Xây dựng mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản cho cơ quan báo đảng địa phương vùng đông bắc bộ (khảo sát các báo thái nguyên, bắc kạn và bắc giang năm 2020)

Gắn liền với đó, mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản báo in và báo mạng điện tử trong cùng một cơ quan báo chí cũng đang là một vấn đề khá “nóng bỏng” đối với các cơ quan báo Đảng đị

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

DƯƠNG THANH MINH

XÂY DỰNG MÔ HÌNH TÕA SOẠN SẢN XUẤT HAI PHIÊN BẢN CHO

CƠ QUAN BÁO ĐẢNG ĐỊA PHƯƠNG VÙNG ĐÔNG BẮC BỘ

(Khảo sát các báo: Thái Nguyên, Bắc Kạn và Bắc Giang năm 2020)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Hà Nội, 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

DƯƠNG THANH MINH

XÂY DỰNG MÔ HÌNH TÕA SOẠN SẢN XUẤT HAI PHIÊN BẢN CHO

CƠ QUAN BÁO ĐẢNG ĐỊA PHƯƠNG VÙNG ĐÔNG BẮC BỘ

(Khảo sát các báo: Thái Nguyên, Bắc Kạn và Bắc Giang năm 2020)

Chuyên ngành: Báo chí học

Mã số : 8320101-01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch hội đồng PGS, TS Vũ Quang Hào TS Đỗ Anh Đức

Hà Nội, 2020

LUẬN VĂN ĐÃ ĐƢỢC CHỈNH SỬA THEO KHUYẾN NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG

Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2020

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS Vũ Quang Hào – người

đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong Viện đào tạo Báo chí & Truyền Thông, Đại học Khoa học xã hội & Nhân văn Hà Nội, cùng các thầy cô giáo giảng dậy các bộ môn đã tạo điều kiện để em hoàn thành luận văn này

Mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng song luận văn vẫn không tránh khỏi những khiếm khuyết Em mong sẽ tiếp tục nhận được sự chỉ bảo, giúp đỡ của các thầy cô để luận văn được hoàn thiện hơn

Hà Nội, tháng 9 năm 2020

DƯƠNG THANH MINH

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Luận văn được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Vũ Quang Hào Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và không trùng lặp với những công trình đã được công bố trước đây

MỤC LỤC

Trang MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG 1: 15

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÒA SOẠN HAI PHIÊN BẢN BÁO IN VÀ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ 15

1.1 Một số khái niệm cơ bản được sử dụng trong luận văn 15

1.2 Những tương đồng và khác biệt giữa hai phiên bản báo in và báo mạng 27

1.3 Sự cần thiết phải hình thành tòa soạn hai phiên bản thuộc cơ quan báo in 32

CHƯƠNG 2: 39

MÔ HÌNH TÒA SOẠN SẢN XUẤT HAI PHIÊN BẢN Ở MỘT SỐ BÁO VÙNG ĐÔNG BẮC BỘ 39

2.1 Giới thiệu tổng quan về 3 tòa soạn báo Thái Nguyên, Bắc Kạn, Bắc Giang 39

2.2 Nhận xét cơ cấu tổ chức của tòa soạn hai phiên bản ở các cơ quan báo Đảng địa phương Thái Nguyên, Bắc Kạn, Bắc Giang 46

2.3 Quy trình sản xuất nội dung ở tòa soạn sản xuất hai phiên bản thuộc Báo Thái Nguyên, Báo Bắc Kạn, Báo Bắc Giang 63

CHƯƠNG 3 75

MÔ HÌNH TÒA SOẠN SẢN XUẤT HAI PHIÊN BẢN CHO CƠ QUAN BÁO ĐẢNG ĐỊA PHƯƠNG 75

3.1 Đề xuất mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản cho phù hợp cơ quan báo Đảng địa phương 76

3.2 Về tổ chức bộ máy trong mô hình báo Đảng địa phương vừa có báo in vừa có báo mạng điện tử 87

3.3 Về việc tổ chức sản xuất nội dung theo xu hướng tòa soạn hội tụ báo in và báo mạng điện tử 91

KẾT LUẬN 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO 106

PHỤ LỤC 109

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH

Sơ đồ 3.1 cơ cấu tổ chức của tòa soạn sản xuất hai phiên bản Error!

