Trong giai đoạn này, tâm lý củatrẻ phát triển rất mạnh, kèm theo đó, nhiều nhu cầu mới, hứng thú và các nét tínhcách mới bắt đầu được hình thành; hơn bao giờ hết, đây chính là lúc trẻ cầ
Trang 1I/ MỞ ĐẦU
1 Tên sáng kiến
Những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục lễ giáo cho trẻ lớp Lá 3 trường mẫu giáo Tân Phong.
2 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến
Chúng ta ai cũng đã từng được nghe, được học và đã thấm nhuần câu thànhngữ: “Tiên học lễ, hậu học văn” Đây là sự đúc kết một cách sâu sắc những kinhnghiệm về giáo dục của ông cha ta từ ngàn xưa, qua đó giúp chúng ta nhận thức rõhơn về ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của lễ giáo trong quá trình giáo dục conngười
Ngày nay, giữa cuộc sống bộn bề lo toan và ngày càng phức tạp Nhiều tệnạn xã hội, hành vi phạm pháp của những trẻ nhỏ chưa đủ tuổi vị thành niên đãlàm không ít người phải đau lòng Phải chăng đạo đức của các em chưa được quantâm giáo dục đúng mức và đúng cách
Vì vậy, việc giáo dục trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời là một việc làmhết sức cần thiết Trong đó giáo dục lễ giáo là một phần quan trọng không thề thiếuđược bởi giáo dục lễ giáo có ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ
Giáo dục lễ giáo là nền tảng bền vững đối với việc hình thành và phát triểnnhân cách, đặc biệt là đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo nói riêng, bởi
vì tâm hồn của trẻ chân thật, trong sáng, ngây thơ nên việc bồi dưỡng phẩm chấtđạo đức tốt đẹp cho trẻ ngay từ bé là việc làm không thể thiếu được Mặt khác ở độtuổi này, trẻ đã bắt đầu biết xác định thái độ của mình đối với mọi người, đối với
sự vật xung quanh cũng như đối với chính mình Trong giai đoạn này, tâm lý củatrẻ phát triển rất mạnh, kèm theo đó, nhiều nhu cầu mới, hứng thú và các nét tínhcách mới bắt đầu được hình thành; hơn bao giờ hết, đây chính là lúc trẻ cần đượcgiáo dục lễ giáo một cách hoàn hảo và đúng đắn nhất; chỉ như vậy trẻ mới từngbước được hình thành nhân cách theo phương hướng, yêu cầu mà xã hội đặt ra; đó
là những cơ sở đầu tiên của nhân cách con người mới, để khi trẻ lớn lên trẻ sẽ trở
Trang 2thành những con người vừa có đức, vừa có tài; có đủ phẩm chất và năng lực làmchủ đất nước.
Song song đó, giáo dục lễ giáo còn có mối liên quan mật thiết với tất cả cácmặt giáo dục và các hoạt động khác của trẻ Thực hiện tốt công tác giáo dục lễ giáo
là con đường thuận lợi nhất để tiến hành các mặt giáo dục một cách toàn diện vàđạt hiệu quả
Chính từ những lý do trên, bản thân tôi đã chọn, nghiên cứu , thực hiện sáng
kiến: “Những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục lễ giáo cho trẻ lớp lá 3 trường mẫu giáo Tân Phong”.
3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục lễ giáocho trẻ lớp lá 3 trường mẫu giáo Tân Phong
Khách thể nghiên cứu : trẻ lớp Lá 3, trường Mẫu giáo Tân Phong.
4 Phạm vi nghiên cứu
Trẻ lớp Lá 3 tôi đang phụ trách năm học 2019-2020
5 Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu và thực hiện sáng kiến này, tôi đã dựa vào các phương pháp sau:
a-Nghiên cứu tài liệu
- Tài liệu hướng dẫn chuyên đề giáo dục lễ giáo của ngành
- Các bài viết về giáo dục lễ giáo trong tạp chí giáo dục mầm non
- Tài liệu giáo dục lễ giáo dành cho lớp chuẩn hóa giáo viên mầm non
- Chương trình giáo dục trẻ theo hướng đổi mới
- Tài liệu bồi dưỡng hè cho giáo viên mầm non
b-Đàm thoại, tìm hiểu:
Đàm thoại với phụ huynh học sinh để nắm bắt về mức độ nhận thức và sựquan tâm đến công tác giáo dục lễ giáo cho trẻ để có biện pháp tư vấn và tuyêntruyền thích hợp
Trang 3Đàm thoại với trẻ trong lớp để nắm được đặc điểm nhận thức của trẻ nhằmxây dựng các nội dung, phương pháp giáo dục đạt hiệu quả.
