lịch sử nhân loại lìói cliLing.[r]
Trang 1TS PHẠM NGỌC ANH (Chủ biên)
Tư TƯỞNG , HỒ CHÍ MINH
VỀ VĂN HÓA ĐẢNG
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
Trang 2M ã số'.
H K 5 H 4
C T Q G - 2 0 0 7
Trang 3TS PHẠM NGỌC ANH (Chủ biên)
T ư TƯỞNG
HỔ CHÍ MINH
VỂ VĂN HOÁ ĐẢNG
NHÀ X U Ấ T BẢN C H ÍN H T R Ị Q U Ố C G IA
Trang 4TẬP THỂ TÁC G IẢ
T S P H Ạ M N G Ọ C A N H ( C h ủ b i ê n )
P G S , T S R Ù I Đ Ì N H P H O N G
P G S , T S P H Ạ M D U Y Đ Ứ C
P G S , T S N G U Y Ễ N K H Á N H B Ậ T
P G S , T S H O À N G T R A N G
T S P H Ạ M V Ă N B Í N H
T H S N G U Y Ễ N B Í C H H Ạ N H
T H S L Ý B Í C H H Ổ N G
T H S N G U Y Ễ N T H Ị G I A N G
T S T R Ầ N V Ă N H Ả I
T S Đ Ặ N G V Á N T H Á I
T H S N G Ô V Ư Ơ N G A N H
T S Đ Ỗ K H Á N H T Ặ N G
N N C N G U Y Ễ N C H Í T Ì N H
Trang 5LÒI NHÀ XUẤT BẢN
('■án li ci i với q u á I r ì n h p h á t t r i e n c ủ a c á c h m ạ n g V i ộ t N a m
Ui iưỏn^^ H ồ C h í M i n h (lã Irỏ t h à n h tài s a n Linh Lhẩn v ô g i á c ủ a
ỉ ) á n g và d á n l ộ c l a M ỗ i b ước đi c ủ a c á c h m ạ n g ViộL N a m g ắ n bó
c h ặ t c h õ với s ự n ẹ h i ộ ] ) v à s ự p h á t t r i ể n c ủ a t ư t ư ơ n g H ồ C h í
M i n h C ù n g với c h ủ n g h ĩ a M á c - L ê n i n , t ư t ư ở n g H ổ C h í M i n h CỈÙỢC ỉ)àng C ộ a g sán Việl N a m lấy làm nền tảng tư tưởng, kim
c h i n a m c h o n iọ ị h à n h d ộ n g c á c h m ạ n g
Tư' t ư ở n g H ồ C h í M i n h là h ộ t h ô n g c á c q u a n đ i ê m t o à n d i ộ n
v à s â u s a c v ế n h ữ n g v ấ n đ ể cơ b ả n c ủ a c á c h m ạ n g V i ệ l N a m , trong dó tư tưởng văn hoá dản^ mà cụ thẻ hơn là những yôu cầu
v à lìội d u n g c ủ a v ă n h o a đ ả n g đ ã đ ư ợ c C h ủ t ịc h H ồ C h í M i n h
n ê u l ên I r o n g n h i ổ u t á c p h ẩ m c ủ a i n ì n h T ư t ư ỏ n g v ă n h o á d ả n g C'úa Bác l u ô n p h á t t r i e n và n g à y c à n g đ ư ợ c h o à n Lhiện T r o n g dịp
k ý n i ộ i n 3 0 n á n ì t h à n h l ậ p D à n g , g i á trị v ă n h o á d ả n g d à d ư ợ c
C h ủ tịc h H ổ C h í M i n h cô đ ọn g: " Đ ả n g t a l à đ ạ o đ ứ c là v ă n
l ì i i n h ” T r o n g h ơ n l.)a p h ầ n l ù t h ế k ỷ h o ạ t đ ộ n g c ủ a m ì n h , v ấ n d ế
v ã n h o á d a n g v à x á y d ự n g v a n h o á đ í i n g đ ã đưỢc đ ặ t ra C h ú n g
ta cùng dã dạt diíỢc nhiếu thành tựu quan trọng có liên quan (lốn v ă n h o á đ ả n g T u y n h i ê n , h i ệ n n a v v ẫ n c ò n có n h ậ n t h ứ c
c h ư a t h ô n g I i h ấ t t h ậ m c h í c h ư a d ú n g v ể v ấ n đ ể n à y B ê n c ạ n h
Trang 6đỏ mộl ván dé I'ãl ciániĩ lo n^ại là \'ãii hoíi tìaiiíLí (ỉaii,^ C(í lìhừiì^
s ự s a SÚL n ì à nsíhiôiii t i' on ií n l i á t là s ự sii y l ì ì o á i \'ẻ d ạ o d í if lôi
s ò n g c ủ a IIÌỘL bộ Ị)liận (*án bộ díiỉì g viô n.