Bookmark not defined

Sơ đồ 3.1 Mô hình sản xuất của tòa soạn hội tụ 81

Biểu đồ 1.3 Tỷ lệ người sử dụng báo mạng điện tử 34

Biểu đồ 2.1 Thể hiện sự phân công lao động trong cơ quan các báo 52

vùng Đông Bắc Bộ 52

Biểu đồ 2.2 Tỷ lệ lao động khối nội dung 62

Hình 2.1 Giao diện Báo Thái Nguyên điện tử 40

Hình 2.1 Giao diện Báo Bắc Kạn điện tử 42

Hình 2.1.1 Giao diện báo Bắc Giang điện tử Error! Bookmark not defined Hình 2.1.1 Mô hình quy trình xây dựng kế hoạch tại Báo Bắc Kạn 48

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Các tỉnh miền núi vùng Đông Bắc Bộ có vị trí rất quan trọng và ảnh hưởng trong sự phát triển kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh của miền Bắc Việt Nam Trước yêu cầu phát triển, đổi mới của các tòa soạn báo Đảng địa phương cần phải vươn lên đáp ứng vai trò của một cơ quan báo chí chủ lực, thực hiện tốt nhiệm vụ tuyên truyền các chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước, của địa phương tới các tầng lớp nhân dân; là tiếng nói của quần chúng nhân dân, phát huy vai trò to lớn của báo chí trong việc quảng bá hình ảnh, góp phần thu hút các nguồn lực vì sự phát triển giàu mạnh của khu vực và cả nước

Thực tế thời gian qua, mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên các cơ quan báo Đảng khu vực Đông Bắc Bộ nhìn chung đã có sự đầu tư, vận hành các trang web, vừa tính chất là một phiên bản của các số báo in, vừa cập nhật thêm thông tin dưới nhiều thể dạng để góp phần làm phong phú nội dung các trang báo Gắn liền với đó, mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản (báo in và báo mạng điện tử) trong cùng một cơ quan báo chí cũng đang là một vấn đề khá “nóng bỏng” đối với các cơ quan báo Đảng địa phương nói chung và các báo Đảng địa phương khu vực Đông Bắc Bộ nói riêng

Tuy nhiên, cũng do nhiều nguyên nhân, trên thực tế việc tiếp cận vấn đề, nhận thức và tiến hành ứng dụng mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản đối với các báo Đảng địa phương ở khu vực Đông Bắc Bộ cho thấy vẫn còn nhiều bất cập, cần bàn tới để phân tích, đánh giá đúng thực trạng cũng như đề ra phương hướng, giải pháp thực hiện tốt hơn Trong đó, thực trạng dễ thấy nhất là mỗi cơ quan báo chí ứng dụng mô hình tòa soạn hội tụ hai phiên bản và lý thuyết truyền thông đa phương tiện mỗi kiểu, dẫn tới thiếu nhất quán trong cách nghĩ và hiệu quả cũng chưa được cao như mong đợi

- Mỗi cơ quan báo Đảng địa phương ở Đông Bắc Bộ đã hình thành trang

web (báo điện tử hoặc trang tin điện tử tổng hợp), thậm chí có nhiều trang web

đa ngôn ngữ hoạt động song hành với báo in nhưng mức độ đầu tư chưa xứng tầm, đầu tư còn dàn trải, theo thời vụ, chưa xác định đúng trọng tâm, định hướng cần phát triển của từng loại hình

Mô hình tổ chức bộ máy tòa soạn sản xuất hai phiên bản còn đơn giản; nhiều tòa soạn đã có ý thức xây dựng mô hình tòa soạn hai phiên (vừa có báo in

và báo mạng điện tử) nhưng nhìn chung vẫn đang loay hoay chưa tìm được giải pháp tối ưu nhất

