Giáo trình Kỹ năng thi hành án dân sự (Phần nghiệp vụ): Phần 1

M ột số vấn đề chung về th i hành quyết định áp dụng. biện pháp khẩn cấp tạm thòi của Tòa án 532 II.[r]

HỌC VIỆN T ư PHÁP

TS LÊ THU HÀ (Chủ biên)

HVTP

III II

H i I I I III I 1 I I

GIÁO TRÌNH

KỸ NÂNG THI HÀNH ÂN

DÂN Sự

(PHẦN NGHIỆP VỤ)

TÁI BẢN có SỬA CHỮA, Bổ SUNG

MÃ SÒ: TPG/K - 12 - 10

HỌC VIỆN Tư PHÁP• «

TS LẺ THU HÀ (C hủ b iê n )

GIÁO TRÌNH

KỸ NĂNG THI HÀNH ÁN

DÂN Sự

(PHẨN NGHIỆP VỤ)

TÁI BẢN CÓ SỬA CHỮA, Bổ SUNG

I CHỦ BIÊN:

TS Lê Thu Hà

II TẬP THỂ TÁC GIÀ:

CN Phạm Quang Dũng ThS Lê Thị Kim Dung ThS Lê Thị Hương Giang ThS Nguyễn Thị Hương Giang

CN Trần V iết Hải

CN Nguyễn Bích Hạnh

TS Bùi T hị Huyền

CN Nguyễn Văn Lạng ThS Bùi Nguyễn Phương Lê ThS Lại Thị Bích Ngà

ThS Cao T hị Kim T rinh

TS Trần Thanh Phương ThS Nguyễn Thị Phíp ThS Bùi Công Quang ThS Lê Anh Tuấn

LỜI GIỚI THIỆU

Sau hai năm phát hành, cuốn Giáo trìn h Kỹ năng th i hành án dân sự được xuất bản vào tháng 5/2010 đã nhận được những phản hồi tích cực từ học viên các lớp đào tạo nghiệp vụ th i hành án, các giảng viên tham gia giảng dạy và đặc biệt là các Chấp hành viên

từ các cơ quan th i hành án ở các địa phương và những người làm công tác nghiên cứu Tuy nhiên, do được biên soạn vào thời điểm Luật Thi hành án dân sự năm 2008 mối có hiệu lực pháp luật, hệ thống văn bản hướng dẫn th i hành chưa đầy đủ nên nhiều nội dung trong cuốn Giáo trình vẫn còn sử dụng một sô văn bản hướng dẫn th i hành theo Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 2004 Để đảm bảo châ't lượng của cuốn Giáo trình, trong lần tá i bản này, Học viện Tư pháp đã tiến hành chỉnh sửa một số chương có liên

quan trực tiếp đến sự thay đổi của văn bản hướng dẫn th i hành Luật Thi hành án dân sự

Giáo trìn h Kỹ năng th i hành án dân sự tá i bản tiếp tục được

in làm hai tập Tập I là phần chung và tập I I là phần nghiệp vụ Học viện Tư pháp xin trân trong giới thiệu cùng bạn đọc

H à N ộ i, th á n g 10 n ă m 2012

HỌC V IỆ N T Ư P H Á P

MỤC LỤC

L ờ i g iớ i th iệ u

Chương 1

PH ÂN T ÍC H BẢN ÁN ,

I Nhận thức chung về bản án, quyết định được th i hành 17

II Kỹ năng phân tích bản án, quyết định của Tòa án 26 III Kết quả của việc phân tích bản án, quyết định của

Chương 2

NH ẬN BẢN ÁN, Q UYẾT Đ ỊN H ,

N H Ậ N ĐƠN YÊU C Ẩư T H I H A N H ÁN,

RA QUYẾT Đ ỊN H T H I H À N H ÁN 36

I Nhận bản án, quyết cạnh, nhận đơn yêu cảu th i

hành án

Chương 3

THÔNG BÁO VỂ T H I H À N H Á N 85

II Văn bản thông báo 89

V I Thực hiện thông báo về th i hành án trong một số

V II Nghĩa vụ, trách nhiệm và vấn đề xử lý vi phạm

V III Chi phí thông báo về th i hành án 128

Chương 4

XÁC M IN H Đ IỂ U K IỆ N T H I H À N H ÁN 132

I Những vấn đề chung về xác m inh tro rg th i hành án

II Kỹ năng chung về xác m inh điều kiện th i hành án 144 III Kỹ năng xác m inh trong một số trường hợp cụ thể 150