Đ ê g ó p p l ì ắ n tìiTi h i ế u k v h(ìn t ư t ư ổ n i í H ổ ( ’h í M i n h vổ \ ã i i
h o á đ ả n g , i h i ế t t h ự c l l ì ự c h i ệ n (''■hi t h ị r ủ a Hộ ( ’’h ì n h ti'ị v é tò
c h ứ c c u ộ c vận đ ộ n g " H ọ c tập và ỉ à m theo tcim íịươuíỉ đ ạ o đứ v
H ồ C h í M i n h " , N h à x u ấ t b ả n C h í n h trị (^uỏc: g i a x u ấ t bíin c u ó n
s á c h T ư t ư ở n g H ồ C h i M i n h v ê v ă n h o á đ ả n g c ủ a t ậ p t h è
t á c g i ả do T S P h ạ m N g ọ c A n h l à m c h ủ b i ê n
C u ô n s á c h g i ú p b ạ n đ ọ c h i ể u đ ượ c m ộ t c á c h rõ n é t h ơ n
n h ữ n g q u a n n i ệ m m a n g t í n h t ổ n g q u á t v ề v ă n h o á đ ả n g và
ỉ i h ừ n g n ộ i d u n g c h ủ y ế u c ủ a t ư t ư ở n g H ồ C h í M i n h v ổ v ă n h o á
đ ả n g , s ự t r u y ề n b á v à v ậ n d ụ n g n h ữ n g tri t h ứ c v á n h o á t i ê n t i ế n
c ủ a C h ủ t ị c h H ồ C h í M i n h v à o n ộ i d u n g c h ủ y ế u c ủ a v ă n h o ấ
đ ả n g C u ô n s á c h c ũ n g đ ã d à n h m ộ t p h ầ n đ ê đ ể x u ấ t p h ư ơ n g
h ư ớ n g , q u a n đ i ể m , n ộ i d u n g , g i ả i p h á p x ả y d ự n g v à })hát t r i ể n
v ã n h o á đ ả n g ở n ư ớ c t a h i ệ n n a y t h e o t ư t ư ỏ n g H ồ C h í M i n h
T u y đ ã đưỢc t ư t ư ở n g H ồ C h í M i n h đ ề c ậ p đ ế n t ừ l â u , s o n g
l ý l u ậ n v ề v ấ n đ ề n à y c ò n p h á t t r i ể n c h ậ m , c ò n d a n g t i ô p t ụ c
đ ư ợ c n g h i ê n c ứ u v à t h ả o l u ậ n n ê n c u ô n s á c h có t h ể c ò n n h i c u
t h i ế u s ó t , N h à x u ấ t b ả n C h í n h trị q u ô c g i a x i n giới t h i ệ u c u ò n
s á c h v à m o n g n h ậ n đ ư ợ c ý k i ế n đ ó n g g ó p c ủ a b ạ n đọc.
T h á n g ñ năĩĩì 2 0 0 7
N H À X U Ấ T B Ẩ N C H Í N H T R Ị Q U Ố C G IA
Trang 7M ỏ ĐẦU
N g h i ê n c ứ u t ư t ư ở n g H ồ C h í M m h v ể v á n h ó a đ ả n g
l i ê n q u a i ì đ ế n b a v â n đ ô l ý l u ậ n c ơ b ả n : Đ ả n g C ộ n g s ả n ,
v á n h ó a t ư t ư ơ n g H ồ C h í M i n h
Vâ^n đ ề đ ả n g đ ư Ợ c c á c n h à k i n h đ i ể n c ủ a c h ủ n g h ĩ a
M á c - L ê n i n v à C h ủ t ị c h H ồ C h í M i n h k h ẳ n g đ ị n h : Đ ả n g ( ' ô n g s ả n l à n h â n tô' q u y ế t d ị n h đ ả m b ả o c h o g i a i c ấ p v ô
s ả n L h ự c h i ệ n t h ắ n g l ợ i s ứ m ệ n h l ị c h s ử c ủ a m ì n h S a u
k h i i h i ế t l ậ p đ ư Ợ c c h í n h q u y ề n , đ ả n g l ã n h đ ạ o t o à n d i ệ n
s ự n g h i ệ p x â y d ự n g v à p h á t t r i ể n đ ấ t n ư ớ c , d â n t ộ c , t r o n g
đ ó c ó s ự n g h i ệ p x â y d ự n g v à p h á t t r i ể n v ă n h ó a L ã n h