Quy trình tổ chức thực hiện, sản xuất nội dung sản phẩm báo chí đa phương tiện trên hai phiên bản chưa cao, chưa gắn kết nhịp nhàng Giữa báo in

và báo mạng điện tử thiếu sự hỗ trợ cần thiết, có nơi quá xem trọng báo in, có nơi đề cao quá vai trò báo mạng điện tử

Trình độ khoa học công nghệ và các ứng dụng, tính năng ưu việt của báo mạng điện tử đối với các báo Đảng địa phương cũng đang là một vấn đề đặt ra

Có nơi chỉ đơn thuần là thêm video clip, âm thanh trên báo mạng điện tử là đã đủ tạo sự khác biệt so với báo in

Chưa chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý và phóng viên có khả năng, trình độ đủ đáp ứng yêu cầu phát triển của báo mạng điện tử Hầu hết nhân sự hiện tại chỉ là “gắp thả”, thuyên chuyển nhân sự thuần túy từ báo in sang làm báo mạng

Chính vì vậy, việc nâng cao chất lượng xây dựng mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản: báo in và báo điện tử tại các địa phương vùng Đông Bắc Bộ trở thành nhu cầu cấp thiết Đó cũng là lý do tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài “Xây dựng mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản cho cơ quan báo Đảng địa phương vùng Đông Bắc Bộ” để làm Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong quá trình tiếp cận, tìm hiểu đề tài, tác giả đã cố gắng sưu tầm các công trình nghiên cứu khoa học, các đề tài, bài viết, tư liệu… có liên quan về báo

in, báo mạng điện tử cũng như mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản của hai loại hình báo chí này Nhìn chung, các công trình nghiên cứu về báo in và báo mạng điện tử nói chung thì khá nhiều, nhưng chỉ có một số ít đề tài, bài viết… có cách tiếp cận gần gũi với đề tài tác giả luận văn thực hiện như:

Về các giáo trình, lý luận chung về báo chí có liên quan đến đề tài, có giáo

trình Cơ sở lý luận Báo chí của PGS, TS Nguyễn Văn Dững, (Nxb Lao động, 2012); Báo chí Truyền thông hiện đại (PGS, TS Nguyễn Văn Dững, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2011); Tác nghiệp Báo chí trong môi trường truyền thông hiện đại, PGS, TS Nguyễn Thành Lợi, (Nxb Thông tin và Truyền thông, 2014); Báo mạng điện tử: Những vấn đề cơ bản, TS Nguyễn Trường Giang, (Nxb Chính trị Quốc gia, 2014); Tác phẩm Báo chí thế giới – Xu hướng phát triển

(TS Đinh Thị Thúy Hằng, Nxb Thông Tấn 2008), TS Nguyễn Quang Hòa

(2016), “Tổ chức hoạt động cơ quan báo chí thực tiễn và xu hướng phát triển”… Đây là những giáo trình, tài liệu có tính chuyên sâu dùng để làm

phương pháp luận, giúp đưa ra những khái niệm, quan điểm cơ bản cho việc nghiên cứu

Đối với báo mạng điện tử, đây là lĩnh vực đang phát triển nhanh chóng với thế mạnh và các ứng dụng truyền thông đa phương tiện nên thời gian qua đã

có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học như tại trường Đại học Khoa học xã hội và

Nhân văn Hà Nội, học viên Nguyễn Thị Bình đã bảo vệ thành công đề tài Nâng cao chất lượng báo chí Internet trong thời gian tới (năm 2006); Luận văn Tìm hiểu một số vấn đề về lý luận và thực tiễn của báo chí trực tuyến ở Việt Nam của

Phan Văn Tú, năm 2006;

Luận văn Công chúng Hà Nội với việc đọc báo in và báo điện tử, năm 2007; Luận văn Tổ chức hoạt động báo trực tuyến trong cơ quan báo in, tác giả

Huỳnh Tường Bách, năm 2012; Học viên Trần Lê Trung, với đề tài luận văn

Phân tích xu hướng lựa chọn báo in và báo điện tử của bạn đọc báo Tuổi Trẻ tại TP.HCM Các đề tài trên được coi là những bước nghiên cứu với về báo mạng

