Skkn một số biện pháp giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ lứa tuổi 24 36 tháng

Là cô giáo trực tiếp dạy trẻ lớp 24- 36 tháng tuổi tôi luôn có những suy nghĩlàm sao để giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ, phát triển về cách phát âm chuẩn, chínhxác, sử dụng từ ngữ diễn đ

MỤC LỤC

Mục lục trang 1

A CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP

1 Sự cần thiết hình thành giải pháp trang 2

2 Tổng quan các vấn đề liên quan đến giải pháp trang 2

3 Mục tiêu của giải pháp trang 3

4 Căn cứ đề xuất giải pháp trang 3

5 Phương pháp thực hiện trang 5

6 Đối tượng và phạm vi áp dụng trang 6

B QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG GIẢI PHÁP

1 Quá trình hình thành giải pháp trang 6

2 Nội dung giải pháp trang 7

C HIỆU QUẢ GIẢI PHÁP

1 Thời gian áp dụng hoặc áp dụng thử của giải pháp trang 15

2 Hiệu quả đạt được trang 15

3 Khả năng triển khai, áp dụng của giải pháp trang 16

4 Kinh nghiệm thực tiễn khi áp dụng giải pháp trang 16

D KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ

1 Kết luận trang 17

2 Đề xuất, kiến nghị trang 17

Tài liệu tham khảo trang 19

A CƠ SỞ ĐỀ XUẤT, GIẢI PHÁP

1 Sự cần thiết hình thành giải pháp

Xã hội càng văn minh, càng phát triển mọi người càng ít quan tâm giao tiếptrao đổi trực tiếp với nhau mà thường trao đổi thông tin qua mạng, qua internet,qua điện thoại Lứa tuổi mầm non là lứa tuổi đang “Học ăn, học nói” là lứa tuổiphát triển mạnh về ngôn ngữ, về thể chất, về trí tuệ vì vậy đối với việc giáo dụcphát triển toàn diện cho trẻ là điều không thể thiếu trong các trường mầm non Pháttriển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những chìa khóa phát triển quá trình tâm lý củatrẻ, nó còn có vai trò quan trọng trong việc góp phần mở rộng sự hiểu biết về thếgiới xung quanh, đồng thời góp phần phát triển khả năng nhận thức cho trẻ trongcuộc sống hàng ngày

Là cô giáo trực tiếp dạy trẻ lớp 24- 36 tháng tuổi tôi luôn có những suy nghĩlàm sao để giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ, phát triển về cách phát âm chuẩn, chínhxác, sử dụng từ ngữ diễn đạt đúng ý nghĩ của mình thông qua các hoạt động vuichơi, hoạt động ăn, hoạt động học trong ngày tại trường mầm non Chính vì vậy

nên tôi đã chọn đề tài cho sáng kiến năm học này của tôi là “Một số biện pháp giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ lứa tuổi 24 - 36 tháng”

2 Tổng quan các vần đề liên quan đến giải pháp

Ngôn ngữ là gì? Ngôn ngữ là phương tiện để giao tiếp giúp trẻ giao lưu cảmxúc với những người xung quanh, hình thành những cảm xúc tích cực nâng cao khảnăng phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24- 36 tháng phát âm đúng, biết phát âm chính xáccác âm vị, âm tiết, từ, câu theo chuẩn mực âm thanh tiếng mẹ đẻ, biết điều chỉnh

âm lượng, thể hiện đúng ngữ điệu, có tác phong văn hoá trong quá trình giao tiếp

và sửa các lỗi phát âm cho trẻ

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là phát triển vốn từ cho trẻ, giúp trẻ biết đượcnhiều từ, hiểu ý nghĩa của từ và biết sử dụng từ trong các tình huống giao tiếp,mạnh dạn tự tin trước mọi người

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ nhà trẻ là phát triển khả năng nghe, hiểu ngôn ngữ,khả năng trình bày có lô gíc, có trình tự, chính xác và có nội dung.

