Ý nghĩa của hình tượng Thánh Gióng sông đất nước là biểu tượng của nhân dân - Gióng tiêu biểu cho truyền thống yêu Văn Lang?. nước, đoàn kết, sức mạnh quật khởi của?[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 1: Văn bản CON RỒNG - CHÁU TIÊN
( Truyền thuyết)
I Mục tiêu: Giúp HS.
1.Kiến thức: - Hiểu được khái niệm về truyền thuyết.
- Hiểu được nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại
truyền thuyết giai đoạn đầu.
- Bóng dáng lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm văn học dân gian thời kì dựng nước
2 Kĩ năng: - Đọc diễn cảm văn bản.
- Nhận ra những sự việc chính của truyện
- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kì ảo tiêu biểu trong truyện
3 Thái độ: - Giáo dục lòng tự hào, tôn kính về nòi giống dân tộc.
II Chuẩn bị:
1 GV: - Tranh: Con rồng cháu tiên , bảng phụ.
2 HS: - Sách, vở, đọc và soạn bài.
III Tiến trình tổ chức dạy - học:
1 Kiểm tra bài cũ (5’): Kiểm tra sự chuẩn bị của HS.
2 Các hoạt động dạy - học (35’): Giới thiệu truyện bằng tranh minh hoạ.
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thúc
HĐ 1: Tìm hiểu KN truyền thuyết
- GV yêu cầu HS đọc chú thích dấu (*) SGK
? Truyền thuyết là một thể loại văn học ntn? Có đặc
điểm gì?
- HS dựa chú thích trả lời
- GV lưu ý HS tính truyền miệng, nhân vật và sự
kiện lịch sử yếu tố tưởng tượng kì ảo
GV: Giới thiệu về tác phẩm
HĐ 2: Tìm hiểu văn bản
- GV đọc mẫu
? Em có nhận xét gì về giọng đọc?
- GV yêu cầu 3 HS đọc nối tiếp nhau
? Giải thích nghĩa của từ “Tinh” trong các từ “mộc
I TÌM HIỂU CHUNG (3’)
* Khái niệm truyền thuyết:
- Là một loại truyện dân gian kể
về nhân vật sự kiện liên quan đến lịch sử quá khứ Thường có yếu tố tưởng tượng, kì ảo
* Tác phẩm thuộc nhóm các truyền thuyết thời đại Hùng Vương giai đoạn đầu
II TÌM HIỂU VĂN BẢN (28’).
1 Đọc, tìm hiểu chú thích (5’).
Trang 2tinh”, “Sơn tinh”, “thuỷ tinh”.
HS dựa SGK trả lời
? Theo em truyện có thể chia làm mấy phần? Nêu
rõ nội dung từng phần?
- HS trả lời và học sinh khác nhận xét
- GV treo đáp án: Bố cục truyện: 3 phần
Đ1: từ đầu đến cung điện Long Trang
Lạc Long Quân và Âu Cơ lên duyên vợ chồng
Đ2: Tiếp đến lên đường
Âu Cơ sinh bọc trăm trứng nở thành trăm con, 2
người chia tay
Đ3: Còn lại: nguồn gốc dân tộc
- GV: Giới thiệu bức tranh con Rồng cháu tiên
- HS dựa vào tranh tóm tắt các sự việc chính của
truyện theo thứ tự trước sau
- Giáo viên nêu đáp án tóm tắt truyện:
+ Lạc Long Quân con trai thần Long nữ có sức
khoẻ vô địch có nhiều phép lạ giúp dân diệt yêu
quái, trồng trọt
+ Âu Cơ dòng họ thần nông xinh đẹp tuyệt trần
+ Lạc Long Quân và Âu Cơ kết duyên vợ chồng
+ Âu Cơ sinh bọc trăm trứng nở thành trăm người
con
+ Lạc Long Quân và Âu Cơ chia tay nhau hẹn khi
có việc thì cùng giúp đỡ
+ Người con trưởng theo Âu Cơ được tôn làm vua
hiệu là Hùng Vương đặt tên nước là Văn Lang
? Tìm những chi tiết thể hiện tính chất lớn lao kì lạ
đẹp đẽ về nguồn gốc và hình dạng của 2 nhân vật
Lạc Long Quân và Âu Cơ?
- HS dựa SGK trả lời
? Nhận xét về nguồn gốc, hình dạng, tài năng của
Lạc Long Quân và Âu cơ?
