* ý nghĩa: Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán thời Trưng Vương tiêu biểu cho ý chí quật cường bất khuất của nhân dân ta 3.Bài mới: Mặc dù nhân dân t[r]
Trang 1Tuần : ns :
ChươngIII THỜI KỲ BẮC THUỘC VÀ ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP
CUỘC KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG I/ Mục tiêu bài học:
1 K.thức: Sau thất bại của ADV, đất nước ta bị PK phương Bắc thống trị, sử gọi là thời kỳ Bắc thuộc, ách thống trị tàn bạo của thế lực PK đối với nước ta là nguyên nhân dẫ đến cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng Cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng được ND ủng hộ đã nhanh chóng thành công ách thống trị của PK phương Bắc bị lật đổ, đất nước ta giành được độc lập
2 Kỹ năng: Biết tìm nguyên nhân và mục đích của sự kiện LS Bước đầu biết sử dụng kỹ năng cơ bản để vẽ và đọc bản đồ LS
3.Thái độ: GD ý thức căm thù quân xâm lược, bước đầu xây dựng ý thức tự hào, tự tôn DT Lòng biết ơn hai bà Trưng và tự hào về truyền thống phụ nữ VN
II/ Chuẩn bị:
1.Thầy : Lược đồ khởi nghĩa hai bà Trưng
2 Trò : Đọc trước bài và trả lời câu hỏi SGK Hoàn thiện sơ đồ H43, điền kí hiệu Vẽ sơ đồ bộ máy cai trị nhà Hán III/ Phần thể hiện trên lớp :
1.ổn định tổ chức.( 1’) : Sĩ số:
2 Kiểm tra đầu giờ: Không
? K.tra vở bài tập của HS
3 Bài mới
) : Năm 179 TCN, An DươngVương do chủ quan, thiếu phòng bị nên đất nước ta bị Triệu Đà thôn tính Sau Triệu Đà dưới ách cai trị tàn bạo của nhà Hán đã đẩy ND ta đến trước những thử thách nghiêm trọng, đất nước mất tên, ND có nguy cơ bị đồng hoá, nhưng ND ta không chịu sống trong cảnh nô lệ đã liên tục nổi dậy đấu tranh Mở đầu là cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng (năm 40).Đây là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu cho ý chí bất khuất của DT ta thời kỳ đầu công nguyên
* Hoạt động 1: ( 19’)
? Thất bại của An Dương Vương đã để lại hậu quả ntn
( Nước Âu Lạc mất đất, mất tên và trở thành 1 bộ phận đất đai của TQ Từ đó
các triều đại phong kiến TQ thay nhau thống trị đô hộ nước ta hơn 1000 năm,
1000 năm bắc thuộc.)
- GV treo lược đồ , chỉ và giảng theo SGK
GV giảng: Năm 111 TCN nhà Hán đánh Nam Việt Nhà triệu chống cự
không nổi và bị tiêu diệt, đất đai Âu Lạc chuyển sang tay nhà Hán Nhà Hán
chia nước ta thành 3 quận: Giao Chỉ, Cửu Chân, và Nhật Nam (bao gồm Bắc
Bộ, Bắc Trung Bộ đến Quảng Nam) gộp với 6 quận của TQ thành Châu
Giao
- GV: Thủ phủ của Châu Giao đặt ở Luy Lâu (Thuận Thành- Bắc Ninh) và
nhà Hán xây dựng bộ máy cai trị từ trung ương đến địa phương
? Điền các chức quan vào sơ đồ bộ máy cai trị của nhà Hán (HĐ nhóm)
- GV gọi các nhóm lên giải thích
- GV nhận xét, bổ xung
? Em hiểu thứ sử, đô uý, thái thú là gì (Hoặc GV giải
thích)
+ Thứ sử là 1chức quan do bọn phong kiến TQ đặt ra để trông coi 1số quận,
hoặc đứng đầu bộ máy cai trị ở nước phụ thuộc
+ Thái thú, đô uý: là chức quan do bọn phong kiến TQ đặt ra để trông coi
1quận.- Thái thú coi chính trị
1/Nước Âu Lạc từ thế
kỷ II trước công nguyên đến thế kỷ I có gì thay đổi.?
-Năm 179 TCN Triệu
Đà sát nhập nước Âu Lạc và Nam Việt, chia
Âu lạc làm 2 quận
- Năm 111TCN nhà Hán chiếm Âu Lạc, chia Âu Lạc làm 3 quận, gộp với
6 quận của TQ thành Châu Giao
- Bộ máy cai trị của nhà Hán từ trung ương đến địa phương
Trang 2\ Đô uý coi quân sự.
? Nhà Hán gộp Âu Lạc với 6 quận của TQ thành Châu Giao nhằm mục đích
gì
( Muốn chiếm đóng lâu dài, xoá tên nước ta, biến nước ta thành quận, huyện
của TQ )
? Em có nhận xét gì về cách đặt quan lại của nhà Hán
( Nhà Hán mới bố trí được người cai trị từ cấp quận, còn cấp huyện, xã chúng
chưa thể với tới nên buộc phải để người Âu Lạc trị dân như cũ.)
- GV giảng theo SGK
Sau khi xây dựng xong bộ máy cai trị nhà Hán ra sức bóc lột vơ vét của cải
của nhân dân ta
? Nhà Hán đưa người Hán sang Châu Giao nhằm mục đích gì
(Đồng hoá dân ta, đồng hoá có nghĩa là làm thay đổi bản chất, làm cho giống
như của mình.)
