Cuối XVIII nửa đầu XIX triều Nguyễn lập lại quyền cai trị, gây ra cuộc sống cực khổ cho nhân dân ta, làm kìm hãm sự phát triển của kinh tế khoa học, xã hội song đây lại là giai đoạn phát[r]
Trang 1Sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến ở Châu âu
<thời sơ- trung kì trung đại>.
I- Mục tiêu bài học:
- Biết sử dụng bản đồ Châu Âu để xác định vị trí các quốc gia phong kiến
- Biết tận dụng phơng pháp so sánh đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ xã hộiCHNL sang xã hội phong kiến
3 Thỏi độ:
- Thông qua những sự kiện cụ thể bồi dỡng nt cho học sinh về sự phát triển hợp quyluật của xã hội loài ngời từ CHNL sang xã hội phong kiến
II Phơng tiện DẠY HỌC.
- Chuẩn bị bản đồ Châu Âu thời phong kiến, một số tranh mô tả hoạt động trongthành thị trung đại, những t liệu đề cập đến chế độ chính trị, kinh tế, xã hội trong các lãnh
địa phong kiến
III Tiến trình bài dạy
1 ổn định tổ chức.2'
2 Kiểm tra bài cũ:4'
Kiểm tra phần chuẩn bị, sách vở của hs
3 Bài mới: 4'
Vào cuối TK thứ V, trớc sự tan rã của các quốc gia cổ đại PT, hàng loạt các vơngquốc mới đợc hình thành ở châu Âu nh Anh, Pháp, Tây Ban Nha, ý Để hiểu đợc sự hìnhthành XHPK châu Âu , đặc trng cơ bản của lãnh địa PK, sự ra đời, hoạt động của thànhthị trung đại, chúng ta cùng tìm hiểu ND bài học hôm nay
Hoạt động 1: 10 '
HS: Đọc sgk phần 1
GV: Dùng lợc đồ +giảng
- Từ thiên niên kỉ I TCN các quốc gia cổ đại
phơng Tây Hi lạp, Rô Ma phát triển tồn tại
đến thế kỉ V
? Dựng bản đồ xđ cỏc quốc gia PK Chõu Âu?
(gọi 1 hs lờn xđ trờn bản đồ)
? Cỏc quốc gia PK Chõu Âu được hỡnh thành
ntn?
? Khi tràn vào lãnh thổ của đế quốc Rô-ma,
ngời Giéc-man đã làm gì?
? Sau đó ngời Giéc Man còn làm gì?
- Chia ruộng đất, phong tớc vị cho nhau
? Những việc làm ấy có tác động nh thế nào
đến sự biến đổi của xã hội phong kiến Châu
1.Sự hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu.
- Cuối thế kỉ V, ngời Giéc man xõmchiếm, tiêu diệt các quốc gia cổ đại phơngTây, lập nên nhiều vương quốc mới
- Trờn lónh thổ Rụ- ma, người Giộc- menđó:
+ Chiếm ruộng đất của chủ nụ, đem chiacho nhau
+ Phong cho cỏc tướng lĩnh, quý tộc cỏc
Trang 2- Bộ máy nhà nớc CH nụ lệ sụp đổ
- Các giai cấp mới xuất hiện (lãnh chúa và
nông nô)
? Lónh chỳa và Nụng nụ được hỡnh thành từ
những tầng lớp nào của xó hội Cổ đại?
? Quan hệ giữa các giai cấp ấy nh thế nào?
- Nông nô lệ thuộc lãnh chúa
GV: Sơ kết chuyển ý
GV: Giảng theo sgk
Hoạt động 2: 10 ' HS: Đọc ở trong lãnh địa thu tô thuế-> hết.
- Tớch hợp mụi trường (THMT):
-Hiểu khái niệm lãnh địa phong kiến và đặc
trng của nền kinh tế lãnh địa miờu tả lónh địa
? Đặc điểm kinh tế của lónh địa?
? Em hãy phân biệt sự khác nhau giữa xã hội
cổ đại và xã hội phong kiến ở Châu Âu
- Xã hội cổ đại, 2 giai cấp: chủ nô- nô lệ
Nô lệ là công cụ biết nói
- Xã hội phong kiến, 2 giai cấp: lãnh
chúa-nông nô
Nông nô nộp tô thuế cho lãnh chúa
? Quan sát H1 sgk, thảo luận nhóm theo câu
hỏi: Em hãy miêu tả và nhận xét về lãnh địa
phong kiến H1 sgk.
Hoạt động 3: 10 ' Gv:Sơ kết chuyển ý.
? Thành thị xuất hiện khi nào?
- Từ thế kỉ V đến X – kt lãnh địa
- Từ thế kỉ XI xuất hiện kinh tế hàng hoá
Thành thị xuất hiện-> xã hội thay đổi
HS: Tiếp cận sgk
GV: Giảng
H: Đọc sgk từ “nhng từ thế kỉ ”
? Đặc điểm của thành thị là gì
- Nơi giao lu, buôn bán, tập trung đông dân c
? Nguyên nhân nào dẫn đến sự ra đời của
tước vị như: cụng tước, hầu tước
- Hỡnh thành hai tầng lớp mới:
+ Lãnh chúa phong kiến: Là cỏc tớng
lĩnh, quý tộc cú nhiều ruộng đất v tà ớc
vị, cú quyền thế và rất giàu cú
+ Nụng nụ: là những nụ lệ được giảiphúng nụng dõn, khụng cú ruộg đất, làmthuờ, phụ thuộc vào lónh chỳa
-> Xã hội phong kiến chõu Âu được hìnhthành
2 Lãnh địa phong kiến.
- Lãnh địa: là khu đất rộng, trở thànhvựng đất riờng của lónh chỳa- như mộtvương quốc thu nhỏ
lđ, sống sung sướng, xa hoa
- Đặc điểm kinh tế: Nụng nghiệp khộp kớn(tự cung tự cấp)
3 Sự xuất hiện các thành thị trung đại.
Trang 3HS: Quan sát bức tranh Hội chợ ở Đức
trong sgk miờu tả và nờu nxột về hđ hội chợ ở
thời trung đại?
? Thảo luận: Kinh tế trong thành thị khỏc
với ktế trong lónh địa ntn? Tỏc dụng của sự
xhiện thành thị? (vai trò của thành thị thời
+ Cuối thế kỉ XI, sx thủ cụng phỏt triển,thợ thủ cụng đó đem hàng hoỏ ra nhữngnơi đụng người để trao đổi buụn bỏn, lậpxưởng sản xuất
+ Từ đõy hỡnh thành cỏc thị trấn, rồi phỏttriển thành thành phố gọi là thành thị
- Hđ thành thị: cư dõn chủ yếu là TTC vàthương nhõn, họ lập cỏc phường hội,thương hội cựng nhau sản xuất và buụnbỏn
- Vai trò: thúc đẩy sản xuất và buôn bán,làm cho xã hội phong kiến phát triển
4 Củng cố: 4 '
- Giáo viên củng cố kiến thức toàn bài
? Xã hội phong kiến Châu Âu đợc hình thành nh thế nào?
? Nền kinh tế lãnh địa và kinh tế thành thị có gì khác nhau?
GV: Nhấn mạnh: xã hội phong kiến Châu Âu ra đời là hợp quy luật.
- Đặc trng cơ bản của lãnh địa phong kiến là đơn vị chính trị, kinh tế độc quyền, tự cấp, tựtúc đây là biểu hiện của sự phân quyên Châu Âu khác với xã hội phong kiến tập quyềnphơng đông
- Sự xuất hiện thành thị là yếu tố cơ bản thúc đẩy xã hội phong kiến, kinh tế hàng hoáphát triển đồng thời là nguyên nhân làm cho xã hội phong kiến suy vong
Trang 4Ngày soạn: 19/8/2015
Ngày giảng: 21/8/2015
Tiết 2 Bài 2
Sự suy vong của chế độ phong kiến và
sự hình thành chủ nghĩa t bản ở Châu Âu.
I mục tiêu bài học
- Mở rộng thị trờng, giao lu buôn bán giữa các nớc là tất yếu
II phơng tiện thực hiện:
- Bản đồ thế giới
- Tranh ảnh về các nhà phát kiến địa lí, tàu, thuyền
- Su tầm các câu chuyện về các cuộc phát kiến địa lí
III tiến trình dạy học
Trang 5- Thỏi độ: Thông qua những sự kiện cụ thể bồi dỡng nt cho học sinh về sự phát triểnhợp quy luật của xã hội loài ngời từ CHNL sang xã hội phong kiến.
b) Đề kiểm tra:
Cõu 1: ( 3 điểm) Thế nào là lónh địa phong kiến?
Cõu 2: ( 7 điểm) Trỡnh bày sự ra đời của XHPK ở chõu Âu?
? Xã hội phong kiến Châu Âu hình thành nh thế nào?
*Cơ cấu xó hội:- Hỡnh thành hai tầng lớp mới:
+ Lãnh chúa phong kiến: Là cỏc tớng lĩnh, quý tộc cú nhiều ruộng đất và tớc vị, cú
Hoạt động 1: 13 '
Hs: Đọc sgk
Gv: Sơ lợc sgk
? Phát kiến địa lí là gì?
- Là cuộc hành trình đi tìm đờng mới sang
phơng Đông của thơng nhân châu Âu để
tìm vàng ngọc, hồ tiêu (vì con đờng giao lu
buôn bán qua Tây á, Địa Trung Hải bị
ng-ời ả Rập chiếm)
? Vì sao lại có những cuộc phát kiến địa lí
(nguyên nhân) ?
