Giáo án Ngữ văn Lớp 6 - Tiết 1 đến 12

* Đặt vấn đề cho bài mới : Đầu những năm 70 , thế kỉ 20 , giữa lúc cuộc chống Mĩ cứu nước đang sôi sục khắp 2 miền Nam - Bắc VN , nhà thơ Tố Hữu đã làm sống lại hình tượng nhân vật Thánh[r]

Trang 1

Lớp:… Tiết:… Ngày dạy: ………….

TUẦN 1- TIẾT 1- BÀI 1

Văn bản

CON RỒNG CHÁU TIÊN

(Truyền thuyết)

A Mục tiêu cần đạt:

- Hiểu biết bước đầu về thể loại truyền thuyết

- Hiểu được quan niệm của người Việt cổ về nòi giống dân tộc: tạo cho con người một niềm tin về sự gắn bó lâu đời giữa các dân tộc chung một quốc ia thống nhất, làm tăng sức mạnh đoàn kết trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

tổ quốc

- Hiểu được những nét chính về nghệ thuật của truyện Sử dụng các yếu tố tưởng kì ảo và xây dựng hình tượng vừa là thần, vừa là người

B Kiến thức, kĩ năng cơ bản

1 kiến thức

a) Về khái niệm truyền thuyết

Căn cứ vào chú thích (*), SGK, trang 7, để nêu các đặc trưng cơ bản của thể loại này Tuy nhiên, không nêu và phân tích định nghĩa ngay từ đầu Sauk khi giảng xong, HS đã có nhận thức về nội dung và nghệ thuật bài học,

GV mới tổng kết lại những đặc trưng cơ bản của truyền thuyết Chú ý không nói thêm về cách phân loại truyền thuyết, chỉ nói sơ lược về quá trình phát triển của truyền thuyết từ thời Hùng Vương đến thời phong kiến với các truyện tiêu biểu trong SGK

b) Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc truyền thuyết giai đoạn đầu

c) Bóng dáng lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc:

Trước tiên đó là sự phân chia các gia đình lớn thành các nhánh ( là bước đầu hình thành dân tộc) Chú ý các khái niệm của khoa dân tộc học không nên đưa vào, cần diễn đạt ý này hết sức giản dị để HS dễ thu nhận kiến thức

Bóng dáng lịch sử thời dựng nước phản ánh trong chi tiết người con trưởng, theo Âu Cơ, lên làm vua, hiệu là Hùng Vương, đóng đô ở Phong Châu, lập nước Văn Lang

Trang 2

2 Kĩ năng

a) Kĩ năng đọc và kể truyện: Kĩ năng đọc có thể được rèn luyện qua rất nhiều bài văn trong chương trình Ỏ đây cần quan tâm nhiều hơn đến kĩ năng

kể chuyện Muốn kể chuyện tốt thì cần choHS nắm được các sự kiện và chi tiết quan trọng GV cần lược đi các chi tiết phụ để HS dễ nhớ cốt truyện b) Kĩ năng nhận biết những sự kiện chính của truyện: Cần cho HS tập xác định những sự kiện chính và đặt tên cho từng sự kiện Có hai sự kiện chính trong truyện là: bọc trăm trứng và chia con Mỗi sự kiện bao gồm một số hành động GV cần giúp HS xác định các hành động này

c) Kĩ năng nhận biết các chi tiết tưởng tượng kì ảo: Trước tiên, cần cho HS hiểu được thế nào là tưởng tượng kì ảo Tưởng tượng là nghĩ ra những điều không có trong thực tế, kì ảo là những điều kì lạ, khác thường Tưởng tượng,

kì ảo là những điều không có trong thực tế và khác thường Trên cơ sở nhận thức này, GV hướng dẫn cho HS đi tìm các chi tiết trong truyện Có hai chi tiết quan trọng nhất là:

- Lạc Long Quân mình rồng, thường ở dưới nước, thỉnh thoảng lên sống trên cạn, sức khỏe vô địch, có nhiều phép lạ

Âu cơ sinh ra cái bọc trăm trứng, nở ra một trăm người con

C Chuẩn bị của GV-HS:

a, Chuẩn bị của GV:

SGK, SGV , giáo án , tranh ảnh

b.Chuẩn bị của HS:

Vở bài tập , SGK , vở ghi

D Tiến trình bài dạy:

1 Ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số:

Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ:

GV kt sự chuẩn bị sách vở đầu năm của HS

* Đặt vấn đề vào bài mới :

Mỗi con người chúng ta đều thuộc về một dân tộc Mỗi d,tộc lại có nguồn gốc riêng của mình gửi gắm trong những thần thoại , truyền thuyết kì diệu Dân tộc Kinh (Việt) chúng ta đời đời sinh sống trên giải đất hẹp hình chữ S bên bờ biển Đông , bắt nguồn từ một truyền thuyết xa xăm , huyền ảo : “ Con Rồng , Cháu Tiên”

3 Dạy nội dung bài mới:

Trang 3

HĐ 1 : HDHS tìm hiểu về thể loại

Gọi HS đọc chú thích

SGK / 7

? Ngư tinh , Hồ tinh ,

Mộc tinh là gì?

? Em hãy kể tên một số

truyền thuyết em đã

đọc hoặc nghe kể

Đọc chú thích SGK / 7

Giải thích

- Người Mường : Quả trứng to nở ra con người

- Người Khơ mú : Quả bầu mẹ

- Người Ba – na : Kinh

và Ba – na là anh em

I , Đọc- Tìm hiểu chung Truyện truyền thuyết SGK / 7

HĐ 2 : HDHS đọc – tìm hiểu chú thích :

GV gọi đọc mẫu từ

đầu… Long Trang, gọi

2 – 3 em đọc đến hết

VB

? VB chia làm mấy

phần tích hợp TLV

? Sự việc chính trong

mỗi đoạn là gì ?

Lắng nghe , theo dõi SGK

3 phần

- Bố cục của văn bản có

MB

3 phần TB

KB

1 , Đọc

2, Bố cục

Bố cục : 3 phần

- Phần 1 : từ đầu…Long Trang : Việc kết hôn của Lạc Long Quân và Âu

Cơ

- Phần 2 : tiếp…lên đường : Việc sinh con và chia con của Lạc Long Quân và Âu Cơ

- Phần 3 : Còn lại : Sự trưởng thành của các con Lạc Long Quân và

Âu Cơ HĐ3 : HDHS Thảo luận câu hỏi SGK

Y / c thảo luận nhóm Thảo luận nhóm( 3’)

II- Đọc- Tìm hiểu chi tiết

1, Chi tiết tưởng tượng,

Trang 4

? Em hiểu thế nào là chi

tiết tưởng tượng , kì ảo

? Tìm chi tiết tưởng

tượng kì ảo của truyện

Y/c các nhóm trình bày

? Tác giả dân gian sáng

tạo ra những chi tiết kì

ảo để làm gì ?

? Qua chi tiết đó em

hiểu gì về nhân vật ?

GV bình : Cái bọc trăm

trứng Từ “đồng bào”

nghĩa là cùng một bọc

Tất cả người mọi người

VN đều sinh ra từ trong

cùng 1 bọc trứng của

mẹ Âu Cơ

GV treo tranh

? Bức tranh miêu tả

đoạn nào trong truyện ?

? Chi tiết nào liên quan

đến lịch sử

? Lạc Long Quân và Âu

Cơ chia con như thế

nào?

? Vì sao cha mẹ lại chia

con?

Trình bày , nhận xét ,

bổ sung

Không có thật , rất phi thường

Suy nghĩ , trả lời

- Nguồn gốc : Rồng …

- Hình dáng : đẹp đẽ

Lắng nghe

Quan sát

- Người miền núi , miền xuôi cùng chung

1 nhà

Rừng núi : quê

mẹ Biển : quê cha

=> Cân bằng => đặc điểm địa lý nước ta rộng lớn nhiều rừng và

kì ảo :

- Lạc Long Quân nòi Rồng có phép lạ diệt trừ yêu quái

- Âu Cơ đẻ ra bọc trăm trứng nở thành trăm người con khỏe mạnh

Ý nghĩa các chi tiết :

- Tô đậm tính chất lớn lao , đẹp đẽ của nhân vật

- Thần kì hóa , linh thiêng hóa nguồn gốc giống nòi

- Làm tăng sức hấp dẫn của truyện

2, Yếu tố lịch sử :

- LLQ và ÂC chia con

để cai quản các phương

Trang 5

? Người con trưởng lên

ngôi có ý nghĩa gì?