2 Tìm hiểu bố cục và tóm tắt truyện (5’).
* Bố cục: 3 phần
* Tóm tắt truyện
3 Phân tích (16’)
a Lạc Long Quân và Âu Cơ
- Nguồn gốc: cao quý
- Hình dạng và tài năng: lớn lao,
kì lạ, đẹp đẽ
- Kết duyên kì lạ: Rồng và Tiên
Trang 3- HS trả lời - GV nhận xét chốt và ghi bảng.
? Các chi tiết kì lạ của truyện là những chi tiết
tưởng tượng vậy chi tiết tưởng tượng kì ảo này có
vai trò gì?
- HS suy nghĩ trả lời
- GV giảng: tưởng tượng kì ảo là những chi tiết
không có thật được tác giả dân gian sáng tạo nhằm
mục đích nhất định ( VD: tô đậm tính chất lớn lao
đẹp đẽ của nhân vật lịch sử) ở đây yếu tốt tưởng
tượng làm tăng tính thần kì hoá, linh thiêng hoá
nguồn gốc giống nòi dân tộc, tăng lòng tự hoà tôn
kính tổ tiên dân tộc mình)
- GV phát phiếu học tập - HS thảo luận nhóm
? Vì sao tác giả dân gian lại để cho Lạc Long Quân
có nguồn gốc nòi Rồng và Âu Cơ thuộc họ thần
nông ( tiên) khi xây dựng câu chuyện này?
- HS suy nghĩ -> từng nhóm trả lời và nhận xét
? Hình ảnh bọc trăm trứng có ý nghĩa gì?
- HS suy nghĩ trả lời
? Từ hình ảnh bọc trăm trứng nở thành trăm con
đến việc chia tay và lời hẹn khi có việc thì giúp đỡ
nhau em có suy nghĩ ntn?
- GV bình: Từ nguồn gốc của các nhân vật trong
truyện truyện muốn giải thích suy tôn nguồn gốc
cao quí thiêng liêng của cộng đồng người Việt Thể
hiện lòng tự hào về nguồn gốc dòng giống Tiên
Rồng rất đẹp, rất cao quý linh thiêng Hình ảnh bọc
trăm trứng biểu hiện ý nguyện thống nhất của nhân
dân ta ở mọi miền đất nước
? Giải nghĩa từ Đồng bào?
- HS đọc ghi nhớ SGK
HĐ 3: Luyện tập
? Câu nói nào của Bác nhắc nhở chúng ta nhớ đến
công ơn các Vua Hùng
? Em biết những truyện nào giải thích nguồn gốc
b ý nghĩa truyện
- GiẢi thích Nguồn gốc cao quí của người Việt
- Biểu hiện ý nguyện ĐK thống nhất của nhân dân ta
- Người Việt Nam miền xuôi hay ngược đều chung một cội nguồn
4 Ghi nhớ ( SGK) 2’.
III LUYỆN TẬP (4’)
- Câu nói: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”
Trang 4dân tộc Việt.
GV mở rộng: Sự giống nhau về nội dung truyện KĐ
sự gần gũi về nguồn gốc và giao lưu văn hoá giữa
các dân tộc
- Truyện : Quả trứng to nở Quả bầu mẹ
3 Củng cố (3’) - Nhắc lại KN truyền thuyết?
- Ý nghĩa truyện? Bức tranh minh hoạ cho sự việc nào của truyện
4 Hướng dẫn học ở nhà (2’): - Đọc lại truyện, kể lại truyện.
- Xem lại nội dung bài học
- Soạn bài Bánh trưng bánh giầy.
Ngày soạn:
Ngày dạy:6A:
6B:
Tiết 2: Văn bản BÁNH TRƯNG BÁNH GIẦY
(Truyền thuyết)
I Mục tiêu: Giúp HS.
1.Kiến thức:- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền
thuyết
- Cốt lõi lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm thuộc nhóm truyền thuyết thời kì Hùng Vương
- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao động, đề cao nghề nông - một nét đẹp văn hoá của người Việt
2 Kĩ năng: - Chỉ ra và hiểu được ý nghĩa của những chi tiết tưởng tượng kì ảo
của truyện Kể được truyện
- nhận ra những sự việc chính trong truyện
3 Thái độ: - Giáo dục lòng tự hào, suy tôn tài năng, phẩm chất con người trong
việc xây dựng đất nước
II Chuẩn bị:
1 GV: Tranh truyện Bánh chưng bánh giầy, bảng phụ.
2 HS: Đọc và soạn bài theo câu hỏi SGK.
III Tiến trình tổ chức dạy - học.
1 Kiểm tra bài cũ (5’):- Kể truyện Con rồng cháu tiên.
- Ý nghĩa của truyện?
Trang 5Giáo viên: treo bảng phụ BT3: Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu nhận định đúng về truyền thuyết?