? Em có nhận xét gì về ách thống trị của nhà Hán
(Đối sử tàn tệ, dã man, thâm độc…)
- GV dưới ách thống trị tàn bạo của nhà Hán, ND ta đã làm gì
* Hoạt động 2: ( 21’)
- GV giảng theo SGK: “ Bấy giờ….giết ”
? Vì sao 2 gia đình lạc Tướng ở Mê Linh và Chu Diên lại liên kết với nhau để
chuẩn bị nổi dậy
(Vì ách đô hộ tàn bạo của nhà Hán làm cho dân ta căm phẫn muốn nổi dậy
chống lại Đó chính là nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa.)
- GV: Thi Sách chồng Trưng Trắc bị giết…
- GV treo bản đồ- H/dẫn HS theo dõi
- GV giảng theo SGK – kết hợp chỉ trên bản đồ
- GVđọc 4 câu thơ
? Qua 4 câu thơ trên, em hãy cho biết mục đích của cuộc khởi nghĩa
( Trước là giành độc lập cho Tổ quốc, nối lại sự nghiệp vua Hùng, sau là trả
thù cho chồng.)
- GV cho HS đọc đoạn chữ in nghiêng SGK, GV chỉ các mũi tên của các địa
phương tiến về Mê Linh
? Theo em khắp nơi kéo quân về Mê Linh nói lên điều gì
( ách thống trị của nhà Hán đối với nhân dân ta khiến mọi người đều căm
giận và nổi dậy chống lại Cuộc khởi nghĩa được nhân dân ủng hộ )
- GV chỉ bản đồ, giảng theo SGK
? Kết quả, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa
- GVCC bài: Dưới ách thống trị Hán, nhân dân ta nổi dậy đấu tranh, điển
hình là cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng Đây là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu cho ý
trí bất khuất của DT thời kỳ đầu công nguyên
* ách thống trị của nhà Hán
+Bắt dân ta nộp các loại thuế: muối,sắt + Cống nạp nặng nề:
ngọc trai, sừng tê giác, ngà voi…
+ Đưa người Hán sang ở với dân ta, bắt dân ta theo phong tục Hán
2 Cuộc khởi nghĩa Hai
Bà Trưng bùng nổ
* Nguyên nhân:
- Sự áp bức bóc lột tàn bạo của nhà Hán
* Diễn biến:
- Mùa xuân năm 40 Hai BàTrưng phất cờ khởi nghĩa ở Hát Môn (Hà Tây)
- Cuộc khởi nghĩa được các tướng lĩnh và nhân dân ủng hộ, chỉ trong thời gian ngắn nghĩa quân đã làm chủ Mê Linh, tiến đánh Cổ Loa rồi Luy Lâu
* Kết quả: Thái thú Tô Định bỏ trốn, quân Hán
bị đánh tan, khởi nghĩa giành thắng lợi
4 Củng cố, kiểm tra đánh giá: (2’)
* Bài tập: GV treo bản đồ, yêu cầu HS điền kí hiệu thích hợp để thể hiện diễn biến cuộc khởi nghĩa
- GV đọc câu nói của Lê Văn Hưu ? Em có nhận xét gì về câu nói đó
( Dưới ách thống trị của nhà Hán nhân dân ta sẵn sàng nổi dậy….cuộc khởi nghĩa này cảnh báo thế lực PK phương
Bắc không thể cai trị nước ta vĩnh viễn được.)
5 Hướng dẫn học và làm bài ở nhà: (1’)
- Học thuộc bài Đọc trước bài 18 Vẽ lược đồ H 44
? Sau khi giành độc lập hai bà Trưng đã làm gì
6 / Rút kinh nghiệm :
Trang 3Tuần : ns :
TRƯNG VƯƠNG VÀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TẦN
I/ Mục tiêu bài học:
1/ Kiến thức: Sau khi thắng lợi hai bà Trưng đã tiến hành công cuộc xây dựng đất nước và giữ gìn nền độc lập vừa giành được Đó là những việc làm thiết thực đem lại quyền lợi cho nhân dân, tạo nên sức mạnh để tiến hành công cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán (42- 43) nêu bật ý chí bất khuất của nhân dân ta
2/ Kỹ năng: Đọc bản đồ lịch sử, bước đầu làm quen với phương pháp kể chuyện lịch sử
3/ Thái độ: GD cho HS tinh thần bất khuất của dân tộc, mãi mãi ghi nhớ công lao của các anh hùng DT thời hai bà Trưng
II/ Chuẩn bị :
1 Thầy:+ Lược đồ cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán
+ Bản đồ cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng và kháng chiến chống Hán (42- 43)
2 Trò : Đọc trước bài 18, vẽ lược đồ H 44…
III/ Phần thể hiện trên lớp :
1.ổn định tổ chức.( 1’)
2 Kiểm tra bài cũ: ( 6’)
2.1 Hình thức kiểm tra: ( miệng )
2.2.Nội dung kiểm tra:
* Câu hỏi:
? Cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng bùng nổ như thế nào (ng/nhân, diễn biến,kết quả…)
* Đáp án:
- Nguyên nhân: Sự áp bức bóc lột tàn bạo của nhà Hán
