Bài 23. Kinh tế, văn hoá thế kỉ XVI - XVIII

Tuy nho giáo vẫn được chính quyền phong kiến đề cao nhưng nhân dân trong làng xã luôn bảo tồn và phát huy nếp sống văn hóa truyền thống của dân tộc.. Đạo thiên chúa được truyền bá vào [r]

Ti t 18 BÀI 23 KINH T VĂN HÓA TH ế Ế Ế

A MỤC TIÊU :

1 / kiến thức :

Tuy nho giáo vẫn được chính quyền phong kiến đề cao nhưng nhân dân trong làng

xã luôn bảo tồn và phát huy nếp sống văn hóa truyền thống của dân tộc

Đạo thiên chúa được truyền bá vào nước ta đồng thời với việc thương nhân châu

âu đến nước ta tìm nguồn lợi và tài nguyên

Chữ quốc ngữ ra đời xuất phát từ nhu cầu truyền đạo của các giáo sĩ

2/ tư tưởng :

Hiểu được truyền thống văn hóa của dân tộc luôn phát triển trong bất kì hoàn cảnh nào.

Bồi dưỡng ý thức bảo vệ truyền thống văn hóa dân tộc

3/kĩ năng :

_ kĩ năng nhận xét trình độ phát triển văn hóa dân tộc thế kỉ XVI-XVIII.

Quan sát và mô tả hình ảnh như : một lễ hội, trò chơi

4/ định hướng năng lực được hình thành :

_ năng lực quan sát, phân tích tranh ảnh và nhận xét

B/ PHƯƠNG PHÁP – PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

1/ PHƯƠNG PHÁP

Thuyết trình , vấn đáp

Nhận định , đánh giá phân tích

2/ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

Sách giáo khoa

Sách giáo viên

Tranh ảnh, máy chiếu

C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :

1/ ổn định

2/ kiểm tra bài cũ ( 2p)

Khoanh tròn vào chữ cái đứng đầu câu em cho là đúng :

a/thế kỉ XVI-XVIII chính quyền Lê – Trinh rất quan tâm đến thủy lợi, tổ chức khai hoang b/thế kỉ XVI- XVIII chính quyền nhà nguyễn khuyến khích khai hoang lập ấp , kinh tế nông nghiệp rất phát triển

c/ thế kỉ XVI-XVIII nhà nguyễn không quan tâm đến nông nghiệp

d/ câu a và c đúng

 Đáp án b

3/ bài mới :( 1p)

Mặc dù tình hình đất nước không ổn định , chia cắt kéo dài nhưng nền kinh tế vẫn đạt mức phát triển nhất định

Bên cạnh đó , đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân có nhiều điểm mới do việc giao lưu buôn bán với người phương tây mở rộng

4/ tiết 48 bài 23 KINH TẾ - VĂN HÓA THẾ KỈ XVI-XVIII ( tt)

HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

MỤC 1 : tôn giáo

Hd1 : ( cả lớp ) 2p

Gv: ở thế kỉ XVI-XVII nước ta có những

tôn giáo nào ?

+> nho giáo, phật giáo , đạo giáo sau

thêm thiên chúa giáo

Gv : nêu vài nét về sự phát triển của các

tôn giáo đó ?

+> tiếp nối thời lê sơ , vương triều MẠC

cũng như nhà LÊ –TRỊNH ở các thế kỉ

XVI-XVIII ra sức củng cố địa vị của nho

giáo nhằm bảo vệ quyền thống trị của

mình tuy nhiên cùng với sự suy thoái

của nhà nước quân chủ trung ương ương

tập quyền , sự thay đổi vị trí của những

người đứng đầu nhà nước

Và nhất là trước tác động của nền kinh tế

thị trường , quan hệ tiền tệ nho giáo

không còn giữ vị trí độc tôn

Gv : nguyên nhân nào dẫn đến việc nho

giáo không còn giữ vị trí độc tôn ?