A Những câu chuyện hoang đường
B Câu chuyện với những yếu tố hoang đường nhưng có liên quan đến các sự kiện, nhân vật lịch sử của một dân tộc
C Lịch sử dân tộc, đất nước được phản ánh chân thực trong truyện
D Cuộc sống hiện thực được kể một cách NT
* Đáp án : B
2 Các hoạt động dạy học (35’) Giới thiệu truyện bằng tranh minh hoạ.
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thúc
HĐ 1: Tìm hiểu chung văn bản
- GV đọc mẫu
? Nhận xét về giọng đọc?
- GV hướng dẫn cách đọc và yêu cầu 3 HS đọc nối
tiếp nhau
- HS đọc các chú thích 3-5-6-9
? Hãy chỉ ra bố cục truyện và nêu nội dung từng
phần?
- GV: Yêu cầu HS trả lời và nhận xét lẫn nhau
- GV nêu đáp án: bố cục truyện gồm 3 phần
Đ1: Từ đầu đến chứng giám
Hùng Vương chọn người nối ngôi
Đ2: Tiếp đến “Hình tròn”
Lang Liêu được thần mách bảo cách làm bánh
Đ3: Còn lại: Lang Liêu được nối ngôi
- GV giới thiệu bức tranh minh hoạ truyện BC -
BG
-> Yêu cầu HS tóm tắt truyện theo tranh
- GV nêu đáp án tóm tắt truyện
+ Hùng Vương về già muốn truyền ngôi, người nối
ngôi phải được chí
+Các ông Lang đua nhau làm cỗ hậu
+Lang Liêu buồn vì chưa tìm được lễ vật
I TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc, tìm hiểu chú thích (5’)
2 Bố cục và tóm tắt truyện
(5’)
* Bố cục
* Tóm tắt truyện
Trang 6+Lang Liêu được thần mách bảo làm bánh
+Hùng Vương vừa ý với lễ vật của Lang Liêu
+ Vua đặt tên bánh và chọn Lang Liêu làm người
nối ngôi
? Vua Hùng chọn người nối ngôi trong hoàn cảnh
nào? ý định của Vua khi truyền ngôi là gì?
- GV mở rộng: Hình thức truyền ngôi của vua Hùng
khá đặc biệt dùng câu đố để thử thách, để tìm ra
được người nối chí vua
? Vì sao trong truyện các con của Vua chỉ có Lang
Liêu được thần giúp đỡ?
GV giảng: Thần ở đây chính là ND: Ai có thể suy
nghĩ về lúa gạo sâu sắc trân trọng hạt gạo của trời
đất và cũng là KQ công sức con người
Chỉ có Lang Liêu hiểu được điều này, chàng được
thần giúp đỡ là xứng đáng
? Vì sao hai thứ bánh của Lang Liêu được Vua cha
chọn để tế trời đất?
- GV giới thiệu kênh hình
GV giảng: với ý nghĩa như vậy nên bánh của Lang
Liêu trở thành lễ vật lễ trời đất, lễ tiên vương Vì
thế Lang Liêu được chọn làm người nối ngôi ý
nghĩa của hai thứ bánh đã chứng tỏ tài đức của
người có thể nối được chí vua Đem cái quý nhất
trong trời đất do chính bàn tay con người làm ra
tiến cúng Tiên Vương dâng vua cha thì đúng là tài
năng thông minh, có lòng hiếu thảo trân trọng
người sinh thành ra mình
? Nêu ý nghĩa của truyền thuyết?
- GV giảng: Truyện giải thích nguồn gốc bánh
chưng, bánh giầy đề cao nghề nông Lang Liêu hiện
lên như một anh hùng văn hoá Bánh chưng, bánh
3 Phân tích (19’)
a Vua Hùng và cách chọn người nối ngôi
- Hoàn cảnh đất nước thanh bình, vua đã già
- Yêu cầu: người nối ngôi phải nối được chí vua không nhất thiết là con trưởng
b Nhân vật Lang Liêu
- Lang Liêu là người thiệt thòi nhất
- Tuy là con vua nhưng từ khi lớn lên ở riêng chỉ chĂm lo việc đồNg áng Lang Liêu là con vua nhưng thân phận gần gũi dân thường
- Lang Liêu sáng tạo ra hai thứ Bánh
- Hai thứ bánh có ý nghĩa thực tế
vì đó là sẢN phẩm của nhà nông
do chính con người làm ra
- Hai thứ bánh có ý nghĩa sâu sa ( tượng trưng cho trời đất muôn loài)
c ý nghĩa của truyền thuyết
- giải thích nguồn gốc sự vật
- Đề cao lao động, đề cao nghề nông
Trang 7giầy càng có ý nghĩa bao nhiêu thì càng nói lên
phẩm chất tài năng của Lang Liêu bấy nhiêu
- HS đọc ghi nhớ ( SGK)
- GV nhấn mạnh lại
HĐ 2: Làm bài tập
? Phong tục làm bánh trưng, bánh giầy ngày tết của
nhân ta có ý nghĩa gì?