- Diễn biến: Mùa xuân năm 40 Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa ở Hát Môn ( Hà Tây) Nghĩa quân khắp nưI kéo về hưởng ứng.Chỉ trong thời gian ngắn nghĩa quân đã làm chủ Mê Linh, tiến đánh Cổ Loa rồi Luy Lâu
* Kết quả: Thái thú Tô Định bỏ trốn, quân Hán bị đánh tan, khởi nghĩa giành thắng lợi
3 Bài mới.ở bài trước các em đã tìm hiểu ng/nhân, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng, ngay sau cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng ND đã tiến hành cuộc kháng chiến trong điều kiện vừa mới giàng được độc lập, đất nước còn nhiều khó khăn, cuộc kháng chiến diễn ra ntn? Chúng ta tìm hiểu bài hôm nay
*Hoạt động 1: ( ( 16’)
- GV giảng theo SGK “ sau khi… bãi bỏ” Và giải thích
? Trưng Trắc được suy tôn làm vua, việc đó có ý nghĩa và tác dụng
như thế nào
( Khẳng định đất nước ta có chủ quyền, có vua, đem lại quyền lợi cho
nhân dân, tạo nên sức mạnh để chiến thắng quân xâm lược)
- GV giảng theo SGK “ Được tin….nghĩa quân”
? Vì sao vua Hán chỉ hạ lệnh cho các quận miền nam TQ khẩn trương
chuẩn bị quân, xe, thuyền…đàn áp khởi nghĩa Hai Bà Trưng mà
không tiến hành đàn áp ngay
( Lúc này ở TQ nhà Hán còn phải lo đối phó với các cuộc đấu tranh
của nhân dân ta và thực hiện bành chướng lãnh thổ về phía Tây Bắc.)
- GVKL: Sau khi giành thắng lợi Hai Bà Trưng đã bắt tay vào xây
dựng đất nước và chuẩn bị đối phó với cuộc xâm lược của nhà Hán
Những việc làm tuy ngắn(2 năm)
Nhưng đã góp phần nâng cao ý trí đấu tranh bảo vệ độc lập của nhân
dân
* Hoạt động2: ( 17’)
- GV giảng theo SGK
1/Hai Bà Trưng đã làm gì sau khi giành được độc lập
- Trưng Trắc được suy tôn lên làm vua, đóng đô ở Mê Linh
- Bà phong chức tước cho những người có công, tổ chức lại chính quyền, xá thuế 2 năm, bãi bỏ luật pháp nhà Hán
2/ Cuộc kháng chiến chống xâm lược Hán (42- 43) đã diến ra như thế nào?
- Lực lượng quân Hán: 2 vạn quân tinh nhuệ, 2000 xe, thuyền các loại, dân phu , do
Mã Viện chỉ huy
- Tháng 4/ 42 tấn công Hợp Phố
Trang 4? Em có nhận xét gì về lực lượng và đường tiến quân của nhà Hán khi
sang xâm lược nước ta
( Lực lượng đông mạnh, có đầy đủ vũ khí, lương thực, chọn Mã Viện
chỉ huy.)
? Vì sao mã Viện lại được chọn làm chỉ huy đạo quân xâm lược này
( Mã Viện là tên tướng lão luyện, nổi tiếng gian ác, lại lắm mưu nhiều
kế, quen chinh chiến ở phương Nam )
- GVđọc bài thơ của Nguyễn Du chế diễu nhân cách tầm thường và bộ
mặt tham lam độc ác của Mã Viện
“ Sáu chục người ta sức mỏi mòn
Riêng ông yên giáp nhảy bon bon…’’
- HS quan sát kênh chữ SGK
? Gọi HS trình bày ( điền kí hiệu vào lược đồ cuộc k/c chống quân
xâm lược Hán)
- GV mô tả và ghi
? Gọi HS đọc đoạn in nghiêng
? Tại sao Mã Viện lại nhớ về vùng này như vậy? Có phải vì thời tiết ở
đây quá khắc nghiệt không
( Xuất phát từ nỗi sợ hãi tinh thần chiến đấu dũng cảm, bất khuất của
nhân dân ta, một tên tướng đã bỏ mạng)
- GV giảng tiếp theo SGK
? Vì sao Hai Bà Trưng phải tự vẫn
( Lực lượng của ta yếu ….ko để rơi vào tay giặc )
? Cuộc kháng chiến tuy thất bại song có ý nghĩa lịch sử như thế nào
- GV cho HS xem H 45 và liên hệ “ Kỷ niệm hai bà Trưng vào ngày
8/3 và ND lập đền thờ”
- GVKL: Với lực lượng kẻ thù đông mạnh, dưới sự lãnh đạo hai bà
Trưng, nhân dân ta đã chiến đấu anh dũng nhg cuối cùng bị thất bại,
hai bà Trưng hi sinh anh dũng
* Diễn biến:
- Mã Viện vào nước ta theo 2 đường:
+Quân bộ: Qua quỷ Môn quan, xuống Lục Đầu
+Quân thuỷ: Từ Hải Môn vào sông Bạch Đằng, theo sông Thái Bình, lên Lục Đầu.=>hợp lại tại Lãng Bạc
- Hai Bà Trưng kéo lên Lãng Bạc để nghênh chiến
- Quân địch đông và mạnh, Trưng Vương quyết định lui quân về Cổ Loa- Mê Linh, địch giáo giết đuổi theo, quân
ta rút về Cẩm Khê, quân ta chiến đấu ngoan cường, tháng 3/ 43 Hai Bà Trưng hi sinh, cuộc kháng chiến vẫn tiếp tục đến tháng 11/ 43 mới kết thúc