? Các cuộc phát kiến địa lí đợc thực hiện
nhờ có điều kiện nào?
- Khoa học phát triển, đóng tàu lớn, có la
- Các cuộc phát kiến lớn về địa lớ:
+ 1487 Bắc-tơ-mi Đi-a-xơ đi vòng qua cực
Nam Châu Phi
+ 1498 Va-xcô đơ Ga-ma đến ấn Độ
Trang 6+ 1519-1522 Ma-gien-lăng đi vòng quanh
? ý nghĩa của các cuộc phát kiến địa lí
(hs thảo luận 2p theo bàn)
GV: Nh vậy các cuộc phát kiến địa lí đã
đem lại một nguồn lợi nhuận khổng lồ cho
giai cấp t sản Châu Âu và thúc đẩy quá
trình tích luỹ t bản nguyên thuỷ làm cho
chế độ phong kiến suy vong, tạo điều kiện
cho t bản chủ nghĩa ra đời phát triển
Hoạt động 2: 13 '
? Thảo luận: Tiền đề dẫn tới sự hỡnh
thành CNTB ở chõu Âu?
( TL theo bàn 2p)
- Các cuộc phát kiến địa lí đã làm cho việc
giao lu kinh tế hàng hoá, văn hoá đợc đẩy
mạnh quá trình tích luỹ t bản nguyên thuỷ
hình thành, đó là quá trình tạo ra vốn và
ngời làm thuê
HS: Đọc sgk
? Cho biết sự ra đời của g/cấp TS?
? Quý tộc và thơng nhân Châu Âu đã dùng
tầng lớp nào của xã hội?
- Giai cấp vô sản: nông dân mất ruộng, nô
lệ ngời da đen
-> Ngời làm thuê
GV: Sau các cuộc phát kiến địa lí, giai
cấp t sản Châu Âu giàu lên nhanh chóng
họ cớp bóc ruộng đất, thuộc địa, tài
nguyên mở rộng kinh doanh, lập trang trại,
công trờng thủ công, kinh tế hàng hoá phát
triển, đây là tiền đề cần thiết cho kinh tế
hàng hoá phát triển cho một nền sản xuất
mới-> Chủ nghĩa t bản ra đời ngay trong
lòng xã hội phong kiến Giai cấp t sản><
phong kiến họ đã đấu tranh chống quý tộc
phong kiến, tạo điều kiện cho sản xuất t
- Giai cấp vụ sản được hỡnh thành từ những
ng nụng nụ bị tước đoạt ruộng đất, buộc phảilàm việc trong cỏc xớ nghiệp của TS
-> Quan hệ sx TBCN được hỡnh thành
Trang 7GV: Kết luận
4 Củng cố:1'
GV: Hệ thống kiến thức toàn bài
? Kể tên các cuộc phát kiến địa lí tiêu biểu?
? ý nghĩa cuộc phát kiến
? Q sản xuất t bản chủ nghĩa Châu Âu đợc hình thành nh thế nào?
Cuộc đấu tranh của giai cấp t sản chống phong kiến thời hậu
kì trung đại ở Châu Âu.
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Nguyên nhân xuất hiện và nội dung t tởng của phong trào văn hoá phục hng
- Nguyên nhân dẫn đến phong trào cải cách tôn giáo và những tác động trực tiếp củaphong trào này đến xã hội phong kiến Châu Âu lúc bấy giờ
- THMT: Thành tựu to lớn về phong trào văn húa phục hưng
2 Kĩ năng:
- Khai thác kênh hình, kênh chữ SGK
Trang 8- Biết cách phân tích cơ cấu giai cấp để chỉ ra những >< xã hội t đó thấy đợc nguyên nhânsâu xa của cuộc đấu tranh của giai cấp t sản chống chế độ phong kiến.
II phơng tiện thực hiện:
- Chuẩn bị bản đồ thế giới và bản đồ Châu Âu
- Tranh ảnh về thời kì văn hoá Phục hng
- Tranh ảnh, t liệu danh nhân văn hoá Phục hng
III tiến trình bài dạy
1 ổn định tổ chức: 1'
2 Kiểm tra bài cũ.8'
a) Câu hỏi:
(?) Các cuộc phát kiến địa lí đã tác động nh thế nào đến xã hội Châu Âu?
(?) Quan hệ sản xuất Châu Âu đợc hình thnàh nh thế nào?
b) Đáp án: vở ghi mục 1 + 2
3 Bài mới:1'
Sau cuộc phát kiến địa lí giai cấp t sản đã tỡm ra những vùng đất mới giàu có, thị trờngbuôn bán mở rộng, tích luỹ nguồn vốn khổng lồ, họ có tiềm lực kinh tế lớn lao song họkhông có địa vị và quyền lợi về chính trị, về giai cấp Vì giai cấp phong kiến là vật cản trởtrên con đờng đi lên của họ cho nên giai cấp t sản đã tiến hành các cuộc chiến tranhchống phong kiến trên các lĩnh vực, vậy cuộc đấu tranh diễn ra nh thế nào Hôm nay
Hoạt động 1:10'
HS: Đọc sgk
GV: Sơ lợc về sự ra đời chế độ phong kiến
? Chế độ phong kiến ở Châu Âu tồn tại bao
lâu?
<Thế kỉ V- XV- 10 thế kỉ 1000 năm>
- Đến thế kỉ XV giai cấp t sản Châu Âu ra
đời đại diện cho một phơng thức sản xuất
mới tiến bộ, giàu có, có vốn và có cn song
không có quyền lợi về chính trị và địa vị xã
hội, họ bị chế độ phong kiến kỡm hóm, ràng
buộc, họ muốn tự do kinh doanh-> đấu
tranh
? Vì sao giai cấp t sản đấu tranh chống giai
cấp quý tộc phong kiến?
? Phục hng là gì?
KN Phục hng:
- Khôi phục lại nền văn hoá cổ đại
Hy lạp và Rô ma, đồng thời phỏt triển nú ở
tầm cao mới
? Tại sao giai cấp t sản lại chọn văn hoá làm
cuộc mở đầu cho phơng thức đấu tranh
chống phong kiến?
- Giai cấp t sản đấu tranh chống phong
kiến trên nhiều lĩnh vực, bắt đầu là lĩnh vực
văn hoá Những giá trị văn hoá cổ đại là
tinh hoa nhân loại, việc khôi phục nó sẽ tập
1.Phong trào văn hoá Phục h ng (TK XIV- XVII)
Trang 9hợp đợc đông đảo lực lợng chống lại chế độ
phong kiến
- THMT: Thành tựu to lớn về phong trào
văn húa phục hưng
? Em hãy kể tên các nhà văn hoá khoa học
tiêu biểu mà em biết
quả đất quay xung quanh trục của nó-học
thuyết này thực sự là một cuộc cách mạng
- Khoa học- kĩ thuật tiến bộ vợt bậc, văn
hoá phong phú, thành công trong lĩnh vực
nghệ thuật-> có giá trị đến ngày nay
? Qua các tác phẩm của mình các tác giả
VH Phục hng muốn nói lên điều gì
? Vai trò của VH Phục hng là gì?
- Phát động quần chúng đấu tranh chống
phong kiến mở đờng cho VH nhân loại phát
triển
HS: Qsỏt hỡnh 6- SGK để biết được tài năng
của họa sĩ Lờ-ụ na đơ Vanh xi
GV: Sơ kết chuyển ý
Hoạt động 2: 10'
H: Đọc SGK
? Nguyên nhân của cuộc cải cách tôn giáo?
? Ngời khởi xớng phong trào cải cách tôn
giáo là ai?
- Khởi xớng: M.Lu- thơ
- Giỏo viờn cho học sinh khai thỏc H7
- GV giới thiệu hỡnh ảnh M.Lu-thơ theo tài
liệu
? Trỡnh bày diễn biến của phong trào?
? Hệ quả của phong trào cải cách tôn giáo?
(hs thảo luận cặp đụi 2p)
? Hạn chế của phong trào cải cách tôn giáo
- G/C TS không thể xoá bỏ tôn giáo mà chỉ
thay đổi cho phù hợp với của nó
Hoạt động 3: 10'
? Hày nờu nguyờn nhõn dẫn đến cuộc chiến
- Nội dung phong trào:
+ Lờn ỏn nghiờm khắc giáo hội Ki- tụ, đảphỏ trật tự xã hội phong kiến
+ Đề cao giá trị chân chính của con ngời, đềcao khoa học tự nhiên, xõy dựng thế giớiquan duy vật
- Hệ quả: đạo Ki- tụ bị chia thành hai giỏo
phỏi: Cựu giỏo là Ki- tụ giỏo cũ và Tõngiỏo, mõu thuẫn và xung đột với nhau.Bùng nổ chiến tranh nông dân Đức
3 Chiến tranh nụng dõn Đức:
- Nguyờn nhõn:
Trang 10tranh nụng dõn Đức?