+> do các thế lực phong kiến tranh giành

địa vị , vua lê trở thành bù nhìn

_ hd2 :( cả lớp )vè phật giáo và đạo

giáo :2p

Pphật giáo và đạo giáo được phục hồi

Các chùa quán được xây dựng, sửa chửa

số người theo đạo phật ngày càng đông ,

Các chùa như : QUỲNH LÂM , HỒ

THIÊN, TÂY PHƯƠNG được sửa sang

lại đẹp đẽ

Tuy nhiên phật giáo và đạo giáo thời kì

này không phát triển bằng thời LÝ –

TRẦN

_hd3 ( cả lớp) về tín ngưỡng và các sinh

hoạt văn hóa dân gian :2p

Từ những thế kỉ trước , các nhà nước

phong kiến luôn ban hành lệnh cấm các

tục lệ lạc hậu , mê tín dị đoan nhưng giờ

đây khi chiến tranh , thiên tai ,mất mùa

GHI BẢNG 1/ tôn giáo :

_ nho giáo vẫn được đề cao trong học tập thi cử và tuyển chọn quan lại

_ phật giáo và đạo giáo được phục hồi

_ các hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian : đánh vật , đua thuyền , đi cà kheo , leo dây đấu cờ , thổi cơm

+> thắt chặt tình đoàn kết và tình yêu quê hương đất nước

đói kém xảy ra liên miên đe dọa cuộc

sống con người

Điều đó càng làm cho nhân dân tin vào

những gì không thể giải thích được

Bên cạnh những tín ngưỡng truyền thống

tốt đẹp như : thờ cúng tổ tiên , các vị anh

hùng vv… được duy trì thì xuất hiện

nhiều tín ngưỡng mới

ở các đền thờ, vào các ngày lễ hội vẫn

náo nức nhọn nhịp

nhân dân vừa tổ chức nghi lễ vừa tổ chức

vui chơi hội hè , đua tài

dựa vào sách giáo khoa , em hãy kể tên

một số tín ngưỡng và các hình thức sinh

hoạt văn hóa dân gian ?

ở địa phương em có những tín ngưỡng

hoặc hình thức sinh hoạt văn hóa dân

gian nào ?

 Thờ thánh mẫu thiên y ANNA, thờ

ông nam hải

 Lễ hội rước sắc ở tháp bà ponaga,

lễ hội cầu ngư , …

quan sát hình 53 bức tranh miêu tả cái

gì ?

+> buổi biểu diễn võ nghệ tại các hội

làng :

Hình thức phong phú nhiều thể loại : đấu

kiếm , cưỡi ngựa , bắn cung

+> buổi biểu diễn nghệ thuật : 3 người ở

góc trái đang thổi kèn , đánh trống thể

hiện nét lạc quan yêu đời

Hd3 ; cả lớp (2p)Về đạo thiên chúa :

Đạo thiên chúa bắt nguồn từ đâu ?

Vì sao lại xuất hiện ở nước ta ?

+> bắt nguồn từ châu âu

Thế kỉ XVI các giáo sĩ phương tây theo

thuyền buôn vào nước ta truyền đạo

_ thái độ của chính quyền TRỊNH –

NGUYỄN đối với đạo thiên chúa ?

+> tìm cách ngăn cấm

 Như vậy các em có thể thấy ở giai

đoạn này nước ta tồn tại rất nhiều

loại hình tôn giáo tín ngưỡng hết

_ thiên chúa giáo ra đời vào thế kỉ XVI

2 sự ra đời chữ quốc ngữ : _ thế kỉ XVII một số giáo sĩ phương tây dùng chữ cái la tinh ghi âm tiếng việt

 Chữ quốc ngữ ra đời

sức đa dạng và trong giai đoạn

hiện nay nước ta vẫn còn tồn tại

một số tôn giáo như phật giáo ,

thiên chúa giáo ,, ngoài ra còn du

nhập thêm nhiều loại hình tôn giáo

mới như : đạo tin lành , hồi giáo,

đạo cao đài … Nước ta là một

quốc gia đa sắc tộc , đa tôn giáo,

chính vì thế một trong những chủ

trương lớn của nước ta đó là chủ

trương tự do tôn giáo , tín

ngưỡng

Mục 2:về sự ra đời của chữ quốc ngữ :

Chữ quốc ngữ ra đời trong hoàn cảnh nào

?

 Năm 1533 một giáo sĩ đã lén lút

vào đất sơn nam truyền đạo

nhưng không thành công

Nhưng những thập kỉ sau các giáo sĩ

người pháp , bồ đào nha lần lượt vào

nước ta truyền đạo

Công việc truyền đạo phát triển nhanh

ở thế kỉ XVII Nhu cầu mở rộng hoạt

động truyền giáo tăng lên

Chính vì vậy, một số giáo sĩ đã cùng

nhau góp sức tạo nên chữ việt

Theo mẫu tự la tinh

Sau nhiều năm đầu tư vào đó , giáo sĩ

người pháp ;à ALEXANDERROT đã

dựa vào công trình nghiên cứu của

người đi trước hoàn thành việc biên

soạn cuốn từ điển việt – bồ la tinh vào

năm 1650-1651 , đánh dấu sự ra đời

của chữ quốc ngữ

*tại sao trong một thời gian dài

chữ quốc ngữ không được sử dụng

?