* ý nghĩa: Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán thời Trưng Vương tiêu biểu cho ý chí quật cường bất khuất của nhân dân ta
4 Củng cố, kiểm tra đánh giá: ( 2’)
Gọi HS trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống xâm lược Hán trên lược đồ
BT: Điến dữ kiện cho khớp với thời gian
4 - 42
3 - 43
11 - 43
Mùa thu năm 44
5 Hướng dẫn học bài
-Học thuộc bài cũ Sưu tầm thơ truyện viết về Hai Bà Trưng
- Đọc trước bài 19 và trả lời câu hỏi SGK
6 Rút kinh nghiệm :
Trang 5Tuần : ns :
TỪ SAU TRƯNG VƯƠNG ĐẾN TRƯỚC LÝ NAM ĐẾ
(Từ giữa thế kỷ I đến giữa thế kỷ VI)
I/Mục tiêu bài học:
1/ Kiến thức: Từ sau thất bại của cuộc kháng chiến thời Trưng Vương, PKTQ đã thi hành nhiều biện pháp hiểm độc nhăm biến nước ta thành 1 bộ phận của TQ, từ việc tổ chức sắp đặt bộ máy cai trị đến việc bắt nhân dân ta theo phong tục và luật Hán Chíng sách “ đồng hoá” được thực hiện triệt để ở mọi phương diện
- Chính sách cai trị, bóc lột tàn bạo của các triều đại PKTQ ko chỉ nhằm xâm chiếm nước ta lâu dài mà còn muốn xoá
bỏ sự tồn tại của DT ta
- Nhân dân ta đã ko ngừng đấu tranh để thoát khỏi tai hoạ đó
2/ Kỹ năng: Biết phân tích, đánh gía những thủ đoạn cai trị của PK phương Bắc thời bắc thuộc Biết tìm nguyên nhân
vì sao dân ta ko ngừng đấu tranh chống áp bức của PK phg Bắc
3/ Thái độ: Căm thù sự áp bức bóc lột của nhà Hán, nhân dân đấu tranh chống tai hoạ đó
II/ Chuẩn bị :
1 Thầy: Lược đồ Âu Lạc thế kỷ I -> V1
2 Trò: Đọc trước bài và trả lời câu hỏi trong sgk
III/ Phần thể hiên trên lớp :
1 ổn định tổ chức ( 1’)
2 Kiểm tra bài cũ: ( 5’)
2.1 Hình thức kiểm tra: (miệng )
.2.2 Nội dung kiểm tra:
*Câu hỏi:
? Trình bày cuộc kháng chiến chống xâm lược Hán của nhân dân ta (42- 43) ý nghĩa?
*Đáp án:
Lực lượng quân Hán: 2 vạn quân tinh nhuệ, 2000 xe, thuyền các loại, dân phu , do Mã Viện chỉ huy
- Tháng 4/ 42 tấn công Hợp Phố
* Diễn biến:
- Mã Viện vào nước ta theo 2 đường:
+Quân bộ: Qua quỷ Môn quan, xuống Lục Đầu
+Quân thuỷ: Từ Hải Môn vào sông Bạch Đằng, theo sông Thái Bình, lên Lục Đầu.=>hợp lại tại Lãng Bạc
- Hai Bà Trưng kéo lên Lãng Bạc để nghênh chiến
- Quân địch đông và mạnh, Trưng Vương quyết định lui quân về Cổ Loa- Mê Linh, địch giáo giết đuổi theo, quân ta rút về Cẩm Khê, quân ta chiến đấu ngoan cường, tháng 3/ 43 Hai Bà Trưng hi sinh, cuộc kháng chiến vẫn tiếp tục đến tháng 11/ 43 mới kết thúc
* ý nghĩa: Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán thời Trưng Vương tiêu biểu cho ý chí quật cường bất khuất của nhân dân ta
3.Bài mới: Mặc dù nhân dân ta đã chiến đấu rất dũng cảm, ngoạn cường, nhg do lực lượng quá chênh lệch, cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng đã thất bại, đất nước ta bị PK phương Bắc cai trị Chính sách cai trị của chúng ntn? Đời sống của nhân dân ta ra sao? Chúng.ta tìm hiểu bài hôm nay
* Hoạt động1: ( 17’)
- GV treo lược đồ “ Âu Lạc thế kỷ I ->VI để trình bày
- GV giảng theo SGK
? Em hãy cho biết Châu Giao có mấy quận? Miền đất Âu Lạc cũ bao
gồm những quận nào của Châu Giao
( Gồm 9 quận, Âu lạc cũ bao gồm: Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam)
- GV giảng theo SGK và chỉ trên lược đồ
- GV nhấn mạnh thêm: Đất Âu lạc cũ thời kỳ đó chịu sự thống trị của
nhà Ngô thời tam Quốc và nhà Ngô gọi vùng đó là vùng Châu Giao
Như vậy về mặt hành chính Châu Giao có sự thay đổi
1/ Chế độ cai trị của các triều đại PK phương Bắc đối với nước ta từ thế kỷ I- Thế
kỷ VI
- Sau khi đàn áp được cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng nhà Hán vẫn giữ nguyên Châu Giao
- Đầu thế kỷ III nhà Ngô tách Châu Giao thành Quảng Châu (thuộc TQ cũ), Giao Châu (Âu Lạc cũ)
Trang 6? Em có nhận xét gì về ự thay đổi này.