Y/c thảo luận nhóm bàn

(2’)

? Chỉ ra ý nghĩa của

truyện

? Theo em truyền

thuyết Con Rồng –

cháu Tiên p/a sự thật

nào của nước ta trong

quá khứ

? Qua truyền thuyết này

đã bồi đắp cho em

những tình cảm gì?

Gọi 1 em đọc ghi nhớ

SGK/8

biển

Các nhóm thực hiện - trình bày

- Thời đại các vua Hùng , Đền thờ vua Hùng ở Phong Châu - Phú Thọ , Giỗ Tổ Hùng Vương

- Tự hào , yêu quý truyền thống dân tộc , đoàn kết thân ái với mọi người

Đọc ghi nhớ SGK/8

- Con trai trưởng lên ngôi

mở đầu thời kì dựng nước của dân tộc

3, Ý nghĩa của truyện :

- Giải thích , suy tôn nguồn gốc cao quý của cộng đồng người Việt

- Thể hiện ý nguyện đoàn kết dân tộc

III Tổng kết :

* Ghi nhớ : SGK/8

HĐ4 : HDHS luyện tập

Gọi 1- 2 HS đọc diễn

cảm truyện CRCT

Lắng nghe , nhận xét

Kể diễn cảm lại truyện

4 Củng cố - luyện tập :

- Hệ thống kiến thức

- Kể diễn cảm lại câu chuyện

5 , HDHS học bài ở nhà:

- VN học vở ghi + SGK

- Soạn bài bánh trưng , bánh dày

***************************************

Lớp:…… Tiết:… Ngày dạy: ………….

Trang 6

TIẾT 2 – BÀI 1

Hướng dẫn đọc thêm: văn bản

BÁNH TRƯNG BÁNH DÀY

(Truyền thuyết)

A Mục tiêu cần đạt

- Hiểu được nội dung và ý nghĩa của truyện là giải thích nguồn gốc bánh chưng, bánh giầy và ngợi ca thành quả lao động trong nghề nông, thể hiện sự tôn kính Trời, Đất, tổ tiên của người Việt cổ

- Nắm được các chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong truyện khắc họa hình tượng nhân vật Lang Liêu

1 Kiến thức

- Truyện Bánh chưng, bánh giầy mang những đặc trưng của truyện

truyền thuyết Cần đối chiếu với những đặc trung đã nêu ntrong bài Con

Rồng cháu Tiên để phân tích.

- Riêng về đặc trưng liên quan đến lịch sử cần lưu ý: Truyện có cốt lõi lịch sử chung trong nhóm truyện kể về các vua Hùng Truyện liên quan đến thời kì Hùng Vương dựng nước Văn Lang là có thật trong lịch sử Việt Nam

- Ý nghĩa của truyện như đã nêu trong Mục tiêu cần đạt là rất quan

trọng Nội dung trực tiếp ( giải thích nguồn gốc bánh chưng, bánh giầy) chỉ

là cách thức đề cao nghề nông và thành quả trong lao động nông nghiệp Bên cạnh đó, một nét đẹp trong văn hóa Việt cũng được đề cao, đó là sự tôn kính Trời, Đất, tổ tiên

2 Kĩ năng

- Cần chú ý rèn kĩ năng kể chuyện cho HS Muốn kể chuyện tốt, trước hết HS cần nhận biết và nhớ được các sự kiện chính của truyện Trên cơ sở

đó, HS dung lời kể của mình để diễn đạt

- Kĩ năng đọc – hiểu văn bản thuộc thể loại truyền thuyết là một vấn đề rất khó đối với HS lớp 6 Kĩ năng này đồi hỏi HS phải có khả năng nhận thức tổng hợp cao Vì thế, có lẽ chỉ nên đặt ra yêu cầu rất vừa phải đối với việc rèn luyện này

C Chuẩn bị của GV và HS:

a, Chuẩn bị của GV :

Giáo án , SGK , SGV , tranh ảnh

b, Chuẩn bị của HS:

Vở ghi , vở soạn , SGK

Trang 7

Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ :

Nêu ý nghĩa truyện Con Rồng – Cháu Tiên Kể một đoạn mà em thích nhất

Mỗi khi tết đến xuân về , người Việt Nam chúng ta lại nhớ tới đôi câu đối quen thuộc và rất nổi tiếng :

“Thịt mỡ , dưa hành , câu đối đỏ Cây nêu , tràng pháo , bánh trưng xanh.”