đ ạ o q u á t r ì n h c ả i t ạ o x ã h ộ i c ũ , x â y d ự n g x ã h ộ i m ớ i t h e o
h ư ó n g n h â n đ ạ o , d â n c h ủ , v ă n m i n h , t r o n g đ ó " s ự p h á t
I r i ể n t ự d o c ủ a m ỗ i n g ư ò i l à đ i ề u k i ệ n p h á t t r i ể n t ự d o
c h o l ấ t c ả m ọ i n g ư ò i " b ả n t h â n đ ả n g đ ã t r ở t h à n h c h ủ
t h ổ s á n g t ạ o c á c g i á t r ị v ă n h ó a m ỏ i , t ạ o n ê n d ò n g c h ả y
l i ề n m ạ c h c ủ a v á n h ó a d â n t ộ c , v á n h ó a n h â n l o ạ i M ặ t
k h á c , đ ả n g t r ự c t i ô p l à n h đ ạ o c ô n g c u ộ c x â y d ự n g , p h á t
t r i ể n v á n h ó a c ủ a t o à n d â n l ộ c , đ ò i h ỏ i đ ả n g p h ả i t r ở
t h à n h m ộ t đ á n g c ó v ă n h ó a S ự h ì n h t h à n h v ă n h ó a đ ả n g
v ô s ả n l à n h u c ầ u k h á c h q u a n c ủ a t i ế n t r ì n h v ậ n đ ộ n g
Trang 8lịch sử nhân loại lìói cliLing tiên I r ì n l ì Ị)hál triỏn vàiì hóa
n ó i vìờnịỊ.
V ấ n d ể v á n h ó a n ó i c h u n g , v ă n h ó a d à n ịỊ n ó i ì ’iôỉi,u \' ừ a
l à m ụ c l i c u v ừ a l à dộnĩỊ l ự c t h ú c d ẩ \ ' m ọ i q u a t r ì n h l> iỏn (ỈÔI
l ị c h s ử - x ã h ộ i X ó d a n g l à m ô i q u a n l â m c ủ a n h i ố i i q u ô c
g i a d â n t ộ c v à c á c đ á n g c h í n h t r ị h i ệ n n a y t r ô n t h ê g i ỏ i
G i ả i p h ó n g d â n l ộ c g i ả i ] ) h ó n g g i a i c ấ Ị ) p l i á t h u y m o i
t i ề m n a n g s á n g l ạ o c ủ a c o n n í Ị ư ò i - v ư ơ n t ỏ i (‘á c m ụ c t i ô u
v ĩ n h h ằ n g C h â n T l ì i ộ n M ỹ p h ụ t h u ộ c r ấ t n h i ố u v à o
t r ì n h đ ộ p h á t t r i ể n c ủ a v ă n h ó a d â n t ộ c m à v ă n h ó a ( l a n g
l à m ộ t b ộ p h ậ n h ợ i ) t h à n h Đ ặ c b i ệ t , l à n g ư ờ i d ạ i d ĩ ộ n c h o
t r í t u ệ , đ ạ o đ ứ c c ủ a d â n t ộ c , k h í a c ạ n h v ă n h ó a d ả n g
n h ấ t l à v á n h ó a đ ả n g c ầ m q u y ề n g i ữ v a i t r ò t o l ố n v à c ó ý
n g h ĩ a q u y ế t đ ị n h
K i n h n g h i ệ m q u á t r ì n h đ ổ i m ớ i ở n ư ớ c t a v à n h i ổ u
n ư ớ c x ã h ộ i c h ủ n g h ĩ a t r ê n t h ế g i ớ i h i ệ n n a y đ ã c h ứ n g
m i n h r ằ n g : đ ể t i ô p t ụ c t ồ n t ạ i v à p h á t t r i e n , k h ô n g c ó c o n
đ ư ò n g n à o k h á c l à p h ả i k i ê n t r ì m ụ c t i ê u x ã h ộ i c h ủ n g h ĩ a ,
g ắ n b ó c h ặ t c h ẽ v ớ i c á c t h à n h t ự u c ủ a v ă n h ó a n h â n l o ạ i
v à n h ữ n g t r u y ề n t h ô n g v á n h ó a d â n t ộ c , c á c t r u y ề n t h ô n g
l ã n h đ ạ o c á c h m ạ n g c ủ a đ ả n g T h ự c c h ấ t c ủ a q u á I r ì i i h d ổ i