( Khác trước: Thời Triệu Đà các lạc tướng(người Việt), vẫn nắm
quyền trị dân ở huyện, đến nhà Hán các huyện lệnh là người Hán )
- GV giải thích: lao dịch và cống nạp
- GV cho HS đọc chữ in nghiêng
? Em có nhận xét gì về chính sách bóc lột của bọn đô hộ
( Tàn bạo, đẩy nhân dân lâm vào cảnh khốn cùng Đó chính là
nguyên nhân của các cuộc khởi nghĩa sau này.)
- GV giảng theo SGK
? Vì sao nhà Hán tiếp tục thi hành chủ trương đưa người Hán sang ở
nước ta
(Đồng hoá dân ta)
? Nhà Hán đã dùng những thủ đoạn gì để đồng hoá dân ta
(Biến nước ta thành quận, huyện của TQ)
? Vì sao phong kiến phương Bắc muốn đồng hoá dân ta
(thảo luận)
- GVKL:Từ sau thất bại của cuộc khởi nghĩa thời Trưng Vương, bọn
PK phương Bắc đã thi hành nhiều biện pháp hiểm độc nhăm biến
nước ta thành 1 bộ phận của TQ (tổ chức, sắp đặt bộ máy cai trị…bắt
nhân dân ta theo phong tục tập quán Hán…thực hiện chính sách
“đồng hoá” dân ta…xoá bỏ sự tồn tại của dân tộc ta
* Hoạt động 2: ( 17’)
? Vì sao nhà Hán giữ độc quyền về sắt
( Công cụ sản xuất và vũ khí được chế tạo băng sắt nên nhọn, sắc,
bền hơn công cụ và vũ khí bằng đồng Do vậy sản xuất đạt năng xuất
cao hơn và chiến đấu có hiệu quả hơn Nhà Hán giữ độc quyền về sắt
để hạn chế phát triển sản xuất ở Giao Châu, hạn chế được sự chống
đối của nhân dân…)
- GV giảng theo SGK; mặc dù vậy nhg nghề rèn vẫn phát triển
? Căn cứ vào đâu em khẳng định nghề sắt ở Giao Châu vẫn phát
triển
( Di chỉ, mộ cổ tìm thấy nhiều công cụ nhiều công cụ…rìu, màI,
cuốc Vũ khí: kiếm, giáo, kính lao…)Thế kỷ III nhân dân ven biển
dùng lưỡi sắt, biết bịt cựa gà chọi bằng sắt
- GV giảng theo SGK
? Hãy cho biết những chi tiết nào chứng tỏ nền nông nghiệp Giao
Châu vẫn phát triển
(Trâu, bò cày bừa, cấy 2 vụ lúa trên năm….)
- GVKL: Từ thế kỷ I->VI tình hình kinh tế nước ta mặc dù bị bọn PK
phương Bắc kìm hãm song vẫn phát triển
- GVCC bàI: Dưới ách cai trị của nhà Hán nhân dân ta vô cùng cực
khổ…mặc dù vậy nền kinh tế nước ta vẫn phát triển
- Bộ máy cai trị: Đưa người Hán sang làm huyện lệnh ( cai quản huyện)
- Nhân dân Giao Châu chịu nhiều thứ thuế, lao dịch và cống nạp ( sản phẩm quí…thợ khéo)
- Chúng tăng cường đưa người Hán sang Giao Châu, bắt nhân dân ta học tiếng Hán, theo luật pháp và phong tục tập quán người Hán
2/ Tình hình kinh tế của nước ta từ thế kỷ I đến thế
kỷ VI có gì thay đổi?
- Nhà Hán nắm độc quyền
về sắt nhưng nghề rèn sắt ở Giao Châu vẫn phát triển
- Về nông nghiệp: Từ thế kỷ
I dùng trâu, bò cày bừa, có
đê phòng lụt, trồng 2 vụ lúa trên năm, trồng cây ăn quả…với kỹ thuật cao, sáng tạo
- Về thủ công nghiệp- thương nghiệp: Nghề sắt, gốm p.triển nhiều chủng loại: bát, đĩa, gạch…Nghề dệt phát triển: vải bông, vảigai…dùng tơ tre dệt thành vải “ vải Giao Chỉ”
- Chính quyền đô hộ giữ độc quyền ngoại thương
4/ Củng cố, kiểm tra đánh giá: (2’)
H: Những biểu hiện mới trong nông nghiệp thời kỳ này là gì ?
*Bài tập: Điền dấu đúng sai vào ô trống
1/ Vì sao PK phương Bắc muốn đồng hoá dân ta ?
Biến nước ta thành quận, huyện của TQ
Muốn chiếm đóng lâu dài trên đất nước ta
Cả hai ý trên
5/ Hướng dẫn học và làm bài ở nhà: (1’)
- Nắm vững nội dung bài
Trang 7- Đọc trước bài 20 và trả lời câu hỏi trong SGK.