C hương 5

T ự NGUYÊN V À TH Ỏ A T H U Ậ N T H I H À N H ÁN # • # 167

II Thỏa thuận trong th i hành án 177 III Những yêu cầu đối vói Chấp hành viên trong việc

áp dụng biện pháp tự nguyện th i hành án, thỏa thuận th i

Chương 6

CÁC B IỆ N PH ÁP BẢO Đ Ả M T H I H À N H ÁN 191

I M ột sô" vấn đề chung về biện pháp bảo đảm 291

Chương 7

B IỆ N PHÁP CƯỠNG CHẾ T H I H À N H ÁN 214

I Một sô vấn đề chung về cưỡng chê th i hành án 214

II Trình tự, thủ tục và thực hiện cưỡng chê th i hành án 220

C hương 8

G IAO N H ẬN , BẢO QUẢN, x ử LÝ V Ậ T CHỨNG,

T À I SẢN TRONG T H I H ÀN H Á N D Â N s ự 238

II Giao nhận vật chứng, tà i sản trong th i hành án

III Bảo quản vật chứng, tà i sản trong th i hành án

Chương 9

UỶ THÁC T H I H ÀN H ÁN DÂN s ự • 268

I Nguyên tắc ủy thác th i hành án dân sự 268

II Ưỷ thác trong một số trường hợp đặc biệt 273 III Phân loại uỷ thác th i hành án dân sự 275

