Ebook Hỏi - đáp môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam: Phần 1

Các hình thức đấu tranl.[r]

B Ù Ị K I M Đ ỈN H

N G U Y Ễ N Q U Ố C B Ả O

H ỏi - Đ áp MÓN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNQ SẢN

VIETN AM

TT TT-TV * ĐHQGHN

3 2 4 2 5 9 7 2

Bư-Đ

2 0 0 7

V V - M 4 / 1 4 3 5 2

Hà Nội

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC Q u ố c GIA HÀ NỘI

■Mi

H ỏ i - Đ á p

MÔPỈ LỊCH SỬ ĐẢNG CỌNG SÁN

VIETNAM

I S HÙI KIM ĐÌNH

TS NGUYỀN QUỐC BẢO

Hỏi - Đáp Môn LỊCH SỬ ĐẢNG CỘliQ SẢM

VIETNAM

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC Q ưốc GIA HÀ NỘI

HÀ NỘI - 2007

L Ờ I N H Ả X U Ấ T B Ả N

.)ổ phục vụ cho V1ỘC nghiên cứu, giáng dạy và học tập cáác 1 lỏn khoa học Mác - Lênm trong hệ thông phân viện, tmửờrg (ỉại học, cao clang và trung học dạy nghề, tập thẻ tác giaả r[S Hùi Kim Đinh và TS Nguyễn Quốc Bảo, giảng viên củàa }*ọc viện ( ‘hình trị Quôc gia Hồ Chí Minh đã biên soạn cuaỏin 'Hủi - tìap môn IẠch sử Đảng Cộng sản Việt Nam".

( uỏn sách dược trình bày dưới dạng HỎI - Đáp gồm 40 câuu loi kèm theo trả lời, trong đó TS Bùi Kim Đỉnh biên S0í)ạjn ừ câu 01 dên câu 22, TS Nguyễn Quốc Bảo biên soạn

t u i c:â i 2 3 đ ên c â u 4 0 Với bô c ụ c đơn g i ả n , v ă n p h o n g s á n g

s ú a a , (Uỏn sách đã đề cập đẩy đủ và có hộ thông những nội diunig trọng điểm sát với chương trình môn Lịch sử Đảng Cộôĩĩig sản Việt Nam theo tinh thần đối mới của Đại hội lần thv.ứ D của Đảng Cộng sản Việt Nam

7rong quá trình biên soạn, các tác giả đã cố nhiều cô gắnnig, song không tránh khói những thiếu sót, hạn chế Rất moonig điìỢc bạn đọc góp ý kiến đê mỗi lần tái bản sau đượ^ hopàm chình hơn

Mìà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội trân trọng giới thiiệiu :uôn sách Hòi - Đáp môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nairtti íùng toàn thể bạn đọc

Tháng 2 năm 2005

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC Q ư ố c GIA HÀ NỘI

C â u 1: Dưới á c h th ố n g t r ị c ủ a th ự c d â n P h á p ( c u ố i th ê k ỷ X IX đ ầ u t h ế k ỷ X X ), x ã h ộ i V iệ t N am

có» n h ữ n g b iế n đổi s â u s ắ c n à o ? N êu n h ữ n g m â u

t h u ẫ n c ơ b ả n v à n h ử n g n h iệ m vụ c ầ n p h ả i g iải

q u y ế t ?

1 N h ữ n g b iến dôi củ a x ã hội Viêt N am cuối

t h ế k ỷ X IX đ ầ u t h ế k ỷ XX

Năm 1858, thực dân Pháp xâm lược Việt Nam

S a u khi dặt ách đô hộ, chúng thi hành chính sách phản

độ/ng toàn diện

- Vi' ch ín h trị

Thực dân Pháp thi hành chính sách cai trị trực tiêĩp, mọi quyền hành đều nằm trong tay bọn tư bản