c-Quan sát- kiểm tra:
Quan sát và kiểm tra thường xuyên để biết được mức độ tiếp thu và mức độtiến bộ của trẻ qua từng thời điểm trong năm học, biết được những biểu hiện về néttính cách của nhóm trẻ, của cá nhân trẻ để có hướng bổ sung, điều chỉnh, khắcphục kịp thời các sai sót nếu có
d-Đối chiếu- so sánh:
Đối chiếu kết quả qua từng giai đoạn và so sánh với kết quả năm học trước
để làm cơ sở, rút kinh nghiệm trong thời gian tới
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận
Trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của đất nước Sinh thời Chủtịch Hồ Chí Minh luôn dành cho các cháu thiếu niên, nhi đồng tình thương yêu vàquan tâm đặc biệt Với Bác, trẻ em là những mầm non, những người chủ tương lai
của đất nước Bác nói: “cái mầm có xanh thì cây mới vững, cái búp có xanh thì lá mới tươi quả mới tốt, con trẻ có được nuôi dưỡng giáo dục hẳn hoi thì dân tộc mới
tự cường tự lập” Đặt niềm tin và xác định rõ vai trò, trách nhiệm của trẻ em là những người kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc: “Bác mong các cháu chăm ngoan Mai sau gìn giữ giang san Lạc Hồng Sao cho tỏ mặt nhi đồng Việt Nam”, Bác còn thường xuyên quan tâm nhắc nhở và giao nhiệm vụ bảo vệ,
chăm sóc trẻ em cho các ngành, đoàn thể Trong Di chúc thiêng liêng trước lúc đi
xa, Người căn dặn: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và cần thiết” Qua các bài nói, bài viết và bằng những việc làm cụ thể,
Người đã đặt nền tảng tư tưởng và nêu tấm gương sáng về việc bảo vệ, chăm sóc
và giáo dục trẻ em, ươm “mầm xanh tương lai” của đất nước.
Giáo dục lễ giáo là con đường thuận lợi nhất để hình thành nhân cách chotrẻ Bởi vì tâm hồn trẻ thơ như một tờ giấy trắng, những gì in lên đó sẽ tạo thành
Trang 4dấu ấn rất lâu dài Cho nên những điều mà trẻ được tiếp nhận ngay ở độ tuổi nàyđều ảnh hưởng mạnh đến toàn bộ nhân cách trẻ khi khôn lớn Ngay từ thời thơ bé,trẻ được giáo dục tốt thì chắc chắn khi khôn lớn sẽ trở thành công dân tốt, sẽ là conngười mới trong xã hội hiện đại, những con người vừa hồng, vừa chuyên xứngđáng để làm chủ đất nước.
Giáo dục lễ giáo tốt góp phần cho các mặt giáo dục khác tốt, tạo điều kiệnthuận lợi cho trẻ phát triển toàn diện Bởi, giáo dục trẻ là giáo dục toàn diện Cónhư thế thì mới đáp ứng được mục tiêu, yêu cầu của giáo dục mầm non Nhiệm vụgiáo dục của trường mầm non, mẫu giáo là giáo dục đầy đủ 5 mặt: Đức, Trí, Thể,
Mỹ, Lao mà trong đó giáo dục đạo đức (lễ giáo) có vai trò then chốt và có ảnhhưởng rất lớn đến các mặt giáo dục còn lại Thực hiện tốt công tác giáo dục lễ giáo
sẽ làm tâm lý trẻ và các nét tính cách tốt phát triển mạnh, tạo điều kiện thuận lợicho giáo dục trí tuệ, thẩm mỹ, thể chất, lao động đạt hiệu quả cao
Giáo dục lễ giáo cho trẻ cũng giống như là tạo ra một nền móng trước khixây trên đó một ngôi nhà; nền móng có vững thì ngôi nhà được xây nên mới bềnchắc được Do vậy, giáo dục lễ giáo là nhiệm vụ trọng tâm, là yếu tố quan trọngquyết định hiệu quả của quá trình giáo dục trẻ; nếu như chúng ta lơ là hoặc thựchiện việc giáo dục lễ giáo cho trẻ một cách qua loa, chiếu lệ thì chắc chắn hiệu quảgiáo dục trẻ sẽ không như mong đợi
Căn cứ vào mục tiêu, nội dung phương pháp đổi mới hình thức tổ chức lớphọc theo chương trình Giáo dục Mầm non mới;
Căn cứ vào tài liệu hướng dẫn giáo dục lễ giáo;
Căn cứ kế hoạch số 888-KH/PGD&ĐT, ngày 16/9/2019 của Phòng Giáo dục
và Đào tạo về phương hướng nhiệm vụ trọng tâm năm học 2019 – 2020;
Căn cứ công văn Số: 889 /PGD&ĐT- GDMN ngày 16/9/2019 về việc xâydựng kế hoạch giáo dục Mầm non năm học 2019- 2020;
Căn cứ vào đặc điểm, tâm sinh lý của trẻ;
Căn cứ vào điều kiện và tình hình lớp học;
Trang 5Từ những cơ sở trên cho thấy, sáng kiến này sẽ giúp cho trẻ nhận tốt về giáodục lễ giáo, trẻ thỏa mãn được nguyện vọng sống và hoạt động như người lớn Do