IV Thẩm quyền ra Quyết định uỷ thác th i hành án

V Trình tự, thủ tục uỷ thác th i hành án dân sự 279

Chương 10

HOÃN, TẠ M Đ ÌN H C H Ỉ, Đ ÌN H C H Ỉ,

TR Ả ĐƠN YÊU CẦU T H I H À N H ÁN DÂN s ự 287

IV Trả đơn yêu cầu th i hành án 310

Chương 11

SOẠN TH ẢO V Ă N BẢN TRONG T H I H À N H ÁN DÂN s ự 316

II Kỹ năng soạn thảo văn bản th i hành án dân sự 328

Chương 12

K Ế T TH Ú C T H I H À N H Á N 348

I Khái niệm, ý nghĩa của kết thúc th i hành án 348

II Các trường hợp kết thúc th i hành án 350

III Thủ tục kết thúc việc th i hành án 3 5 7

Chương 13

CƯỠNG CHẾ T H I H À N H N G H ỈA v ụ t r ả T IE N

BẰNG B IỆ N PH ÁP K H Ấ U TR Ừ T IE N TRONG T À I K H O Ả N ; TH Ư H ổ i, x ử L Ý T IE N ,

G IẤ Y TỜ CÓ G IÁ CỦA NG Ư Ờ I P H Ả I T H I H ÀN H Á N 364

II Trình tự, thủ tục cưỡng chế th i hành án

III Một sô" lưu ý khi áp dụng biện pháp cưỡng chế

Chương 14

CƯỠNG CHẾ T H I H ÀN H ÁN BẰNG B IỆ N PHÁP TRỪ VÀO TH Ư N H ẬP CỦA NG ƯỜI P H Ả I T H I H À N H ÁN

I Điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chê trừ vào thu

nhập của người phải th i hành án

II Nguyên tắc áp dụng biện pháp trừ vào thu nhập của

người phải th i hành án

III Các loại thu nhập của ngươi phải th i hành án

IV T rình tự, thủ tục áp dụng biện pháp trừ vào thu

nhập của người phải th i hành án

Chương 15

CƯỠNG CHẾ BẰNG B IỆ N PH ÁP KÊ B IÊ N ,

X Ử LÝ T À I SẢN CỦA NG ƯỜI P H Ả I T H I H ÀN H ÁN ,

K Ê CẢ T À I SẢN ĐANG DO NG Ư Ờ I TH Ứ BA G IỬ

I Kê biên

II Đ ịnh giá tài sản kê biên

III Xử lý tà i sản kê biên

Chương 16

CƯỠNG CHẺ T H I H ÀNH N G H ĨA v ụ BUỘC CHUYỂN G IAO V Ậ T,

C H U YỂN G IAO QUYỂN T À I SẢN, G IÂ Y TỜ

I Cưỡng chê th i hành nghĩa vụ giao trả vật

II Cưỡng chê th i hành nghĩa vụ trả nhà, giao nhà

III Cưỡng chê trả giấy tò

381

381

382 384

387

396 396 434 447

475

476

490 501

IV Cưỡng chê th i hành nghĩa vụ chuyển giao quyền sử

Chương 17

CƯỠNG CHÊ T H I H À N H N G H ĨA v u•

BUÔC THƯC H IÊ N HOĂC KHÔ NG • # • • Đươc •

THƯC H IÊ N CÔNG V IẺ C N H Ấ T Đ IN H • « • • 513

II Trình tự, thủ tục cưỡng chê th i hành án 518

C hương 18

KỸ NẢNG T H I H ÀN H QUYẾT Đ ỊN H

Á P DƯNG B IÊ N PH ÁP K H Ẩ N CẤP TA M T H Ờ I# • •

I M ột số vấn đề chung về th i hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thòi của Tòa án 532

II Trình tự, thủ tục th i hành quyết định áp dụng biện

III Thủ tục th i hành quyết định thay đổi, áp dụng bổ

IV Thủ tục đình chỉ th i hành quyết định áp dụng biện

V Chi phí th i hành quyết định áp dụng biện pháp

T H I H À N H ÁN PH Á SẢN

I Một sô" vấn đề chung liên quan đến th i hành các

quyết định về phá sản

II Kỹ năng thực hiện các công việc k h i tham gia việc

phá sản

Chương 20

T H I HÀNH PHẦN T À I SẢN TRONG BẢN ÁN,

QUYẾT Đ ỊN H H À N H C H ÍN H CỦA TÒ A ÁN

I M ột sô" đặc điểm của th i hành phần tà i sản trong bản

án, quyết định hành chính

II Kỹ năng th i hành cụ thể

Chương 21

T H I H À N H ÁN LAO ĐỘNG

I M ột số vấn đề chung về th i hành án lao động

II Kỹ năng th i hành cụ thể

Chương 22

T H I HÀN H ÁN K IN H DO ANH, THƯƠNG M Ạ I

I Đặc thù của th i hành án kinh doanh, thương mại

II Kỹ năng th i hành cụ thể

Chương 23

T H I H ÀN H ÁN HÔN N H ÂN V À G IA Đ ÌN H

I Đặc điểm chung của việc th i hành án hôn nhân và gia đình

554

561

554

581

581 586

595 595 603

616 616 618

634

634

II Kỹ năng thi hành cụ thể 636

C hương 24

T H I H ÀN H ÁN TH Ừ A K Ế

I Những vấn đề chung

II Kỹ năng th i hành cụ thể

Chương 25

T H I H ÀN H Á N PH ẦN T IE N , t à i s ả n

TRONG BẢN ÁN , QUYẾT đ ị n h h ì n h s ự

I Một sô vấn đế chung về th i hành án phần tiền, tài sản trong bản án, quyết định hình sự

II Kỹ năng th i hành án phần tiền, tà i sản trong bản

án, quyết định hình sự

Chương 26

T H I H ÀN H Á N L IÊ N QUAN Đ Ế N T À I SẢN ĐANG CẦM CỐ, T H Ể CHẤP, BẢO LÃ N H

I Trường hợp bản án, quyết định tuyên việc xử lý tài sản cầm ๙), thê chấp, bảo lãnh để bảo đảm nghĩa vụ th i

hành án

II Trường hợp trong quá trìn h th i hành án phát hiện

tà i sản phải th i hành án đang bị cầm cô", th ế chấp, bảo lãnh

Chương 27

T H I H ÀN H ÁN L IÊ N QUAN Đ Ế N T À I SẢN

L À QUYỂN SỞ HỮ U T R Í TU Ệ

I Một sô" vấn đề về quyền sở hữu tr í tuệ trong th i hành

án dân sự

646 646 658

668

669

679

689

689

694

701

701

Chương 28

T H I H À N H BẢN ÁN, QUYẾT Đ ỊN H

CÓ YỂ U TỐ NƯỚC NG O ÀI

I M ột sô" vấn đề chung

II Kỹ năng th i hành cụ thể

III Thực hiện uỷ thác tư pháp về th i hành án

IV Xử lý một sô" trường hợp th i hành bản án, quyết

định có yếu tô nước ngoài

723 723 725 733

739

BÀNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT

BLTTHS Bộ lu ậ t Tô' tụng hình sự

รเ

V

Chương 1

PHÂN TÍCH BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

I NHẬN THỨC CHUNG VỂ BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH Đ ược THI HÀNH

