Đồng hóa là chính sách của bọn thống trị nước ngoài nhằm xóa bỏ văn hóa truyền thống của dân tộc bị cai trị ,bắt dân tộc đó phải làm theo dân tộc mình.. GV chốt ý: Phong kiến TQ đã t[r]
Trang 1BÀI 15: THỜI BẮC THUỘC VÀ CÁC CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH
ĐỘC LẬP DÂN TỘC (từ thế kỷ II TCN đến đầu thế kỉ X)
I.Mục tiêu bài học
Sau khi học xong bài này HS có thể:
1 Về kiến thức
- Trình bày được thời kỳ Bắc thuộc về: thời gian, quá trình ?
- Đánh giá được mục đích cai trị của phong kiến phương bắc
2 Về kỹ năng
Bồi dưỡng kỹ năng liên hệ giữa nguyên nhân và kết quả, chính trị với kinh tế, văn hóa, xã hội
3 Về thái độ: giáo dục lòng yêu nước cho HS, HS hiểu đưuọc rõ hơn về thời kỳ này trong lịch sử dân tộc
II.Tài Liệu và thiết bị dạy học
-III.Vào bài mới
Từ khi thành lập, các triều đại Trung Quốc luôn cho mình là trung tâm,
họ luôn nhồi nhét vào đầu óc người TQ cái tư tưởng sô vanh “đại dân tộc” cái chủ nghĩa “Trung Hoa trung tâm” Vì thế, họ luôn coi các dân tộc xung quanh mình là Man – Di – Mọi – Rợ
Các em có nghe đến tên Man Nương bao giờ chưa?
- Man- Trong từ Man Nam(tên mà người TQ dành cho các dân tộc ở phía nam trung nguyên)
- Nương - trong tiếng Hán nghĩa là cô gái ghép 2 từ này ta hiểu rằng
“Man Nương” chính là cô gái phương nam
Trang 2+ Quay trở lại, thời kỳ bắc thuộc được tính từ năm 179 TCN với sự thất bại của An Dương Vương chống lại nhà Triệu Mở đầu thời kỳ bắc thuộc hàng nghìn năm trên đất nước ta Kết thúc năm 938 với chiến thắng của ai? trên sông Bạch Đằng? đó là chiến thắng của Ngô Quyền chấm dứt thời kì bắc thuộc, mở ra một kỷ nguyên mới kỷ nguyên độc lập dân tộc,
tự chủ
Vậy , để tìm hiểu rõ hơn về thời bắc thuộc chúng ta đi vào tìm hiểu bài ngày hôm nay
Hoạt động của giáo viên Kiến thức cơ bản
Hoạt động 1: Cả lớp- cá nhân
- GV giảng giải:Năm 179 TCN Triệu
đà xâm lược Âu lạc, từ đó nước ta lần
lượt bị phong kiến TQ đô hộ: từ
Triệu, Hán, Tùy, Đường đô hộ đất
nước Âu Lạc bị chia thành các quận
huyện nhỏ,
+ Nhà triệu chia nước ta thành 2
quận: => Giao chỉ(bắc bộ ngày nay)
Cửu chân(Thanh-Nghệ - Tĩnh)
sát nhập vào quốc gia Nam Việt
+ Nhà Hán chia nước ta thành 3
quận nằm trong bộ Giao Chỉ cùng
với 6 quận của TQ
+ Từ sau khi lật đổ chính quyền Hai
Bà Trưng năm 43, chính quyền đô
hộ cử quan lại xuống cai trị tới tận
I Chế độ cai trị của các triều đại phong kiến phương bắc và những chuyển biến trong kinh tế văn hóa, xã hội Việt Nam
1 Chế độ cai trị a,tổ chức bộ máy cai trị
- Chia nhỏ nước ta thành các quận huyện, cử quan lại cai trị tới cấp huyện
-
Trang 3cấp huyện(trực tiếp cai trị).
- GV hỏi: Các triều đại phong kiến
TQ chia nhỏ nước ta nhằm mục đích
gì?
- HS đọc SGK và trả lời câu hỏi
- GV chốt ý: để phục vụ cho âm
mưu và thủ đoạn cai trị “dùng người
việt trị người việt” âm mưu sát
nhập đất Âu Lạc vào bản đồ TQ
- Âm mưu dùng người việt trị người việt
- Sát nhập đất Âu Lạc vào đất TQ
Hoạt động 2:Cả lớp
- GV hỏi: Những chính sách về kinh
tế được thể hiện như thế nào?
- HS: suy nghĩ và trả lời
- GV chốt ý: chính sách tô thuế của
chính quyền đô hộ rất nặng, làm cho
trăm họ xác xơ, người nông dân bị
phá sản, nhiều người phải bán mình,
bán vợ con cho tầng lớp thống trị để
biến thành nô tỳ Chính quyền đô hộ
độc quyền Muối và Sắt Đây là hai
sản phẩm thiết yếu trong cuộc sống
của người dân
b, chính sách bóc lột về kinh tế và đông hóa về văn hóa
- Bóc lột và cống nạp nặng nề
- Quan lại lợi dụng ra sức để làm giàu
- cướp ruộng đất và cưỡng bức nhân dân ta
- Độc quyền Muối và sắt
Trang 4GV hỏi: chính sách về văn hóa được
thể hiện ở những mặt nào?mục đích
của những chính sách đó
- HS suy nghĩ trả lời các chính sách
về văn hóa - Mục đích là nhằm đồng
hóa nhân dân ta
GV giải thích khái niệm “Đồng hóa”
Đồng hóa là chính sách của bọn
thống trị nước ngoài nhằm xóa bỏ
văn hóa truyền thống của dân tộc bị
cai trị ,bắt dân tộc đó phải làm theo
dân tộc mình
GV chốt ý: Phong kiến TQ đã thực
hiện chính sách đồng hóa văn hóa
triệt để bằng cách đưa giáo lý nho
giáo, chữ hán, đưa người hán sang
sống cùng người việt áp đặ hôn nhân
giữa người Việt – Hán nhằm đồng
hóa nhân dân ta về mặt giống nòi Áp
dụng luật pháp hà khắc và thằng tay
đàn áp các cuộc khởi nghĩa của nhân
dân ta?
