Giáo án Nâng cao môn Ngữ văn Lớp 6 - Năm học 2011-2012

- Ví von so sánh : thể hiện sự liên tưởng độc đáo riêng của người viết hình dung, cảm nhận về sự vật sự việc được miêu tả.. *Thao tác cơ bản..[r]

Trang 1

 2 ngày 15 thỏng 8 nm 2011

chUYấN đề 1: V ĂN HỌC DÂN GIAN

TIẾT 1,2,3

Một số vấn đề

về truyện dân gian việt nam và nước ngoài

I Mục tiêu cần đạt:

- Giúp hs ôn luyện, củng cố kiến thức cơ bản về truyện dân gian

- Hs nắm &'( những đặc điểm tiêu biểu của các thể loại truyện kể dân gian đã học

- Hs nắm chắc &'( cốt truyện, nhân vật, sự kiện, một số chi tiết NT tiêu biểu và ý nghĩa của từng truyện

II Tiến trình lên lớp:

* Kiểm tra: Kết hợp trong giờ

* Bài m

( Ti ết 1)

Truyền thuyết là gì?

Đặc điểm tiêu biểu của truyền

thuyết?

Hãy nêu những nét chính về nd

và nt của một số truyền thuyết

VN mà em đã học và đọc thêm?

I Truyền thuyết:

1 Định nghĩa:

Truyền thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đế lich sử thời quá khứ,

'> có yếu tố 'N '( kì ảo

- Là TP NT dân gian

- Truyền thuyết có mối quan hệ chăt chẽ với thần thoại

2 Đặc điểm:

- Là truyện kể về các nhân vật và sự kiện lịch sử trong quá khứ

- Có nhiều chi tiết 'N '( kì ảo

- Có cơ sở lịch sử, cốt lõi sự thật lịch sử

- 5'> kể, '> nghe tin câu chuyện ' là có thật,

dù truyện có những chi tiết 'N '( kì ảo

- Truyền thuyết thể hiện thái độ và cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử

3 Những nét chính về nội dung và nghệ thuật của một

số truyền thuyết Việt Nam:

a Con Rồng, cháu Tiên:

* Nghệ thuật:

Truyện có nhiều chi tiết 'N '( kì ảo đặc sắc thể hiện trí 'N '( phong phú của cha ông ta:

- Tô đậm tính chất kì lạ, lớn lao, đẹp đẽ của nhân vật,

sự kiện;

- Thần kì hoá, linh thiêng hoá nguồn gốc giống nòi, dân tộc;

- Làm cho truyện trở nên hấp dẫn, huyền ảo, lung linh

* Nội dung ý nghĩa:

- Truyện tôn vinh nguồn gốc đẹp đẽ của dân tộc, nguồn gốc cao quí, thiêng liêng con Rồng, cháu Tiên

- Thể hiện nguyện 'S đoàn kết, thống nhất cộng đồng của '> Việt

b Bánh chưng, bánh giầy:

Trang 2

( Ti ết 2)

( Ti ết 3)

* Nghệ thuật:

- Truyện có yếu tố 'N '( kì ảo;

- Chi tiết đặc sắc, tiêu biểu cho truyện dân gian

- Truyện giải thích nguồn gốc của bánh ' bánh giầy;

- Đề cao lao động, nghề nông;

- Ca ngợi '> anh hùng văn hoá Lang Liêu

c Thánh Gióng:

* Nghệ thuật:

- Truyện có nhiều chi tiết 'N '( kì ảo;

- Các yêú tố thần kì trong tp tô đậm vẻ đẹp phi '>

đến mức thần thánh của nhân vật

- Hình '( Thánh Gióng là biểu '( rực rỡ của ý thức, sức mạnh đánh giặc, và khát vọng chiến thắng giặc ngoại xâm của dân tộc;

- Thể hiện quan niệm và 'S mơ về sức mạnh của nhân dân, về '> anh hùng chống giặc

d Sơn Tinh, Thuỷ Tinh:

* Nghệ thuât:

Truyện có nhiều chi tiết hoang &'> kì ảo;