1’hiáp, vua quan phong kiến nhà Nguyễn chỉ là bù nhìn,

t a y sai Chúng dùng chính sách "chia để trị", thủ tiêu

mọi quyền tự do, dán chủ; thang tay đàn áp và khủng

bô khốc liệt các tư tưởng, hoạt động yêu nước, làm cho

dâm tộc V iệt Nam lâm vào cảnh ngột ngạt về chính trị

- v ề kin h tê

Chúng tiến hành chương trình khai thác thuộc

7

địa đại quy mô nhằm khai thác tài nguyên, bóc lộil nhân công, cướp ruộng đất của nông dân, biến Việt Nairn

và Đông Dương thành thị trường độc quyền của Phốtp Tuy có những biến đổi trong cơ cấu kinh tế, ra đòi miộ't

số ngành công nghiệp, khai thác mỏ, giao thông vận t ả i , thương nghiệp, kinh tế đồn điền , m ang tính ch ấ t tư bản - thực dân nhưng vẫn không đủ làm biến đổi mền sản xu ất phong kiến nghèo nàn, lạc hậu.

- Về văn hóa - xã hội

+ Thực dân Pháp thi hành chính sách ngu dám, lập nhà tù nhiều hơn trường học; đầu độc thanh niiên bằng rượu cồn, thuốc phiện; mị dân, tuyên truyiền xuyên tạc lịch sử, văn hóa Việt Nam; bưng bít ngăn Cíản văn hóa tiến bộ trên thế giới du nhập vào Việt Nairn, gầy tâm lý tự ti dần tộc tuyền truyền văn hóa thiực dần vong bản nhằm thủ tiêu tinh thần yêu nước và mền văn hóa dân tộc của ta.

+ Việt Nam từ xã hội phong kiến độc lập đã thàinh

xã hội thuộc địa, nửa phong kiến Dân tộc Việt Nam bị

m ất độc lập tự do, kinh tế không phát triển, đời sống vô cùng cực khổ.

- Dưới ách thống trị của thực dân Pháp, tình hìtnh giai cấp - xã hội Việt Nam biến đổi sâu sắc:

Ngoài hai giai cấp cũ là giai cấp địa chủ phoing

kiên và nông dân, xã hội Việt Nam xuất hiện các giai cấp mới: giai cấp công n h â n , giai cấp tiểu tư sản và

tư sản

Giai cấp địa chủ phong kiến một thời đã từng thông trị dán tộc, nay để m ất nước Bộ phận phản động nhất làm tay sai cho thực dân Pháp Sô còn lại phân

hóa sâu sắc, trong đó có những bộ phận có thể tham gia

khá tích cực vào phong trào dân tộc (phong kiến vừa, nhỏ, trí thức phong kiến)

Giai cấp nông dân: bị bần cùng hoá vì chính sách

bóc lột tàn bạo của đế quôc, phong kiến, họ khao khát

độc lập và ruộng đất, ià lực lượng chủ lực của phong trào giải phóng dân tộc

Giai cấp công nhân: mới ra đời, sô" lượng ít nhưng nhanh chóng trưởng thành Do những Ưu th ế đặc biệt nên sẽ là lực lượng lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc

Giai cấp tiểu tư sản: mới xuất hiện, ngày càng đông đảo, bị đê quôc, phong kiến bóc lột chèn ép Họ rất nhạy cảm (đặc biệt là lốp trí thức), có tinh thần dân tộc, yèu nước

Tư sản mại bản: gắn liền vối lợi ích tư bản Pháp,

tham gia vào đời sông chính trị, kinh t ế của thực dân Pháp

Tư sản dân tộc: m âu thuẫn với tư bản Pháp và địa

9

chủ phong kiến, có tinh thần dân tộc, dân chủ, nhưng

thế lực kinh tế yếu ớt, phụ thuộc, do đó khuynh hưóng

chính trị là cải lương.