3 Mục tiêu của giải pháp

Trong quá trình chăm sóc trẻ năm học này tôi nhận thấy thực tế hiện nay, sựphát triển ngôn ngữ cho trẻ chưa thực sự lôi cuốn, thu hút trẻ tham gia, trẻ hoạt

động chưa thực sự tích cực và chủ động Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ lứa tuổi 24 - 36 tháng”

Nghiên cứu để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng sư phạm,khả năng phát triển ngôn ngữ cho trẻ, sáng tạo phương pháp giảng dạy, kỹ năng tổchức giáo dục phát triển cho trẻ Giúp giáo viên hiểu được tầm quan trọng của việcphát triển ngôn ngữ cho trẻ, từ đó có những kế hoạch cụ thể về việc phát triển ngônngữ cho trẻ

4 Các căn cứ đề xuất giải pháp

+ Cơ sở lý luận

Ngôn ngữ chỉ sinh ra và phát triển trong xã hội loài người Ngôn ngữ và laođộng là hai yếu tố cơ bản quyết định sự ra đời, tồn tại và phát triển của con ngườitrong xã hội Ngôn ngữ đã trở thành đối tượng của nhiều ngành khoa học như: Xãhội học, ngôn ngữ học, tâm lý học, giáo dục học…Vậy bản chất của ngôn ngữ học

là gì?

Trước hết, ngôn ngữ là một hiện tượng xã hội

Ngôn ngữ chỉ sinh ra trong xã hội do ý muốn và nhu cầu - người ta phải giaotiếp với nhau trong quá trình sống, tồn tại và phát triển Bên ngoài xã hội loài ngườingôn ngữ không thể phát sinh Ngôn ngữ là một thiết chế xã hội chặt chẽ, được giữgìn, phát triển trong kinh nghiệm, trong truyền thống chung của cộng đồng Thiếtchế đó là một tập hợp những thói quen như nghe, nói và hiểu được tiếp thu mộtcách dễ dàng và liên tục ngay từ thời thơ ấu của mỗi chúng ta Nó như là một cơ sở

gì đấy bắt buộc đối với mỗi người

Mặt khác, sự phân biệt giữa ngôn ngữ chuẩn, ngôn ngữ chung của mỗi cộngđồng dân tộc với các biến dạng của nó trong các cộng đồng người nhỏ hơn (gọi làtiếng địa phương)…cũng chính là những biểu hiện sinh động, đa dạng về tính xãhội của ngôn ngữ.

Ngôn ngữ không mang tính di truyền, người ta có được ngôn ngữ là do quátrình học tập, tiếp thu từ những người sống xung quanh Ở trẻ em để có vốn ngônngữ nhất định phải trải qua quá trình học tập lâu dài

Ngôn ngữ là một hiện tượng xã hội đặc biệt bởi nó không phụ thuộc vào kiếntrúc thượng tầng riêng của một xã hội nào cho nên khi cơ sở hạ tầng nào đó bị phá

vỡ kéo theo sự sụp đổ của kiến trúc thượng tầng tương ứng thì ngôn ngữ vẫn là nó.Mặt khác ngôn ngữ không mang tính giai cấp, nó ứng xử bình đẳng với mọi ngườitrong xã hội

Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của con người

Giao tiếp là sự truyền đạt thông tin từ người này đến người khác với một mụcđích nhất định nào đó Khi giao tiếp người ta trao đổi tư tưởng tình cảm với nhau,tác động đến nhau, những tư tưởng, trí tuệ của người này được truyền từ người nàyđến người khác, từ thế hệ này đến thế hệ khác đó là nhờ ngôn ngữ một trong nhữngđộng lực đảm bảo sự tồn tại của xã hội loài người

Ngôn ngữ là phương tiện của tư duy

Tư duy của con người- sự phản ánh thế giới khách quan xung quanh- chủ yếuđược tiến hành dưới hình thức ngôn ngữ Ngôn ngữ là hình thức tồn tại, là phươngtiện vật chất để thể hiện tư duy Về phương tiện này tư duy là cái được biểu hiện,còn ngôn ngữ là cái để biểu hiện tư duy Các kết quả của hoạt động tư duy (thuộclĩnh vực tinh thần) bao giờ cũng được khoác lên mình một cái vỏ vật chất làm chongười khác thấy được Mối quan hệ giữa tư duy và ngôn ngữ có thể hình dung nhưhai mặt tờ giấy đã có mặt này phải có mặt kia

Tóm lại ngôn ngữ là một hệ thống ký hiệu, là phương tiện để giao tiếp, là công

cụ để tư duy Phát triển ngôn ngữ cho trẻ giúp cho tư duy của trẻ phát triển và còn

là một phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện về nhân cách - đạo đức

+ Cơ sở thực tiễn

Trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách con người nói chung và trẻMầm non nói riêng thì ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng không thể thiếuđược Ngôn ngữ là phương tiện để giao tiếp quan trọng nhất đặc biệt đối với trẻnhỏ, đó là phương tiện giúp trẻ giao lưu cảm xúc với những người xung quanh hìnhthành những cảm xúc tích cực Ngôn ngữ là công cụ giúp trẻ hoà nhập với cộngđồng và trở thành một thành viên của cộng đồng Nhờ có những lời chỉ dẫn củangười lớn mà trẻ dần dần hiểu được những quy định chung của xã hội mà mọingười đều phải thực hiện theo những quy định chung đó