- Giải thích hiện '( lũ lụt;

- Thể hiêh sức mạnh, 'S mong của '> Việt cổ muốn chế ngự thiên tai;

- Suy tôn, ca ngợi công lao dựng 'S của các vua Hùng

e Sự tích Hồ Gươm:

* Nghệ thuật:

Truyện có những chi tiết 'N '( kì ảo, giàu ý nghĩa

- Truyện ca ngợi tính chất chính nghĩa, nhân dân và chiến thắng vẻ vang của khởi nghĩa Lam Sơn;

- Giải thích tên gọi hồ Hoàn Kiếm;

- Thể hiện khát vọng hoà bình của dân tộc

4 Nhân vật truyền thuyết:

a Lạc Long Quân( Con Rồng, cháu Tiên):

Lạc Long Quân là vị thần có nguồn gốc thần kì, cao quí Thần thuộc nòi rồng, con trai thần Long Nữ, mình rồng, '> ở 'S 'S thỉnh thoảng mới lên sống trên cạn Long Quân ko những sức khoẻ vô địch mà còn có nhiều phép lạ Thần đã lập nên bao chiến công

Trang 3

Nhân vật Thánh Gióng hiện lên

' thế nào trong truyền thuyết

cùng tên?

hiển hách: diệt trừ 5' Tinh, Hồ Tinh, Mộc Tinh- những loài yêu quái bấy lâu làm hại dân lành, đem lại cuộc sống yên vui cho dân lành Thần còn dạy dân cách trồng trọt, chăn nuôi, ăn ở,… Lạc Long Quân là vị phúc thần vô cùng vĩ đại

Lạc Long Quân tình cờ gặp gỡ và kết mối duyên tình đẹp đẽ với nàng Âu Cơ xinh đẹp Chàng rất yêu

' vợ con ' vì tính tình tập, quán khác nhau nên vợ chồng chàng phải chia tay Năm %' con theo

mẹ lên non, năm %' con theo cha xuống biển Họ giao hẹn, khi cần thì giúp đỡ lẫn nhau, không bao giờ quên lời hẹn

Lạc Long Quân là vị phúc thần có nguồn gốc kì lạ, công đức vĩ đại, thần kì, giàu lòng ' yêu dân &'( '> đọc nhiều thế hệ yêu mến, khâm phục

b Thánh Gióng( Thánh Gióng):

Sự ra đời của Gióng thật kì lạ Ba năm trời Gióng nằm đâu nằm đấy chẳng '> nói Vậy mà nghe lời kêu gọi của nhà vua, Gióng ngồi dậy ứng nghĩa, đáp lời kêu gọi của núi sông.Tiếng nói đầu tiên của Gióng là tiếng nói yêu 'S nêu cao khí phách anh hùng, quyết tâm

đánh giặc, đền ơn vua trả nợ 'S"

Sau khi gặp sứ giả, Gióng lớn nhanh ' thổi, ăn bao nhiêu cũng không no, áo mới may mặc vào đã chật Nhà mẹ Gióng rất nghèo Cả làng ' Gióng,

đem cơm gạo đến để nuôi Gióng

Không phụ lòng dân làng, ra trận Gióng thúc ngựa xông vào lũ giặc, vung roi đánh cho giặc tơi bời, kinh hồn bạt vía Trận đánh đang diễn ra ác liệt, bỗng

quân giặc '> bạo Đánh tan giặc, không màng danh lợi, Giong cùng ngựa sắt bay về trời Để lại trong lòng '> dân yêu 'S bao niềm 'b mộ và biết ơn Gióng là hình '( tuyệt đẹp, tràn đầy tinh thần yêu 'S thể hiện sức mạnh anh hùng quật khởi của đất 'S và con '> Việt Nam Chàng là '> anh hùng thần thoại, cuộc đời lấp lánh chiến công

4 Củng cố- dặn dò:

- Định nghĩa, đặc điểm của truyền thuyết?