- HS: Suy nghĩ trả lời
? Em hóy trỡnh bày diễn biến của cuộc
chiến tranh nụng dõn Đức
+ Do nội bộ của nghĩa quõn khụng thốngnhất bọn phong kiến tập trung lực lượngđàn ỏp, phong trào thất bại
4 Củng cố:4'
- GV: Hệ thống kiến thức toàn bài:
- Vai trò của VH phục hng là lên án nghiêm khắc giáo hội thiên chúa giáo, tấn công vàotrật tự PK, đề cao giá trị chân chính của con ngời
- Thực chất của phong trào VH phục hng là cuộc đấu tranh công khai đầu tiên của g/c TSvới g/c PKđã suy tàn, phát động quần chúng đấu tranh
- T tởng cải cách tôn giáo không tách rời t tởng cải cách xã hội và t tởng nhân văn củathời VH phục hng, nó tấn công trực tiếp vào giáo hội thiên chúa giáo và chế độ PK, nóchâm ngòi cho cuộc đấu tranh của quần chúng và làm bùng nổ cuộc chiến tranh nôngdân
Trang 11- Biết đợc nét nổi bật về chính trị TQ thời PK, sự hình thành xã hội PK.
- Biết được những nột chủ yếu vờ tỡnh hỡnh kinh tế TQ qua cỏc triều đại
- Chuẩn bị bài theo cõu hỏi SGK
III TIẾN TRèNH HOẠT ĐỘNG:
? Vựng phớa Bắc Trung Quốc cú đặc điểm gỡ? Ở
đõy người Trung Quốc đó làm gỡ? ( chỉ bản đồ )
? Đến thời Xuõn Thu – Chiến Quốc cú sự kiện gỡ
xóy ra ? Cụ thể ?
-> Từ thời Xuõn Thu – Chiến quốc : cụng cụ bằng sắt
xuất hiện diện tớch gieo trồng mở rộng năng
suất lao động tăng.
? Những biến đổi về mặt sản xuất đó cú tỏc động
tới xó hội như thế nào?
? Những ai được gọi là địa chủ và tỏ điền?
1 Sự hỡnh thành xó hội phong kiến
* Những biến đổi trong XH
- Quan lại, ND giàu địa chủ
- ND mất ruộng Tá điền
Trang 12-> Là giai cấp thống trị trong XHPK vốn là những
quý tộc cũ và nông dân giàu có, có nhiều ruộng đất.
-> Nông dân bị mất ruộng, phải nhận ruộng của địa
chủ và nộp địa tô.
GV: Mở rộng sự phân hóa của nông dân gồm:
Địa chủ, nông dân tự canh, nông dân lĩnh canh
? Những thay đổi trên là dấu hiệu của sự xuất
hiện chế độ xã hội nào ?
- Toàn bộ quá trình nói trên là cơ sở cho sự thống
nhất đất nước dưới thời Tần-Hán ngày càng được
Gv hướng dẫm HS kẻ bảng theo mẫu sau:
Triều đại Thể chế chính trị Kinh tế CS đối ngoại
? Kể tên một số công trình mà Tần Thủy Hòang
bắt nông dân xây dựng?
-> Vạn Lí Trường Thành, Cung A Phòng, lăng Li
Sơn.
? Em có nhận xét gì về những tượng gốm ở hình
8 Hình này thể hiện điều gì ở Tần Thủy Hoàng?
GV: Tượng gồm phản ánh trình độ thủ công của
người TQ lúc này rất cao Đồng thời cũng cho
thấy được sự xa hoa của vua Tần
GV Nhận xét kết luận:
Nêu nguồn gốc và biểu hiện của chính sách bành
trướng ở thời Tần
- Kinh tế thời Tần phát triển mạnh, có biện
pháp thôn tín các nước xung quanh
- Đây là chế độ PK chuyên chế tồn tại trong
15 năm
? Nêu các chính sách đối nội và đối ngoại của
- Chính trị: Chia nước thànhquận huyện
- Kinh tế: Giảm thuế và sưu dịch
Trang 13nhà Hán?
? So sánh thời gian tồn tại của nhà Tần với nhà
Hán Giải thích?
-> Nhà Hán tồn tại lâu hơn vì có nhiều chính sách
tiến bộ phù hợp với lòng dân
GV: Sau khi nhà Tần-Hán sụp đổ thì trải qua một
thời gian dài mới xuất hiện được một nhà nước
tiến bộ và thịnh vượng đó là nhà Đường
? Bộ máy nhà nước thời Đường có gì tiến bộ so
với các triều đại trước?
? Về kinh tế nhà Đường đã có những chính sách
gì?
? Với các chính sách đối nội như trên thì có tác
động như thế nào đến kinh tế nhà Đường?
? Về đối ngoại nhà Đường có những chính sách
gì?
- Đối ngoại: Mở rộng xâm lược
3 Sự thịnh vượng của TQ dưới thời Đường:
a Cử người thân đi cai quả các địa phương
b Mở khoa thi chọn người tài
c Giảm tô thuế
d Phát triển thủ công nghiệp, thương mại với các nước
Trang 14- Tổ chức bộ máy chính quyền PK: Thời Tống, Nguyên, Minh, Thanh.
- Những đặc điểm văn hóa khoa học – kĩ thuật của XH PK Trung Quốc
- GDMT: Những thành tựu văn hóa Trung Quốc thời phong kiến.Bồi dưỡng ý thức
bảo vệ các di sản văn hóa và óc thẩm mĩ
- Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK
III TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG:
Hoạt động: (12 phút) GV: Tóm tắt nội dung của giai đoạn này (SGK).
? Nhà Tống đã thi hành những chính sách gì?
? Về khoa học kĩ thuật thời Tống đã có những phát
minh gì?
GV: Nhà Tống phát triển không bằng nhà Đường.
Nhà Tống tồn tại từ 960-1279 và được thay thế bởi
Trang 15? Trình bày những thay đổi về chính trị của TQ từ
sau thời Nguyên đến cuối thời nhà Thanh?
Hoạt động: (11 phút)
- Đọc đoạn in nghiêng (SGK trang 13)
? Xã hội TQ cuối thời Minh - Thanh có gì thay đổi ?
? Nêu những biến đổi về mặt KT thời Minh -Thanh ?
? Mầm mống kinh tế TBCN biểu hiện ở những điểm
nào?
-> Xuất hiện nhiều xưởng dệt lớn…với chuyên môn
hóa cao “chủ xuất vốn”, “thợ xuất sức”…Buôn bán
với nước ngòai mở rộng
GV: Giới thiệu tác giả lý Bạch, tác phẩm Tây Du Kí
của Ngô Thừa Ân Còn sử học có Tam quốc diễn
nghĩa…
? Quan sát hình 9, 10 và cho biêt em có nhận xét gì
về nghệ thuật kiến trúc, hội họa, điêu khắc và làm
gốm của người TQ ?
? Nêu tên các thành tựu khoa học kĩ thuật của người
TQ từ đó rút ra nhận xét về nền khoa học kĩ thuật của
5 Trung Quốc thời Minh -Thanh:
- Chính trị :+ Chu Nguyên Chương lập nhàMinh 1368
+ Lý Tự Thành lật đổ nhà Minh(1644)
+ 1644 nhà Thanh được thành lập
- Xã hội :+ Vua quan sa đọa
+ Nông dân đói khổ
- Kinh tế: Mầm móng kinh tế tưbản chủ nghĩa xuất hiện
6 Văn hóa, khoa học - kĩ thuật
* Khoa học - kĩ thuật:
- Tứ đại phát minh (KT làm giấy,
KT in, thuốc súng, kim chỉ nam.)
Trang 16HS: Hoạt động nhóm
HS trình bày.HS nhận xét, GV chốt
- GDMT: Những thành tựu văn hóa Trung Quốc thời
phong kiến Bồi dưỡng ý thức bảo vệ các di sản văn
hóa và óc thẩm mĩ…
- KT đóng tàu, luyện sắt, khai thácdầu mỏ…
=> Có nhiều phát minh lớn đónggóp cho sự phát triên của lịch sửnhân loại
- Học bài theo câu hỏi SGK
- Chuẩn bị bài “Ấn Độ thời phong kiến”.
Ngµy so¹n:… … / /2012
Ngµy gi¶ng:… … / /2012
TiÕt 4 Bµi 4
trung quèc thêi phong kiÕn
I Môc tiªu bµi häc
1.KiÕn thøc
- Biết được nét nổi bật, của tình hình chính trị TQ thời phong kiến
- Biết được những nét chủ yếu về tình hình KT TQ qua các triều đại
- Trình bày được những thành tựu văn hóa tiểu biểu nhất về văn hóa của TQ trong thời kìphong kiến
2 KÜ n¨ng.
Trang 17- Biết lập bảng niên biểu các triều đại phong kiến TQ.
- Bớc đầu biết vận dụng t duy để phân tích và hiểu giá trị của các chính sách xã hội củamỗi triều đại cùng những thành tựu về văn hoá, từ đó rút ra bài học lịch sử
3.Thỏi độ.