đó giáo viên phải có trách nhiệm nghiên cứu tìm ra biện pháp nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục lễ giáo cho trẻ một cách chủ động và sáng tạo hơn
Phòng lớp sạch sẽ, thoáng mát, cơ sở vật chất được trang bị đầy đủ
Lớp được bố trí 2 giáo viên có trình độ chuẩn
Giáo viên luôn có nhiệt huyết, yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệmtrong công tác chăm sóc- giáo dục trẻ
Giáo viên thường xuyên được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, luôn họchỏi và nâng cao trình độ
2-Khó khăn:
Trong lớp có không ít những cháu là con em người địa phương nên nhậnthức của trẻ còn hạn chế, phụ huynh ít quan tâm đến vấn đề học tập của con cái đặcbiệt là vấn đề giáo dục lễ giáo
Trẻ chưa mạnh dạn, chưa nhanh nhẹn, còn nhút nhát, thụ động Nên trongcông tác phối hợp với giáo viên chủ nhiệm về việc giáo dục trẻ còn hạn chế
Bên cạnh đó, những bộn bề lo toan cho công việc, cho đời sống kinh tế củamỗi gia đình nên việc chú trọng, quan tâm giáo dục cho con cái ngày càng hạn chế,
bị lãng quên, đặc biệt là vấn đề giáo dục lễ giáo
3-Thực trạng:
- Tổng số trẻ trong lớp: 28/19 nữ Trong đó:
+ Trẻ là con cán bộ công chức: 3 cháu
Trang 6+ Trẻ là con của tiểu thương: 7 cháu.
+ Trẻ là con nhân dân lao động: 18 cháu
- Tính cách của trẻ Trong đó:
+ Nhanh nhẹn, linh hoạt: 17 cháu
+ Thụ động, ngại tiếp xúc: 10 cháu
+ Cá biệt khó hòa nhập: 1 cháu
Từ thực tế vừa nêu, tôi đã mạnh dạn lựa chọn sáng kiến: “Những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục lễ giáo cho trẻ lớp Lá 3 trường mẫu giáo Tân Phong.” để góp một phần nhỏ bé của mình vào việc giáo dục lễ giáo cho trẻ ở lứa
tuổi mẫu giáo nhằm góp phần hình thành nhân cách ban đầu cho trẻ
3 Nội dung vấn đề:
3.1 Vấn đề đặt ra:
Nhằm thực hiện đạt hiệu quả công tác giáo dục lễ giáo cho trẻ, tôi đã địnhhướng cho đề tài với các giải pháp sau:
+ Đẩy mạnh việc tuyên truyền về giáo dục lễ giáo cho phụ huynh
+ Tăng cường trò chuyện với trẻ để nắm được đặc điểm tâm, sinh lý của trẻ.+ Xây dựng kế hoạch giáo dục lễ giáo cho trẻ phù hợp với tình hình thực tế.+ Xác định đúng các nhiệm vụ, nội dung giáo dục trẻ
+ Lựa chọn các phương pháp giáo dục phù hợp với thực tế và với trẻ
+ Lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, kết hợp giáo dục trẻ theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh
+ Cô giáo phải luôn luôn gương mẫu về đạo đức cho trẻ noi theo
+ Phối hợp với phụ huynh trong quá trình thực hiện giáo dục lễ giáo cho trẻ
Trang 7thức Nhằm nâng nhận thức của phụ huynh về công tác phối kết hợp giữa gia đình
và nhà trường trong công tác giáo dục lễ giáo cho trẻ Cụ thể như sau:
Là một giáo viên để thực hiện đạt hiệu quả công tác giáo dục lễ giáo cho
trẻ, trước tiên cần phải tuyên truyền, phổ biến rộng rãi cho các bậc cha mẹ trẻnhằm nâng cao nhận thức của họ về ý nghĩa, vai trò của giáo dục lễ giáo Do cómột bộ phận phụ huynh còn chưa quan tâm nhiều đến công tác giáo dục lễ giáo chotrẻ nên chưa thật sự kết hợp với giáo viên trong quá trình thực hiện Chính vì vậy,bản thân tôi đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong phụ huynh ngay từ đầu nămhọc với nội dung, hình thức phù hợp
*Nội dung tuyên truyền:
Tầm quan trọng của giáo dục lễ giáo đối với trẻ
Giáo dục lễ giáo như thế nào là phù hợp
Nhiệm vụ , nội dung và biện pháp giáo dục trẻ
Vai trò của cha mẹ và gia đình trong giáo dục trẻ
Sự phối hợp giữa gia đình- nhà trường
*Hình thức tuyên truyền:
Tổ chức đại hội phụ huynh của lớp tuyên truyền các nội dung về giáo dục lễgiáo, sau đó trao đổi, đàm thoại cùng thống nhất các cách thức giáo dục, công tácphối hợp của gia đình với giáo viên chủ nhiệm
Xây dựng góc tuyên truyền ở lớp: đảm bảo nội dung phù hợp, hình thức
phong phú để tuyên truyền cho phụ huynh; hàng tháng có thay đổi nội dung (Các nội dung tuyên truyền phù hợp với chủ điểm giáo dục).