điện tử, đây được coi là lĩnh vực đang phát triển nhanh chóng với thế mạnh là các ứng dụng truyền thông đa phương tiện

Tại Học viện Báo chí – Tuyên truyền, luận văn thạc sĩ báo chí “Mô hình

tổ chức tòa soạn đa loại hình của báo An ninh Thủ đô – Thực trạng và vấn đề đặt ra” do Lý Hoàng Tú Anh (2012) thực hiện đã phác thảo diện mạo mô hình

hoạt động của tòa soạn báo An ninh Thủ đô với nhiều loại hình khác nhau, từ sản phẩm báo in đến báo mạng điện tử và truyền hình nghiên cứu nhận diện mô hình cơ cấu tổ chức tòa soạn hiện hành của báo An ninh Thủ đô và nêu ra những tồn tại, hạn chế đối với mô hình này; Năm 2014 học viên Lê Minh Tùng đã bảo

vệ thành công đề tài Xây dựng mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản cho cơ quan báo đảng địa phương (Khảo sát tòa soạn các báo: Bình Dương, Đồng Nai

và Bà Rịa – Vũng Tàu năm 2013) luận văn đã nêu lên tình hình, thực tế mô hình

tòa soạn sản xuất hai phiên bản báo in và báo mạng điện tử trong cùng cơ quan báo Đảng địa phương khu vực miền Đông Nam Bộ Từ thực tiễn nghiên cứu, tác giả đã đưa ra một số kiến nghị mang tính gợi mở nhằm góp phần giải quyết lý luận và đề xuất mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản phù hợp trong điều kiện

cơ quan báo Đảng địa phương

Tuy nhiên, tác giả đi sâu về lý luận, chưa đưa ra mô hình tổ chức cũng như quy trình sản xuất hai phiên bản cụ thể với đặc thù của từng cơ quan báo Đảng địa phương Trên các diễn đàn hội thảo, bài viết chuyên đề trên báo chí thời gian đây cũng thường xuyên đề cập đến vai trò, xu hướng phát triển của báo

in và báo mạng điện tử như: Trên trang web songtre.vn ngày 21/04/2011 có bài

nghiên cứu Báo chí địa phương trong xu thế hội tụ truyền thông của Th.S Nguyễn Tiến Vụ (Văn phòng UBND tỉnh Bắc Ninh; Báo mạng Việt Nam bắt đầu từ báo giấy (Vietwebpro); Đổi mới hoạt động của báo chí điện tử ở Việt Nam (Tạp chí Cộng sản, năm 2012); Bài viết “Sự vận động và phát triển của báo chí hiện đại trong môi trường truyền thông hội tụ” của tác giả Nguyễn Thành

Lợi, đăng trên tạp chí Người làm Báo năm 2013 …

Đối với các tác giả nước ngoài cũng đã đề cập nhiều về tổ chức hoạt động của

mô hình tòa soạn đa phương tiện, tòa soạn hội tụ Trong cuốn “Media Impact – An Introduction to Mass Media”, tác giả Shiriley Biagi đề cập đến các lý do dẫn đến

hình thành tập đoàn báo chí trên thế giới, trong đó có các mô hình cơ quan truyền

thông vừa có báo in, vừa có báo mạng điện tử Ngoài ra, trong cuốn “Multimedia Technologies”, của tác giả Ashokbanerji, 2010; cuốn “What is Multimedia Journalism”, của tác giả Mark Dêuz, 2004 Tác giả cũng đưa ra định nghĩa, nội dung

và vấn đề kỹ thuật liên quan đến tính đa phương tiện trên Internet

Trong quá trình tìm kiếm và thu thập thông tin, tác giả luận văn cũng đã được tiếp cận với một số tài liệu thông qua kho sách điện tử và tìm kiếm các từ khóa liên quan đến xây dựng mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản, song cho kết quả không nhiều bài viết có liên quan đến nội dung nghiên cứu Mặt khác chính việc xây dựng mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản cũng là một vấn đề nghiên cứu khó, cần nghiên cứu thực tiễn nên đòi hỏi sự tổng hợp, khái quát, liên

