Toùm laïi, thôøi Guùp ta ñaõ ñònh hình vaên hoaù truyeàn thoáng AÁn Ñoä vôùi nhöõng toân giaùo lôùn vaø nhöõng coâng trình kieán truùc, töôïng, nhöõng taùc phaåm vaên hoïc tuyeät vôøi, l[r]
Trang 1 Thieõn nhieõn vaứ ủụứi soỏng cuỷa con ngửụứi.
a.Thiên nhiên
- Hy Laùp, Roõma naốm ụỷ ven bieồn ẹũa Trung Haỷi
+ Thuaọn lụùi: Coự bieồn, nhieàu haỷi caỷng, giao thoõng treõn bieồn deó daứng, ngheà
haứng haỷi sụựm phaựt trieồn
+ Khoự khaờn: ẹaỏt ớt vaứ xaỏu, neõn chổ thớch hụùp loaùi caõy laõu naờm, do ủoự lửụng
thửùc thieỏu luoõn phaỷi nhaọp
b Đời sống của con người
- Vieọc coõng cuù baống saột ra ủụứi coự yự nghúa: Dieọn tớch troàng troùt taờng, saỷn xuaỏt thuỷ coõng vaứ kinh teỏ haứng hoaự tieàn teọ phaựt trieồn.=>Hi Lạp,Roma trở nên giàu mạnh
Nhử vaọy, cuoọc soỏng ban ủaàu cuỷa cử daõn ẹũa Trung Haỷi laứ: sụựm bieỏt buoõn baựn,
ủi bieồn vaứ troàng troùt
Thũ quoỏc ẹũa Trung Haỉ
a.Thị quốc
- Nguyên nhân ra đời: tỡnh traùng ủaỏt ủai phaõn taựn nhoỷ vaứ cử daõn soỏng baống ngheà thuỷ coõng vaứ thửụứng nghieọp neõn không có điều kiện tập trung đông dân c
- Toồ chửực cuỷa thũ quoỏc : Veà ủụn vũ haứnh chớnh laứ moọt nửụực,ứ chuỷ yeỏu là thành thị với một vựg đất trồng trọt xung quanh Thaứnh thũ coự laõu ủaứi, phoỏ xaự, saõn vaọn ủoọng vaứ beỏn caỷng
b.Thị quốc Aten
-Thể chế dân chủ ở Atàenđược hỡnh thành thông qua bầu cử
-coõng daõn ủeàu ủửụùc phaựt bieồu vaứ bieồu quyeỏt nhửừng coõng vieọc lụựn cuỷa quoỏc gia
=>tớnh dân chủ đạt đến đỉnh cao thời cổ đại
- Baỷn chaỏt cuỷa neàn daõn chuỷ coồ ủaùi ụỷ Hy Laùp, Roõma: ẹoự laứ neàn daõn chuỷ chuỷ noõ, dửùa vaứo sửù boực loọt thaọm teọ cuỷa chuỷ noõ ủoỏi vụựi noõ leọ
Vaờn hoaự coồ ủaùi Hy Laùp vaứ Roõma
Trang 2a Lịch và chữ viết
- Lịch: cư dân cổ đại Địa Trung Hải đã tính được một năm có 365 ngày và 1/4 nên họ định ra một tháng lần lượt có 30 và 31 ngày, riêng tháng hai có 28 ngày Dù chưa thật chính xác nhưng cũng rất gần với hiểu biết ngày nay
- Chữ viết: Páht minh ra hệ thống chữ cái A, B, C, … lúc đầu có 20 chữ cái, sau thêm 6 chữ nữa để trở thành hệ thống chữ cái hoàn chỉnh như ngày nay
- Ý nghĩa của việc phát minh ra chữ viết: đây là cống hiến lớn lao của cư dân địa Trung hải cho nền văn minh nhân loại
b Sự ra đời của khoa học
Chủ yếu các lĩnh vực: toán, lý, sử, địa
- Khoa học đến thời Hy lạp, Rôma mới thực sự trở thành khoa học vì có độ chính xác của khoa học, đạt tới trình độ khái quát thành định lý, lý thuyết và nó được thực hiện bởi các nhà khoa học có tên tuổi, đặt nền móng cho ngành khoa học đó
c Văn học
- văn học dan gian được tập hợp, ghi chép lại
- Chủ yếu là kịch (kịch kèm theo hát)
- Một số nhà viết kịch tiêu biểu như Sô phốc, Ê-sin, …
- Giá trị của các vở kịch: Ca ngợi cái đẹp, cái thiện và có tính nhân đạo sâu sắc
d Nghệ thuật
- Nghệ thuật tạc tượng thần và xây đền thờ thần đạt đến đỉnh cao
TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN
Chế độ phong kiến thời tần - Hán
a Sự hình thành nhà Tần - Hán:
- Năm 221 - TCN, nhà Tần đã thống nhất Trung Quốc, vua Tần tự xưng là Tần Thuỹ Hoàng
- Lưu Bang lập ra Nhà Hán 206 - 220 TCN
Đến đây chế độ phong kiến Trung Quốc đã được xác lập
b Tổ chức bộ máy nhà nước thời Tần - Hán
- Ở TW: Hoàng đế có quyền tuyệt đối, bên dưới có thừa tướng, thái uý cùng
Trang 3các quan văn, võ.