Qua trao đổi với phụ huynh: bản thân thường xuyên trao đổi với phụ huynhtrong giờ đón trả trẻ Các nội dung trao đổi bao gồm về vấn đề giáo dục lễ giáo chotrẻ nhằm kết hợp và nắm bắt thông tin hai chiều giữa giáo viên với phụ huynh để
đề ra biện pháp giáo dục thích hợp nhằm đạt hiệu quả tốt hơn
Qua thực hiện công tác tuyên truyền, nhận thức của phụ huynh về giáo dục
lễ giáo cho trẻ đã có chuyển biến nhiều hơn so với đầu năm học: phụ huynh đã
Trang 8hiểu tầm quan trọng của giáo dục lễ giáo đối với sự phát triển của trẻ: nắm bắtđược yêu cầu nội dung, phương pháp giáo dục trẻ để cùng kết hợp với giáo viên.Đây là một thuận lợi lớn mà bản thân đã có được qua việc thực hiện công tác tuyêntruyền.
3.2.2 Giải pháp 2: Đàm thoại với trẻ để nắm được mức độ phát triển từng cá nhân trẻ.
Trẻ là khách thể nghiên cứu chính trong quá trình thực hiện sáng kiến; dovậy, bên cạnh việc tuyên truyền, tác động đến nhận thức của phụ huynh, bản thântôi cũng tích cực đàm thoại, trị chuyện với trẻ để nắm được mức độ phát triển tưduy của từng cá nhân trẻ; từ đó đề ra kế hoạch với nội dung, phương pháp, hìnhthức giáo dục phù hợp với đặc điểm giáo dục của trẻ
Quá trình đàm thoại với trẻ được thực hiện trong giờ học, giờ chơi và trongtất cả các hoạt động hằng ngày của trẻ Trong khi đàm thoại với trẻ, tôi luôn chú ýgợi mở, khuyến khích trẻ diễn đạt suy nghĩ của mình để một mặt giúp trẻ phát triển
tư duy, ngôn ngữ, tình cảm… một mặt giúp tôi phát hiện và uốn nắn kịp thờinhững sai sót của trẻ
Qua trao đổi, trò chuyện với trẻ, tôi nắm được thông tin tương đối đầy đủ vềtrẻ Nhìn chung mọi trẻ đều có đặc điểm riêng, nét tính cách riêng, mứt độ pháttriển tư duy cũng khác biệt Từ kết quả này, tôi đã đề ra hướng xử lý tình huống vàxây dựng ngay kế hoạch giáo dục lễ giáo cho trẻ một cách phù hợp
3.2.3 Giải pháp 3: Xây dựng kế hoạch giáo dục lễ giáo cho trẻ phù hợp
tình hình thực tế
Từ những thực tế về phía phụ huynh và phía trẻ, bản thân đã tập trung xâydựng kế hoạch thực hiện sao cho phù hợp và mang tính khả thi Kế hoạch đề rađảm bảo vừa hợp lý; vừa dễ thực hiện; vừa sát hợp thực tiễn của trường, lớp; vừađảm bảo được các quy định chung của Ngành; đảm bảo yêu cầu của chuyên đề;đảm bảo đúng chủ điểm giáo dục trọng tâm Bên cạnh đó, khi xây dựng kế hoạchbản thân đã luôn chú trọng đến sự hài hòa, làm thế nào để tạo mọi điều kiện thuận
Trang 9lợi nhất trong quá trình thực hiện, đồng thời tạo nên được tính thực tiễn để có thểvận dụng trong tình hình của lớp mình một cách phù hợp nhất Trong kế hoạchkhông phải chỉ nhấn mạnh vai trò, nhiệm vụ của giáo viên mà còn chú trọng đếnviệc phát huy năng lực của trẻ và tinh thần phối hợp của các bậc cha mẹ trẻ trongquá trình giáo dục lễ giáo cho trẻ.
Bằng cách xây dựng kế hoạch như trên đã góp phần cho việc thực hiện củabản thân trong năm học đạt hiệu quả tốt Những khó khăn, vướng mắc ở đầu nămhọc đã được giải quyết có hiệu quả, nâng cao chất lượng giáo dục lễ giáo cho trẻđạt hiệu quả cao, làm một phương tiện tốt nhất để thực hiện các mặt giáo dục khác
3.2.4 Giải pháp 4: Xác định đúng những nhiệm vụ, nội dung giáo dục
trẻ.