GV: Các em có biết Nho giáo có
nguồn gốc từ đâu không?
Nho giáo ra đời ở TQ, Do Khổng Tử
sáng lập ra Từ thời Tây Hán, Nho
Về văn hóa:
- Đưa Nho giáo vào nước ta
- Đưa chữ Hán và tiếng Hán ,bắt nhân dân ta phải học
- Áp dụng các luật pháp hà khắc, thẳng tay đàn áp các cuộc khởi nghĩa của nhân dân ta
Trang 5giáo đã được du nhập vào Âu Lạc để
làm công cụ nô dịch và đồng hóa
Nhân dân ta, Nho giáo là sự tổng hợp
của những tư tưởng triết lý trong Tứ
thư,(Luân ngữ, Đại học, trung dung,
Mạnh Tử) Ngũ kinh.(Thư, dịch, Lễ,
Xuân thu)
Nho giáo dạy con người ta tam
cương(đạo cha – con, vua – tôi, đạo
vợ -chồng) và ngũ thường(Nhân,
nghĩa, lễ ,trí ,tín) Tuy nhiên, hệ
thống chữ hán và Nho giáo chỉ đến
với tầng lớp cai trị ở cấp xã , huyện,
không vào được đời sống nhân dân
- Chính quyền đô hộ thảng tay đàn áp
các cuộc đấu tranh của nhân dân ta
cá luật pháp như xẻo mũi, thích chữ
vào mặt đối với những người chống
đối ví dụ như, sau khi đàn áp cuộc
khởi nghĩa của Hai Bà Trưng Năm
43, Mã Viện giết hàng vạn dân Lac
Việt, hơn 300 thủ lĩnh việt bị đày
sang TQ
Hoạt động 4: Cả lớp và cá nhân
GV: yêu cầu học sinh so sánh kinh tế
nước ta so với thời kỳ Văn Lang –
2, những chuyển biến về kinh tế, văn hóa, xã hội
* Về kinh tế:
Trang 6Âu Lạc?
-HS suy nghĩ rồi trả lời
GV chốt: Từ những chính sách cai trị
của Pk TQ, nền kinh tế nước ta có
những bước chuyển biến đáng kể: Kỹ
thuật rèn sắt ngày càng phát triển,
việc khai thác vàng bạc châu báu
ngày càng phát triển
- Hệ thống các đường giao thông
được hình thành, nhằm phục vụ cho
việc khai thác
+ Trong nông nghiệp:
- Công cụ lao động bằng sắt được sử dụng phổ biến
- Công cuộc khai hoang được
mở mang
- Hệ thống thủy lợi được phát triển
+ Thủ công nghiệp và thương nghiệp
có những bước phát triển đáng kể + Đường giao thông thủy, bộ được
mở rộng
Hoạt động 5:
GV: yêu cầu HS đọc SGK để thấy
được trong bối cảnh chính quyền đô
hộ ra sức thực hiện âm mưu đồng hóa
văn hóa thì văn hóa dân tộc ta phát
triển thế nào?
* Về văn hóa – xã hội
- Một mặt ta tiếp thu được những mặt tích cực của văn hóa TQ như hệ thông văn tự, ngôn ngữ
- Bên cạnh đó, nhân dân ta vẫn giữ được các giá trị văn hóa truyền thống
Trang 7HS theo dõi sách và trả lời.
GV: Nhân dân ta vẫn giữ được các
nét văn hóa truyền thống bảo tồn
được nét đẹp văn hóa truyền thống
của dân tộc
Có thể nói, trong qus trình bắc
thuộc , đã diễn ra quá trình giao lưu
và tiếp biến văn hóa Việt – Trung
Văn hóa Việt Nam đã tiếp thu những
giá trị tốt đẹp của văn hóa TQ, biến
tấu nó thành của mình, hòa nhập
nhưng không hòa tan Điều này thể
hiện sự thất bại của pk TQ trong âm
mưu đồng hóa dân tộc ta
Ví dụ: Về chữ viết, Người Hán đưa
chữ Hán vào nước ta, bắt nhân dân ta
phải học chữ Hán Nhưng ta đã mượn
hệ thống chữ Hán và sáng tạo ra
ngôn ngữ cho riêng mình(đó là chữ
Nôm)
GV: về mặt xã hội, mặc dù các triều
đai pk TQ đã thực hiện hàng loạt các
âm mưu và thủ đoạn, tổ chức cại trị
đến tận hương xã, nhưng không thể
xâm nhập được vào hệ thống làng xã
của người việt Vì thế, làng xóm trở
thành nơi xuất phát của các cuộc đấu
của dân tộc: Nhuộn răng đen, ăn trầu, làm bánh trưng, bánh dày tôn trọng phụ nữ
-> nhân dân ta không bị đồng hóa
* Về quan hệ xã hội:
+ quan hệ giữa chính quyền đô hộ với nhân dân thường xuyên căng thẳng
- Các cuộc đấu tranh của nhân dân liên tục nổ ra
Trang 8tranh giành độc lập dân tộc.
Bài tập củng cố: HS về nhà trả lời câu hỏi
Tại sao sau hơn 1000 năm bắc thuộc, nước ta vẫn giành được độc lập?