Hỏi: Sự phát triển của tôn giáo được biểu hiện ra sao? Trong giai đoạn TK XVI – XVIII Nho giáo được coi trọng trong vấn đề học tập thi cử và tuyển chọn quan lại. Phật giáo và đạo gi[r]
Trang 1GIÁO ÁN
BÀI 23: KINH TẾ, VĂN HÓA THẾ KỈ XVI – XVIII (tt)
Ngày soạn: 22/2/2016
Ngày dạy: 03/03/2016
Lớp dạy: 7/6
I.Mục tiêu:
Sau bài học, học sinh có được:
1.Kiến thức:
- Cung cấp cho học sinh những hiểu biết về văn hóa nước ta về thành tựu nổi bật của cha ông, đặc biệt là nghệ thuật dân gian
- Văn hóa tinh thần người Việt thông qua tôn giáo Triều đình phong kiến đề cao nho giáo
- Ý nghĩa việc ra đời của Chữ quốc ngữ Chữ quốc ngữ là thứ chữ viết tiện lợi và khoa học, là công cụ đắc lực để truyền bá khoa học và phát triển văn hóa
2.Kỉ năng:
- Kĩ năng nhận xét trình độ phát triển văn hóa dân tộc thế kỉ XVI - XVIII
- Quan sát và mô tả hình ảnh như một lễ hội, trò chơi
3.Thái độ:
- Có thái độ tích cực với bộ môn Lịch Sử
- Hiểu được rằng nền văn hóa nước ta vẫn không ngừng phát triển dù bất kì hoàn cảnh nào
- Có sự gắn bó với những truyền thống văn hóa dân gian để thêm yêu và tự hào về lối sống tinh thần người Việt Qua đó có thái độ trân trọng giữ gì và phát huy những giá trị tốt đẹp
4.Năng lực:
- Năng lực quan sát, phân tích tranh ảnh và nhận xét
Trang 2II.Phương pháp và phương tiện dạy học:
1.Phương pháp:
- Phương pháp thuyết trình
- Phương pháp sử dụng tài liệu lịch sử
- Phương pháp sử dụng sách giáo khoa lịch sử
- Phương pháp sử dụng tranh ảnh
- Phương pháp vấn đáp
- Phương pháp giải thích
2.Phương tiện:
- Máy chiếu, bảng đen, sách giáo khoa lịch sử lớp 7
III.Tiến trình bài học:
1.Kiểm tra bài cũ, ổn định lớp:
Em có nhận xét gì về tình hình kinh tế Nông nghiệp ở Đàng Trong – Đàng Ngoài?
2.Giới thiệu bài mới:
Bài học ở tiết trước các em đã học về kinh tế nước ta ở thế kỉ XVI- XVIII cũng đã biết được mặc dù nước ta đang trong giai đoạn không ổn định và bị chia cắt thì nền kinh tế vẫn đạt được những bước phát triển nhất định Vậy còn đời sống văn hóa thì sao, để biết
được điều này cô và các em hãy cùng nhau tìm hiểu qua bài học ngày hôm nay.Tiết 48:
Bài 23: Kinh Tế Văn Hóa TK XVI – XVIII (tt)
3.Trình tự bài giảng:
Thời
gian Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Phần viết bảng
Hoạt động 1: Các em hãy
cho cô biết nước ta gồm
những tôn giáo nào?
Giảng: Gồm những tôn
giáo như nho giáo, phật
Gồm Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo Sau
1)Tôn giáo:
-Thiên chúa giáo ra đời vào thế kỉ XVI
- Nho giáo duy trì và
Trang 3giáo đạo giáo sau còn có
thiên chúa giáo Sau thì đạo
thiên chúa giáo bị ngăn cấm
song vẫn được giáo sĩ
truyền đạo
Hỏi: Sự phát triển của tôn
giáo được biểu hiện ra sao?
Trong giai đoạn TK XVI –
XVIII Nho giáo được coi
trọng trong vấn đề học tập
thi cử và tuyển chọn quan
lại Phật giáo và đạo giáo
thì được phục hồi
Tuy nhiên nho giáo không
còn chiếm vị trí độc tôn là
vì sự tranh giành địa vị của
các thế lực phong kiến Vua
Lê trở thành bù nhìn
Bên cạnh việc duy trì hình
thức tôn giáo thì việc tổ
chức các hoạt động sinh
hoạt tập thể cũng giúp mọi
người gắn bó với nhau hơn
Hỏi: Các em hãy quan sát
hình 53 Sgk7/113 và cho
cô biết trong hình miêu tả
những gì?
Giảng: Hình thức sinh hoạt
văn hóa qua các lễ hội đã
thắc chặt tình đoàn kết
trong thôn sớm và bồi đắp
tinh thần yêu quê hương đất
nước gắn với câu ca dao:
“Nhiễu điều phủ lấy giá
gương ” ngoài câu ca dao
trên em nào có thể kể cho
cô thêm vài câu ca dao có
nội dung tương tự ?