Bánh trưng và bánh dày là 2 thứ bánh không những rất ngon , rất bổ , không thể thiếu trong mâm cỗ tết của dân tộc Việt Nam mà còn mang bao ý nghĩa sâu xa, lý thú Các em có biết 2 thứ bánh đó bắt nguồn từ một truyền thuyết nào từ thời vua Hùng ?

HĐ 1 : HDHS tìm hiểu tác phẩm

I Đọc- tìm hiểu chung

HĐ 2 : HDHS đọc – hiểu văn bản

- GV đọc mẫu 1 đoạn

- Gọi HS đọc

- Lắng nghe - theo dõi SGK

- Đọc văn bản

1 Đọc - tìm hiểu chú

thích

Trang 8

Y/c HS nhận xét cách

đọc của bạn

Y/c HS giải thích 1 số

chú

thích trong SGK :

3,4,5,6

? Theo em VB có thể

chia làm mấy phần?

Nội dung của mỗi phần

là gì?

Y/c HS nhắc lại khái

niệm truyền thuyết ,

Nhận xét cách đọc của bạn

Giải thích theo yêu cầu

Kể về các nhân vật , sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ , thường có yếu tố tưởng tượng , kì ảo

2 Bố cục

- Bố cục : 3 phần + P1 : Từ đầu…chứng giám : Vua Hùng chọn người nối nghiệp

+ P2 : tiếp… hình tròn : Cuộc đua tài , dâng lễ vật

+ P3 : Còn lại : Kết quả cuộc thi tài

3 Thể loại : truyền thuyết

HĐ 3 : HDHS thảo luận câu hỏi SGK

Y/c HS thảo luận câu

hỏi 1 trong SGK theo

nhóm (5’)

Y/c trình bày

GV chốt ý

? Vì sao trong các con

vua chỉ có Lang Liêu

được thần giúp đỡ

Thảo luận nhóm 5’

Trình bày , nhận xét , bổ sung

Nghe – ghi bài

- Là người thiệt thòi nhất từ khi lớn lên chàng chỉ chăm lo việc đồng áng

II Đọc – tìm hiểu chi tiết

1 Vua Hùng chọn người nối ngôi :

- Hoàn cảnh : Giặc ngoài yên , vua già

- Ý định : Người nối ngôi phải nối được chí vua , không nhất thiết là con trưởng

- Hình thức : câu đố

Trang 9

Bình :

Thần ở đây chính

là nhân dân , không ai

suy nghĩ về lúa gạo sâu

sắc , trân trọng hạt gạo

như ND , nhân dân quý

trọng cái nuôi sống

mình , cái mình làm ra

được

? Và sao 2 thứ bánh của

Lang Liêu được vua

cha chọn tế Trời Đất ,

tiên vương

* Em hãy nêu ý nghĩa

của truyện Bánh trưng ,

bánh dày

GV chốt ý

* Gọi HS đọc ghi nhớ

SGK/ 12

- Là người duy nhất hiểu được ý thần

Lắng nghe , cảm nhận

- Có ý nghĩa thực tế

- Ý tưởng sâu xa

- Chứng tỏ tài đức của con người

Đọc ghi nhớ SGK / 12

* Kết quả : Lang Liêu được ngôi vua

2.Ý nghĩa của truyện:

- Giải thích nguồn gốc

sự vật

- Đề cao lao động , đề cao nghề nông

* Ghi nhớ SGK/12

HĐ 4: HDHS luyện tập :

Cho HS thảo luận câu

hỏi 1 trong SGK theo

nhóm lớn ( 3’)

Y/c trình bày

GV chốt ý

Đưa ra đáp án

Thảo luận nhóm (3’)

Trình bày các nhóm nhận xét , bổ sung Quan sát , ghi vào vở

III Tổng kết:

- Ý nghĩa của phong tục ngày tết nhân dân làm bánh trưng , bánh dày Nghề nông -Đề cao Sự thờ kính trời

Trang 10

Sự thờ kính tổ

tiên

- Giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc

4 Củng cố , luyện tập :

- Hệ thống lại bài

- Kể lại câu chuyện

5 HDHS tự học ở nhà :

- VN học bài

- Xem trước bài từ và cấu tạo của từ tiếng việt

- Soạn bài Thành Gióng

**********************************

Lớp:…… Tiết:… Ngày dạy: ………….