hệ, đúc rút khá công phu

Tác giả luận văn hy vọng qua đề tài này sẽ góp phần thêm tiếng nói vào lý luận chung về xây dựng mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản nhằm nâng cao chất lượng thông tin, đổi mới hình thức, tăng tính hấp dẫn của thông tin trên các sản phẩm báo chí, nhất là ở các cơ quan báo Đảng địa phương các tỉnh vùng Đông Bắc Bộ Đồng thời, hy vọng những kết quả của đề tài nghiên cứu này cũng là tài liệu tham khảo đối với các cơ quan báo chí của các tỉnh khác và cả nước, là tài liệu phục vụ cho công tác học tập, nghiên cứu và giảng dạy tại các cơ sở giáo dục, đào tạo

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Mục đích của đề tài này nhằm nghiên cứu đề xuất mô hình tòa soạn sản xuất mô hình tòa soạn sản xuất cùng lúc phiên bản báo in và báo mạng điện tử trong bối cảnh hiện nay ở cơ quan báo Đảng địa phương nói chung và các cơ quan báo Đảng địa phương miền Đông Bắc Bộ nói riêng; đồng thời xây dựng quy trình, làm rõ mối quan hệ trong mô hình bộ máy và việc tổ chức sản xuất

thông tin tuyên truyền giữa báo in và báo mạng điện tử ở cơ quan báo Đảng địa phương

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được các mục đích trên, trong quá trình nghiên cứu tác giả luận

văn xác định thực hiện các nhiệm vụ sau:

Nghiên cứu, khảo sát những tài liệu lý luận có liên quan đến báo in, báo mạng điện tử và vấn đề thiết lập mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản trong cùng một cơ quan báo Đảng địa phương nhằm xây dựng khung lý thuyết cho đề tài;

Khảo sát về tổ chức bộ máy, cách thức sản xuất nội dung ở tòa soạn hai phiên bản (báo in và báo mạng điện tử) tại cơ quan báo vùng Đông Bắc Bộ mà Báo Thái Nguyên, Bắc Kạn và Bắc Giang là điển hình Qua việc khảo sát nêu rõ được những hạn chế, ưu điểm, nguyên nhân và mối quan hệ hỗ trợ thông tin tuyên truyền của 2 loại hình báo chí này;

Đề xuất mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản (báo in và báo mạng điện tử) phù hợp với đặc thù cơ quan báo Đảng địa phương để các cơ quan báo chí nói chung và các tòa soạn báo Đảng bộ địa phương nói riêng có thể xem xét, nghiên cứu, áp dụng nhằm xây dựng mô hình tổ chức và quy trình sản xuất nội dung ở tòa soạn hai phiên bản một cách khoa học, phát huy hiệu quả cả báo in và các trang báo mạng điện tử ở mức cao nhất

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu cách thức tổ chức mô hình bộ máy và sản xuất nội dung hai phiên bản “báo in và báo mạng điện tử” tại cơ quan báo Đảng địa phương vùng Đông Bắc Bộ

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Khảo sát thực tế tại ba cơ quan Báo: Thái Nguyên, Bắc Kạn và Bắc Giang trong năm 2020 Trong quá trình nghiên cứu, tác giả sẽ tham khảo thêm mô hình

tổ chức bộ máy và sản xuất nội dung hai phiên bản các cơ quan báo khác

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả sử dụng kết hợp một số phương pháp nghiên cứu sau:

Phương pháp tổng hợp, phân loại, phân tích nội dung: Được đáp dụng để

xử lý thông tin dữ liệu thực tiễn nảy sinh trong hoạt động chuyên môn, từ đó tìm

ra những ưu điểm, nhược điểm của quy trình xuất bản hai phiên bản

Phương pháp phân tích tài liệu: Dùng để xem xét, phân tích các thông tin

có sẵn trong các tài liệu, từ đó rút ra những thông tin cần thiết phục vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài

Phương pháp thống kê: Dùng để thống kê tài liệu, con số, sự kiện, dữ liệu… có được trong quá trình khảo sát

