Đặt vấn đề: Giáo viên biểu diễn thí nghiệm trước lớp: đặt các quả cân vào đĩa cân, treo đĩa cân vào giữa một chiếc xương dài đang treo ngang ở giá thí nghiệm.. Giáo viên lần lượt đặt các[r]
Trang 1Ng y soà ạn: 8/ 10/ 2014
Ng y dà ạy: 17/ 10/ 2014
Tiết 8: Cấu tạo và tính chất của xương
I- Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Học sinh nắm được cấu tạo chung của một bộ xương dài, từ đó giải thích được sự lớn lên của xương và khả năng chịu lực của xương
- Xác định được thành phần hóa học của xương để chứng minh được tính chất đàn hồi và cứng rắn của xương
2 Kỹ năng:
- Quan sát tranh, mẫu vật, thí nghiệm tìm ra kiến thức
- Tiến hành thí nghiệm đơn giản trong giờ học lí thuyết
- Hoạt động nhóm
3 Thái độ:
- Ý thức bảo vệ xương, liên hệ với thức ăn lứa tuổi học sinh
II- Đồ dùng dạy- học
1 Giáo viên:
Panh, đèn cồn, cốc đựng dung dịch HCL 10%, giá thí nghiệm treo xương, đĩa cân đựng các quả cân, khay đựng mẫu, bật lửa, máy chiếu, cốc nước
2 Học sinh:
Mỗi nhóm chuẩn bị: 1 xương ống lợn còn nguyên, 1 xương ống lợn cưa ngang, xương đùi ếch, gang tay giấy bóng
Trang 2III- Hoạt động dạy- học
1 Ổn định tổ chức (1 phút) Giáo viên giới thiệu thầy cô giáo và học sinh
tham dự tiết học
2 Kiểm tra bài cũ (4 phút) Giáo viên chiếu hình ảnh khớp đầu gối yêu cầu
học sinh quan sát trả lời câu hỏi sau:
Câu 1: a, xương đùi, xương bánh chè, xương chày thuộc loại xương nào?
b, Lên chỉ và chú thích phần còn thiếu trên tranh
3 Bài mới
Đặt vấn đề: Giáo viên biểu diễn thí nghiệm trước lớp: đặt các quả cân vào
đĩa cân, treo đĩa cân vào giữa một chiếc xương dài đang treo ngang ở giá thí nghiệm Giáo viên lần lượt đặt các quả cân lên đĩa cân và thông báo khối lượng mà xương phải chịu đựng Vì sao xương bền chắc như vậy?
Hoạt động 1: (15 phút) Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của xương
Mục tiêu: học sinh chỉ ra cấu tạo của xương và chức năng của nó
Hoạt động dạy Hoạt động học Nội dung
Giáo viên yêu cầu học
sinh quan sát tranh
hình 8-1, 8-2 kết hợp
với mẫu vật và thông tin
phần 1, thảo luận
nhóm
Trình bày cấu tạo của
xương dài dưới dạng
sơ đồ?
Em hãy dự đoán chức
năng từng phần của
xương dài?
Xương dài hình ống,
nan xương ở đầu xếp
- học sinh quan sát hình vẽ, mẫu vật thảo luận nhóm, trình bày kết quả thảo luận dưới dạng sơ đồ
- Học sinh nhận xét chéo kết quả các nhóm
- Một học sinh giới thiệu cấu tạo xương dài trên mẫu vật và trên hình vẽ
- Học sinh dựa vào bảng 8-1 trình bày
- Học sinh nêu được: thân xương
I- Cấu tạo của xương
1 cấu tạo xương dài
Sơ đồ của học sinh
2 chức năng của xương dài
Bảng 8-1 SGK trang 29
Trang 3hình vòng cung có ý
nghĩa gì với chức
năng nâng đỡ của
xương?
Với cấu tạo hình trụ
rỗng, phần đầu có các
nan xương hình vòng
cung giúp các em liên
tưởng tới kiến trúc
nào trong đời sống?
Giáo viên đưa thêm
thông tin: Cấu trúc của
xương dài được ứng
dụng trong xây dựng
ngoài chức năng thẩm
mĩ còn đảm bảo bền
vững và tiết kiệm vật
liệu
Giáo viên yêu cầu học
sinh quan sát hình vẽ
cấu tạo xương ngắn
Xương ngắn và
xương dẹt khác
xương dài như thế
nào?
