- Nắm được những yêu cầu cần thiết của việc đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận để sự nghị luận có thể đạt được hiệu quả thuyết phục cao hơn.. Thái độ:c[r]
Trang 1Tiết 108 - TLV
TÌM YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
1 Mục tiêu
a Kiến thức:
- Thấy được biểu cảm là một yếu tố không thể thiếu trong những bài văn
nghị luận hay có sức lay động người đọc (người nghe)
b Kĩ năng:
- Nắm được những yêu cầu cần thiết của việc đưa yếu tố biểu cảm vào bài
văn nghị luận để sự nghị luận có thể đạt được hiệu quả thuyết phục cao hơn
c Thái độ:
- Gd hs có ý thức dùng yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
2 Chuẩn bị
- Gv: nghiên cứu kĩ bài, soạn giảng
- Hs: chuẩn bị bài cũ, bài mới
3.Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ: không.
b Bài mới
* Đặt vấn đề (1’)
* Nội dung :
Các em biết rằng, mục đích của văn nghị luận là đưa ra một quan điểm , tư
tưởng của mình về một vấn đề nào đó trong cuộc sống Tuy nhiên, để cho
bài văn nghị luận thực sự sinh động, hấp dẫn hơn ta thường dùng kết hợp
thêm yếu tố tự sự, miêu tả hay biểu cảm Vậy thì trong bài mới ngày hôm
nay, cô trò ta sẽ tìm hiểu vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
nhé Tiết…
? Văn bản thuộc phương
thức biểu đạt nào?
- Nghị luận
? Hãy tìm những từ ngữ
biểu lộ tình cảm mãnh liệt
của tác giả và những câu
cảm thán trong văn bản
trên?
Hs đọc văn bản
- Những từ ngữ biểu lộ tình cảm mãnh liệt: Hỡi, muốn, phải, nhân nhượng, lấn tới, quyết tâm cướp nước, không, thà , chứ nhất định không chịu, phải đứng lên,
hế là, thì, ai có, dùng, ai cũng phải
- Những câu cảm thán:
+ Hỡi đồng bào toàn quốc!
+ Hỡi đồng bào!
I Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận (22’)
1 Ví dụ
- Đọc văn bản “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiền”
Trang 2? Về mặt sử dụng từ ngữ và
đặt câu có tính chất biểu
cảm thì văn bản Lời kêu
gọi toàn quốc kháng chiến
của Hồ Chí Minh có giống
với Hịch tướng sĩ của Trần
Quốc Tuấn không?
? Mặc dù có yếu tố biểu
cảm nhưng 2 văn bản trên
vẫn được coi là những văn
bản nghị luận chứ không
phải là văn bản biểu cảm vì
sao?
? Vậy yếu tố biểu cảm đóng
vai trò gì trong bài văn nghị
luận?
GV mời 2 hs đọc lần lượt
hai cột để làm rõ sự khác
biệt của việc có và không
có yếu tố biểu cảm trong
văn nghị luận.
? Theo các em, câu văn ở
cột nào hay hơn?Vì sao?
? Trong bài văn nghị luận
yếu tố biểu cảm còn đóng
vai trò gì nữa?
+ Hỡi các em binh sĩ, tự vệ, dân quân
+ Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm!
+ Kháng chiến thắng lợi muôn năm!
- Hịch tướng sĩ và Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến
giống nhau ở chỗ có sử dụng từ ngữ và nhiều câu văn có giá trị biểu cảm
- Các tác phẩm ấy viết ra chủ yếu không nhằm mục đích biểu cảm (bộc lộ tình cảm) mà nhằm mục đích nghị luận (nêu quan điểm ý kiến bàn luận phải trái, đúng sai, nên suy nghĩ và nên sống thế nào?)
- Biểu cảm không hề đóng vai trò chủ đạo mà chỉ là một yếu tố phụ trợ cho quá trình nghị luận mà thôi
Hs đọc bảng so sánh đối chiếu SGK
-Vì có những từ ngữ biểu cảm (từ ngữ in nghiêng trong SGK)
-Làm cho bài văn nghị luận
có sức thuyết phục hơn
2 Nhận xét
- Văn nghị luận rất cần yếu
tố biểu cảm Yếu tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận
có hiệu quả thuyết phục lớn hơn Vì nó tác động mạnh
Trang 3→GV bình: Nếu lí lẽ và
dẫn chứng trong các phép
lập luận tác động đến lí trí
của người đọc, người nghe,
thì yếu tố biểu cảm lại có
tác động mạnh đến tình cảm
của họ Biểu cảm là yếu tố
có khả năng Gây được
hứng thú hoặc cảm xúc đẹp
đẽ, mãnh liệt hoặc sâu sắc
nhất nghĩa là có khả năng
nhiều nhất trong việc làm
nên cái hay cho văn bản
? Thiếu yếu tố biểu cảm,
sức thuyết phục của văn
nghị luận nhất định sẽ giảm
sút Nhưng có phải cứ có
yếu tố biểu cảm là sức
thuyết phục của một văn
bản nghị luận sẽ mạnh mẽ
lên không?