Xác định nhiệm vụ, nội dung giáo dục lễ giáo cho trẻ là một khâu rất quantrọng, nó góp phần to lớn vào chất lượng giáo dục trẻ Do vậy, trong quá trình thựchiện nhiệm vụ giáo dục lễ giáo cho trẻ, bản thân luôn luôn chú trọng đến việc xácđịnh nhiệm vụ, nội dung giáo dục sao cho phù hợp với mục tiêu, yêu cầu của giáodục mầm non và với nhận thức của trẻ
*Nhiệm vụ:
Giáo dục trẻ có những tình cảm đạo đức trong sáng; giúp trẻ mở rộng vốnhiểu biết và kinh nghiệm của trẻ
Giúp trẻ hình thành những nét tính cách tốt của con người
Bước đầu xây dựng cho trẻ có thói quen thực hiện các hành vi lễ giáo, cáchành vi văn minh qua lời nói, thái độ và những việc làm hàng ngày của trẻ
*Nội dung:
+ Giáo dục trẻ tình cảm với ngừơi thân trong gia đình; với cô giáo, bạn bè…
Do quan hệ hàng ngày nên trẻ rất yêu thích ông bà, ba mẹ, anh chị em thânthích trong gia đình Cô giáo cần thường xuyên củng cố và làm cho tình cảm đóngày càng có ý thức và sâu sắc hơn Trẻ cần hiểu rằng mọi người trong gia đìnhđều gắn bó với nhau, cần thương yêu, sống hòa thuận và chăm sóc lẫn nhau Trẻ
Trang 10biết mọi người trong gia đình ai cũng yêu thương và chăm sóc trẻ Từ đó giáo dụctrẻ tình cảm yêu thương gắn bó với những người thân trong gia đình
Cùng với tình thương, cần xây dựng ý thức, nghĩa vụ của trẻ đối với giađình Trẻ phải biết vâng lời, biết kính trên, nhường dưới, phải cố gắng làm lấynhững gì có thể làm được, không quấy rầy, quan tâm, chăm sóc, biết đỡ đần mọingười Biết hòa thuận, nghe lời anh chị, yêu thương, chăm sóc và nhường nhịn emnhỏ
Khi đến lớp, trẻ có điều kiện nhận thức đời sống xã hội nhiều hơn nên côgiáo luôn tạo cơ hội cho trẻ tìm hiểu lao động của người lớn như cô giáo, cô cấpdưỡng, chú bảo vệ… giúp trẻ hiểu ý nghĩa của lao động và từ đó yêu quý, kínhtrọng người lao động và quý trọng sản phẩm do lao động làm ra
Song song đó, ở trường, lớp quan hệ bạn bè của trẻ bắt đầu được hình thành
Do vậy, cô giáo luôn tạo mọi điều kiện cho trẻ kết bạn, sinh hoạt và vui chơi thân
ái cùng bạn; dạy cho trẻ những hành vi ứng xử văn minh trong quan hệ bạn bè, yêuthương, nhường nhịn và quan tâm giúp đỡ bạn Phải tạo mọi cơ hội để trẻ gắn bóvới tập thể, thực hiện tốt các yêu cầu chung
+ Giáo dục tình cảm với làng xóm, quê hương Tình yêu làng xóm, quêhương chính là cơ sở đầu tiên và bền vững nhất của lòng yêu Tổ quốc Do vậy,trong quá trình giáo dục lễ giáo cho trẻ, bản thân luôn tận dụng mọi khả năng,tranh thủ mọi điều kiện thuận lợi, đặc biệt là dùng hình thức kết hợp với chuyện kểhoặc xem phim hay tham quan để trau dồi cho trẻ những hiểu biết sơ đẳng về lịch
sử địa phương, về những công trình xây dựng, về những hoạt động lao động sảnxuất và hướng trẻ quan tâm đến một số sự kiện đáng chú ý ở địa phương Nhữngcảm xúc và những hiểu biết trên được tích lũy dần và sẽ từng bước hình thành ở trẻnhững nhận thức ban đầu về phố phường, làng xóm, quê hương mà trẻ đang sống,nhen nhóm trong tâm hồn trẻ lòng tự hào dân tộc, niềm yêu quý quê hương, đấtnước
Trang 11+ Rèn cho trẻ các nề nếp trong học tập, vui chơi, sinh hoạt hàng ngày và các
kỹ năng sống