Phương pháp phân tích, tổng hợp nội dung: Được dùng để phân tích, đánh giá và tổng hợp những kết quả nghiên cứu nhằm đưa ra những luận cứ, luận điểm khái quát…

Phương pháp phỏng vấn nhóm: Đề ghi nhận ý kiến của những người tham gia trực tiếp vào quy trình nghiệp vụ, để từ đó có cơ sở phân tích và làm rõ thêm luận điểm mà luận văn đưa ra

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận

Đây là công trình nghiên cứu có ý nghĩa rất thiết thực, đề cập đến mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản báo in và báo mạng điện tử trong cơ quan báo Đảng địa phương ở nước ta Hy vọng luận văn có thể góp phần vào lý luận về tổ chức hoạt động của cơ quan báo chí nói chung

Luận văn cũng được hy vọng sẽ là tài liệu tham khảo bổ ích, tin cậy cho các sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh khi nghiên cứu về những vấn

đề liên quan đến báo in, báo mạng điện tử trong cùng một cơ quan báo in Đây còn là những cứ liệu tham khảo có tính thực tiễn cho các giảng viên chuyên ngành báo in, báo mạng điện tử ở nước ta

Trong xu hướng phát triển của báo chí hiện đại và vấn đề truyền thông hội

tụ đang có sức “ảnh hưởng” như hiện nay thì kết quả của luận văn sẽ ít nhiều có đóng góp trong việc bổ sung, hoàn thiện lý luận về mô hình, tổ chức hoạt động của một cơ quan báo chí đa phương tiện trong điều kiện của thể ở Việt Nam

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đề tài nghiên cứu này là đề tài đầu tiên nghiên cứu và đề xuất ra một quy trình xuất bản mới cho hai phiên bản cho cơ quan báo Đảng địa phương vùng Đông Bắc Bộ, vừa bắt kịp xu thế phát triển của báo chí hiện đại, vừa phù hợp với đặc thù hoạt động hiện tại của cơ quan báo Đó là xây dựng quy trình xuất bản hai phiên bản báo in và báo mạng điện tử trong cơ quan báo Đảng địa phương theo hình thức hội tụ trong phương thức tác nghiệp của nhà báo

Quy trình xuất bản mới được đưa ra sẽ giúp hoạt động tại báo Đảng địa phương khi thực hiện phiên bản báo mạng điện tử nên quan tâm xem xét, nghiêm cứu trước khi ra quyết định tránh không bị trùng lặp trong thông tin, hạn chế lãng phí về nguồn lực Việc định hướng, điều phối và tổ chức thông tin được quy

về một mối sẽ giúp cho hoạt động của báo Đảng địa phương nói chung, từng ấn phẩm của Báo Thái Nguyên, Bắc Kạn và Bắc Giang nói riêng hoạt động hiệu quả hơn

Trên cơ sở những nghiên cứu, tác giả tiếp tục hy vọng đây sẽ là cuộc khảo nghiệm đáng tin cậy để báo Đảng địa có thêm cơ sở để đưa ra những tính toán hợp lý về mô hình tổ chức, lộ trình, phương pháp tiến hành, cách tổ chức sản xuất nội dung giữa báo in và báo mạng điện tử ngay từ đầu một cách bài bản khoa học để đạt hiệu quả cao nhất, tránh sự lãng phí không cần thiết Đồng thời cũng là dịp để bản thân tác giả và báo Đảng địa phương có cơ hội nghiên cứu,

đánh giá trung thực về hiệu quả hoạt động nhằm có hướng cải tiến hoạt động hiệu quả hơn

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 CHƯƠNG:

CHƯƠNG 1: Những vấn đề lý luận chung về tòa soạn hai phiên bản báo

in và báo mạng điện tử

CHƯƠNG 2: Quá trình sản xuất mô hình tòa soạn sản xuất hai phiên bản

ở cơ quan báo Đảng địa phương vùng Đông Bắc Bộ hiện nay

CHƯƠNG 3: Đề xuất mô hình và quy trình tòa soạn sản xuất hai phiên bản cho cơ quan báo Đảng địa phương vùng Đông Bắc Bộ hiện nay