2 D ưới x ã hôi th u ô c d ia n ử a p h o n g kiến, Việt N am có h a i m â u th u ẫ n cơ bản p h ả i g iả i quyết

Mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam vói đê quốc, tay sai (đây là m âu thuẫn chủ yếu); mâu thuẫn giữa

nhân dân Việt Nam (nông dân) vói địa chủ phong kiên

Hai ir.âu thuẫn này có quan hệ m ật thiết và quy địr.h

lẫn nhau Giải quyết đúng đắn hai mâu thuẫn này sẽ

tạo điều kiện cho cách m ạng Việt Nam phát triển.

Hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam:

Nhiệm vụ dân tộc: chông đê quôc và phong kiến tay sai, giành độc lập dân tộc.

Nhiệm vụ dân chủ: chống phong kiến phản động,

đòi quyền dân chủ và ruộng đất

Hai nhiệm vụ có quan hệ biện chứng, quy định, tác động lẫn nhau; trong đó, nhiệm vụ hàng đầu là chống

đế quốc và tay sai, giành độc lập dân tộc.

Việc nhận thức và giải quyết đúng đắn mốì q u a n

hệ giữa hai nhiệm vụ dân tộc - dân chủ có ý nghĩa quyêt

định đến toàn bộ cuộc vận động cách mạng ở Việt Nam

đương thời.

C â u 2: Nêu tó m lư ợ c c á c p h o n g t r à o y êu nư'ớe tiê u b iểu cu ố i th ê kỷ X IX đ ầu th ê kỷ X X ?

G iả i th íc h vì sao c á c p h o n g t r à o đó t h ấ t b ạ i v à yêĩu c ầ u đ ặ t r a với c á c h m ạ n g V iệt N am lủ c đ ó ?

1 N êu tóm lươc cá c p h o n g trào yêu n ư ớ c

Trước cuộc xâm lược của thực dân Pháp và sự bạc

nhược, yếu hèn của triều đình nhà Nguyễn, cuối th ế kỷ

X I X đầu th ế kỷ XX, xã hội Việt Nam đã dấy lên nhiều

phong trào yêu nước vối hai khuynh hướng tư tưởng chù yếu là: tư tưởng phong kiến và tư tưởng tư sản.

Các phong trào yêu nước theo hệ tư tướng phong kiến:

- Phong trào Cần Vương Ngày 1 3 -0 7 *1 8 8 5 , vua

H àm Nghi xuống chiếu "Cần Vương” Phong trào "Cần

Ylừơng" phát triển nhanh chóng khắp ba miền Bắc,

Trung, Nam và kéo dài đên khi cuộc khởi nghĩa Phan

Đìrnh Phùng th ất bại (1896).

- Cuộc khởi nghĩa nông dân tiêu biểu n hắt của r.ôrng dân Việt Nam thòi kỳ này là cuộc khỏi nghĩa Yên

Th<ê do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo kéo dài 30 năm

(18583 - 1913)

C ác phon g trào yêu nước theo hệ tư tưởng tư sản :

- Phong trào Đông Du (1906 - 1908), do nhà yêu

rư(ớc Phan Bội Châu lãnh đạo mở đầu cuộc vận động

giải phóng dân tộc theo khuynh hướng dân chủ tư s â n Phong trào này đã đưa một số thanh niên yêu nước sang du học ở Nhật, dựa vào N hật để dánh Pháp, dù ng thơ văn yêu nước để thức tỉnh nhân dân.

- Phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục (1907), do

Lương Văn Can, Nguyễn Quyển lãnh đạo diễn ra к há sôi nổi dưới các hình thức như tuyên truyền cải cách, cổ

vũ lòng yêu nước của quốc dân.

- Phong trào Duy Tân (1 9 0 6 - 1908), do Phan Clhu Trinh, Trần Quý Cáp, Huỳnh Thúc Kháng lãnh đfậo, nhằm vận động cải cách văn hóa xã hội, động viên lò’ng yêu nước, đả kích bọn vua quan phong kiến thối n;át khẩu hiệu là: "ỷ Pháp, đả Pháp".