Bất kỳ một hoạt động nào, muốn có tổ chức và có hiệu quả đều phải xâydựng nề nếp của nó Các hoạt động học tập, vui chơi và sinh hoạt hàng ngày củatrẻ cũng không ngoại lệ Đối với trẻ, các hoạt đông này còn rất mới mẻ nên việcgiáo dục trẻ biết tuân thủ các nề nếp cần phải thực hiện kiên trì và thường xuyên.Đây là vấn đề không đơn giản mà đòi hỏi một quá trình tập luyện lâu bền Trongquá trình thực hiện, bản thân luôn phải vừa chú ý đến những ảnh hưởng kháchquan như thái độ của cô giáo, không khí chung của lớp học… và cả yếu tố chủquan của trẻ, do khí chất và đặc điểm riêng của từng trẻ, do nét tính cách của trẻđang hình thành và những đặc điểm chưa ổn định về mặt tâm lý của trẻ nhằm tạođiều kiện tốt nhất cho trẻ trong việc tiếp thu sự chỉ dẫn của cô Ở đây chủ yếu giáodục trẻ thực hiện tốt những yêu cầu, nề nếp như cách cư xử với nhau, cùng nhauphối hợp hoạt động, ý thức tôn trọng hoạt động chung của lớp, thái độ bảo quản đồdùng đồ chơi, nghĩa vụ của bản thân và trách nhiệm hoàn thành nhiệm vu đượcgiao, tinh thần bền bỉ, chăm học chăm làm
Trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ cô giáo luôn nhắc lại những điều đã học,những hình ảnh, những gương tốt nhằm cổ vũ trẻ làm việc tốt Dạy trẻ các hành viứng xử lễ phép, lịch sự, văn minh…
Từ việc xác định đúng nhiệm vụ, nội dung giáo dục lễ giáo cho trẻ đã giúpcho bản thân sự khởi đầu đúng hướng trên con đường giáo dục trẻ một cách phùhợp với thực tiễn và các yêu cầu cần đạt theo quy định Xác định đúng nhiệm vụcủa mình, bản thân tự đề ra hướng phấn đấu để hoàn thành thật tốt Nắm vững cácnội dung cần giáo dục giúp giáo viên xác định đúng những gì cần thiết phải dạy trẻ
để giúp trẻ phát triển phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và phát triển một cách toàndiện
3.2.5 Giải pháp 5: Lựa chọn các phương pháp giáo dục phù hợp
Trang 12Phương pháp là cách thức để tiến hành một việc nào đó nhằm mang lại hiệuquả thiết thực Trong bất kỳ một công việc gì, khi tiến hành người ta cũng đều sửdụng các phương pháp phù hợp Giáo dục lễ giáo cho trẻ cũng không ngoại lệ, việcxác định nội dung giáo dục trẻ là điều quan trọng, việc lựa chọn các phương phápgiáo dục còn quan trọng hơn nhiều, bởi vì phương pháp giáo dục là yếu tố có tínhchất quyết định hiệu quả của các nội dung giáo dục Các phương pháp giáo dụcphù hợp với nội dung giáo dục, với tình hình thực tế với đặc điểm tâm sinh lý củatrẻ sẽ nâng cao hiệu quả giáo dục trẻ, đó là điều tất yếu Vì thế căn cứ vào tình hìnhcủa lớp mình, tôi đã lựa chọn phương pháp thích hợp nhất để tiến hành thực hiện
cụ thể như sau:
3.2.5.1-Nhóm phương pháp tập làm:
Phương pháp đầu tiên trong các phương pháp tập làm đó là làm mẫu: Ở đâytôi đề ra yêu cầu và làm mẫu cho trẻ, chủ yếu trong việc rèn các thói quen cho trẻ ( như rèn thói quen lấy cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định) Vừa làm mẫu, tôivừa phân tích thao tác cụ thể về trình tự thực hiện các thao tác đó để trẻ nắm được
và dễ dàng thực hiện Sau phương pháp làm mẫu là phương pháp kèm cặp: Phươngpháp này được sử dụng để bổ sung cho phương pháp làm mẫu tùy theo từng đốitượng trẻ (trẻ nhạy bén hay trẻ chậm chạp) Bản thân cũng đã thực hiện đồng thờivới hai phương pháp trên là phương pháp chỉ dẫn Phương pháp này được sử dụngtùy theo trường hợp và điều kiện cụ thể cho phù hợp (ví dụ: cảm ơn vào lúc nào;xin lỗi vào lúc nào… )
3.2.5.2-Nhóm các phương pháp khích lệ:
Đây là nhóm phương pháp nhằm tạo hứng thú, xây dựng tính tự giác cho trẻtrong quá trình thực hiện các hành vi lễ giáo, giáo tiếp văn minh Trong nhóm cácphương pháp này tôi đã thực hiện phương pháp nêu gương và phương pháp nhắcnhở để động viên trẻ bắt chước những việc làm tốt của người khác,khơi gợi ở trẻ ýthức làm việc tốt và trở thành người tốt Khi nhắc nhỡ trẻ tôi luôn khéo léo, nhẹ
Trang 13nhàng, đúng lúc đúng nơi; không làm cho trẻ tổn thương lòng tự trọng ; trẻ dễdàng sửa chữa sai sót của mình.