=> do giai cấp phong kiến bảo

thủ , lạc hậu

* ý nghĩa của chữ quốc ngữ ?

=> là thứ chữ viết tiện lợi khoa

3 văn học và nghệ thuật dân gian : aVăn học :

Thế kỉ XVI-XVII bên cạnh văn học chữ hán thì văn học chữ nôm rất phát triển Với các tác giả như : NGUYỄN BỈNH KHIÊM , ĐÀO DUY TỪ

học, là công cụ thông tin thuận

tiện

Đóng vai trò quan trọng trong văn

học viết

Muc 3:Về văn học và nghệ thuật dân gian

:

Hd1: ( cả lớp )5pVăn học :

Văn học giai đoạn này gồm mấy bộ

phận ?

 Văn học giai đoạn này gồm 2 bộ

phận : văn học bác học và văn học

dân gian

Văn học giai đoạn này có những thành

tựu gì ?

 Văn học chữ nôm rất phát triển

( truyện , thơ )

Văn học giai đoạn này có những tác giả

tiêu biểu nào ?

 Nguyễn bỉnh khiêm , đào duy từ

vv

Họ là những người có tài , yêu nước

thương dân

Thơ văn mang tính triết lí sâu xa

Các tác phẩm của họ là di sản văn hóa

dân tộc

Văn học dân gian :

Bên cạnh dòng văn học nho giáo, nước ta

hình thành một dòng văn học dân gian

đậm đà bản sắc dân tộc

Với hàng loạt những câu ca dao , tục ngữ

hò vè, chứa đựng những tình cảm

,những khát khao hoài bão của nhân dân

ta về một cuộc sống tốt đẹp

Hd2 : ( cả lớp ) 5pNghệ thuật dân gian

Nghệ thuật dân gian thời kì này gồm mấy

loại hình ?

 Gồm nghệ thuật điêu khắc và nghệ

thuật sân khấu

Về nghệ thuật điêu khắc có những đặc

điểm là đường nét chạm trổ đơn giản mà

dứt khoát

ở khánh hòa có những công trình điêu

_ văn học dân gian phát triển với nhiều thể loại phong phú

b nghệ thuật dân gian nghệ thuật điêu khắc gỗ và tượng phật bà quan âm

nghệ thuật sân khấu : chèo tuồng

khắc tiêu biểu nào ?

 Tượng phật ngồi và tượng phật

nằm tại chùa long sơn

_ quan sát hình 54 và nhận xét ?

 Bức tượng do nghệ nhân trương

văn thọ tạo ra năm 1655 Tượng

cao 3m7 rộng 2m1, khuôn mặt đẹp

, cân đối , hài hòa , giữa mỗi tay là

một con mắt , đầu đội mũ hoa sen

_ về nghệ thuật chèo tuồng : phát triển

rực rỡ , phản ánh đời sống lao động cần

cù vất vả nhưng lạc quan yêu đời

Lên án kẻ gian nịnh , ca ngời tình yêu

quê hương đất nước , con người

 Văn học và nghệ thuật dân gian

thời kì này đã có sự phát triển

mạnh mẽ đã có nhiều thành tựu

quý báu đó là sự trỗi dậy mạnh

mẽ sức sống tinh thần của nhân

dân ta

 Văn học và nghệ thuật dân gian thời kì này đã có sự phát triển mạnh mẽ , đã có nhiều thành tựu quý báu

 Đó là sự trỗi dậy mạnh mẽ sức sống tinh thần của nhân dân ta

5/ củng cố :3p

*từ thế kỉ XVI-XVII hệ tư tưởng nào vẫn giữ địa vị thống trị nhưng không còn vị trí độc tôn ?

a/ thiên chúa giáo

b/ phật giáo

c / đạo giáo

d/ nho giáo

=> nho giáo

* quan sát các hình ảnh và trả lời câu hỏi

* trạng trình là tên dân gian của nhân vật nào ?

a/ nguyễn bỉnh khiêm

b/lương thế vinh

c/ vũ hữu

6/ hướng dẫn về nhà : 2p

Học bài và trả lời câu hỏi 1, 2 trong sgk

tìm hiểu về tình hình chính trị đàng ngoài nửa sau thế kỉ XVIII và những cuộc khởi nghĩa nông dân đàng ngoài thế kỉ XVIII.

Giáo sinh BÙI THỊ TUYẾT NHUNG