- Ở địa phương: Quan thái thú và Huyện lệnh (Tuyển dụng quan lại chủ yếu là hình thức tiến cử)
- Chính sách xâm lược của nhà Tần - Hán: xâm lược các vùng xung quanh, xâm lược Triều Tiên và đất đai của người Việt cổ
Sự phát triển chế độ phong kiến dưới thời Đường
a Về kinh tế:
+ Nông nghiệp: chính sách quân điền, áp dụng kỹ thuật canh tác mới, chọn giống … dẫn tới năng suất tăng
+ Thủ công nghiệp và thương nghiệp phát triển thịnh đạt: có các xưởng thủ công (tác phường) luyện sắt, đóng thuyền
Kinh tế thời Đường phát triển cao hơn so với các triều đại trước
b Về chính trị
- Từng bước hoàn thiện chính quyền từ TW xuống địa phương, có chức Tiết độ sứ
- Tuyển dụng quan lại bằng thi cử (bên cạnh cử con em thân tín xuống các địa phương)
- Mâu thuẫn xã hội dẫn đến khởi nghĩa nông dân thế kỷ X khiến cho nhà Đường sụp đổ
Trung Quốc thời Minh - Thanh
a Sự thành lập nhà Minh
- Nhà Minh thành lập (1638 - 1644), người sáng lập là chu Nguyên Chương
Sự phát triển kinh tế dưới triều Minh: Từ thế kỷ XVI đã xuất hiện mầm mống kinh tế TBCN:
+ Thủ công nghiệp: xuất hiện công trường thủ công, quan hệ chủ - người làm thuê
+ Thương nghiệp phát triển thành thị mở rộng và phồn thịnh
- Về chính trị: Bộ máy Nhà nước phong kiến ngày càng tập quyền Quyền lực
ngày cáng tập trung trong tay nhà vua
Trang 4- Mở rộng bành trướng ra bên ngoài trong đó có sang xâm lược đại Việt nhưng đã thất bại nặng nề
d nhà Thanh(1644-1911):
- Đối nội: Aùp bức dân tộc, mua chuộc địa chủ người Hán
- Đối ngoại: thi hành chính sách "bế quan toả cảng"
Chế độ phong kiến Nhà Thanh sụp đổ năm 1911
Văn hoá Trung quốc
a Tư tưởng:
- Nho giáo giữa vai trò quan trọng trong hệ tư tưởng phong kiến công cụ tinh thần bảo vệ chế độ phong kiến- Phật giáo cũng thịnh hành nhất là thời Đường
b Sử học:
Tư Mã Thiên với bộ sử ký
c Văn học:
+ Thơ phát triển mạnh dưới thời Đường
+ Tiểu thuyết phát triển mạnh ở thời Minh - Thanh
d Khoa học kỹ thuật: Đạt được nhiều thành tựu trong lĩnh vực hàng hải, nghề
in làm giấy, gốm, dệt, luyện sắt và kỹ thuật phục vụ cho chế độ phong kiến
h Kiến trĩc
đạt được những thành tựu nổi bật với những cơng trình như : Vạn lí trường thành, cung điện cổ kính những bức tượng phật sinh động
Ấn Độ THỜI PHONG KIẾN
Thời kỳ các quốc gia đầu tiên
- Khoảng 1500 năm TCN ở đồng bằng sông Hnằg đã hình thành một số nước, thường xảy ra tranh giành ảnh hưởng nhưng mạnh nhất là nước Magađa
- Vua mở nước là Bimbisara, nhưng kiết xuất nhất (vua thứ 11) là Asôca (thế kỷ III TCN)
+ Đánh dẹp các nước nhỏ thống nhất lãnh thổ
+ Theo đạo Phật và có công tạo điều kiện cho đạo Phật truyền bá rộng khắp Ông cho dựng nhiều "cột Asôca"
Trang 5 Thời kỳ vương triều Gúpta và sự phát triển của văn hoá truyền thống
Ấn Độ
Quá trình hình thành và vai trò về mặt chính trị:
- Đầu công nguyên, miền Bắc Ấn Độ được thống nhất - nổi bật vương triều Gúpta (319 -467), Gúpta đã thống nhất miền Bắc Ấn Độ, làm chủ gần như toàn bộ miền trung Ấn Độ
- Về văn hoá dưới thời Gúpta
- + Đạo Phật: Tiếp tục được phát triển truyền bá khắp Ấn Độ và truyền ra nhiều nơi Kiến trúc Phật giáo phát triển (Chuà Hang, tượng phật bằng đá)
+ Đạo Ấn Độ hay đạo Hinđu ra đời và phát triển, thờ 3 vị thần chính: Thần Sáng tạo, Thần Thiện, Thần Aùc Các công trình kiến trúc thờ thần cũng được xây dựng
+ Chữ viết: từ chữ viết cổ Brahmi đã nâng lên, sáng tạo và hoàn chỉnh hệ chữ sanskrit Văn học cổ điển Ấn Độ - văn học Hinđu, mang tinh thần và triết lý Hinđu giáo rất phát triển
Tóm lại, thời Gúp ta đã định hình văn hoá truyền thống Ấn Độ với những tôn giáo lớn và những công trình kiến trúc, tượng, những tác phẩm văn học tuyệt vời, làm nền cho văn hoá truyền thống Ấn Độ có giá trị văn hoá vĩnh cửu
- Người Ấn Độ đã mang văn hoá, đặc biệt là văn hoá truyền thống truyền bá ra bên ngoài mà Đông Nam Á là ảnh hưởng rõ nét nhất Việt Nam củng ảnh hưởng của văn hoá Ấn Độ (tháp Chàm, đạo Phật, đạo Hinđu)
Sự phát triển của lịch sử và văn hoá truyền thống trên toàn lãnh thổ Ấn
Độ.
- Đến thế kỷ VII, Ấn Độ lại rơi vào tình trạng chia rẽ, phân tán Nổi lên vai trò của Pala ở vùng Đông Bắc và nước Palava ở Miền Nam
Trang 6- Về văn hoá, mỗi nước lại tiếp tục phát triển sâu rộng nền văn hoá riêng của mình trên cơ sở văn hoá truyền thống Ấn Độ => đa d ạng,phong ph u
- Văn hoá Ấn Độ thế kỉ VII - XII phát triển sâu rộng trên toàn lãnh thổ và có ảnh hưởng ra bên ngoài
Vương triều Hồi giáo Đê li à v
- Hoàn cảnh ra đời: Do sự phân tán đã không đem lại sức mạnh thống nhất để chồng lại cuộc tấn công bên ngoài của người Hồi giáo gốc Thổ
- Quá trình hình thành: 1206 người Hồi giáo chiếm vào đất Ấn Độ lập nên vương quốc Hồi giáo Ấn Độ gọi tên là Đêli
- Chính sách thống trị: truyền bá, áp đặt Hồi Giáo, tự dành cho mình quyền ưu tiên ruộng đất, địa vị trong bộ máy quan lại
- Về tôn giáo, thi hành chính sách mềm mỏng, song xuất hiện sự phân biệt tôn giáo
- Về văn hoá, văn hoá Hồi giáo được du nhập vào Ấn Độ
- Về kiến trúc, xây dựng một ốs công trình mang dấu nấ kiến trúc Hồi giáo, xây dựng kinh đô Đê li trở thành một thành phố lớn nhất thế giới
- Vị trí của Vương triều Đê li:
+ Bước đầu tạo ra sự giao lưu văn hoá Đông - Tây
+ Đạo Hồi được truyền bá đến một số nước trong khu vực Đông Nam Á
Vương triều Môgôn
- Năm 1398 thủ lĩnh - Vua Ti-mua Leng theo dòng dõi Mông Cổ tấn công Ấn Độ, đến năm 1526 lập ra Vương triều Mô-gôn
- Các ông vua đều ra sức củng cố theo hướng Ấn Độ hoá xây dựng đất nước, đưa Ấn Độ bước phát triển mới dưới thời vua Acơba (1556 - 1605)
- Giai đoạn cuối do những chính sách thống trị hà khắc của giai cấp thống trị, Ấn Độ lâm vào khủng hoảng
- Ấn Độ đứng trước thách thức xâm lược của thực dân phương Tây (Bồ Đào Nha và Anh)