- HS hiểu rõ TQ là một quốc gia PK lớn mạnh điển hình ở phơng đông thời cổ đại, một
n-ớc láng giềng gần gũi với Việt Nam có ảnh hởng không nhỏ đến tiến trình phát triển củalịch sử Việt Nam
II phơng tiện thực hiện:
- Bản đồ TQ thời PK Tranh ảnh về một số công trình kiến trúc thời PK
- Một số t liệu thành văn về các chính sách của nhà nớc PK TQ
III tiến trình bài dạy
1 ổn định tổ chức.1'
2 Kiểm tra bài cũ.6'
? Phong trào cải cách tôn giáo đã có tác động trực tiếp ntn đến xã hội Châu Âu thời bấy
giờ
? Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc đấu tranh của giai cấp t sản chống lại phong kiến ởChâu Âu? Nêu thành tựu, ý nghĩa của phong trào Văn hoá Phục hng
3 Bài mới.1'
- ở lớp 6 các em đã tìm hiểu về sự ra đời của các quốc gia cổ đại phơng Đông trong
đó nhà nớc cổ đại TQ là một trong những quốc gia ra đời sớm và phát triển rất nhanh TQ
đã đạt nhiều thành tựu trên mọi lĩnh vực Khác với các nhà nớc phong kiến châu Âu thờiphong kiến TQ bắt đầu sớm và kết thúc muộn
Hoạt động 1: 11'
GV: Dùng bản đồ TQ g/t
Từ 2000 <TCN> ngời TQ đã xây dựng Nhà
nớc trên lu vực sông Hoàng Hà với những
thành tựu văn minh rực rỡ thời cổ đại, đóng
góp to lớn vào sự phát triển nhân loại
(Gv sử dụng bảng niên biểu khắc sâu thời
gian các triều đại cho H)
+ Quan lại và nông dân giàu chiếm nhiềuruộng đất trở thành địa chủ
+ Nhiều nông dân mất ruộng, phải nhậnruộng của địa chủ và trở thành tá điền, phảinộp hoa lợi cho địa chủ gọi là địa tô.XHPK TQ được xỏc lập
-> XHPK hỡnh thành từ TK III TCN, thờiTần
2 Xã hội Trung Quốc thời Tần- Hán.
Trang 18GV giới thiệu: Lang Li Sơn là ngôi mộ của
Tần Thuỷ Hoàng đợc xây dựng ngay khi
ông mới lên ngôi ở núi Li Sơn phía đông
Hàm Dơng, dài 2,5 km, cao150 m đỉnh lăng
trạm đủ các vì sao ttên trời dới lăng bố trí
sông biển,hàng ngàn binh mã bằng đất
nung, châu báu, vật quí vô kể, xung quanh
có máy bắn tên, đổ thuỷ ngân tạo thành 100
con sông, biển ở dới
.- Trong mộ gồm 6500 pho tợng tớng sĩ
bằng đất nung Các pho tợng có kích thớc
bằng kích thớc ngời thật và đều đợc tô màu:
quần áo màu phấn hồng, phấn lục và xanh
lam; chân tay và mặt màu phấn trắng; con
ngơi của mắt, lông mày và râu đợc vẽ bằng
mực nho; tóc bôi màu đỏ sẫm hoặc xanh
xám Để hoàn thành những bức tợng này
Tần Thuỷ Hoàng đã huy động hàng vạn thợ
điêu khắc Khi công việc hoàn tất TTH đã
chôn sống những ngời làm việc ở đây vì sợ
họ tiết lộ bí mật của mình hình dáng khác
nhau- thể hiện uy quyền của nhà Tần,
- Vạn Lí Trờng Thành dài 3000 km từ Lâm
Thao đến Liêu Đông đây là công trình
phòng thủ huy động 2 tr ngời trong vòng
10 năm trời khổ cực thiếu thốn có đi không
-111-110 TCN trinh phục Việt Nam <Triệu
Đà>, 108 TCN diệt Triều Tiên
? Em hãy so sánh thời gian tồn tại của nhà
- Đối ngoại:
Xâm lấn Triều Tiên và các nớc phía Nam
3 Sự thịnh v ợng của Trung Quốc d ới thời nhà Đ ờng.
Trang 19? Tác dụng của các chính sách ấy?
GV: Vua Đờng Thái Tông <599- 649> giỏi
võ nghệ, cung kiếm từ nhỏ dũng khí, cứng
rắn, quyết đoán, tính cách hào phóng ông
coi trọng việc dùng ngời giỏi, tài đức kiêm
toàn, coi trọng tình vua- dân Ông nói: “Vua
nh thuyền, dân nh nớc Nớc có thể trở
thuyền mà cũng có thể lật thuyền”, vì thế
ông thi hành chính sách nhợng bộ nhân dân
Nhờ chính sách của ông mà kinh tế phát
triển đợc các sử gia ca ngợi là thời kì “Trịnh
Quan thịnh trị” <Trịnh Quan là niên hiệu
của Đờng Thái Tông>
? Em hãy trình bày những chính sách đối
ngoại của nhà Đờng?
? Vì sao nhà Đờng lại đạt đợc kết quả đó?
- Chính sách đối nội:
+ Cử ngời cai quản các địa phơng
+ Mở khoa thi chọn ngời tài
+ Giảm thuế, chia ruộng đất cho nông dân,khuyến khích sản xuất
=> Đất nớc phồn vinh, kinh tế phát triển
- Chính sách đối ngoại: gây chiến tranhxâm lợc mở rộng bờ cõi, trở thành đất nớccờng thịnh nhất Châu á
Trang 20Ngày soạn: /9/2012
Ngày giảng: /9/2012
Tiết 5 Bài 4
trung quốc thời phong kiến (Tiếp theo)
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức
- Biết được nột nổi bật, của tỡnh hỡnh chớnh trị TQ thời phong kiến
- Biết được những nột chủ yếu về tỡnh hỡnh KT TQ qua cỏc triều đại
- Trỡnh bày được những thành tựu văn húa tiểu biểu nhất về văn húa của TQ trong thời kỡphong kiến
- THMT: - Những thành tựu, đặc điểm kinh tế, văn hoá của xã hội phong kiến Trung Quốc
2 Kĩ năng
- Biết lập bảng niên biểu các triều đại phong kiến TQ
- Bớc đầu biết vận dụng t duy để phân tích và hiểu giá trị của các chính sách xã hội củamỗi triều đại cùng những thành tựu về văn hoá, từ đó rút ra bài học lịch sử
2 Kiểm tra bài cũ:8'
? Em hãy trình bày sự thịnh vợng của TQ dới thời nhà Đờng?
- Kiểm tra BTVN của HS
3 Bài mới: 1'
Sau khi phát triển đến độ cực thịnh dới thời nhà Đờng, TQ lại lâm vào tình trạngchia cắt suốt hơn nửa TK (từ năm 907 đến năm 960) Nhà Tống thành lập năm 960, TQthống nhất và tiếp tục phát triển, tuy không mạnh mẽ nh trớc
Hoạt động 1: 11' GV: Sau loạn An Lộc Sơn, nhà Đờng suy
yếu, tiết độ sứ các trấn nổi lên chống nhà
ờng, cớp ngôi lập ra nhà Hậu Lơng, Hậu
Đ-ờng, Hậu Hán, Hậu Tấn, Hậu Chu Tổng 53
năm, 5 đời, 13 vua, sử gọi là thời Ngũ đại đến
thời Hậu Chu, Triệu Khuông Dẫn cớp ngôi
lập ra nhà Tống <Tống Thái Tổ> TQ đợc
thống nhất nhng không mạnh
HS: Đọc SGK
? Nhà Tống đã thi hành chính sách gì?
- HS thảo luận cặp đụi, 2p,
GV: - Tiền giấy giao tử <thứ tiền giấy cổ
4 Trung Quốc thời Tống Nguyờn
a.Thời Tống
- Miễn giảm thuế, su dịch
- Mở mang thuỷ lợi
- Khuyến khích phát triển thủ công nghiệpkhai mỏ, dệt, luyện kim, rèn vũ khí
- Có nhiều phát minh mới: In, la bàn, làmgiấy, thuốc súng, làm tiền giấy, đồ gốm
Trang 21? Chính sách của nhà Tống có tác dụng gì?
HS: ổn định đời sống, phát triển kinh tế đất
nớc
GV: Nửa thế kỉ đầu nhà Tống thịnh vợng sau
đó suy yếu.Trong lúc Tống suy yếu >< với
nhà Kim, Liêu, thì ngời Mông Cổ nổi lên do
Thành Cát T Hãn cầm đầu thành lập nhà nớc
đại Mông Cổ, lần lợt diệt Kim, Liêu, Tống,
chiếm toàn bộ Trung Quốc ,thành lập ra nhà
Nguyên
? Thời Nguyên ở Trung Quốc đợc thành lập
nh thế nào?
- HS: Đến thời Mông Kha: Hốt Tất Liệt nhà
Tống bị diệt, nhà Nguyên thành lập ở Trung
? Em hãy cho biết những chính sách cai trị
của nhà Minh- Thanh.
hội Trung Quốc?
GV: Trong thời gian đó mầm mống t bản chủ
nghĩa xuất hiện
GV: Thời Minh- Thanh tồn tại trong khoảng
500 năm, tuy còn nhiều hạn chế song Trung
Quốc thời kì này cũng đạt những thành tựu
trên các lĩnh vực
Hoạt động 3: 11'
HS: Đọc sgk
- THMT: - Những thành tựu, đặc điểm kinh
tế, văn hoá của xã hội phong kiến Trung
Quốc
? Em hãy trình bày nét nổi bật về thành tựu
văn hoá Trung Quốc.
6.Văn hoá, khoa học, kĩ thuật Trung Quốc thời phong kiến.
- Văn hoá: Đạt trình độ phát triển rực rỡ.+ Về t tởng: Nho giáo trở thành hệ t tởng
đạo đức phong kiến
+ Về văn học: Nhiều nhà thơ, nhà văn nh
Lí Bạch, Đỗ Phủ, Thi Nại Am
+ Sử học: Sử kí T Mã Thiên, Hán Th, ờng Th, Minh Sử- có giá trị.