- Tổ chức Việt Nam Quang Phục hội (1912) nhằiiTí

"đánh đuổi giặc Pháp, khôi phục Việt Nam".

- Phong trào tư sản đấu tran h chống các th ế lực tư bản nước ngoài, đòi cải cách dân chủ, chống độc quyíềr

xu ất khẩu ỏ cảng Sài Gòn năm 1923.

- Phong trào yêu nước của các tầng lớp tiểu tư s ả r thành thị phát triển mạnh như phong trào đấu tramb đòi trả tự do cho cụ Phan Bội Châu (1925), tổ chức đáiir tang và truy điệu cụ Phan Chu Trinh (1926).

Sự ra đời và hoạt động của Việt Nam Quốc díầr Đảng (từ 1927) và cuộc khởi nghĩa Yên Bái (1930).

2 Các p h o n g trào yêu n ư ớ c đó là các cuộc biêu d ư ơ n g tinh thần yêu nước, bất k h u ấ t củ a d â n

tỏc Việt N am , n h ư n g h ầ u hết đã thát bai, vi:

■ Trên thực tế, "Các phong trào cứu nước từ các

lập trường phong kiến, tư sản, tiểu tư sản, qua khảo

nghiệm lịch sử đã that bại" T h ấ t bại của phong trào

Crìn Vương là do không có đường lối đúng, vì giai cấp

phong kiến, địa chủ đã không còn khả năng dẫn dắt

dân tộc đến thắng lợi

- Cuộc khởi nghĩa Yên T h ế dưới sự lãnh đạo của

cụ Hoàng Hoa Thám cũng chứng tỏ đó không phải là

con đường cứu nước, giải phóng dân tộc đúng đắn

- Các phong trào yêu nưốc theo khuynh hưóng tư

sản do đường lôi chính trị không rõ ràng, nhất là không

biết dựa vào quần chúng nhân dân mà chủ yếu dựa vào

uy tín cá nhân nên không tạo ra được sức mạnh tổng

hợp, không tạo ra được sự thống nhất cao trong những

người khởi xưâng phong trào Vì vậy, khi những người

lãnh đạo bị bắt thì phong trào cũng tan rã theo.

- T h ấ t bại của các phong trà o yêu nước theo khuynh hướng tư sản đã nói lên một sự thật: con đường

dân chủ tư sản cuối cùng đều rơi vào tình trạng bế tắc,

không thể là con đường cứu nước Xã hội Việt Nam lâm

vào cuộc khủng hoảng trầm trọng cả vê đường lối cứu

niíóc và giai cấp lãnh đạo cách mạng.

1 3

- Thực tế đó đòi hỏi phải có một đường lối c á c h

m ạng đúng đắn và m ột tổ chức cách m ạng có khả năm g

đưa phong trào yêu nưóc đi đến tháng lợi.

C â u 3 : C u ộ c t ìm đ ư ờ n g c ứ u nư ớ c c ủ a N g u y ễ n

Á i Q u ố c ? V ì s a o đ â y ỉà s ự lự a c h ọ n đ ú n g d ắ n c ủ a

lic h s ử d â n t ô c ?• •

1 S ự lự a c h o n c o n đ ư ờ n g c ứ u n ư ớ c c ủ a

N gu y ễn Ái Q uốc

- Giữa ltíc dân tộc ta đang khủng hoảng vể đường lối cứu nước, năm 1 9 1 1 , người th an h niên trẻ tư ổi

N guyễn Ái Quốc đã ra đi tìm đường cứu nước, giiải

phóng dân tộc, trên cơ sở nhận thức sâu sắc những h.ạn

chế trong chủ trương cứu nước của những người đi trưđc

- Người đã tới r ấ t nhiều nưỏc ở châu Á, châu Ãu,

ch â u P h i, ch â u Mỹ, từ đó r ú t r a những n h ậ n th ứ c

đúng đắn về thù, bạn, nhưng chưa tìm thấy con đường

cứu nước.