- Vẽ sơ đồ H 55
6 Rút kinh nghiệm :
TỪ SAU TRƯƠNG VƯƠNG ĐẾN TRƯỚC LÝ NAM ĐẾ
(Từ giữa thế kỷ I đến giữa thế kỷ VI ) (tiếp)
I/ Mục tiêu:
1/ Kiến thức: HS hiểu được:
- Cùng với sự phát triển kinh tế tuy chậm Chạp thế kỷ I-thế kỷ VI, xã hội nước ta có nhiều chuyển biến sâu sắc Do chính sách cướp ruộng đất và bóc lột nặng nề của bọn đô hộ, tuyệt đại đa số nông dân công xã nghèo thêm, một số ít rơi vào địa vị người nông dân lệ thuộc và nô tỳ, bọn thống trị người Hán cướp đoạt ruộng đất, bắt dân ta phải cày cấy Một số quý tộc cũ người Âu Lạc trở thành hào trưởng, tuy có cuộc sống khá giả nhg vẫn bị xem là kẻ bị trị
- Trong cuộc đấu tranh chống chính sách “đồng hoá” của người Hán, tổ tiên ta đã kiên trì bảo vệ phong tục tập quán của người Việt
- Những nét chính về nguyên nhân, diễn biến, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa bà Triệu
2/ Kỹ năng: Làm quen với phương pháp phân tích, với việc nhận thức lịch sử thông qua biểu đồ
3/ Thái độ: GD lòng tự hào DT ở khía cạnh văn hoá, nghệ thuật, GD lòng biết ơn bà Triệu đã anh dũng chiến đấu giàng độc lập cho DT
II/ Chuẩn bị :
1.Thầy: Phóng to sơ đồ phân hoá xã hội, lược đồ nước ta thế kỷ III
2.Trò: Đọc trước bài và trả lời câu hỏi SGK
III/ Phần thể hiện trên lớp:
1/ ổn định tổ chức:
2/ Kiểm tra bài cũ
2.1 Hình thức kiểm tra: ( miệng )
2.2 Nội dung kiểm tra
*Câu hỏi :
? Chế độ cai trị của PK phương Bắc đối với nước ta từ thế kỷ I ->thế kỷ VI
*Đáp án :
Sau khi đàn áp đượcuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng nhà Hán vẫn giữ nguyên Châu Giao Đầu thế kỷ III nhà Hán tách Châu Giao thành Quảng Châu ( thuộcTQ ) Giao Châu ( thuộc Âu Lạc cũ
Bộ máy cai trị :Đưa ngườiHán sang làm huyện lệnh (cai quản huyện ) Nhân dân Giao Câu phảI nộp nhiều thứ thuế, lao dịch và cống nạp (sản phẩm quý, thợ khéo )
Chúng tăng cường đưa ngườ Hán sang Câu Giao Bắt nhân dân ta học tiếng Hán phong tục Hán
3.Bài mới.: Tiết trước các em đã tìm hiểu những chuyển biến về kinh tế của đất nước ta trong các thế kỷ từ I ->VI, chúng ta đã nhận biết, tuy bị thế lực PK đô hộ tìm mọi cách kìm hãm, nhg nền kinh tế nước ta vẫn phát triển dù chậm chạp Từ sự chuyển biến của kinh tế kéo theo những chuyển biến trong xã hội Vậy các tầng lớp trong xã hội thời Văn Lang, Âu Lạc đã chuyển biến thành các tầng lớp mới, thời kỳ đô hộ ntn? Vì sao đã xảy ra cuộc khởi nghĩa năm 248? Diễn biến, kết quả, ý nghĩa cuộc khởi nghĩa như thế nào.ta tìm hiểu bài hôm nay
* Hoạt động 1:
- GV treo sơ đồ phân hoá xã hội
- GV trình bày: Kinh tế phát triển dẫn đến sự chuyển biến về xã hội và văn hóa
ở nước ta ở các thế kỷ I-TK IV
- GV hướng dẫn HS quan sát sơ đồ
? Quan sát sơ đồ, em có nhận xét về sự chuyển biến xã hội nước ta?
1/ Những chuyển biến về xã hội và văn hoá ở nước ta ở các thế kỷ I ->VI
Trang 8( Thời Văn Lang- Âu Lạc, xã hội phân hoá thành 3 tầng lớp: Quý tộc, công dân
công xã và nô tỳ->có sự phân chia giàu nghèo… =>xã hội Âu Lạc trước khi bị
PK đô hộ, bước đầu đã có sự phân hoá …)
+ Thời kỳ đô hộ:- Quan lại đô hộ ( phong kiến nắm quyền cai trị) - Địa chủ
Hán cướp đất ngày càng nhiều, càng giàu lên nhanh chóng và quyền lực lớn
- Địa chủ Việt và quý tộc Âu Lạc bị mất quyền thống trị trở thành địa chủ
địa phương, họ có thế lực ở địa phương nhg vẫn bị quan lại và địa chủ Hán chèn
ép Họ là lực lượng lãnh đạo nông dân đứng lên đấu tranh chống bọn PK
phương Bắc
- Nông dân công xã bị chia thành nông dân công xã và nông dân lệ thuộc
- Nô tỳ là tầng lớp thấp hèn nhất của xã hội.)