TIẾT 3- BÀI 1

TỪ VÀ CẤU TẠO CỦA TỪ TIẾNG

VIỆT

A Mục tiêu cần đạt :

- Nắm chắc định nghĩa về từ, cấu tao của từ

- Biết phân biệt các kiểu cấu tạo từ

- Định nghĩa về từ, từ đơn, từ phức, các loại từ phức

- Đơn vị cấu tạo từ tiếng Việt

- Nhận diện, phân biệt được:

+ Từ và tiếng

+ Từ đơn và từ phức

+ Từ ghép và từ láy

+ Phân tích cấu tạo của từ

C Chuẩn bị của GV và HS :

a , Chuẩn bị của GV :

Trang 11

Giáo án ,SGK , SGV , bảng phụ

b , Chuẩn bị của HS :

Vở ghi , SGK , phiếu học tập nhóm , cá nhân

Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ :

Kt việc chuẩn bị bài của HS

Trong cuộc sống hằng ngày chúng ta sử dụng phương tiện gì để

giao tiếp

HĐ 1 : Lập danh sách các từ và các tiếng

GV treo bảng phụ BT 1

SGK/13

Gọi 1 em đọc bài tập

GV gọi 2 em lên bảng

làm bài tập

HS dưới lớp làm bài tập

vào vở

Gọi HS nhận xét

GV chốt ý

Gọi HS đọc BT 2

? Em có nhận xét gì về

số lượng từ và tiếng

? Trong câu trên , các từ

có gì khác nhau về cấu

tạo

? Từ và tiếng có gì khác

? Tiếng có vai trò gì ?

? Khi nào 1 tiếng được

coi là một từ

Quan sát từ trên bảng phụ

Đọc BT

HS lên bảng làm bài tập Dưới lớp làm bài tập vào vở

Nhận xét Lắng nghe Đọc BT 2

- 12 tiếng

- 9 từ

Khác nhau về số tiếng

- Dùng để tạo từ

I , Từ là gì :

BT1/ 13

- Tiếng : thần , dạy… trồng, trọt , chăn nuôi , ăn , ở

- Từ : thần , dạy , dân , cách , trồng trọt, chăn nuôi…ăn ở

Bài tập 2

- 1 tiếng được coi là một từ khi 1 tiếng có thể trực tiếp

Trang 12

? Từ là gì?

Y/c HS đọc ghi nhớ

SGK/13

Là đơn vị nhỏ nhất dùng để đặt câu

Đọc ghi nhớ SGK/13

dùng để tạo nên câu

* Ghi nhớ:

SGK/13

HĐ 2 :HDHS phân loại các từ

II , Phân loại từ : ( từ đơn và từ phức ):

Kiểu cấu tạo

Từ đơn

Từ , đấy , nước , ta , chăm , nghề

…

Từ ghép

Chăn nuôi , bánh trưng, bánh dày

Từ phức

Từ láy Trồng trọt

Y/c thảo luận nhóm (3’)

Gọi 1 số nhóm trình bày

GV nhận xét đưa ra

đáp án

? Theo em từ đơn và từ

phức có cấu tạo như thế

nào?

? Từ đơn và từ ghép có

gì giống và khác nhau

GV chốt ý

Gọi HS đọc ghi nhớ (14)

Thảo luận nhóm (3’) Trình bày , nhận xét bổ sung

- Quan sát , đối chiếu , ghi vào vở

- Từ đơn : 1 tiếng

- Từ phức : gồm 2 hoặc nhiều tiếng

- Giống : là từ phức

- Khác : + Từ ghép là các tiếng có quan hệ về nghĩa với nhau + Từ láy : các tiếng có quan

hệ láy âm Đọc ghi nhớ SGK/14 * Ghi nhớ:SGK/14

HĐ 3 :HDHS luyện tập:

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	199,52 KB