- Đặc sắc về nd và nt của các truyền thuyết đã học

- Học thuộc bài

- Tiếp tục giới thiệu về các nhân vật truyền thuyết đã học

Trang 4

 2 ngày 22 thỏng 8 nm 2011

TIẾT 4,5,6

Tìm hiểu truyện dân gian việt nam và nước ngoài

- Tiếp tục giúp hs ôn luyện, củng cố kiến thức cơ bản về truyện dân gian

II Tiến trình lên lớp :

* Bài mới :

( TIẾT 1)

Cổ tích là gì?

Đặc điểm tiêu biểu của cổ tích?

Truyện cổ tích gồm mấy loại?

So sánh truyền thuyết và truyện cổ

tích?

II Truyện cổ tích:

1 Định nghĩa:

Truyện cổ tích là loại truyện dân gian kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật quen thuộc: nhân vật bất hạnh, nhân vật dũng sĩ, nhân vật có tài năng kì lạ, nhân vật thông minh, nhân vật ngốc nghếch, nhân vật là động vật Truyện cổ tích '> có yếu

tố hoang &'> thể hiện 'S mơ, niềm tin của nhân dân về chiến thắng cuối cùng của cái thiện đối với cái ác, cái tốt đối với cái xấu, sự công bằng đối với

sự bất công

2 Đặc điểm:

- Là truyện kể về cuộc đời, số phận của một số kiểu nhân vật quen thuộc

- Có nhiều chi tiết 'N '( kì ảo

- 5'> kể, '> nghe không tin câu chuyện là có thật

- Thể hiện 'S mơ, niềm tin của nhân dân về chiến thắng cuối cùng của lẽ phải, của cái thiện

3 Phân loại:

- Truyện cổ tích về loài vật

- Truyện cổ tích thần kì

- Truyện cổ tích sinh hoạt

4 So sánh truyền thuyết và truyện cổ tích:

- Giống nhau:

+ Đều có yếu tố 'N '( kì ảo;

+ Có nhiều chi tiết( mô típ) giống nhau: sự ra đời thần kì, nhân vật có những tài năng phi '>…

- Khác nhau:

+ Truyền thuyết kể về các nhân vật, sự kiện lịch sử

Trang 5

( TIẾT 2 )

Hãy nêu những nét chính về nd và

nt của một số truyện cổ tích VN và

'S ngoài mà em đã học và đọc

thêm?

và thể hiện cách đánh giá của nhân dân… còn cổ tích kể về cuộc đời của một số loại nhân vật nhất

định và thể hiện quan niệm, 'S mơ của nhân dân + Truyền thuyết &'( cả '> kể lẫn '> nghe tin là những câu chuyện có thật; còn truyện cổ tích Cả '> kể lẫn '> nghe coi là những câu chuyện không có thật

5 Những nét chính về nội dung và nghệ thuật của một số truyện cổ tích Việt Nam và 'S ngoài:

5.1 Truyện cổ tích Việt Nam:

5.1.a Thạch Sanh:

* Nghệ thuật:

- Truyện có nhiều chi tiết 'N '( thần kì độc

đáo và giàu ý nghĩa

- Kết cấu, cốt truyện mạch lạc, sắp xếp tình tiết khéo léo, hoàn chỉnh

- Ngợi ca những chiến công rực rỡ và phẩm chất cao

đẹp của '> anh hùng- dũng sĩ dân gian bách chiến bách thắng Thạch Sanh

- Thể hiện 'S mơ, niềm tin về đạo đức, công lí xã hội và lí 'N nhân đạo, yêu hòa bình của nhân dân ta

5.1.b Em bé thông minh:

* Nghệ thuật:

- Hình thức câu đố hay, bát ngờ, lí thú

- Tạo tình huống bất ngờ và xâu chuỗi sự kiện

- Truyện đề cao sự thông minh và trí khôn dân gian

- Tạo nên tiếng '> vui vẻ, hồn nhiên

5.2 Truyện cổ tích 'S ngoài:

5.2.a Cây bút thần:

* Nghệ thuật:

- Chi tiết 'N '( thần kì, đặc sắc

- Cốt truyện li kì

- Giọng kể khi trang nghiêm,khi hài 'S dí dỏm

- Thể hiện quan niệm của nhân dân ta về công lí xã hội

- Khẳng định tài năng phải phục vụ nhân dân, phục

vụ chính nghĩa, chống lại cái ác; nghệ thuật chân chính thuộc về nhân dân

- Thể hiện 'S mơ, niềm tin của nhân dân về khả năng kì diệu của con '>"

Trang 6

( TIẾT 3)

Nhân vật Thạch Sanh hiện lên '

thế nào trong truyện cổ cùng tên?