1 Khái niệm bản án, quyết định được thi hành

Quá trìn h bảo vệ quyển và lợi ích hợp pháp về dân sự của các chủ thể được trả i qua hai giai đoạn, bao gồm xét xử, giải quyết tranh chấp và th i hành án Trong giai đoạn xét xử, giải quyết tranh chấp, nhiệm vụ của Tòa án, Trọng tài, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh là xác định sự thật khách quan của vụ việc, khôi phục

lạ i các quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, cơ quan, tổ chức Kết thúc giai đoạn xét xử, giải quyết tranh châp, Tòa án, Trọng tài, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh mới chỉ đưa ra những phán quyết về nội dung vụ việc, xác định các quyền và nghĩa vụ của các bên Chỉ khi các phán quyết của Tòa án, Trọng tài, Hội đồng xử lý

vụ việc cạnh tranh được thực th i đầy đủ trong cuộc sống th ì quyền

và lợi ích hợp pháp của các chủ thê mới được bảo vệ thực sự Theo quy định của pháp luật, các bản án, quyết định của Tòa án, Trọng tài, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh có thể được th i hành theo ba thủ tục th i hành án khác nhau Đó là th i hành án hình sự, th i hành án dân sự và th i hành án hành chính Theo Điều 1 và Điều 2 Luật T hi hành án dân sự, những bản án, quyết định được th i hành theo thủ tục th i hành án dân sự bao gồm:

- Bản án, quyết định dân sự của Tòa án nhân dân là những bản án, quyết định của Tòa án được giải quyết theo thủ tục tô" tụng dân sự, bao gồm:

HỌC VIỆN TƯ PHÁP

Giáo trình Kỹ nâng thi hành án dân sự - Phần Nghiệp vụ

+ Bản án, quyết định vê dân sự của Tòa án nhân dân là những bản án, quyết định do Tòa án tuyên kh i giải quyết các tranh chấp dân sự và các vêu cầu dân sự quy định tạ i Điều 25, Điều 26 Bộ luật Tô" tụng dân sự;

+ Bản án, quyết định về hôn nhân và gia đình của Tòa án nhân dân là những bản án, quyết định do Tòa án tuyên kh i giải quyết các tranh chấp hôn nhân và gia đình, các yêu cầu hôn nhân và gia đình quy định tại Điều 27, Điều 28 Bộ lu ật Tô" tụng dân sự;

+ Bản án, quyết định về kinh doanh, thương mại của Tòa án nhân dân là những bản án, quyết định do Tòa án tuyên khi giải quyết các tranh chấp về kinh doanh, thương mại và các yêu cầu về kinh doanh, thương mại quy định tạ i Điều 29, Điều 30 Bộ lu ậ t Tô tụng dân sự;

+ Bản án, quyết định về lao động của Tòa án nhân dân là những bản án, quyết định do Tòa án tuyên khi giải quyết các tranh chấp về lao động và các yêu cầu về lao động quy định tạ i Điều 31, Điều 32 Bộ lu ật Tô' tụng dân sự;

- Các quyết định về dân sự, phạt tiền, tịch thu tà i sản, xử lý vật chứng, tài sản, tru y thu tiền, tà i sản thu lợi bất chính, án phí trong bản án, quyết định của Tòa án về vụ án hình sự;

- Các quyết định về tà i sản, quyền tài sản trong bản ấĩ\, quyết

định của Tòa án về hành chính Các quyết định đó có thể là quyết định buộc tháo dỡ công trìn h xây dựng trá i phép đối với nhà ở, công trình kiến trúc kiên cô", quyết định tịch thu tà i sản, nhận người lao động trở lạ i làm việc, trưng dụng, trưng mua tài sản, án phí ;

- Quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh là quyết định của Hội đồng

xử lý vụ việc cạnh tranh giải quyết các tranh chấp theo Điều 39 Luật Cạnh tranh mà sau 30 ngày kể từ ngày có hiệu lực pháp luật đương

sự không tự nguyện thi hành, không khởi kiện tại Tòa án;

- Quyết định của Trọng tà i thương mại Việt Nam là quyết định

do trọng tà i Việt Nam tuyên về việc giải quyết tranh chấp phát

sinh từ các quan hệ pháp luật thương mại Theo quy định của pháp luật th i hành án Việt Nam, quyết định của trọng tà i thương mại

V iệt Nam được bảo đảm th i hành giống như các bản án, quyết định dân sự khác của Tòa án Việt Nam;

- Bản án, quyết định dân sự của Tòa án nưốc ngoài, quyết định của trọng tà i nước ngoài được Tòa án Việt Nam công nhận và cho

th i hành tạ i Việt Nam Theo khoản 1 Điều 342 của Bộ luật Tô"tụng dân sự V iệt Nam, thì:

Bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài là bản án, quyết định về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, quyết định về tài sản trong bản án, quyết định hình

sự, hành chính của Tòa án nước ngoài và bản án, quyết định khác của Tòa án nước ngoài mà theo pháp lu ậ t của Việt Nam được coi

là bản án, quyết định dân sự.