? Làm thế nào để phát huy
hết tác dụng của yếu tố biểu
cảm trong văn nghị luận?
? Có bạn cho rằng: Càng
dùng nhiều từ ngữ biểu
cảm, càng đặt nhiều câu
cảm thán thì giá trị biểu
cảm trong văn nghị luận
càng tăng Ý kiến ấy có
đúng không? Vì sao?
? Trong một bài văn nghị
luận, yếu tố biểu cảm được
biểu hiện dưới dạng nào?
- Không…vì còn phụ thuộc vào cách sử dụng yếu tố biểu cảm
- Người làm văn không phải chỉ cần suy nghĩ về luận điểm và lập luận hay mà còn phải thật sự xúc động trước từng điều mình đang nói tới Đó là tình cảm chân thành sâu sắc xuất phát từ trái tim người viết
- Biết chọn và sử dụng từ ngữ biểu cảm, câu biểu cảm đúng lúc, đúng chỗ
Hs
- Tính khẳng định hay
phủ định
- Biểu lộ các cảm
xúc(yêu, ghét, buồn, vui, căm giận,.)
mẽ tới tình cảm người đọc (người nghe)
- Đề bài văn nghị luận có sức biểu cảm cao người làm
văn phải thật sự có cảm xúc trước những điều mình viết (nói) và phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, những câu văn có sức biểu cảm Sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thực và không được phá vỡ mạch lạc nghị luận của bài văn
* Ghi nhớ (SGK 97)
II Luyện tập (18’)
Trang 4? Chỉ ra các yếu tố biểu
cảm trong phần I - Chiến
tranh và người bản xứ và
cho biết tác giả đã sử dụng
những biện pháp gì để biểu
cảm, tác dụng biểu cảm đó
là gì?
? Những cảm xúc gì đã
được biểu hiện qua đoạn
văn? Tác giả đã làm thế nào
để những đoạn văn đó
không chỉ có sức thuyết
phục lí trí mà còn gợi cảm?
- Giọng văn (mạnh mẽ,
đanh thép, thiết tha, truyền cảm, )
Đọc
Hs nêu yêu cầu bài tập
Cho hs làm bài Gv chữa bài
Bài tập 1 Các biện pháp biểu cảm: Một là:
- Nhại các từ như tên da đen bẩn thỉu, An-man-mí bẩn thỉu, con yêu, bạn hiền, chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do
- Cách xưng hô của bọn thực dân trước và sau chiến tranh
Tác dụng: Phơi bày giọng điệu dối trá của bọn thực dân tạo hiệu quả mỉa mai Hai là :
Dùng hình ảnh mỉa mai bằng giọng điệu tuyên truyền của thực dân Pháp
VD: Những người bản xứ
đã phóng ngư lôi…
Những ngôn từ mĩ miều ko thể che đậy được thực tế phũ phàng Lời mỉa mai đã thể hiện thái độ khinh bỉ sâu sắc
→Yếu tố biểu cảm tạo nên hiệu quả về tiếng cười châm biếm sâu cay
Bài tập 2
Trong đoạn văn không chỉ phân tích điều hơn lẽ thiệt cho học trò để họ thấy tác
hại của việc học tủ và học vẹt Người thầy ấy còn bộc bạch nỗi buồn và sự xuống cấp trong lối học văn và
làm văn của những Hs mà ông thật lòng quý mến
Dễ dàng thấy được rằng những tình cảm ấy trong nhiều đoạn văn đã được
Trang 5GV treo bảng phụ trích
đoạn “ Tuyên ngôn độc lập”
(Hồ Chí Minh) và yêu cầu
xác định biểu hiện của yếu
tố biểu cảm
Cho hs làm bài Gv chữa bài
biểu hiện rõ ở cả 3 mặt: từ ngữ, câu văn và giọng điệu của lời văn
Bài tập 3
- Ngôn từ:
- Giọng điệu
- Thái độ
c Củng cố (3’)
? Vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận? Khi đưa yếu tố biểu
cảm vào bài văn NL, em cần chú ý điều gì?
d Hướng dẫn học ở nhà (1’)
- Học ghi nhớ
- Làm bài tập 3
- Chuẩn bị bài: Đi bộ ngao du.
4 Rút kinh nghiệm
………
………
………
………