Chàng có những phẩm chất đáng

quí nào?

Em bé thông minh là nhân vật '

thế nào?

Nhân vật Mã O' hiện lên '

thế nào trong truyện cổ Cây bút

thần? Em học tập &'( ở nhân vật

điều gì?

5.2.b Ông lão đánh cá và con cá vàng:

* Nghệ thuật:

- 6' phản, đối lập; trùng lặp, tăng cấp

- Sử dụng yếu tố 'N '( kì ảo

Ca ngợi lòng biết ơn '> nhân hậu và nêu ra bài học đích đáng cho kẻ tham lam, bội bạc

6 Nhân vật cổ tích:

a Thạch Sanh:

- Kiểu nhân vật dũng sĩ có tài năng kì lạ

- Ra đời và lớn lên rất kì lạ

- Trải qua nhiều thử thách, khó khăn:

+ Sự hung bạo của thiên nhiên + Sự thâm độc của kẻ xấu + Sự xâm '( của kẻ thù

- Có nhiều phẩm chất quí báu:

+ Thật thà, chất phác

+ Vô ' hết lòng giúp đỡ '> khác

+ Dũng cảm, tài năng, có sức khỏe phi '>"

+ Yêu chuộng hòa bình, công lí

- Là chàng dũng sĩ dân gian bách chiến bách thắng,

đại diện cho cái thiện

- Là nhân vật lí 'N mà nhân dân 'S ao và 'b mộ

b Em bé thông minh:

- Kiểu nhân vật thông minh, tài giỏi

- Giải đố hay, độc đáo, bất ngờ

- Nhanh nhẹn, cứng cỏi

- Đứa trẻ đầy bản lĩnh, ứng xử nhanh, khéo léo, hồn nhiên và ngây thơ

c Mã O':

- Kiểu nhân vật có tài năng kì lạ

- Cậu bé mồ côi, thông minh, say mê học vẽ

- Khổ luyện thành tài

- C'( thần linh giúp đỡ

- Nhân hậu, yêu ' '> nghèo

quyền và bạo lực

- Là '> nghệ sĩ chân chính &'( nhân dân yêu mến và 'b mộ

4 Củng cố- dặn dò: - Định nghĩa, đặc điểm của truyện cổ tích?

- Đặc sắc về nd và nt của các truyện cổ đã học

- Học thuộc bài Tiếp tục giới thiệu về các nhân vật cổ tích đã học

Trang 7

 2 ngày 29 thỏng 8 nm 2011

TIẾT 7,8,9

* Bài mới,

(TIẾT 1)

Theỏ naứo laứ truyeọn nguù ngoõn?

ẹaởc ủieồm tieõu bieồu cuỷa nguù

ngoõn?

Hãy nêu những nét chính về nd

và nt của một số truyện ngụ

ngôn mà em đã học và đọc

thêm?

(TIẾT 2)

III Truyện ngụ ngôn:

1 Định nghĩa:

Laứ loaùi truyeọn keồ, baống vaờn xuoõi hay vaờn vaàn, mửụùn chuyeọn veà loaứi vaọt, ủoà vaọt hoaởc veà chớnh con ngửụứi ủeồ noựi boựng gioự, kớn ủaựo chuyeọn con ngửụứi, nhaốm khuyeõn nhuỷ, raờn daùy ngửụứi ta baứi hoùc naứo ủoự trong cuoọc soỏng

2 Đặc điểm:

- Laứ truyeọn keồ mửụùn chuyeọn veà loaứi vaọt, ủoà vaọt hoaởc veà chớnh con ngửụứi ủeồ noựi boựng gioự chuyeọn con ngửụứi