- Tháng 6-1919, sau Chiến tran h th ế giới lần tlhứ nhất, các nưóc đế quốc mỏ hội nghị chia lại thuộc địgì ò

Vécxây, Người đã gửi tới Hội nghị bản yêu sách táni

điểm đòi các quyền tự do, dân chủ, bình đẳng cho nh.ât

dân Việt Nam và đã gây được tiếng vang lớn.

- Năm 1917, Cách mạng Tháng Mưòi Nga thàm i

c ỏ n g đ ã ả n h h ư ơ n g r ấ t l ớ n đ ô n x u h ư ớ n g h o ạ t đ ộ n g

của Người

- Tháng 7-1920, Người đọc bản Sơ thảo luận cương

víì vấn để dân tộc và thuộc địa của V I Lênin và dã lựa

chọn dứt khoát: kêt hợp cuộc đấu tranh giải phóng dân

tộc vòi giải phóng giai cấp vô sản Tháng 12-1920, tại

Đại hội Đảng Xã hội Pháp họp ỏ Tua, Nguyền Ái Quốc

đií bỏ phiếu tán thành Quốc t ế thứ ba và tham gia

th à n h lập Đảng Cộng sản Pháp Người trở thành Chiến

sỹ Cộng sản đầu tiên của dân tộc Việt Nam

- Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt từ chủ nghĩa

yì)u nước đến chủ nghĩa cộng sản trong con người

Nguyễn Ái Quốc, đã mở đường giải quyêt sự khủng

hoảng về đường lối cứu nước ỏ Việt Nam

2 Vì sao tro n g sô bao n h iê u n gư ờ i Viêt N am

đi tìm đ ư ờ n g c ứ u nước, c h ỉ có N guyễn Ái Q uốc là

n g ư ờ i duy n h ấ t tìm thấy con d ư ờ n g đ ú n g đ ắ n ?

- Vào cuổi thê kỷ XIX, đầu thê kỷ XX, lớp lớp người

Việt N am dấn thân tìm đường, lần lượt thử nghiệm các

con đường, phương sách cứu nước, nhưng tấ t cả đều

thất bại, do hạn chế của lịch sử và của bản thân các

nhà yêu nưỏc.

- Nguyễn Ái Quốc là người Việt Nam duy n h ất

tìm th ấy con đường cứu nước đúng đắn vì:

1 5

mạng vô sản là tấ t yếu, sau khi tấ t cả các con đường

khác đã th ất bại.

- Về lôgíc, trước đây dân tộc ta đã chiến th ắ n g những kẻ địch m ạnh hơn, nhưng nay lại thất bại triước thực dân Pháp, vì kẻ thù mới hơn ta một trình độ plhát triển, về vật chất, kỹ thuật Chỉ riêng lực lượng dân tộc

và kho vũ khí truyền thống không đủ sức chiến thắìng Đặt cuộc giải phóng dân tộc vào cùng quỹ đạo cách

mạng vô sản, sẽ có sức mạnh tổng hợp của dân tộ»c -

truyền thông và giai cấp, quốc tế và thời đại để chiiến thắng thực dân Pháp.

- Con đường cứu nưóc mới là kết luận cuối cùmg

sau quá trình khảo cứu khoa học, công phu của nhà y'êu nước chân chính và lãnh tụ thiên tài Nguyễn Ái Quốc

- Thực tê lịch sử Việt Nam đã kiểm chứng Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam với cương lĩnh <rứu nước đúng đắn đã chấm dứt cuộc khủng hoảng c:on đường cứu nưóc, mở ra bưóc ngoặt thắng lợi của cáíct mạng Việt Nam.

- Từ khi trở thành người cộng sản, Nguyễn Á Quốc tích cực chuẩn bị về chính trị, tư tưởng, tổ chiứ(

cho việc thành lập Đ ảng Cộng sản Việt Nam Đây là st chuẩn bị công phu, đồng thòi, đặc biệt có ý nghĩa đôi \VÓ

sự thắng lợi của oách mạng Việt Nam