m ớ i đ ó l à q u á t r ì n h x â y d ự n g n ề n v á n h ó a t i ê n t i ê n ( l ộ m
đ à b ả n s ắ c d â n t ộ c n ằ m t r o n g m ụ c t i ô u c h u n g m à dảnp^
c ầ m q u y ề n đ ã x á c đ ị n h : d â n ^ i à u n ư ó c m ạ n h , x à h ộ ì c ô n p
b ằ n g , d â n c h ủ , v ă n m i n h , t h ự c h i ộ n t h ắ n g lợ i s ự nghiỘỊ)
đ ẩ y m ạ n h c ô n g I i g l ì i ệ p h ó a h i ệ n đ ạ i h ó a d ấ l n ư ớ c t h(‘0
đ ị n h h ư ớ n g x ã h ộ i c h ủ n g h ĩ a
ở V i ệ t N a m C h ủ t ị c h H ồ C h í M i n h l à n g ư ò i s á n ^ l ậ ị )
Trang 9h ôi (hi uìi Ịí \ à rèn luvỊMi l a X i í u n i d ã ỉ i ì n h l l i à i ì h n ô n
m ộ t h ộ tlìôn.^' cỊ uan cliỏiiì vo vị t r í v a i I r ò l à n l i d ạ o c ủ a
t ) á n Ị í v ố x â y d ự n ị Ị ( ỉ a n ^ troni^' s ạ c h v ữ ĩ ì Ị í m ạ n h , n h á t l à
k l n Đ á ì i Ị í t r ờ t h à i ì h })áni." c ẩ m f | u y ế n Các* ( Ị u a n d i ế m n à y
k ô i t i n h l ạ i t h à i ì l ì c á r ựm ir Ị m a n g t ầ m v ó c v à i ì h ó a T i ' o n g ÍIÍ i ư ( ỉ n u H ổ C h í M i n h (|Vian n i ộ m v ể Đ ả n g , x â y d ự n ^ d á n s ^ (.lùỢc c t ậ l I r ó i ì n ế n l á n g v a n h ó a x é t v ổ i t ì ự c c h â t l à m ộ t s ự
n ^ l n ö ] ) v a n h ó a ỏ c á c m a t k h â u c ố l i ê n ( Ị u a n d e n l ì o ạ t d ộ n g
l ã n h ( l ạ o c ủ a ĐaiiỊ^' ịỊắn b ó c h ạ t c h ẽ v ớ i v â n đ ề xÇ\y dựn,R‘
Ị ì h á t I r i ê n v á n h ó a c l ã n t ộ c l ừ c h ê ( lộ d á n c h ư n h a n d a n
t i e n l ê n c h ủ I i g h ĩ a x à h ộ i
T h ố n h ư n g c h o đ ế n n a y c á c v â n d ể ; v ă n h ó a đ ầ n g l à
^ì? N ó c ó vỊ trí - v a i Lrò n h ư thô^ n à o đ ô i v ớ i đ ò i s ỏ ĩ i g x ã h ộ i
t r o n g ’ v i ộ c g ịữ v ữ n í Ị v a i t r ò l ã n h d ạ o c ủ a Đ á n g ? V ă n h ó a
d ả i ì t Ị c ỏ q u a n l ì ệ n h ư t h ô n à o đ ô i v ớ i v ă n h ó a d á n t ộ c , v ă n
h ó a n h â n l o ạ i ? C ó t ư t ư ơ n Ị ĩ H ồ C h í M i n h v ổ v ă n h ó a đ ả n g
h a y k h ỏ n g ? T ư t ư ỏ n ^ H ồ C h í M i n h v ổ V íin h ó a Đ á n g C ộ n g
s á n V i ộ l N a m l à ^n? B a o g ồ m n h ữ n ^ n ộ i ( ỉ u n g n à o ? v v
v ã n c ò n tlaiiLT 1)0 n^^ỏ ( ' ' h ì n h v ì v ạ y I i g h i ô n c ứ u i ư t u o ’ní^^
H ồ C h í M i n h v ổ v a n h ó a d ả n g d a n g l à v ấ n đ ề d ư ợ c Đ á n g
v à X h à n i i ỏ c l a q u a t i t a n i ( l ặ c h i ộ t X i i â t p h á t l ừ ý n ^ h ĩ a l ý
l u á n , t l i ự c l i ễ n i h ờ ì s ự c ủ a v ấ n d ổ c h ú i m l ô i c l i ọ n ; T ư
ỉii^ liir ii c ứ u (’ủ a vììuyOìì k h ; l( ) k l i o n h ọ c n ầy.