- Đề cao nghề nông, sự thờ kính tổ tiên đất trời
- Xây dựng phong tục tập quán từ những điều giản
dị mà rất thiêng liêng giàu ý nghĩa
- Ngày tết gói bánh là nét văn hoá truyền
thống của dân tộc
? Học xong truyện này em thích nhất chi tiết nào?
Kể lại sực việc trong tranh minh hoạ
4 Ghi nhớ ( SGK ) 2’.
II LUYỆN TẬP (4’) Bài 1:
- ý nghĩa của phong tục
Bài 2: Thảo luận
3: củng cố: (3’)
- Nêu những chi tiết thể hiện yếu tố lịch sử trong truyện?
- Nhắc lại ý nghĩa của truyền thuyết
4: Hướng dẫn về nhà (1’)
- Đọc lại truyện Xem lại nội dung bài
- Tìm các chi tiết có bóng dáng lịch sử cha ong ta xưa trong truyền thuyết Bánh chưng, bánh giầy.
- Đọc và soạn bài: Thánh gióng
Ngày soạn:
Ngày dạy:6A:
6B:
I Mục tiêu: Giúp HS:
1.Kiến thức: - Hiểu được thế nào là từ, từ đơn, từ phức, các loại từ phức.
Trang 8- Đơn vị cấu tạo từ Tiếng Việt.
2 Kĩ năng: - Kĩ năng nhận diện từ và sử dụng từ.
- Phân tích cấu tạo của từ
3 Thái độ: - Giáo dục HS có thái độ yêu thích Tiếng Việt.
II Chuẩn bị:
1 GV: Bảng phụ.
2 HS: Đọc và nghiên cứu bài.
III Tiến trình tổ chức dạy - học.
1 Kiểm tra bài cũ ( Không kiểm tra).
2 Các hoạt động dạy học (40’).
HĐ 1: Tìm hiểu khái niệm về từ
- GV: Treo bảng phụ ghi ví dụ trong SGK
? Lập danh sách các tiếng và từ bằng cách tách từ và
tiếng trong mỗi câu trên?
- HS: Lên bảng thực hiện-> HS khác bổ xung
- Sau khi HS trả lời giáo viên đưa ra đáp án
Thần, dạy, dân, cách,
trồng, trọt, chăn ,nuôi , và,
cách, ăn, ở
Thần, dạy, dân, cách, trồng trọt, chăn nuôi , và, cách,ăn ở
? Nhận xét về số lượng từ và tiếng ?
- HS: Có 9 từ - 12 tiếng
? Các đơn vị được coi là từ và tiếng có gì khác nhau?
- HS: Trả lời
- GV giảng: Một tiếng được coi là từ khi tiếng ấy trùng
với từ Có tiếng trùng với từ, có tiếng chưa được coi là
từ
? Trong VD trên tiếng nào được coi là từ, tiếng nào
chưa được coi là từ? - Thần - vừa là tiếng vừa là từ
- Trồng- là tiếng chưa phải là từ
- GV chốt lại kiến thức và rút sang ghi nhớ
- HS đọc ghi nhớ
HĐ 2: Phân biệt từ đơn và từ phức
- GV: Treo bảng phụ có ghi ví dụ
- HS đọc VD và trả lời câu hỏi
? Điền các từ trong câu trên vào bảng phân loại
- GV treo bảng phân loại lên ->HS điền
Bảng phân loại
Từ đơn Từ, đấy, nước, ta, chăm
Ghép Chăn nuôi, bánh chưng, bánh giầy
Từ phức Láy Trồng trọt
I TỪ LÀ GÌ? ( 22’)
1 Ví dụ ( SGK)
2 Nhận xét:
* Tiếng dùng để tạo từ
- Từ dùng để tạo câu -> Khi 1 tiếng được dùng để tạo câu tiếng ấy trở thành từ
3 Ghi nhớ ( SGK)
II TỪ ĐƠN VÀ TỪ PHỨC
(13’)
1 VD ( SGK)
2 Nhận xét:
Trang 9? Qua bảng phân loại em có nhận xét gì về cấu tạo từ
đơn, từ phức?