3.2.5.3-Nhóm các phương pháp rèn luyện:
Bản thân sử dụng nhóm các phương pháp rèn luyện để rèn các phẩm chấtđạo đức cho trẻ Trong nhóm này có phương pháp dùng tình huống và phươngpháp nhận xét Tôi thường tạo ra tình huống và lấy đó làm bài tập về đạo đức chotrẻ, mỗi tình huống phù hợp với yêu cầu cần đạt ở trẻ Với phương pháp nhận xéttôi chỉ thực hiện khi trẻ được thực hiện xong một yêu cầu nào đó của cô nhằm giúptrẻ biết mình thực hiện tốt hay chưa tốt
3.2.5.4-Nhóm các phương pháp xây dựng tình cảm và nhận thức: bao gồm phương pháp giải thích ,trò chuyện ,kể chuyện dùng lời.
Phương pháp giải thích: Tôi luôn giải thích để trẻ phân biệt được cái tốt, cáixấu, cái đúng, cái sai và hình thành niềm tin cho trẻ Lời lẽ giải thích tôi thường sửdụng lời lẽ ngắn gọn, dễ hiểu, dựa vào những kinh nghiệm mà trẻ có để trẻ dẽ dàngtiếp thu
Trò chuyện: Qua trò chuyện, trẻ được cũng cố về những hành vi, thói quen
về đạo đức, phương pháp này tôi đã tận dụng mọi cơ hội để thực hiện, và thực hiệnmọi lúc mọi nơi
Kể chuyện: đặc điểm của trẻ là rất nhạy cảm với những hình ảnh trong cáctác phẩm văn học và chính những hình ảnh này đã mang đến cho trẻ những tìnhcảm, những suy nghĩ, từ đó trẻ vận dụng vào thực tế
Ví dụ: Đọc bài thơ Hoa kết trái: trẻ không hái hoa; Nghe chuyện Cây rau
của thỏ út trẻ sẽ yêu lao động Những hình ảnh hành vi của các sự vật, con ngườitrong câu chuyện, bài thơ đã làm giàu kinh nghiệm đạo đức cho trẻ; vừa tạo ranhững cảm xúc cho trẻ
Dùng lời : dùng lời được thực thực trong lúc khen ngợi trẻ hoặc phê bình trẻ.Trẻ nhỏ luôn thích được khen ngợi, mỗi lời khen của người lớn đối với trẻ vừa làniềm vui mừng vừa là động lực để trẻ phấn đấu nhiều hơn; một trẻ này được khen
Trang 14thì nhiều trẻ khác sẽ làm theo để được khen như bạn Vì thế, tôi đã sử dụng lờikhen của mình tuyên dương những trẻ ngoan, để các trẻ khác học tập theo, đồngthời tôi cũng chú trọng việc khen ngợi trẻ xác đáng và chừng mực vì nếu lạm dụngkhen ngợi sẽ làm trẻ tự kiêu, tự mãn, xem thường bạn bè và sẽ trở nên không vânglời người lớn Song song với việc khen ngợi, tôi cũng sử dụng phương pháp phêbình Khi trẻ sai phạm nhiều lần một khuyết điểm nào đó, tôi phê bình trẻ Tuynhiên, tôi luôn cẩn thận khi sử dụng phương pháp này, cần phải đúng lúc và đúngchổ, bởi vì trẻ nhỏ rất nhạy cảm và rất dễ bị tổn thương, đặt biệt là tổn thương vềmặt tinh thần; dễ làm ảnh hưởng đến tình cảm đạo đức và hành vi đạo đức của trẻ.
3.2.5.5- Nhóm các phương pháp giáo dục trẻ ở mọi lúc, mọi nơi:
Giáo dục trẻ ở mọi lúc, mọi nơi có tác dụng tạo ra xung quanh trẻ một môitrường đạo đức tốt nhất Trong quá trình giáo dục lễ giáo cho trẻ, tôi đã sử dụngphương pháp này trong giờ học, giờ chơi, giờ hoạt động góc, thông qua hoạt độnglao động, dạo chơi, hoạt động ngoài trời ….hay nói cách khác là qua tất cả các hoạtđộng hàng ngày của trẻ Qua sử dụng phương pháp này, tôi đã hình thành ở trẻ tính
tự giác, tinh thần tự lực, ý thức kỷ luật; rèn cho trẻ các hành vi, thói quen lịch sự,văn minh; hình thành ở trẻ những nét tính cách mới phù hợp với nhận thức và kinhnghiệm về đạo đức của trẻ; hình thành ở trẻ những tình cảm tốt đẹp nhất đối vớicon người, với sự vật, hiện tượng xung quanh
Giáo dục lễ giáo cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi là phương pháp có hiệu quả, nó
hỗ trợ tích cực cho việc rèn luyện, củng cố các hành vi tự giác mà trẻ được tiếpnhận từ môi trường sống xung quanh
3.2.6 Giải pháp 6: Lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ và lồng ghép giáo dục trẻ theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
3.2.6.1-Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ :
Kỹ năng sống bao gồm hàng loạt các kỹ năng cụ thể cần thiết cho cuộc sốnghàng ngày của con người Bản chất của kỹ năng sống là kỹ năng tự quản bản thân
Trang 15và kỹ năng xã hội cần thiết để con người tự lực trong cuộc sống, học tập và làmviệc tốt.