Không phải mọi bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài đều có thể được công nhận và cho th i hành tạ i Việt Nam Tòa

án có thẩm quyền của Việt Nam chỉ xem xét công nhận và cho th i hành tạ i V iệt Nam các bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài trong các trường hợp sau:

+ Bản án, quyết định dân sự của Tòa án của nước mà V iệt Nam và nước đó đã ký kết hoặc gia nhập điều ước quốc tế trong đó

có quv định việc công nhận và cho th i hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án mỗi nưóc đã ký kết Như vậy, hiện nay Tòa án

V iệt Nam chỉ xem xét công nhận và cho th i hành tạ i V iệt Nam bản án, quyết định dân sự của Tòa án các nưóc đã ký kết với V iệt Nam hiệp định tương trợ tư pháp về các vấn đề dân sự, hôn nhân

và gia đình, hình sự ;

+ Bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài được pháp

lu ậ t Việt Nam quy định công nhận và cho th i hành Cho đến nay, Nhà nước V iệt Nam chưa có văn bản nào quy định cho phép công

Giáo trình Kỹ năng thi hành án dản sự - Phần Nghiệp vụ

nhận và cho th i hành tạ i V iệt Nam bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài mà nưốc đó và V iệt Nam chưa ký kết hoặc tham gia điểu ưóc quốc tê về vấn đề này Trên thực tế, ngoài việc xét công nhận và th i hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án của những nước mà V iệt Nam đã ký kết hiệp định tương trợ tư pháp

về vấn đề này, th ì cho đến nay, Tòa án V iệt Nam đã gặp những trở ngại trước các trường hợp khác, điều đó đã làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của công dân V iệt Nam ở nưóc ngoài Để

khắc phục tình trạng này, khoản 3 Điều 343 Bộ lu ậ t Tô tụng dân

sự đã bổ sung thêm “nguyên tắc có đ i có lạ i” Theo đó, bản án,

quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài cũng có thể được Tòa án

V iệt Nam xem xét công nhận và cho th i hành tạ i V iệt Nam trên cơ

sở có đi có lạ i mà không đòi hỏi điều kiện V iệt Nam và nước đó phải

ký kết hoặc gia nhập điều ưốc quốc tê về vấn đề đó Đây chính là

cơ sở pháp lý cho việc công nhận bản án, quyết định dân sự của những nước chưa ký kết Hiệp định tương trợ tư pháp với V iệt Nam Còn quyết định của trọng tà i nước ngoài là quyết định được tuyên ở ngoài lãnh thổ V iệt Nam hoặc trong lãnh thổ V iệt Nam của trọng tà i nước ngoài do các bên thoả thuận lựa chọn để giải quyết tranh chấp phát sinh từ các quan hệ pháp lu ậ t kinh doanh, thương mại, lao động Theo khoản 2, 3 Điều 343 Bộ lu ậ t Tô" tụng dân sự, thì việc công nhận và cho th i hành tạ i V iệt Nam quyết định của trọng tài nước ngoài được thực hiện trên cơ sở các nguyên tắc sau: + Tòa án có thẩm quyền của V iệt Nam chỉ xem xét công nhận

và cho th i hành tạ i V iệt Nam quyết định của trọng tà i nước ngoài, trong trường hợp quyết định đó được tuyên tạ i nước hoặc của trọng

tà i của nước mà V iệt Nam đã ký kết hoặc gia nhập điều ước quốc

tế về vấn đề này Xuất phát từ ý nghĩa của phương thức giải quyết tranh chấp bằng con đưòng trọng tài, ngày 10/6/1958 tạ i New York, Ưỷ ban lu ậ t thương mại quốc tế của Liên hợp quốc đã soạn thảo Công ưóc vê' công nhận và cho th i hành quyết định của trọng

tà i nước ngoài (thường gọi tắ t là Công ước New York 1958) Công