- GV lưu ý HS danh giới từ đơn và từ phức nhiều khi
khó phân biệt
VD: Cháu ăn bánh dẻo ( từ ghép)
Bánh dẻo quá ( từ đơn)
? Từ ghép và từ láy có đặc điểm gì?
- HS: Trả lời
- GV chốt lại ý chính rồi rút sang ghi nhớ
HĐ 3: Hướng dẫn làm bài tập
- GV: Chia nhóm HS làm bài tập
+ Nhóm 1: Câu a
+ Nhóm 2: Câu b
+ Nhóm 3: Câu c
? Dựa vào đâu KĐ từ nguồn gốc , con cháu là từ ghép?
? Nhận xét về quy tắc sắp xếp các tiếng?
? Các loại bánh đều được cấu tạo theo công thức bánh
+ x?
-> Điền vào chỗ trống:
? Từ thút thít miêu tả gì?
-> HS tự làm theo nhóm
- Từ đơn: Chỉ có 1 tiếng
- Từ phức: Có 2 tiếng trở lên
Từ ghép: Các tiếng quan hệ
về nghĩa?
Từ láy: Các tiếng quan hệ về âm
3 Ghi nhớ
III LUYỆN TẬP (15’)
Bài 1:
a Từ ghép
b Nguồn cội, gốc rễ,gốc gác
c Cha mẹ, anh em, vợ chồng
-> Các tiếng trong từ có quan
hệ với nhau về nghĩa
Bài 2:
- Quy tắc sắp xếp tiếng:
+ Quy tắc nam trước, nữ sau: nam nữ, trai gái, anh chị, ông bà
+ Quy tắc bậc trên trước, dưới sau:
anh em, ông cháu, bà cháu,
mẹ con
Bài 3:
( bánh + x )
x là tiếng giữ vai trò cụ thể hoá loại bánh
cách chế biến: bánh rán, nướng hấp , chất liệu bánh: nếp , tẻ, tôm, khoai
Tính chất bánh: rẻo, xốp Hình dáng bánh: bánh gối, bánh tai voi,
Bài 4 Miêu tả tiếng khóc VD: khóc ra rả, nức nở, rưng rức
Bài 5:Tự làm theo nhóm
3 Củng cố (3’) - Phân biệt tiếng và từ? Lấy VD?
Trang 10- Phân loại từ đơn và từ phức?
4 Hướng dẫn học ở nhà (2’):
- Tìm các từ láy miêu tả tiếng nói, dáng điệu của con người
- Tìm từ ghép miêu tả mức độ, kích thước của một đồ vật
- Làm bài tập trong sách BT?
Ngày soạn:
Ngày dạy:
PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT
I Mục tiêu: Giúp HS.
1.Kiến thức: - Sơ giản về hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng, tình cảm bằng
phương tiện ngôn từ: Giao tiếp, văn bản, phương thức biểu đạt, kiểu văn bản
- Sự chi phối của mục đích giao tiếp trong việc lựa chọn phương thức biểu đạt để
tạo lập văn bản
- Các kiểu văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm, lập luận, thuyết minh và hành chính
công vụ
2 Kĩ năng: - Bước đầu nhận biết về việc lựa chọn phương thức biểu đạt phù hợp
với mục đích giao tiếp
- Nhận ra kiểu văn bản ở một văn bản cho trước căn cứ vào phương thức biểu đạt
- Nhận ra tác dụng của việc lựa chọn phương thức biểu đạt ở một đoạn văn bản cụ
thể
3 Thái độ: Giáo dục HS có tư tưởng, tình cảm cao đẹp khi tham gia giao tiếp
II Chuẩn bị:
1 GV: Một vài dụng cụ trực quan: Thiếp mời, hoá đơn, bài báo,Bảng phụ.
2 HS: Đọc và nghiên cứu bài.
III Tiến trình tổ chức dạy học:
1 Kiểm tra bài cũ ( Không kiểm tra).
2 Các hoạt động dạy học (40’).
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thúc
HĐ 1: Hướng dẫn tìm hiểu chung
? Trong đời sống khi có 1 tư tưởng, tình
cảm nguyện vọng cần biểu đạt cho mọi
người biết em, em phải làm ntn?
- HS: Trả lời
? Muốn biểu đạt t2, tình cảm nguyện vọng
ấy một cách đầy đủ trọn vẹn cho người
I TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT (25’)
1 Văn bản và mục đích giao tiếp.
- Muốn biểu đạt tư tưởng, tình cảm, nguyện vọng cần phải nói ra hoặc viết ra
-Muốn biểu đạt t2, tình cảm, nguyện vọng một cách đầy đủ thì phải tạo lập văn bản phải nói có đầu đuôi, mạch lạc, lí lẽ