Đ-+ Nghệ thuật: Hội hoạ, kiến trúc, điêukhắc
Trang 22mà em biết.
- Tây du kí, tam quốc diễn nghĩa, Đông Chu
liệt quốc, Hồng Lâu Mộng
? Em hãy kể tên một số công trình kiến trúc
nổi tiếng của Trung Quốc phong kiến.
- Cố cung, Vạn lí trờng thành, lăng tẩm
GV y/c HS quan sát H9:
- Cố cung là 1 quần thể kiến trúc có quy mô
lớn, có giá trị nghệ thuật và kiến trúc cao, đợc
bảo tồn tốt nhất ở Bắc Kinh Khuôn viên Cố
cung đợc XD trên 1 khu đất rộng hình chữ
nhật, diện tích 720.000 m2, xung quanh có
t-ờng thành màu đỏ tía, coa tới 10 m Ven
ngoài tờng có hào rộng, 4 góc thành có 4 cửa
ra vào đối diện với nhau: Ngọ môn, Tây hoa
môn, Thần ngọ môn và Đờng hoa môn, trong
đó Ngọ môn là cửa chính để vào cố cung
H:Quan sát H10 <thảo luận>
? Em có nhận xét gì về trình độ sản xuất đồ
gốm?
-Đạt trình độ cao, trang trí tinh xảo, nét vẽ
điêu luyện-> tác phẩm nghệ thuật
GV giới thiệu về PP làm đồ gốm thời Minh:
Nguyên liệu ban đầu là đất sét cao lanh, ngời
ta sử dụng PP tẩy trừ những tạp chất nh đá
vôi, hạt sạn để có đợc cao lanh thuần chất
mà chế tạo ra màu trắng của gốm Sau khi
dùng các cao lanh tạo thành "thai gốm", ngời
ta phủ 1 lớp men gốm ngoài, rồi đem nung,
những đồng tiền xu màu xanh ở vành miệng
ngoài Mặt ngoài liễn đợc trang trí hình rồng
ẩn trong mây, thân rồng nhơ 1 ngọn lửa bay
l-ợn giữa sóng nớc mây trời, tl-ợng trng cho
nguồn nớc và mây ma; hình rồng rất uy
nghiêm, có vẩy to, có chân với 5 móng quặp
trông rất dữ tợn, trở thành hình ảnh tợng trng
cho uy quyền phong kiến của nhà vua
? Em hãy trình bày hiểu biết của em về khoa
học- kĩ thuật của Trung Quốc phong kiến.
GV: Đọc t liệu về 4 phát minh lớn (STK - 27) - Khoa học:
+ Tứ đại phát minh: Giấy, in, la bàn, thuốcsúng
+ Kĩ thuật đóng tàu, luyện sắt, khai mỏ
4 Củng cố:2'
? Em hãy trình bày sự thay đổi của xã hội Trung Quốc thời Minh- Thanh
* GV hướng dẫn HS làm BT ở cuối bài
5 Dặn dũ.1'
- Làm đáp án trả lời các câu hỏi cuối bài trong SGK
- Làm BT trong SBT
Trang 23- Đọc trớc bài 5 SGK.
Ngày soạn: /9/2012
Ngày giảng: /9/2012
Tiết 6 Bài 5
ấn độ thời phong kiến
I- Mục tiêu bài học.
1.Kiến thức:
- Biết được cỏc trang sử đầu tiờn của Ấn Độ
- Trỡnh bày được nhyững nột chớnh về ÂĐ thời phong kiến
- Biết được AĐ cú nền văn húa lõu đời, là một trong những trung tõm văm minh lớn củaloài người, đạt được nhiều thành tựu
-THMT: Biết đợc có thành tựu văn hoá lâu đời, là 1 trong những trung tâm văn minh lớncủa loài ngời, đạt nhiều thành tựu
3.Kĩ năng:
- Giúp học sinh biết tổng kết những kiến thức trong bài (và cả các bài quốc giaphong kiến Đông Nam á) để đạt đợc mục tiêu bài học
2.Thỏi độ:
- Qua bài học thấy đợc ấn Độ là một trong những trung tâm của văn minh nhân loại
và có ảnh hởng sâu rộng tới sự phát triển lịch sử và văn minh của nhiều dân tộc ĐôngNam á
II- chuẩn bị
- Bản đồ ấn Độ, Đông Nam á và một số tranh ảnh về công trình kiến trúc, tranh
điêu khắc ấn Độ và Đông Nam á
III- tiến trình bài dạy
- ở Phơng Đông cùng với sự ra đời của nhà nớc phong kiến Trung Quốc còn
có sự hình thành của nhà nớc phong kiến ở ấn Độ từ rất sớm, vậy nhà nớc phong kiến ấn
Độ ra đời và phát triển nh thế nào
Hôm nay
Hoạt động 2: 10'
H: Đọc sgk
? Sự phát triển của ấn Độ dới vơng triều
Gúp-ta đợc biểu hiện nh thế nào?
1.Những trang sử đầu tiên
(Giảm tải khụng dạy) 2.
ấ n Độ thời phong kiến.
* Vơng triều Gúp-ta:
- ấn Độ trở thành một quốc gia phong kiếnhùng mạnh, công cụ sắt đc sử dụng rộngrãi, KT, XH, văn hoá phát triển
- Đầu TK VI vơng triều Gúp ta bị diệt vong,sau đó ấn Độ luôn luôn bị nớc ngoài xâm l-
Trang 24? Vơng triều hồi giáo Đê-li tồn tại trong
bao lâu? Có những chính sách cai trị nh
thế nào?
? Vơng triều Mô-gôn ông vua A-cơ-ba đã
thi hành những chính sách gì?
? Em hãy so sánh để thấy đợc sự giống và
khác nhau giữa vơng triểu Hồi giáo Đê-li
-THMT: Biết đợc có thành tựu văn hoá lâu
đời, là 1 trong những trung tâm văn minh
lớn của loài ngời, đạt nhiều thành tựu
?ấn Độ là nớc có nền VH ntn?
? Chữ viết đầu tiên của ngời ÂĐ là loại chữ
gì? Dùng để làm gì?
- Sáng tác VH, thơ ca, sử thi, các bộ kinh và
là nguồn gốc của chữ Hin-đu
? Hãy kể tên các tác phẩm văn học nổi
tiếng của ấn Độ.
GV: Sơ-kun-tơ-la là tác phẩm bất hủ tiêu
biểu cho nền văn học nghệ thuật của ấn Độ
+ Hai bộ sử thi nổi tiếng:
hoặc những ngời bình dân Vì thế, tuy gắn
với CS ngời tu hành nhng đền hang cũng
thể hiện cả TG rộng lớn, 1 XH muôn màu,
muôn vẻ Có thể nói tác phẩm trong hang
động A-jan-ta "là những bông hoa rực rỡ
nhất, tiêu biểu nhất của NT ấn Độ" Đền
hang A-jan-ta xứng đáng là niềm tự hào của
nhân dân ấn Độ nói riêng và nhân loại nói
+ cớp đoạt ruộng đất + cấm đoán đạo Hin-đu=> mâu thuẫn dântộc căng thẳng
* Vơng triều Mô-gôn:
- TK XVI, ngời Mông Cổ chiếm đống ÂĐ,lập vơng triều Mô-gôn:
+ Xoá bỏ kì thị tôn giáo+ Khôi phục KT
+ Phát triển VHoá ÂĐ
3.Văn hoá ấ n Độ.
- Là nớc có nền văn hoá lâu đời
+ Có chữ viết riêng:Chữ Phạn đung để sángtác các tác phẩm văn học, thơ ca là nguồngốc của chc Hin-du
- Tôn giáo:+ Bộ kinh Vê-đa là bộ kinh cầunguyện xa nhất; đạo hin đu là một tôn giáophổ biến ở ÂĐở ÂĐ hiện nay
- Nền văn học hin đu: với giáo lí luật pháp,
sử thi, thơ ca có ảnh hởng đến đ/s xã hội
+ Nghệ thuật kiến trúc chịu ảnh hởng sâusắc của tôn giáo với những công trình kiếntrúc đền thờ, ngôi chùa độc đáo còn đc giữlại đến ngày nay
4 Củng cố:4'
? Em hãy kể tên các tác phẩm văn học tiêu biểu của ấn Độ mà em biết
Trang 25? Em hãy lập niên biểu các giai đoạn phát triển lịch sử của ấn Độ.
G: Kể về KaLi Đasa mồ côi cha mẹ từ nhỏ đợc ngời chăn bò nuôi nấng lớn lênkhoẻ mạnh, đần độn đợc nàng công chúa yêu mến xin vua cha cho lấy Kaliđasa đợc sốngtrong thời đại hoàng kim đợc tiếp súc với những tác phẩm những nguồn cảm hứng ôngviết Sơkuntơla
Các quốc gia phong kiến đông nam á
I Mục tiêu bài học.