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giáo dục các kỹ năng trong mọi hoạt độnghàng ngày của trẻ, giáo dục trẻ những hành vi ứng xử văn minh để trẻ tự điều chỉnhmình cho phù hợp với yêu cầu của cuộc sống xung quanh, bước đầu hình thànhcho trẻ khả năng làm chủ bản thân và khả năng ứng phó tích cực trước những tìnhhuống trong cuộc sống Qua giáo dục kỹ năng sống sẽ giúp trẻ có kinh nghiệmsống, biết được những điều nên làm và không nên làm, giúp trẻ tự tin, tự chủ, khơigợi khả năng tư duy sáng tạo, đặt nền tảng cho trẻ trở thành người có trách nhiệm
và có cuộc sống hài hòa trong tương lai
Trong quá trình thực hiện giáo dục lễ giáo cho trẻ, bản thân đã lồng ghép giáodục một số kỹ năng sống như: kỹ năng ứng xử phù hợp với những người gần gũixung quanh; kỹ năng hợp tác; kỹ năng nhận và hoàn thành nhiệm vụ; kỹ năng tuânthủ các quy tắc xã hội; kỹ năng giao tiếp văn minh; kỹ năng tự phục vụ và kỹ năng
tự nhận thức Những nội dung giáo dục trên được thực hiện một cách đơn giản, gầngũi, thiết thực và luôn tạo điều kiện để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạocho trẻ, giúp trẻ tiếp thu và rèn luyện một cách nhẹ nhàng, thoải mái, không gượng
ép Trẻ thực hiện được các kỹ năng sống góp phần nâng cao chất lượng trong việcthực hiện công tác giáo dục lễ giáo cho trẻ
3.2.6.2.Lồng ghép giáo dục trẻ theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh:
Thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnhhọc tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Những bài học từtấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là những bài học quý dành cho tất cả mọi người,mọi ngành và toàn xã hội Tùy theo công việc, tùy theo độ tuổi của từng người mà
cụ thể hóa cho phù hợp học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, là học tập suốtđời và có thể bắt đầu ngay từ độ tuổi mầm non
Trang 16Từ suy nghĩ này, tôi đã mạnh dạn thực hiện giáo dục lễ giáo cho trẻ qua lồngghép giáo dục trẻ theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh với những nội dung thậtgần gũi và phù hợp với nhận thức, với vốn kinh nghiệm của trẻ.
Nội dung giáo dục trẻ được xây dựng căn cứ theo năm điều Bác dạy thiếuniên nhi đồng
- Yêu tổ quốc, yêu đồng bào: tôi xây dựng nội dung giáo dục trẻ qua tình yêuquê hương, làng xóm, yêu cảnh vật thiên nhiên, danh lam thắng cảnh, yêu trườngyêu lớp; yêu thương và kính trọng ông bà, cha mẹ, cô giáo, yêu thương em bé, bạnbè….Những tình cảm này là cơ sở của tình yêu Tổ Quốc, yêu đồng bào khi trẻ lớnkhôn
- Học tập tốt, lao động tốt: Ở trẻ chỉ cần giáo dục trẻ đi học đều, giờ học biếtvâng lời; chú ý nghe cô nói, tích cực tham gia hoạt động ,thực hiện tốt các yêu cầu của cô; biết giúp mẹ , giúp cô làm việc nhẹ; biết mơ ước nghề nghiệp trong tương lai, biết yêu quý người lao động và ngay bây giờ biết phục vụ bản thân mình
- Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt: Nội dung giáo dục trẻ được cụ thể hóa là trẻ biếtyêu thương, nhường nhịn, giúp đỡ bạn bè; biết quan tâm chia sẻ với bạn khi bạngặp khó khăn trong học tập, trong vui chơi; biết hợp tác với bạn bè trong mọi hoạtđộng; biết thực hiện tốt các nề nếp ở trường, giờ nào việc đó theo quy định của cô,biết giữ trật tự trong giờ học, đi học đều, nghỉ học phải xin phép cô …
- Giữ gìn vệ sinh thật tốt: giáo dục trẻ ở lớp về vệ sinh cá nhân, vệ sinh ănuống, vệ sinh phòng bệnh, vệ sinh môi trường, vệ sinh công cộng, hình thành ở trẻnhững nề nếp, thói quen vệ sinh bắt đầu từ những nội dung đơn giản nhất, qua đórèn luyện kỹ năng giữ gìn vệ sinh trong cuộc sống
- Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm: Với trẻ mầm non ,đây là một đức tínhkhông thể thiếu Cho nên tôi đã chú trọng đề ra nội dung giáo dục trẻ ngay từ đầunăm học; cụ thể là vui vẻ, hòa đồng cùng các bạn , thân ái, bình đẳng, không tự đềcao mình mà xem thường bạn, không phân biệt đối xử với bạn; không khoekhoang; phải biết trung thực nhận lỗi của mình; không vu oan cho bạn, không đổ