Ngôn ngữ còn là phương tiện giúp trẻ tìm hiểu khám phá, nhận thức về môitrường xung quanh, thông qua cử chỉ lời nói của người lớn trẻ sẽ được làm quenvới các sự vật, hiện tượng có trong môi trường xung quanh Nhờ có ngôn ngữ màtrẻ sẽ nhận biết ngày càng nhiều màu sắc, hình ảnh… của các sự vật, hiện tượngtrong cuộc sống hàng ngày

Đặc biệt đối với trẻ 24 - 36 tháng cần giúp trẻ phát triển mở rộng các loại vốn

từ, biết sử dụng nhiều loại câu bằng cách thường xuyên nói chuyện với trẻ vềnhững sự vật, hiện tượng, hình ảnh… mà trẻ nhìn thấy trong sinh hoạt hành ngày,nói cho trẻ biết đặc điểm, tính chất, công dụng của chúng từ đó hình thành ngônngữ cho trẻ

+ Phương pháp thống kê

6 Đối tượng và phạm vi áp dụng

Do hạn chế về thời gian, về khả năng nên việc nghiên cứu chỉ giới hạn trongphạm vi lớp nhóm tôi đang trực tiếp chăm sóc đó là nhóm 24-36 tháng trường MầmNon Hoàng Lan Để giúp trẻ giao tiếp một cách mạch lạc, rõ ràng, tự tin, tôi xin đề

ra một số biện pháp thiết thực giúp trẻ phát triển ngôn ngữ

B QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG GIẢI PHÁP

1 Quá trình hình thành

Do đặc điểm tâm lý trẻ, do môi trường giao tiếp của trẻ còn gò bó trong phạm

vi gia đình, người thân nên khi trẻ đến trường Mầm non trẻ thường nhút nhát, thiếu

tự tin trong giao tiếp, ngôn ngữ của trẻ hạn chế Một số trẻ không trả lời khi cóngười hỏi thăm, một số trẻ chỉ nói được câu một hoặc hai từ Chính vì thế tôi quyếttâm giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ trong lớp của mình Khi thực hiện phát triểnngôn ngữ cho trẻ tôi gặp phải một số thuận lợi và khó khăn như sau:

* Thuận lợi

Lớp có diện tích khá rộng rãi, thoáng mát, sạch sẽ

Trẻ được phân chia theo đúng độ tuổi

Đa số trẻ đi học đều

Đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ phong phú vềmàu sắc và hình ảnh, hấp dẫn thu hút trẻ Giáo viên nhiệt tình làm đồ dùng đồ chơisáng tạo phục vụ cho việc cung cấp và phát triển ngôn ngữ cho trẻ Được sự giúp

đỡ nhiệt tình của Ban giám hiệu, của tất cả chị em đồng nghiệp đã góp ý rút kinhnghiệm cho tôi sau những giờ dạy, những tiết dạy chuyên đề, qua hội thi giáo viêngiỏi cấp trường, cấp huyện

* Khó khăn

Vì các cháu mới bắt đầu đi học nên còn khóc nhiều và chưa thích nghi vớiđiều kiện sinh hoạt của lớp nên còn bỡ ngỡ Mỗi cháu lại có những sở thích và cátính khác nhau

Có một vài trẻ chưa nói được và pháp âm chưa rõ ràng 60% trẻ phát âm chưachính xác hay ngọng chữ x-s, dấu ngã - dấu sắc, dấu hỏi - dấu nặng

Đa số phụ huynh bận công việc không trò chuyện với trẻ và nghe trẻ nói, trẻđược đáp ứng quá đầy đủ về nhu cầu trẻ cần

Ví dụ: Trẻ chỉ cần nhìn vào đồ dùng nào đó là được đáp ứng ngay mà khôngcần dùng lời để yêu cầu hoặc xin phép, đây cũng là một trong những nguyên nhâncủa việc chậm phát triển ngôn ngữ

Bản thân tôi cũng chưa có được nhiều kinh nghiệm trong việc giáo dục pháttriển ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng Với những khó khăn như thế tôi đã dần dầnkhắc phục, sửa đổi và hướng dẫn trẻ phát triển về ngôn ngữ một cách đúng đắnthông qua các phương pháp mới như sau:

2 Nội dung của giải pháp mới hiện nay

+ Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch giảng dạy cụ thể cho trẻ

Giáo viên cần tìm hiểu về các đặc điểm tâm sinh lý của trẻ để hiểu được nhucầu mong muốn của trẻ từ đó mới có các biện pháp phát triển cho trẻ về ngôn ngữcần thiết Giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch cụ thể cho các hoạt động, lựachọn hình thức, phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Có các kế hoạch nộidung cụ thể dạy trẻ phát triển ngôn ngữ theo từng tháng, từng chủ đề, chủ điểm

Những con vật đáng yêu

- Dạy trẻ biết tên và đặc diểm của một số con vậtnuôi gần gũi trong gia đình của mình, phân biệtđược con gà, con vịt, vịt biết bơi, gà không biếtbơi

- Gọi tên một số động vật sống trong rừng, dướinước, biết môi trường sống của chúng

- Gọi tên một số con côn trùng

Chủ đề 6

Ngày tết vui vẻ

- Trẻ biết ngày tết có những đặc trưng riêng

- Biết gọi tên hoa mai màu vàng, hoa đào màu đỏ,dưa hấu, bánh mứt …

Chủ đề 7

Cây và những bông hoa đẹp

-Trẻ biết gọi tên một số loại rau mà trẻ được ănhàng ngày Gọi tên được rau ăn củ và rau ăn lá

- Trẻ biết gọi tên các loại cây cho bóng mát

- Trẻ biết gọi tên quả, phân biệt được quả chua, quảngọt

- Trẻ biết gọi tên các loại hoa và màu sắc của hoa

Chủ đề 8

Bé thích phương tiện gì

- Trẻ biết gọi tên các loại phương tiện giao thông,giao thông đường bộ, giao thông đường thủy, giaothông đường hàng không, một số quy định đơngiản khi tham gia giao thông như: Khi đi xe máyphải đội mũ bảo biểm, đi bộ đi trên vỉa hè, đi vềphía tay phải của mình

Chủ đề 9

Mùa hè đến rồi

- Trẻ biết được mùa hè có mưa, mưa có sấm chớp,

có hiện tượng cầu vồng

- Mùa hè có ve kêu , có hoa phượng nở

Chủ đề 10

Bé lên Mẫu giáo

- Trẻ biết một số lớp học của mẫu giáo

- Trẻ biết gọi tên và màu sắc một số đồ dùng, đồchơi của lớp mẫu giáo

Luôn đổi mới phong cách dạy lúc nhẹ nhàng, lúc nghiêm khắc để trẻ tập trungvào giờ học Giáo viên luôn thiết kế các bài học mới về phát triến ngôn ngữ để lôicuốn trẻ phát triển về ngôn ngữ hơn

+ Biện pháp 2: Phát triển ngôn ngữ thông qua các hoạt động có chủ đích

Hoạt động có chủ đích là hoạt động chủ đạo giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mộtcách chính xác và có hệ thống Muốn trẻ chú ý vào giờ học cô cần tạo tâm thế nhẹnhàng cho trẻ, dẫn dắt trẻ vào bài học một cách sinh động và hợp lý, phát huy tínhtích cực của trẻ, dạy trẻ theo hướng lồng ghép tích hợp

Dùng nhiều câu hỏi gợi mở để phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạtđộng về phát triển ngôn ngữ (đọc thơ, kể chuyện) phát triển nhận thức (trẻ gọi tênmàu, tên các con vật, tên các loài hoa, các lọai phương tiện giao thông, nhận biếtcác đồ dùng to – nhỏ) âm nhạc (trẻ hát được các bài hát mới)

Tạo nhiều tình huống bất ngờ cho trẻ tự tìm tòi, khám phá và trả lời câu hỏicủa cô VD: Gây hứng thú cho trẻ bằng nhiều hình thức khác nhau như: cho trẻchơi nhiều trò chơi khác nhau phù hợp với đề tài, tạo tình huống bất ngờ cho trẻnghe tiếng kêu của con vật, cô hỏi trẻ con gì kêu? Trẻ tự trả lời (Con Mèo) và kêu ởđâu? (Trẻ tự tìm đến chỗ phát ra âm thanh) Vì sao con Mèo kêu như vậy? (Trẻ tựtrả lời)

Cho trẻ hóa thân vào các nhân vật qua các câu chuyện: VD: truyện “QuảTrứng”