+ Nho giáo được đề cao trong học tập, thi cử và tuyển lựa quan lại
+Phật giáo, đạo giáo được phục hồi
- Phía trên cùng là hai chiến sĩ đang cưỡi ngựa đấu thương
- Ở giữa hai người đang đấu kiếm
- Phía trái bên dưới là hai người đang chuẩn bị biểu diễn võ tay không
- Phía dưới bên phải là hình ảnh xạ thủ đang giương cung
_ “đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết ”
_ “một cây làm chẳng nên non ”
_ “ Bầu ơi thương lấy bí cùng ”
phát triển, Phật giáo Đạo Giáo được phục hồi
-Các hình thức sinh hoạt tổ chức các trò chơi dân gian được phổ biến như đánh vật, đua thuyền, đi
cà kheo, leo dây, đấu cờ, thổi cơm
Hỏi: Em hãy đọc sgk và
cho cô biết chữ quốc ngữ ra – TK XVII một số giáo sĩphương tây dùng chữ cái -– TK XVII một số giáo sĩ phương tây
Trang 4đời trong hoàn cảnh nào?
– TK XVII một số giáo sĩ
phương tây dùng chữ cái la
tinh phiên âm tiếng việt ->
Chữ quốc ngữ ra đời
Hỏi: Em nào đọc dòng chữ
in nghiêng trong sgk?
Giảng: Vai trò của A- lêc-
xăng đơ Rốt ông là người
hoàn thiện việc biên soạn
bộ từ điển Việt- Bồ- Latinh
năm 1650 – 1651 đánh dấu
sự ra đời của chữ quốc ngữ
là người cổ vũ tích cực cho
sự truyền giáo riêng ở
Pháp Tuy nhiên trong thời
gian dài chữ quốc ngữ chỉ
được lưu truyền trong giới
truyền đạo
Hỏi: Vậy nguyên nhân là vì
đâu?
Giảng: Chữ quốc ngữ là
một thứ chữ viết tiện lợi và
khoa học, có thể trở thành
công cụ đắc lực để truyền
bá khoa học và phát triển
văn hóa Nhưng giai cấp
phong kiến với thái độ bảo
thủ, chỉ biết “ chữ của
thánh hiền” coi thường
tiếng nói dân tộc, nên
không tận dụng kết quả
La-Tinh hóa để xây dựng chữ
viết mới
Hỏi: (thảo luận)
+ Vậy theo em chữ quốc
la tinh phiên âm tiếng việt -> Chữ quốc ngữ ra đời
_ Do sự lạc hậu và bảo thủ của giai cấp phong kiến
Có, vì đây là thứ chữ viết
dùng chữ cái la tinh phiên âm tiếng việt -> Chữ quốc ngữ ra đời
- Mục đích là để truyền đạo
=>Đây là chữ viết tiện lợi khoa học và
dễ phổ biến
Trang 5ngữ có được lưu truyền cho
tới ngày nay hay không?
Và vì sao?(dãy 1)
Có, vì đây là thứ chữ viết
tiện lợi, khoa học, dễ phổ
biến
+ Các em hãy cho cô biết
sự ra đời của chữ quốc ngữ
có ý nghĩa như thế nào?
( dãy 2)
_Là thành tựu lớn rất có ý
nghĩa đối với sự phát triển
của giáo dục, nâng cao dân
trí
_ Làm tiếng việt trở nên
phong phú, giàu đẹp
_Đóng vai trò quan trọng
trong văn học
Hỏi: Văn học giai đoạn này
bao gồm mấy bộ phận?
Trong các thế kỉ XVI –
XVII văn học chữ Hán
chiếm ưu thế nhưng văn
học chữ Nôm lại phát triển
mạnh mẻ Với nhiều tác
phẩm có giá trị đương thời
Hãy kể tên tác phẩm tiêu
biểu bằng chữ Nôm?
Bạch Vân Quốc ngữ thi, Tứ
thời khúc vịnh, Thiên Nam
ngữ Lục, Lâm Tuyền Kì
tiện lợi, dễ hiểu và được
ưa chuộng
_Là thành tựu lớn rất có ý nghĩa đối với sự phát triển của giáo dục, nâng cao dân trí
_ Làm tiếng việt trở nên phong phú, giàu đẹp
_Đóng vai trò quan trọng trong văn học
2 bộ phận:
+Văn học bác học + Văn học dân gian:
Thiên Nam ngữ lục
Tương tư, chinh phụ ngâm khúc, cung oán ngâm khúc
3) Văn học và nghệ thuật dân gian: a) Văn học:
-Trong thế kỉ XVI – XVIII bên cạnh dòng văn chữ Hán thì chữ Nôm rất phát triển
-Chữ Nôm các tác phẩm nổi tiếng ra đời phản ánh những bất công trong xã hội đem đến hạnh phúc cho con người
Trang 6Ngộ, Truyện song Tinh
nội dung truyện Nôm
thường viết về hạnh phúc
con người, tố cáo những bất
công xã hội và bộ máy
quan lại thối nát
Hỏi: Kể tên các tác giả
Truyện Nôm đương thời?