1 Kiến thức.
- Nắm đợc tên gọi của các quốc gia khu vực Đông Nam Á , những đặc điểm tơng đồng
về vị trí địa lý của các quốc gia đó
- trỡnh bày đc sự hỡnh thành cỏc quốc gia ở ĐNÁ
- Các giai đoạn lịch sử quan trọng của khu vực Đông Nam Á
-Tớch hợp GD bảo vệ mụi trường ở mục 1: Những đk tự nhiờn của khu vực Những
mqh về kinh tế, văn hoỏ của cỏc dttrong khu vực đó cú từ lõu
2 Kỹ năng.
Biết xác định đợc vị trí các vơng quốc cổ và phong kiến Đông Nam Á trên bản đồ
Lập niên biểu các giai đoạn phát triển chủ yếu của lịch sử khu vực Đông Nam á
3 Thỏi độ.
Nhận thức đợc quá trình lịch sử, sự gắn bó lâu đời giữa các dân tộc ở ĐNA
Trong lịch sử các quốc gia Đông Nam Á cũng có nhiều thành tựu đóng góp cho vănminh nhân loại
-GD tinh thần đkết giữa cỏc dõn tộc trong khu vực
Trang 26II CHU Ẩ N B Ị đồ dùng dạy học
2 Kiểm tra bài cũ:6'
? Sự phát triển của Ấn Độ dới vơng triều Gup-ta đợc biểu hiện nh thế nào?
Trình bày những thành tựu về mặt văn hóa mà Ấn Độ đã đạt đợc thời trung đại
3 Bài mới: 1'
Đông Nam A từ lâu đã đợc coi là một khu vực có bề dày văn hóa, lịch sử Ngay từ
những thế kỷ đầu công nguyên các quốc gia đầu tiên ở Đông Nam A đã bắt đầu xuất hiện.Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, các quốc gia đó đã có nhiều biến chuyển Trong bài 6 chúng ta sẽ nghiên cứu sự hình thành và phát triển của khu vực Đông Nam A thời đại phong kiến
Hoạt động 1: 16'
* THMT: Những đk tự nhiờn của khu vực.
Những mqh về kinh tế, văn hoỏ của cỏc dt trong
- Có một nét chung về điều kiện tự nhiên: ảnh
h-ởng của gió mùa
? Điều kiện tự nhiên ấy có tác động nh thế nào
đến phát triển nông nghiệp?
+ Thuận lợi: Cung cấp đủ nớc tới, khí hậu nóng
ẩm dẫn đến thích hợp cho cây cối sinh trởng và
phát triển
+ Khó khăn: Gió mùa cùng là nguyên nhân gây
ra lũ lụt, hạn hán ảnh hởng tới sự phát triển
giáo lớn nhất ở miền trung Gia-va
(In-đô-nê-xi-a) Đền có chiều cao 42 m, chiều dài mỗi cạnh ở
chân đền là 123 m, gồm 2 phần: phần tròn ở
phía trên và phần vuông ở phía dới Phần tròn
gồm tháp trung tâm hình vuông và 3 tầng bậc
tròn đồng tâm bao quanh Khối chính hình
vuông bên dới bao gồm nhiều tầng và các hành
1 Sự hình thành các v ơng quốc cổ ở
Đông Nam Á
- Đụng Nam Á là một khu vực rộnglớn, gồm 11 nước
- Điều kiện tự nhiên: Chịu ảnh hởng
của gió mùa, tạo nờn hai mựa rừ rệt:mùa khô và mùa ma
+ Khớ hậu nhiệt đới ẩm, mưa nhiềuthuận lợi cho việc trồng lỳa nước vàcỏc loại rau, củ, quả
- Khó khăn: Có nhiều thiên tai
* Sự hình thành các quốc gia cổ đại:
Trang 27lang Điểm đặc sắc là tất cả các bậc thềm từ
tầng 1 đến tầng 9 đều đợc phủ kín bởi các bức
phù điêu Những bức phù điêu đợc chạm trổ rất
công phu, mô tả về cuộc đời đức phật, về sự tích
trong các sách phật, về thiên đàng và địa ngục
Có thể nói, Bô-rô-bu-đua là "bài ca trong đá" vô
cùng kì vĩ, độc đáo của nền văn hoá In-đô
Giảng: Các quốc gia phong kiến Đông Nam A
cũng trải qua các giai đoạn hình thành, hng
thịnh và suy vong
ở mỗi nớc, các quá trình đó diễn ra trong thời
gian khác nhau Nhng nhìn chung, giai đoạn của
nửa sau thế kỉ X đến đàu thế kỉ XVIII là thời kì
thịnh vợng nhất của các quốc gia phong kiến
Đông Nam A
Hoạt động 2: 17' , HS: Đọc phần 2 SGK
GV: Diễn giảng sự phát triển và suy vong của
các quốc gia
? Trình bày sự hình thành và phát triển của quốc
gia In- đô - nê- xi- a?
- Cuối thế kỉ XIII, dòng vua Gia- va mạnh lên
đã chinh phục tất cả các tiểu quốc ở 2 đảo
Xu-ma- tơ-ra và Gia- va lập nên vơng triều Mô-
giô-pa- hít hùng mạnh suốt trong 3 thế kỉ
-In-đô-nê-xi-a: Vơng triều Mô-giô-pa-hít (cuối
thế kỉ III hùng mạnh nhất)
- Căm-pu-chia:Thời kì Ăng-co (IX-> XV)
- Mi-an-ma: Vơng quốc Pa- gan(XI)
- Thái Lan: Vơng quốc Su-khô-thay( XIII)
- Lào: Vơng quốc Lạn xạng( XV-> XVII)
Đại Việt, Chămpa,từ thế kỉ IX bớc vào thời
kì huy hoàng
GV: Thế kỉ XIII, 1 số nớc trong khu vực bị dồn
đẩy do cuộc tấn công xâm lợc của ngời Mông
Cổ, 1 bộ phận của ngời Thái di c xuống phia
Nam và hình thành 2 quốc gia là tiền thân của 2
nớc Thái Lan và Lào ngày nay
- Sự hình thành cùng tồn tại và phát triển của
các quốc gia Đông nam A
? VN cũng là một nớc nằm trong khu vực , mỗi
chúng ta cần có sự nhận thức nh thế nào về việc
giữ gìn, phát huy các thành tựu, mối quan hệ
của các nớc?
- Giữ gìn, bảo vệ các công trình văn hoá, chung
tay XD cải thiên môi trờng TN, giữ gìn khối
2 Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam A.
- Từ thế kỉ X -> đầu TK XVIII là thờikì phát triển thịnh vợng
+ Biểu hiện của sự phát triển là quátrình mở rộng , thống nhất lãnh thổ và
đạt nhiều thành tựu văn hoá
+ Một số quốc gia hình thành và PT:Mô-giio-pa-hít (In-đô-nê-xi-a), ĐạiViệt, Cham-pa, ăng-co trên bán đảo
ĐD)
- Đến thế kỉ XIII, do sự tấn công củangời Mông Cổ , ngời Thái phải di cxuống phía Nam , rồi lập nên Vơngquốc Su-khô-thay, một bộ phận kháclập nên Vơng quốc Lạn Xạng ( thế kỉXIV)
- Thành tựu nổi bật của c dân ĐôngNam A thời phong kiến là kiến trúc và
điêu khắc với nhiều công trình nổitiếng
- Nửa sau thế kỉ XVIII các quốc gia
ĐNA bớc vào thời kì suy yếu giữa thế
Trang 28đoàn kết các dân tộc trong khu vực kỉ XIX trở thành thuộc địa của TB
Tuần 4 Tiết 8 Bài 6.
Các quốc gia phong kiến Đông Nam á.
đồng về vị trí địa lí của các quốc gia đó
- Các giai đoạn phát triển quan trọng của lịch sử khu vực Đông Nam á, Lào, CPC
- Tớch hợp GDMT ở mục 3, 4:
+ ĐK tự nhiờn của hai nước
+ Những thành tựu văn húa chủ yếu và cụng trỡnh kiến trỳc
2 Kĩ năng.
- Biết xác định vị trí các quốc gia cổ Đông Nam á và quốc gia phong kiến Đông Nam á
- Lập niên biểu các giai đoạn phá triển chủ yếu của lịch sử khu vực Đông Nam á
- Tranh ảnh cỏc kờnh hỡnh trong sgk
III- Tiến trỡnh tổ chức cỏc HĐ dạy và học.
1 ổn định tổ chức.1'
2 Kiểm tra bài cũ.8' Đạt
? Kể tên các nớc trong khu vực ĐNA hiện nay v cho à biết cỏc nước này cú đặc điểmchung về ĐK tự nhiờn ntn?
? Trỡnh bày sự hỡnh thành cỏc quốc gia PK ĐNÁ?
- GV thu vở BT của vài HS về nhà kiểm tra xem cỏc em cú làm BT khụng
3 Bài mới.1'
Cam-pu-chia và Lào là 2 nớc anh em cùng ở trên bán đảo ĐD với VN cú mqh ch tặ
ch trong cu c t ch ng ngo i xõm c ng nh h p tỏc ptri n kinh t , v n húa- xó h i.ẽ ộ đ ố ạ ũ ư ợ ể ế ă ộ
Th i pk, hai nờ ước n y ó à đ đạ đượt c nh ng th nh t u, v n húa ntn, cụ trũ ta s cựngữ à ự ă ẽtỡm hi u b i h c hụm nay.ể ở à ọ
Hoạt động 1:16 phút
HS: Đọc sgk
GV: Giới thiệu lợc đồ
- Tớch hợp GDMT: + ĐK tự nhiờn
+ Những thành tựu văn húa chủ yếu và
3.V ơng quốc Cam pu chia.