- Coự yự nghúa aồn duù, nguù yự

- Neõu baứi hoùc ủeồ khuyeõn raờn ngửụứi ta trong cuoọc soỏng

3 Những nét chính về nội dung và nghệ thuật của một

số truyện ngụ ngôn:

a Truyện “Êch ngồi đáy giêng”:

* Nghệ thuật:

- Kể ngắn gọn, c.tiết có ý nghĩa

- Sử dụng nt ẩn dụ- nhân hóa

- Phê phán những kẻ hiểu biết hạn hẹp ' huyênh hoang

- Khuyên nhủ '> ta phải biết mở rộng tầm hiểu biết, không &'( chủ quan, kiêu ngạo

b Truyện “ Thầy bói xem voi”:

* Nghệ thuật:

- Lối ví von quen thuộc

Trang 8

Cho biết những nét chung và

khác biệt giữa hai truyện “Êch

ngồi đáy giêng” và “Thầy bói

xem voi”?

(TIẾT 3 )

- Từ láy đặc tả

- Kiểu câu phủ định triệt để

- Chế giễu những '> làm nghề bói toán

- Khuyên: Muốn hiểu biết sự vật, sự việc phải xem xét chúng một cách toàn diện

* Nét chung và nét khác biệt giữa hai truyện “ Êch ngồi đáy giêng” và “Thầy bói xem voi”:

- Nét chung:

+ Đều nêu lên bài học về nhận thức, nhắc nhở mọi '> phải chú ý tìm hiểu xung quanh một cách toàn diện, ko &'( chủ quan, kiêu ngạo

+ Gắn với hai truyện là hai thành ngữ “Êch ngồi đáy giêng” và “Thầy bói xem voi”

- Nét riêng:

+ Truyện “Êch ngồi đáy giêng” nhắc nhở mọi '> phải ko ngừng học hỏi để mở rộng thêm tầm hiểu biết,

ko &'( chủ quan, kiêu ngạo vì sớm muộn căn bệnh này cũng làm hại họ

+ Truyện “ Thầy bói xem voi” chủ yếu nói về ' pháp nhận thức: muốn nhận thức đúng sự vật, hiện

'( phải xem xét kĩ 'b và toàn diện đối '(

đó rồi mới &'! ra nhận xét của mình

c Truyện “ Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng”:

* Nghệ thuật:

- Dựng phỏp nhõn hoỏ

- Cỏch

Trong 89 tỏch # mà $ # :; #<0' = bú ) nhau %3 cựng #? #@ A do %> $ biờt ( tỏc ) nhau

và tụn #2B cụng 8C! !D0 nhau

* k'( các hình ảnh ẩn dụ có tính chất truyện, các tác giả dân gian chuyển tải một bài học nhân sinh “

Đoàn kết thì sống, chia rẽ thì chết”

4 Củng cố- dặn dò:

- Định nghĩa, đặc điểm của truyện ngụ ngôn?

- Đặc sắc về nd và nt của các truyện ngụ ngôn đã học

- Kể chuyện ngụ ngôn!

- Học thuộc bài

- g'! tầm truyện ngụ ngôn?

Trang 9

 2 ngày 5 thỏng 9 nm 2011

TIẾT 10,11,12

* Bài

(TIẾT 1)

Theỏ naứo laứ truyeọn cửụứi?

ẹaởc ủieồm tieõu bieồu cuỷa truyeọn

cửụứi?

So saựnh truyeọn nguù ngoõn vaứ

truyeọn cửụứi ?

IV Truyện '> :

1 Định nghĩa:

- Laứloaùi truyeọn keồveà nhửừngếhieọn tửụùng ủaựng cửụứi trong cuoọc soỏng nhaốm taùo ra tieỏng cửụứi mua vui hoaởc pheõ phaựn nhửừng thoựi hử, taọt xaỏu trong xaừ hoọi

- Nhửừng chuyeọn cửụứi thieõn veà yự nghúa mua vui

ủửụùc goùi laứ truyeọn haứi hửụực.