Giáo viên: xương ngắn
và xương dẹt ngoài
cùng có lớp màng
xương như xương dài
Đây là lớp màng mỏng
không thể nhìn thấy khi
chụp X quang mà chỉ
nhìn thấy khi siêu âm
hoặc chụp cộng hưởng
nên các em không quan
sát được qua hình 8-3
hình ống có tác dụng làm cho xương nhẹ và vững chắc, nan xương xếp vòng cung có tác dụng phân tán lực làm tăng khả năng chịu lực
- Học sinh nêu được: trụ cầu, vòm nhà thờ
- Học sinh quan sát hình cấu tạo xương ngắn
- Học sinh nêu
ngắn không có cấu tạo hình ống, ngoài là mô
trong là mô xương xốp
3 Cấu tạo của xương ngắn và xương dẹt
- Màng xương
- Mô xương cứng
- Mô xương xốp
Trang 4Chức năng chủ yếu
của xương ngắn và
xương dẹt?
- Xương ngắn chủ yếu chứa tủy đỏ
Hoạt động 2: (12 phút) Tìm hiểu thành phần hóa học và tính chất của
xương
Mục tiêu: Qua thí nghiệm học sinh rút ra thành phần hóa học và tính chất
của xương
Hoạt động dạy Hoạt động học Nội dung
Yêu cầu học sinh đọc
cách tiến hành 2 thí
nghiệm và làm đồng
thời 2 thí nghiệm
Nêu hiện tượng trong
2 thí nghiệm?
Giáo viên giải thích: có
bọt khí trong cốc chứng
tỏ hợp chất vô cơ trong
xương hòa tan vào axít
tạo ra khí Khi hợp chất
vô cơ trong xương bị
hòa tan hết trong axít
uốn thấy xương mền
Mùi khét khi đốt
xương đùi ếch chứng
tỏ điều gì?
Qua 2 thí nghiệm rút
ra kết luận gì về thành
phần và tính chất của
xương?
Giải thích vì sao
xương hầm lâu thì
bở?
- Học sinh trong nhóm làm đồng thời 2 thí nghiệm nêu được hiện tượng trong 2 thí nghiệm:
- Thí nghiệm 1: có bọt khí trong cốc, uốn thấy xương mềm
- Thí nghiệm 2: có mùi khét khi đốt, bóp nhẹ xương vụn thành tro
- chất hữu cơ trong xương cháy có mùi khét
Do chất hữu cơ trong xương bị phân hủy làm mất đi sự liên kết của chất vô cơ nên xương bở
II- Thành phần hóa học
và tính chất của xương
- Thành phần:
+ Chất vô cơ làm cho xương bền chắc
+ Chất hữu cơ làm cho xương mềm dẻo
Trang 5Hoạt động 3: (7 phút) Tìm hiểu sự to ra và dài ra của xương
Mục tiêu: học sinh thấy được xương to ra nhờ màng xương, xương dài ra nhờ tế bào sụn tăng trưởng
Hoạt động dạy Hoạt động học Nội dung
Yêu cầu học sinh
nghiên cứu thông tin
phần II SGK trang 29
Xương to ra nhờ đâu?
Yêu cầu học sinh quan
sát hình 8.5 SGK trang
30
Xương dài ra nhờ
đâu?
- Học sinh nghiên cứu thông tin
- Xương to ra nhờ
tế bào màng xương phân chia
- Học sinh quan sát hình vẽ
- Xương dài ra nhờ
sự phân chia tế bào lớp sụn tang trưởng
III- Sự to ra và dài ra của xương
- Xương to ra nhờ
tế bào màng xương phân chia
- Xương dài ra nhờ
sự phân chia tế bào lớp sụn tang trưởng
4 Kiêm tra đánh giá (5 phút)
Học sinh tham gia trò chơi trả lời các câu hỏi sau:
1 Trẻ em Việt Nam thường mắc bệnh còi xương, người già mắc bệnh loãng xương do:
a Trẻ em vận động nhiều, người già vậ động ít
b Tiếp xúc nhiều với ánh sáng mặt trời
c Trong thức ăn thiếu chất tạo xương
2 Khả năng liền của xương sau khi bị gãy là do:
a Mô xương xốp
b Màng xương
c Mô sụn(sụn tăng trưởng)
Trang 6d mô xương cứng.
3 Lứa tuổi nào sau đây dễ cong vẹo cột sống?
a Trẻ em
b người lớn
c Người già
4 Bộ phận nào sau đây của xương dài có chức năng giúp xương chịu lực?
a Sụn đầu xương
b Mô xương xốp
c Mô xương cứng
d Màng xương
Đáp án: 1c, 2b, 3a, 4c
5 Dặn dò( 1 phút)
- học bài, trả lời câu hỏi cuối bài
- nghiên cứu trước nội dung bài 9
Xác nhận của Ban giám hiệu Xác nhận của tô trưởng