Trang 29cụng trỡnh kiến trỳc
GV: Từ khi thành lập CPC đã chia ra thành 4 giai
đoạn và mỗi giai đoạn đều có lịch sử riêng đặc
trng
? Em hãy cho biết các giai đoạn lịch sử và đặc
điểm của mỗi giai đoạn ấy?
GV: GT từ Ăng-co là kinh đô có nhiều đền tháp
đợc xây dựng trong thời kì này
- Ăng-co Vát xây dựng thế kỉ XII
- Ăng-co Thom đợc xây dựng trong suốt 7 thế kỉ
của thế kì phát triển IX-> XV
HS: Xem H14 khu đền tháp SGK mô tả
GV: Kinh đô Ăng-co thuộc vùng Xiêm Riệp
ngày nay ở đây ngời Khơ Me đã xây dựng nhiều
công trình nổi tiếng là Ăng-co Vát, Ăng-co
Thom
Ăng Co Vát là khu đền có 5 ngôi tháp cao, đỉnh
cao nhất là 63 m Xung quanh có hồ nớc rộng
200 m, chu vi 5,5 km hai bên bờ lát cầu đá với
18 bậc cao Những lối đi rộng có lát đá, hai bên
có hình điêu khắc, chạm trổ tinh vi dẫn tới khu
cung điện, tạo vẻ đẹp trang nghiêm và hùng vĩ
Khu đền tháp Ăng-co là một cống hiến độc đáo
của ngời Khơ Me vào kho tàng văn hoá Đông
Nam á và thế giới
? Em có nhận xét gì về khu đền Ăng-co Vát?
- Quy mô đồ sộ, kiến trúc độc đáo thể hiện óc
thẩm mĩ và trình độ kiến trúc rất cao của ngời
- XVIII Lạn Xạng suy yếu bị ngời Xiêm
chiếm-> Pháp biến Lào thành thuộc địa cuối XIX
? Lịch sử Lào có những mốc quan trọng nào?
- Giai đoạn 1: Từ thế kỉ I- VI nớc PhùNam
- Giai đoạn 2: Từ thế kỉ VI- IX- vơngquốc Chân Lạp (tiếp xúc văn hoá ấn
Độ, khắc bia bằng chữ Phạn)
- Giai đoạn 3: Từ thế kỉ IX- XV- thờikì Ăng-co
+ SX nông nghiệp ptriển+ Mở rộng lãnh thổ bằng vũ lực+ XD các công trình kiến trúc độc đáo
- Giai đoạn 4:Sau thời kỡ Ăng co Từthế kỉ XV-1863- suy yếu, bị Pháp biếnthành thuộc địa
4.V ơng quốc Lào.
- Trớc thế kỉ XIII chủ nhân đần tiên làngời Lào Thơng
- Sau thế kỉ XIII ngời Thái-> Lào Lùm
- Giữa thế kỉ XIV cấc bộ lạc Lào thốngnhất thành một nước riờng gọi là LạnXạng
- XV- XVII là thời kì thịnh vợng
Trang 30? Em hãy nêu các chính sách đối nội và đối
ngoại của vua Lạn Xạng
- Chia nớc cai trị, xây dựng quân đội
- Quan hệ hoà hiếu, kiên quyết chống xâm lợc
đồ sộ gồm 1 tháp lớn hình qủa bầu, đặt trên 1 đài
sen hình vuông, với những cánh sen nở tung, dới
là bệ bán cầu phổng lồ hình bán cầu tạo thành 4
múi có đáy vuông Trên miệng quả bầu đỡ 1
ngọn tháp, chóp nhọn của ngọn tháp đợc dát
vàng và 4 mặt cong của tháp đợc quét sợn màu
trắng; vì vậy trông ngọn tháp rất rực rỡ Tất cả
đều nằm trên 1 nền cao 3 bậc, có tờng bao
Những nét chung về xã hội phong kiến.
I Muc tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Những nột chớnh về cơ sở kinh tế - XH của chế độ pk
- Nền tảng kĩ thuật và giai cấp cơ bản trong xã hội
- Thể chế chính trị nhà nớc phong kiến
2 Kĩ năng:- Làm quen với phơng pháp so sỏnh, tổng hợp, khái quát hoá các sự
kiện, các biến cố lịch sử, từ đó rút ra nhận xét, kết luận cần thiết
3 Thỏi độ:- Giáo dục niềm tin và lòng tự hào về truyền thống lịch sử thành tựu văn
hoá, khoa học kĩ thuật mà các dân tộc đạt đợc trong thời phong kiến
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:
- Bản đồ thế giới <Châu Âu, Châu á>.
- T liệu về xã hội phong kiến phơng đông và phơng Tây
iii Tiến trình TỔ CHỨC CÁC HĐ dạy học
1 ổn định tổ chức:1 phút
2 Kiểm tra bài cũ 7 phút
? Em hãy trình bày những nột chớnh về Vương quốc Cam - pu - chia và Vương quốc Lào?
3 Bài mới 1 '
- Qua các bài học trớc các em đã đợc tìm hiểu về sự hình thành và phát triển của chế độ
phong kiến ở phơng Đông và Châu Âu, xã hội phong kiến là một giai đoạn quan trọngtrong quá trình phát triển của lịch sử loài ngời
Hôm nay chúng ta hay tìm hiểu những nét chung về xã hội phong kiến
Trang 31Hoạt động của thầy- trò Nội dung bài học
Hoạt động 1: 18 phút
? Cơ sở kinh tế của xã hội phong kiến
ph-ơng Đông và Châu Âu có điểm gì giống và
- Giao ruộng đất- thu thuế nặng
? Nền kinh tế ở Châu Âu và phơng Đông còn
khác nhau ở điểm nào?
HS thảo luận 2p theo bàn
- Phơng Tây xuất hiện thành thị trung đại->
- PĐ: vua có rất nhiều quyền lực -> hoàng đế
- CÂ: lúc đầu hạn chế trong các lãnh địa ->
TK XV quyền lực mới tập trung vào tay vua
1.Sự hình thành và phát triển của xã
hội phong kiến.(Giảm tải khụng dạy)
2 Cơ sở kinh tế - xã hội của chế độ phong kiến.
- Cơ sở kinh tế: Nông nghiệp là chính, kết
hợp với chăn nuụi và một số nghề thủcụng SX nụng ng đúng kớn ở cỏc cụng xónụng thụn (P.Đụng) hay cỏc lónh địa (P.Tõy)
- Xã hội: gồm hai giai cấp:
4 Củng cố: 2 phút ? Lập bảng so sỏnh sự khỏc nhau giữa XHPK PĐ và XHPK
CÂ?
5 Dặn dũ: 1 phút Học bài và làm BT cuối bài Chuẩn bị kiểm tra 15 phút
Trang 32
1 ( 8 điểm)Trình bày những nét chính về cơ sở kinh tế - xã hội của chế độ phong kiến ở
phương Đông và phương Tây?
2 ( 2 điểm) Thế nào là chế độ quân chủ?
Trang 33Hoạt động 1: 8 phút
? Trỡnh bày sự ra đời của XHPK ở chõu Âu?
? Thành thị trung đại xuất hiện ntn?đặc trưng kinh tế?Vai trũ?
- Thế kỷ XI thành thị trung đại ra đời
- Nguyên nhân ra đời: Cỏc lónh địa đều đúng kớn; do nhu cầu
sản xuất và trao đổi, buôn bán
- Đặc trng KT: sản xuất thủ công và buôn bán, hình thành các
phờng hội, thơng hội
- Vai trò: thúc đẩy sản xuất và buôn bán, làm cho xã hội
phong kiến phát triển
? Quan hệ sản xuất TBCN ở chõu Âu đc hỡnh thành ntn?
- Sự ra đời của g/cấp TS: Quý tộc, thơng nhân trở nờn giàu
cú nhờ cướp búc của cải và tài nguyờn ở cỏc nước thuộc địa,
họ mở rộng SX, kinh doanh, lập đồn điền, bóc lột sức LĐ của
ngời làm thuê, giai cấp TS ra đời
- Giai cấp vụ sản được hỡnh thành từ những ng nụng nụ bị
tước đoạt ruộng đất, buộc phải làm việc trong cỏc xớ nghiệp
của TS
-> Quan hệ sx TBCN được hỡnh thành
Hoạt động 2: 9 phút
* GV cho HS l m bài tập: à
Lập niên biểu về sự hình thành và phát triển của xã hội phong
kiến ở Trung Quốc, ấn Độ và Đông Nam á
Tên nớc Thời gian
hình thành Thời gian pháttriển Thời giansuy vongTrung Quốc Thế kỉ III tcn
thời Hán
Tần-Thế kỉ VII- ờng
Đ-XIII- Tống
XIV- XXthời MinhThanh
Cam pu chia I-VI Hình
XVI-XIX
Pháp xâm ợc
l-Lạn Xạng XIII-XIV
nhà nớc LạnXạng
thịnh vợng XVIII suyyếu XIX
Pháp xâm ợc
l-Inđônêxia I-X Thành
lập XIII-XVIhùng mạnh XVIII suyyếu-Pháp
xâm lợcMianma I-X Thành
lập XI-XVIII pháttriển mạnh XIXyếu- Anhsuy
xâm lợcThái Lan I-X Thành XIII hùng XVIII suy
Chủ đề 2:
Xó hội phong kiến phương Đụng
Trang 34lËp m¹nh yÕu Anh, MÜ
khèng chÕ
Hoạt động 3: 8 phót
-Do hoàn cảnh khác nhau S hình th nh xã h i phong ki nự à ộ ế
ph ng ông + ph ng Tây khác nhau
-Phương Đông: Xã hội phong kiến hình thành sớm nhưng
phát triển chậm, khủng hoảng kéo dài
-Phương Tây: xã hội phong kiến hình thành muộn, nhưng kết
thúc sớm CNTB
* Lập bảng so sánh sự khác nhau giữa XHPK phương Đông và XHPK phương Tây?