- Nhửừng chuyeọn cửụứi thieõn veà yự nghúa

Pheõ phaựn goùi laứ truyeọn chaõm bieỏm.

2 Đặc điểm:

- Laứ loaùi truyeọn keồ veà nhửừng hieọn tửụùng ủaựng cửụứi trong cuoọc soỏng ủeồ nhửừng hieọn tửụùng naứy phụi baứy cho ngửụứi ủoùc (nghe) phaựt hieọn thaỏy

- Coự yeỏu toỏ gaõy cửụứi

- Nhaốm gaõy cửụứi hoaởc mua vui, pheõ phaựn, chaõm bieỏm nhửừng thoựi hử, taọt xaỏu trong xaừ hoọi Tửứ ủoự hửụựng ngửụứi ta vửụn tụựi caựi toỏt ủeùp

3 So sánh truyện ngụ ngôn và truyện '>:

- Giống nhau:

Thửụứng cheỏ gieóu, gaõy cửụứi

- Khaực nhau: Muùc ủớch:

Muùc ủớch cuỷa truyeọn cửụứi laứ gaõy cửụứi ủeồ mua vui hoaởc pheõ phaựn, chaõm bieỏm, coứn muùc ủớch cuỷa truyeọn nguù ngoõn laứ khuyeõn nhuỷ, raờn daùy ngửụứi ta

Trang 10

(TIẾT 2)

Hãy nêu những nét chính về nd và

nt của một số truyện cửụứi mà em

đã học?

(TIẾT 3)

3 Những nét chính về nội dung và nghệ thuật của một số truyện '>=

a Truyện “Treo biển”:

* Nghệ thuật:

- Keỏt caỏu goùn, chaởt

- Keỏt thuực baỏt ngụứ

- Maõu thuaón gaõy cửụứi

- Taùo tieỏng cửụứi vui veỷ, pheõ phaựn nheù nhaứng nhửừng ngửụứi thieỏu chuỷ kieỏn, ko suy xeựt

Nhaứ haứng quaỷ laứ ngửụứi “ quan taựm cuứng ửứ, quan tử cuừng gaọt”

- Baứi hoùc:

+ ẹửụùc goựp yự ko neõn voọi vaứng haứnh ủoọng theo ngay khi chửa suy xeựt

+ Laứm vieọc gỡ cuừng phaỷi coự yự thửực, coự chuỷ kieỏn, bieỏt tieỏp thu coự choùn loùc

- Tửứ duứng phaỷi coự nghúa, coự lửụùng thoõng tin caàn thieỏt, ko duứng tửứ thửứa

b Truyeọn “ Lụùn cửụựi, aựo mụựi”:

* Nghệ thuật:

- Keỏt caỏu goùn, chaởt

- Keỏt thuực baỏt ngụứ

- Sửỷ duùng thaứnh coõng ngheọ thuaọt ủoỏi xửựng vaứ

phoựng ủaùi( Anh lụùn cửụựi vaứ anh aựo mụựi xửựng

ủaựng laứ ủoỏi thuỷ cuỷa nhau “keỷ taựm laùng ngửụứi nửỷa caõn”)

- Truyeọn cheỏ gieóu, pheõ phaựn nhửừng ngửụứi coự tớnh hay khoe- khoe cuỷa

- Nhaộc nhụỷ moùi ngửụứi: Nhửừng ai thớch khoe moọt caựch thaựi quaự seừ trụỷ thaứnh loỏ bũch trửụực maột moùi ngửụứi

4 Củng cố- dặn dò:

- Định nghĩa, đặc điểm của truyện '>B

- Đặc sắc về nd và nt của các truyện '> đã học

- Kiểm tra 30’: Kể lại một chuyện dân gian em đã học và cho biết cảm nghĩ của em về truyện?

- Học thuộc bài g'! tầm truyện '>B

4 Củng c? ?- dặn dò: - Định nghĩa, đặc điểm truyện cổ tích?

- Đặc sắc nd nt truyện cổ học

- Học thuộc Tiếp tục giới thiệu nhân vật cổ tích học

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	455,16 KB