Trẻ hóa thân thành Gà trống, Lợn con, Vịt con thì trẻ sẽ nhắc lại các câu thoạicủa truyện, biết gọi tên con vật mà mình hóa thân: Gà trống “Ò ó o o quả gì to to”Lợn con “ụt à ụt ịt”, Vịt con “kêu vít vít”

Hiệu quả của việc phát triển ngôn ngữ không chỉ phụ thuộc vào cách lựa chọnphương pháp dạy học, mà còn phụ thuộc đáng kể vào các hình thức dạy học: Hìnhthức cả lớp đồng loạt (cả lớp cùng nhắc lại câu hỏi hay đề tài) hình thức cá nhân(Cá nhân tự trả lời, cá nhân tự đọc thơ) hình thức theo nhóm (Từng nhóm trẻ nhắclại, hay đọc lại bài thơ)

VD: Qua tiết học nhận biết tập nói về các con vật, khi gọi cả lớp nhắc lại têncon vật, hay cá nhân làm tiếng kêu con vật, hay nhóm cùng thực hiện

Trên tiết học khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là phát triển ngôn ngữnói cho trẻ và còn hình thành phát triển ở trẻ kỹ năng nói mạch lạc mà muốn làmđược như vậy trẻ phải có vốn từ phong phú hay nói cách khác là trẻ cũng được họcthêm được các từ mới qua các hoạt động khác trong ngày

+ Biện pháp 3: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi

Lứa tuổi trẻ nhỏ thường mau nhớ nhưng cũng hay quên nên việc phát triểnngôn ngữ cho trẻ ngoài giờ học tôi con thường phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở mọilúc mọi nơi, luôn gần gũi trò chuyện cùng trẻ vì trò chuyện với trẻ là hình thức đơngiản nhất để cung cấp vốn từ cho trẻ và phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đặc biệt là

ngôn ngữ mạch lạc Qua trò chuyện với trẻ cô mới có thể cung cấp, mở rộng vốn

từ cho trẻ

VD: Giờ đón trẻ: tôi thường hỏi thăm tình hình sức khỏe trẻ Sao hôm nay

con đi học con khóc nhè? Hôm nay ai đưa con dến trường? Hôm nay con mặc đồmàu gì? Hôm nay trời như thế nào? (Có nắng không, có lạnh không)

Giờ ăn: Cô luôn nhẹ nhàng quan tâm trẻ bằng các câu hỏi giao tiếp hàng ngày

để trẻ mạnh dạn trả lời Cô giới thiệu món ăn cho trẻ biết và hỏi trẻ

VD: Hôm nay con ăn món gì? Khi ăn ngon con phải nhớ tới ai? (Các cô báccấp dưỡng)

Ngoài ra trong giờ đón trẻ, trả trẻ tôi luôn nhắc trẻ biết chào ông, bà, bố, mẹnhư vậy kích thích trẻ trả lời câu trọn vẹn bên cạnh đó giáo dục trẻ có thói quen lễphép, biết vâng lời

Giờ hoạt động ngoài trời: Hàng ngày khi cho trẻ dạo chơi, tắm nắng tôi

thường xuyên đặt câu hỏi để trẻ được gọi tên các đồ chơi quanh sân trường VD:phát triển các từ như: đồ chơi đu quay, cầu trượt, bập bênh, màu sắc của các loại đồchơi, giới thiệu cho trẻ biết tên cây xanh, cây hoa ở vườn trường, hoa này là hoagì? hoa này như thế nào? hoa này có màu gì?

Giờ hoạt động góc: Giờ chơi có tác dụng rất lớn trong việc phát triển vốn từ,

đặc biệt là tích cực hoá vốn từ cho trẻ Thời gian chơi của trẻ chiếm nhiều nhấttrong thời gian trẻ ở nhà trẻ, là thời gian trẻ được chơi thoải mái nhất Giờ chơi trẻphát triển ngôn ngữ nhanh nhất và hiệu quả nhất thông qua các trò chơi thao tácvai, trẻ tự phát triển ngôn ngữ cho nhau, có sự liên kết với nhau trong các nhómchơi và bạn cùng chơi

VD: Trò chơi trong góc “Thao tác vai” trẻ được chơi với em búp bê và khi trẻchơi sẽ giao tiếp với các bạn bằng ngôn ngữ hàng ngày

+ Búp bê đói bụng chưa? (Dạ rồi)

+ Búp bê thích ăn cơm với món gì? (Thịt hay cá)

+ Khi ăn nhớ đeo yếm để không dây ra áo của búp bê nhé! (Vâng ạ)