=> GVKL:
? HS đọc đoạn chữ in nghiêng
? Những việc làm trên của nhà Hán nhằm mục đích gì
( Đồng hoá dân ta)
? GV giảng theo SGK
? Vì sao người Việt vẫn giữ được phong tục tập quán và tiếng nói của tổ tiên
( Trường học do chính quyền đô hộ mở để dạy tiếng Hán, song chỉ có tầng lớp
trên mới có tiền cho con em mình đi học, còn đại đa số nông dân lao động
nghèo khổ ko có điều kiện cho con em mình đi học, vì vậy họ vẫn giữ được
phong tục tập quán, tiếng nói của tổ tiên vì được hình thành xây dựng vững chắc
từ lâu đời, nó trở thành bản sắc riêng của DT Việt và có sức sống bất diệt
- GVKL: Từ thé kỷ I ->VI, người Hán nắm quyền thống trị nước ta từ cấp
huyện, chúng muốn đồng hoá dân ta…sống theo mọi phong tục tập quán của
người Hán> Song nhân dân ta vẫ có tiếng nói riêng, sống theo phong tục tập
quán của người Việt
* Hoạt động 2:
- Gọi HS đọc đoạn đầu
? Qua phần đọc em cho biết nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa
? Lời tâu của Tiết Tống nói lên điều gì
( Đất rộng, người đông, hiểm trở độc hại…khó cai trị )
- GV: Giữa thế kỷ III ở Cửu Chân…… bà Triệu”
? Em hiểu biết gì về bà Triệu (SGK)
- GV đọc đoạn in nghiêng
? Câu nói của bà Triệu có ý nghĩa gì
( ý chí bất khuất, kiên quyết đấu tranh giàng độc lập DT)
- GV giảng theo SGK
? Em có nhận xét gì về cuộc khởi nghĩa bà Triệu
( Cuộc khởi nghĩa lan rộng làm cho quân Ngô khiếp sợ )
? Vì sao cuộc khởi nghĩa thất bại
( Lực lượng chênh lệch, quân Ngô mạnh nhiều kế hiểm độc.)
? ý nghĩa cuộc khởi nghĩa
- HS quan sát kênh hình 46
? Gọi HS đọc bài ca dao, liên hệ nhân dân ghi nhớ công ơn bà triệu
- GVKL: Do ách thống trị tàn bạo của quân Ngô, bà Triệu đã lãnh đạo nhân dân
chống lại, xong vì lực lượng quá chênh loch, quân Ngô lại lắm mưu nhiều kế,
nên khởi nghĩa thất bại
- GVCC bài: Sau thất bại của cuộc kháng chiến chống quân Hán, nước ta lại bị
PK phương Bắc thống trị, dưới ách thống trị của ngoại bang, nhân dân ta vẫn
vươn lên tạo ra những chuyển biến về kinh tế, xã hội và văn hoá để duy trì cuộc
sống và nuôi dưỡng ý chí giàng độc lập DT
* Về xã hội:
- Từ thế kỷ I -> VI người Hán thâu tóm quyền lực về tay mình, trực tiếp nắm đến cấp huyện, xã hội phân hoá sâu sắc hơn
* Về văn hoá:
- ở các quận nhà Hán
mở trường học dạy chữ Hán, nho giáo, phật giáo ,đạo giáo, luật lệ phong tục Hán vào nước ta
- Nhân dân ta vẫn sử dụng tiếng nói của tổ tiên, sinh hoạt theo nép sống, phong tục của mình ( nhuộm răng, ăn trầu, làm bánh trưng, bánh dày)
- Nhân dân học chữ Hán theo cách đọc của riêng mình
2/ Cuộc khởi nghĩa
bà Triệu (248)
a- Nguyên nhân: Do ách thống trị tàn bạo của quân Ngô
b- Diễn biến:
- Ta: Năm 248 khởi nghĩa ở Phú Điền (Hậu Lộc –T.Hoá),
bà Triệu lãnh đạo nghĩa quân đánh quân Ngô ở Cửu Chân, đánh khắp Giao Châu
- Giặc: Huy động lực lượng vừa đánh vừa mua chuộc, chia rẽ nội bộ của ta
c- ý nghĩa: Khởi nghĩa tiêu biểu cho ý chí quyết giành lại độc lập của dân tộc ta
Trang 94/ Củng cố,kiểm tra đánh giá:
? Hãy trình bày lại diễn biến cuộc khởi nghĩa Bà Triệu ?
* Bài tập: (bảng phụ)
Khoanh tròn vào những câu em cho là đúng
Nguyên nhân thất bại của cuộc khởi nghĩa bà Triệu
A Lực lượng quá chênh lệch
B Nhà ngô dùng nhiều mưu kế hiểm độc
C Cả hai ý trên
5/Ra bài tập và hướng dẫn học bài
- Học thuộc bài
- Ôn các bài 17, 18, 19, 20
- Chuẩn bị giờ sau làm bài tập lịch sử
6 Rút kinh nghiệm :
LÀM BÀI TẬP LỊCH SỬ I/ Mục tiêu:
1/ Kiến thức: Giúp HS giải 1số bài tập phần lịch sử VN nhằm khắc sâu kiến thức về:
- Sự xuất hiện của người tối cổ trên đất nước ta
- Các giai đoạn p.triển của người nguyên thuỷ
- Đời sống của người nguyên thuỷ
- Những chuyển biến về kinh tế, xã hội của người nguyên thuỷ
- Sự ra đời của nhà nước Văn Lang, Âu Lạc
- Nguyên nhân sụp đổ của nhà nước Âu Lạc
2/ Kỹ năng: Chỉ bản đồ, lược đồ, nhận xét, so sánh…
3/ Thái độ: Tự hào về nguồn gốc và tinh thần đấu tranh bảo vệ đất nước của ông cha ta
IIChuẩn bị :
1.Thầy: Hệ thống các dạng bài tập, lược đồ VN, bảng phụ
2 Trò: Nắm vững các kiến thức đã học
III/ Phần thể hiện trên lớp:
1/ ổn định tổ chức
2/ Kiểm tra đầu giờ
2.1 Hình thức kiểm tra: 15phút
2.2 Nội dung kiểm tra:
* Câu hỏi: Hã trình bày diễn biến , ý nghĩa của cuộc khởi nghã Bà Triệu năm 248 ?