Giảng: Tuy trong giai đoạn
này nước ta có hai bộ phận
văn học song song cùng tồn
tại Thế nhưng nhân dân ta
lại thiên về văn học dân
gian Là thứ văn học gần
gũi dễ hiểu và phản ánh các
mặt của đời sống thực tại
Dễ đi vào lòng người
Giảng: Sang nữa đầu thế kỉ
XVIII văn học dân gian
phát triển phong phú Bên
cạnh những truyện Nôm dài
như Phan Trần, Nhị Độ
Mai, Thạch Sanh , truyện
tiếu lâm Thể thơ lục bát và
song thất lục bát được sử
dụng rộng rãi
Giảng: Thơ Nôm xuất hiện
có ý nghĩa vô cùng lớn đối
với nền văn hóa là tiếng nói
riêng đậm đà bản sắc dân
tộc
Nếu như nói văn học thể
hiện đời sống tâm hồn thì
nghệ thuật sẽ thể hiện sự tài
hoa và sự khéo léo và đặc
Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đào Duy Từ, Nguyễn Bính, Phạm Công Trứ
Trang 7biệt là nghệ thuật điêu
khắc
Hỏi: Hãy kể tên một số
công trình nghệ thuật dân
gian dân gian mà em biết?
Giảng: Tượng phật bà Quan
Âm nghìn mắt nghìn tay,
các vị La Hán chùa Tây
phương, Chùa Thiên Mụ
*Câu hỏi thảo luận: Miêu
tả công trình nghệ thuật
Tượng Phật Bà Quan Âm
Nghìn Mắt Nghìn Tay?
Nhận xét?
Hai cánh tay Phật chắp
trước ngực, 40 cánh tay
khác xòe ra uyển chuyển
các ngón tay như đang cử
động múa mềm mại, những
bàn tay khác và những con
mắt nhỏ xếp xung quanh
tỏa ra ánh hào quang của
mặt trời rực rỡ Phần dưới
là chiếc bệ vuông có bốn
quỷ đội, chạm nổi sư tử, gờ
chỉ hoa lá cánh sen Mặt bệ
là lớp sóng có cua, ốc bơi
lội, ở giữa nỗi lên đầu rồng
giơ hai tay đội tòa sen và
Tượng Phật
Đây là một công trình nghệ
thuật dân gian do Nam
Tước Trương Văn Thọ thực
hiện trong ba năm, là một
bức tượng nổi tiếng thể
hiện được tài năng điêu
khắc gỗ trong nền nghệ
thuật dân gian Việt Nam
Nghệ thuật điêu khắc có Tượng phật bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay, các
vị La Hán chùa Tây phương, Chùa Thiên Mụ
b) Nghệ thuật dân gian:
-Nghệ thuật điêu khắc gỗ: Tượng Phật Bà Quan Âm -Nghệ thuật sân khấu: chèo tuồng
=> sự phát triển của văn học nghệ thuật dân gian, phản ánh đăch trưng sau sắc nền văn hóa dân tộc, góp phần ý thức làm chủ của người dân lao động
Trang 8thời bấy giờ.
Hỏi: Một số loại hình nghệ
thuật sân khấu mà em biết?
Nội dung của nghệ thuật
này là gì?
Giảng: chèo, múa rối nước,
tuồng, cải lương, kịch dân
ca
Nội dung:
-Phản ánh đời sống lao
động cần cù, vất vả nhưng
đầy lạc quan
-Lên án kẻ xua nịn, ca ngợi
tình yêu thương con người
-chèo, múa rối nước, tuồng, cải lương, kịch dân ca
-Phản ánh đời sống con người, lên án những bất công trong xã hội, ca ngợi tình yêu con người
và tình yêu Đất Nước
IV Củng cố bài học:
1) Ở thế kỉ XVI – XVII, nước ta có những tôn giáo nào?
a Phật Giáo, đạo giáo, thiên chúa giáo
b Nho giáo, phật giáo, đạo giáo
c Nho giáo, đạo giáo, thiên chúa giáo
Trang 9d Nho giáo, phật giáo, đạo giáo, thiên chúa giáo 2) Chữ Quốc ngữ ra đời vào thế kỉ nào?
a TK XV
b TK XVI
c TK XVII
d TK XVIII
V Dặn dò:
1) Các em về nhà học thuộc bài này
2) Đọc trước bài tiếp theo