V a n h ó a c h í n h t i ’ị v ă n h ó a d ì x n g l à m ộ t h ư ớ n g LiÔỊ) c ậ n
n u i i i ô n (‘ứ u m ớ ì t h u h ú l s ự { Ị u a n t â m c ủ a m ộ l s ô n h à k h o a
h ọ ( ‘ d ừ c ĩ n g d ạ i
Trang 10V e | ) h u ' ( í n g d i ộ n l ị c h s u (*ác n h à k i l i h diíMi M a c - L ê n i ì i
( ỉã x á c lậ ] ) c á c I i ^ u y ô n l ý l ý l u á n n ổ n v e v á n h ó a
diìnơ M á c và Ảngghen là n h ữ n g n g ư ò i (lã v h i I'ò c á c Ị)hắin
c h ấ t v ă n hÓH d ạ c t r ừ n g c ủ a Đ ả n g v ô s a n v à c á c ^ i á t r ị v ă n
h ó a m à đ ả n g t ạ o r a l à m t h à n h m ộ t e^iai đ o ạ n m ố i I r o n g
t i ế n t r ì n h Ị ) h á t t n ể n c h u n g c ủ a n ổ n v á n hc3a n h â n l o ạ i
V I L ê n i n n h ì n n h ậ n v ă n h ó a đ ả n g m ộ t c á c h l o à i ì d i ệ n
h ơ n v ớ i c á c n ộ i d u n g v à h ì n h t h ứ c b i ể u h i ệ n d ặ c L h ù c ủ a l ì ó
đ ư ợ c c ô đ ú c l ạ i t r o n g m ộ n h đ ề n ổ i t i ế n g : " Đ á n g l à ti’í t u ệ
d a n h d ự v à l ư ơ n g t â m c ủ a t h ò i đ ạ i c h ú n g t a " N g h ĩ a là -
Đ ả n g v ô s ả n l à m ộ t đ ả n g v á n h ó a v à t ự m ì n h k h a i p h á c o n
đ ư ò n g đ ế n m ộ t t h ế g i ớ i v ã n h ó a m ớ i , c a o h ơ n v ề c h ấ t l ư ợ n g
s o v ớ i c á c l o ạ i h ì n h v ă n h ó a t ừ n g t ồ n t ạ i t r ư ố c đ ó
T h ế n h ư n g , t h u ậ t n g ữ " v á n h ó a đ ả n g " c h ỉ m ớ i xuâ^t
h i ệ n t r o n g v ã n h ó a h ọ c p h ư ơ n g T â y v à o đ ầ u t h ậ p k ỷ 9 0
c ủ a t h ê k ỷ X X N g ư ò i đ ầ u t i ê n đ ể c ậ p đ ế n v ấ n đ ề v ă n h ó a
đ ả n g l à S e v e L u c i e n n h à l ý l u ậ n c ộ n g s ả n P h á p , t r o n g t á c
p h ẩ m đ ồ s ộ c ủ a ô n g : C h ủ n g h ĩ a c ộ n g s ả n : N g u ồ n s i n h lự c
t h ứ h a i n à o đ â y ? , N h à x u ấ t b ả n M e s s i d o r E d i t i o n S o c i a l e s ,
P a r i s , 1 9 9 0 T ừ đ ó , h à n g l o ạ t n h à ] ý l u ậ n p h ư ơ n g T â y ,
L i ê n X ô v à Đ ô n g  u b ắ t đ ầ u c h ú ý đ ế n h ư ớ n g t i ế p c ậ n m ỏ i
m ẻ v à l ý t h ú n à y K ế t q u ả c ủ a c á c c ô n g t r ì n h n g h i ê n c ứ u
đ ã đ ư a r a q u a n n i ệ m c h u n g : v à n h ó a d ả n g h i ể u t h e o n g h ĩ a
r ộ n g c h í n h l à t ấ l c ả n h ữ n g g ì n h ằ m x â y d ự n g m ộ l đ ả n g c ó
đ ủ t i ê u c h u ẩ n , đ ể đ á p ứ n g n h ữ n g đ ò i h ỏ i c ủ a v i ệ c x â y d ự n g
x ã h ộ i m ớ i đ ú n g t h e o t i n h t h ầ n c ủ a t h ờ i đ ạ i n g à y n a y , m ộ t
t h ò i đ ạ i đ a n g l ấ y n h ữ n g m ụ c đ í c h n h â n đ ạ o , n h â n v ã n
n h â n b ả n l à m đ ị n h h ư ớ n g l ý t ư ở n g , n g h ĩ a l à đ a n g l ấ y v ă n