* Đáp án: - Học sinh trìng bày diễn biếnqua bản đồ
- ý nghĩa: Khởi nghĩa tiêu biểu cho ý trí quyết giành lại độc lập của dân tộc ta
3/ Bài mới
3.1 Nêu vấn đề: “ Dân ta phải biết sử ta ……… nước nhà VN” Chính vì vậy thế hệ chúng ta ngày nay phải cố gắng
nỗ lực học tập, phải hiểu lịch sử nước nhà….Bài hôm nay sẽ giúp các em điêù đó
*Hoạt động 1:
- GV treo lược đồ VN, yêu cầu HS
lên bảng xác định thời gian, địa điểm
của người tối cổ, người tinh khôn (ở
2giai đoạn) trên đất nước ta
- Công cụ sản xuất của người nguyên
thuỷ ở các giai đoạn, người tối cổ,
người tinh khôn ở giai đoạn đầu, giai
1/ Bài tập 1:
2/ Bài tập2: Hãy đánh dấu X vào ô trống đầu câu mà em cho
là đúng
Chế độ thị tộc mẫu hệ lấy ngừơi mẹ lớn tuổi đức độ, có nhiều công lao với thị tộc làm chủ vì những lí do sau đây Phụ nữ bấy giờ đông hơn nam giới
Trang 10đoạn p.triển.
- GV đọc bài tập
- HS thảo luận - đưa ra ý kiến
- GV nhận xét, KL
- GV treo bảng phụ
- HS đọc bài tập
- HS thảo luận -> kết quả
- GVnhận xét, KL
- GV treo lược đồ bộ máy nhà nước
Văn Lang
? Em hãy thuyết minh về bộ máy nhà
nước Văn Lang
- 2 HS thuyết minh, -> nhận xét
- GVKL
-GV đọc bài tập - HS suy nghĩ làm
bài - GVKL
Gọi HS trình bày
? Nội dung cơ bản đời sống vật chất
của cư dân Văn Lang
? So sánh nhà nước Âu Lạc với nhà
nước Văn Lang để tìm ra sự giống
nhau về tổ chức, khác nhau về tính
chất nhà nước
( HĐ nhóm- 5’)
- Đại diện nhóm trình bày – nhận xét
- GVKL
? Hãy trình bày lại diễn biến của cuộc
khởi nghĩa hai bà Trưng
Lúc này đàn ông ít hơn lao động
Người phụ nữ giữ vai trò quan trọng trong việc hái lượm, trồng trọt, chăn nuôi, đảm bảo cuộc sống cho gia đình và thị tộc *
Đàn ông thường phải đi săn thú rừng nên ít có mặt ở nhà 3/ Bài tập3: Theo em nhà nước Văn Lang ra đời để giải quyết những yêu cầu gì của xã hội
A/ Tập trung sức mạnh của các bộ lạc để đắp đê chống lũ lụt, đào kênh ngòi chống hạn, chống úng để bảo vệ mùa màng và xóm làng
B/ Để có sực mạnh chống trả các bộ lạc khác đến xâm lấn cướp bóc
C/ Cần phải có một tổ chức chặt chẽ cao hơn bộ lạc để quản
lí điều hành xã hội tốt hơn
D/ Tất cả các yêu cầu trên * 4/ Bài tập 4:
5/ Bài tập 5:
ý thức cộng đồng của cư dân Văn Lang được hình thành bởi các lí do sau
A/ Các bộ lạc, làng, chiềng chạ…cùng nhau làm thuỷ lợi, chế ngự thiên nhiên để bảo vệ mùa màng
B/ Thông qua các tổ chức lễ hội, họ gần giũ thân thiết hiểu biết nhau hơn
C/ Các bộ lạc chiềng chạ, cùng nhau chung sức, chung lòng, chống trả các cuộc xâm lược của kẻ thù
D/ Hội tụ đủ cả 3 yếu tố trên
6/ Bài tập 6:
7/ Bài tập 7:
Chính quyền đô hộ sát nhập đất đai Âu lạc vào lãnh thổ của nhà Hán, làm như vậy là để
A/ Nhằm giúp đỡ dân ta tổ chức lại bộ máy chính quyền B/ Làm như vậy để đất đai rộng rãi dễ làm ăn
C/Thôn tính đất nước ta về lãnh thổ vàchủ quyền.*
D/ Ko nhằm mục đích nào cả
8/ Bài tập 8:
Dựa vào 4 câu thơ sau:
“ Một xin rửa sạch quân thù
……….sở công lênh này”
Hãy viết thành 1 đoạn văn xuôI nói rõ nguyên nhân, mục tiêu của cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng
4/ Củng cố:
- GV khắc sâu kiến thức qua các bài tập
5/ Hướng dẫn học bài
- Ôn tập kiến thức đã học
- Chuẩn bị giờ sau kiểm tra 1 tiết
6 / Rút kinh nghiệm :