Trang 35- Rèn kĩ năng thực hành tổng hợp
3 Thái độ:
- Thấy được nền văn hóa phong phú của phương Đông
- Sự phát triển nhanh chóng của xã hội PK phương Tây cùng với sự suy tàn củachế độ PK phương Đông và Tây
II CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: Chuẩn bị bài tập, có gợi ý.
2.Học sinh: Chuẩn bị các câu hỏi SGK
Trong thành thị dân cư chủ yếu là những thợ thủ công và thương nhân Họ lập racác phường hội, các thương hội để cùng nhau sản xuất và buôn bán
- S khác nhau:ự
- SX chủ yếu là nông nghiệp
- SX ra SP chỉ để tiêu dùng trong lanh địa,
không trao đổi, mua bán ra bên ngoài =>
Quan hệ SX TBCN ở Châu Âu được hình thành dựa trên 2 yếu tố:
- Vốn: Nhờ cuộc phát kiến địa lí, quý tộc thương nhân châu Âu trở nên giàu có Họlập ra các xưởng thủ công, các đồn điền và đần dần họ trở thành giai cấp TS
- Đội ngũ công nhân làm thuê: Những người nông nô bị mất ruộng đất, phải đi làmthuê trong các xí nghiệp của TS Ngoài ra còn có nô lệ mua từ châu Phi sang
Trang 36+ Thương nghiệp, thành thị phát triển và phồn thịnh như ở Bắc Kinh, Nam Kinh.
+ Quảng Châu là thương cảng lớn nhất, từ đây các thương nhân TQ buôn bán với nhiềunước ĐNA, Ấn Độ, Ba Tư, Ả Rập
hoảng và suy vong
Trang 37Địa tụ
Nụng nghiệp đúng kớntrong lónh địa
Địa tụCỏc giai cấp cơ bản Địa chủ và nụng dõn lĩnhcanh Lónh chỳa và nụng nụ
5.Dặn dũ: (1 phỳt)
- Hoàn thành cỏc bài tập vào vở
- Chuẩn bị bài “Nước ta buổi đầu độc lập”, theo hệ thống cõu hỏi SGK
- Biết đc những nột lướn về mặt chớnh trị, Kt, VH của buổi đầu độc lập thời Ngụ
- Trỡnh bày đc sự ra đời triều đại Ngụ, tổ chức nhà nước thời ngụ
- Ngô Quyền xây dựng nền độc lập tự chủ
-THMT: Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nớc
Trang 382 Kĩ năng.
- Bồi dỡng kĩ năng lập biểu đồ, sử dụng bản đồ cho học sinh
3 Thỏi độ:
- Giáo dục ý thức độc lập tự chủ và thống nhất đất nớc
- Ghi nhớ công ơn của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh đã có công giành quyền tự chủ,thống nhất đất nớc mở ra thời kì độc lập lâu dài cho đất nớc ta
II- chuẩn bị.
- Sơ đồ bộ máy nhà nớc thời Ngô Quyền
- Lợc đồ 12 sứ quân
- Một số tranh ảnh, t liệu về di tích có liên quan đến thời Ngô, Đinh, Tiền Lê
III- Tiến trình dạy- học.
1.ổn định tổ chức.1'
2.Kiểm tra bài cũ.6'
? Trình bày những điểm cơ bản của xã hội phong kiến Châu Âu
? Xã hội cổ đại phong kiến phơng Đông có gì khác với xã hội phong kiến phơng Tây
3 Bài mới.1'
Hoạt động 1: 11'
G: Sơ lợc sgk
? Sau thắng lợi Ngô Quyền đã làm gì?
? Vì sao phải bãi bỏ bộ máy nhà nớc cũ để
xây dựng bộ máy nhà nớc mới.
- Cũ lệ thuộc vào Trung Quốc
? Em hãy vẽ sơ đồ bộ máy nhà nớc thời Ngô
Quyền.
? Em có nhận xét gì về tổ chức nhà nớc thời
Ngô Quyền?
- Nhà nớc đơn giản, sơ sài nhng đã thể hiện
ý thức độc lập tự chủ có vua đứng đầu, đất
n-ớc bình yên ổn định
Hoạt động 2:10'
H: Đọc sgk
? Sau khi Ngô Quyền mất tình hình nớc ta
thay đổi nh thế nào?
G: Dơng Tam Kha cớp ngôi 950 Ngô Xơng
Văn giành lại ngôi vua song uy tín của nhà
- Gây loạn lạc, chia cắt đất nớc làm cho đất
nớc suy yếu, đời sống nhân dân lầm than, cơ
cực, kẻ thù lợi dụng, tấn công
G: Việc thống nhất, đoàn kết toàn dân là một
yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết, vậy ai là
ngời đáp ứng yêu cầu này?
1 Ngụ Quyền xõy dựng nền độc lập
Ngụ Quyền:
+ Tổ chức triều đỡnh mới : Đứng đầu triều đỡnh: Vua quyết địnhcụng việc chớnh trị ngoại giao quõnsự
- Dưới vua: Quan văn Quan vừ
- Quy định cỏc lễ nghi trong triều vềmàu sắc, trang phục của quan lại
- Cử tướng coi giữ những chõu quantrọng
Bộ mỏy nhà nước đơn giản nhưngkhẳng định nền độc lập tự chủ bướcđầu của nước ta
2 Tỡnh hỡnh chớnh trị cuối thời Ngụ
- Tỡnh hỡnh nước ta sau khi NgụQuyền mất
+ Dương Tam Kha tiếm quyền Bỡnh Xương Ngập bỏ trốn Đấtnước khụng ổn định
+ Năm 950 Xương Văn lật đổ DươngTam Kha giành lại ngụi vua
- Mõu thuẫn nội bộ Uy tớn nhà Ngụ
sa sỳt
- Năm 965 Xương Văn chết hỗnloạn 12 tướng chiếm cứ cỏc địaphương
Trang 39G: Ông cùng trẻ chăn trâu tập trận cờ lau rớc
kiệu, mổ trâu của chú để khao quân xây
dựng lực lợng, rèn đúc vũ khí xây dựng căn
cứ Hoa L
? Đinh Bộ Lĩnh đã đánh dẹp các sứ quân
bằng cách nào?
- Liên kết, chiếu dụ, đánh dẹp
? Vì sao Đinh Bộ Lĩnh nhanh chóng đánh
dẹp đợc 12 sứ quân.
? Việc Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp 12 sứ quân,
thống nhất đất nớc có ý nghĩa gì?
* Nguyờn nhõn loạn 12 sứ quõn
Do mõu thuẫn nội bộ, uy tớn nhà Ngụgiảm sỳt
3 Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước
- Đinh Bộ Lĩnh (Gia Viễn – Ninh Bỡnh)
Con trai Đinh Cụng Trứ sống với mẹ,hồi nhỏ chăn trõu, chơi tập trận lấybụng lau làm cờ
- Nhà Ngụ suy yếu, cựng người thõn
tổ chức lực lượng, rốn vũ khớ xõydựng căn cứ Hoa Lư, là người cú tàiđược nhõn dõn ủng hộ
+ Liờn kết sứ quõn Trần Lóm+ Chiờu dụ sứ quõn Phạm Bạch Hổ+ Tiến đỏnh cỏc sứ quõn khỏc
Đỏnh đõu thắng đấy (được tụn làvạn thắng)
Trang 40- Thời Đinh- Tiền Lê bộ máy nhà nớc đợc xây dựng tơng đối hoàn chỉnh.
- Trình bày những nét chính về diễn biến,ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chíên chống Tống
- THMT: vị trớ địa lớ Hoa Lư; giỏo dục ý thức giữ gỡn tụn tạo cỏc di tớch lịch sử HoaLư; cụng cuộc khai khẩn đất hoang, cụng việc thủy lợi
2 Kyừ naờng:
Boài dửụừng kyừ naờng veừ sụ ủoà, laọp bieồu ủoà trong quaự trỡnh hoùc baứi
3 Thỏi độ :
- Loứng tửù haứo, tửù toõn daõn toọc
- Bieỏt ụn caực vũ anh huứng daõn toọc ủaừ coự coõng xaõy dửùng vaứ baỷo veọ Toồ quoỏc
II Thieỏt bũ vaứ taứi lieọu daùy hoùc:
- Lửụùc ủoà cuoọc khaựng chieỏn choỏng Toỏng laàn I
- Tranh aỷnh caực di tớch lũch sửỷ
- Tử lieọu veà nửụực ẹaùi Coà Vieọt
III Tieỏn trỡnh tổ chức daùy vaứ hoùc:
1 Ổn định tổ chức:1'
2 Kieồm tra baứi cuừ.8'
- Trỡnh baứy coõng lao cuỷa Ngoõ Quyeàn vaứ ẹinh Boọ Lúnh trong quaự trỡnh thoỏng nhaỏt ủaỏt
nửụực?
- Veừ sụ ủoà boọ maựy nhaứ nửụực thụứi Ngoõ
3 Bài mụựi:1'