh chóng trong thời kì khác thác lần 2 cả
về số lượng và chất lượng, phần lớn công nhân tập
trung ở các hầm mỏ, đồn điền Hà Nội, Hải
Phòng
Giai cấp công nhân có những đặc điểm chung của
giai cấp công nhân thế giới và có những đặc điểm
riêng:
+ Chịu ba tầng áp bức: đế quốc, phong kiến, tư
sản
+ Gần gũi với nông dân
+ Kế thừa truyền thống yêu nước anh hùng bất
khuất của dân tộc, nhanh chóng vươn lên nắm
quyền lãnh đạo cách mạng
GV : minh họa: Bộ phận đông nhất của công nhân
Việt Nam là công nhân đồn điền chiếm 36,8%,
công nhân mỏ: 24%, công nhân các ngành khác
39,2%
GV kết luận: Dưới tác động của chương trình khai
thác lần thứ hai của thực dân Pháp, kinh tế Việt
Nam phát triển ở mức độ nhất định Điều đó làm
cho xã hội Việt Nam phân hóa sâu sắc hơn
5 Giai cấp công nhân:
- Hình thành đầu thế kỉ XX phát triển nhanh chóng về số lượng và chất lượng, có quan hệ gắn bó với nông dân,có truyền thống yêu nước nhanh chóng nắm chính quyền lãnh đạo cách mạng
4.4 T ổng kết: 2’
? Xã hội Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất đã phân hóa như thế nào?
TL : Phân hóa thành nhiều giai cấp: địa chủ, tư sản, tiểu tư sản, cơng nhân, nơng
dân
? Em hãy trình bày chương trình khai thác lần thứ hai của thực dân Pháp ở
Việt Nam? Chúng tập trung vào những nguồn lực nào?
Hs: Tăng cường đầu tư vốn vào nông nghiệp, trọng tâm là cao su
- Tăng cường khai thác mỏ, chủ yếu mỏ than
4.5 Hướng dẫn học tập :2’
-Đối với bài học tiết này :
+Học sinh về nhà học bài,
-Đối với bài học tiết tiếp theo :
+Chuẩn bị: Bài 15: Phong trào cách mạng Việt Nam sau chiến tranh thế giới
thứ nhất (1919 – 1925)
Trang 6Tìm hiểu về phong trào cách mạng VN: Phong trào của giai cấp Tư sản, tiểu tư sản
5 Ph ụ lục :