CHƯƠNG 1:

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÕA SOẠN HAI PHIÊN

BẢN BÁO IN VÀ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ 1.1 Một số khái niệm cơ bản được sử dụng trong luận văn

1.1.1 Mô hình

Mô hình: Từ điển tiếng Việt định nghĩa “Mô hình”, là “vật cùng dạng làm thu nhỏ lại nhiều, mô phỏng cấu tạo và hoạt động của một vật khác để trình bày, nghiên cứu” hay là “hình thức diễn đạt hết sức gọn theo một ngôn ngữ nào

đó các đặc trưng chủ yếu của một đối tượng, để nghiên cứu đối tượng ấy” [20, tr 163]

Mô hình là công cụ giúp ta thể hiện một sự vật, hiện tượng, quá trình… nào đó, phục vụ cho hoạt động học tập, nghiên cứu, sản xuất và các sinh hoạt tinh thần của con người Từ hai nghĩa cơ bản của mô hình nêu trong từ điển tiếng Việt, có thể phân thành hai dạng mô hình: 1) mô hình hình thức và 2) mô hình chức năng Mô hình hình thức chỉ sự thu nhỏ lại nhiều lần, mô phỏng cấu tạo và hoạt động của một vật khác để tiện trình bày nghiên cứu, có các dạng như công thức, đồ thị, bảng biểu, sơ đồ, sa bản, vật mẫu… Mô hình chức năng là sự diễn đạt hết sức ngắn gọn các đặc trưng chủ yếu của một đối tượng theo một phương tiện nào đó để nghiên cứu đối tượng ấy, gồm có: mô hình hệ thống; mô hình cấu trúc; mô hình logic; mô hình toán,…

Khái niệm mô hình thuộc kiểu mô hình hệ thống trong dạng mô hình chức năng, lột tả các thành phần, thành tổ bên trong và bên ngoài cùng với mối quan hệ tác động qua lại làm thành một hệ thống Mô hình là sự thu gọn, sự mô phỏng hay diễn đạt hết sức ngắn gọn các đặc trưng chủ yếu của một đối tượng theo một phương tiện nào đó đúng với chủ đích nhằm nghiên cứu đối tượng ấy

Như vậy, có thể hiểu, “mô hình tòa soạn” là phương thức sắp xếp, là tiêu chuẩn quy định hình thái tổ chức và phương thức hoạt động chung của cơ quan báo chí, đang cùng hoạt động nhiều loại hình truyền thông khác nhau

Nghiên cứu mô hình tòa soạn là nghiên cứu về khoa học quản lý, khoa học tổ chức của một tòa soạn với cơ cấu tổ chức, cơ chế hoạt động, nguồn nhân lực và trang thiết bị cụ thể

1.1.2 Tòa soạn

Bắt nguồn từ tiếng Latinh (Redactús), tòa soạn có hai nghĩa chính là

“biên tập, gọt dũa và sắp đặt, sắp xếp, nề nếp, trật tự quy củ” [19 Tr,11] Trong Điều 3 và Điều 11, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Báo chí tháng 6-

1999 không đề cập đến khái niệm “tòa soạn” mà chỉ cho rằng: “cơ quan báo chí

là cơ quan thực hiện một loại hình báo chí Báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử…” [21 Tr, 19-25]

Tác giả Đinh Văn Hường đã định nghĩa về tòa soạn báo như sau: “Tòa soạn báo chí là cơ quan do Đảng, chính quyền, các tổ chức và đoàn thể xã hội lập ra để xuất bản báo chí theo quy định của pháp luật Đó là cơ quan ngôn luận của một tổ chức nhất định, thực hiện tôn chỉ, mục đích nhiệm vụ do tổ chức đặt

ra bằng những phương tiện và biện pháp đặc biệt”[18,tr,12]

1.1.3 Tòa soạn sản xuất 2 phiên bản

Cụm từ “phiên bản báo in” thường được dung trong trường hợp có sự so sánh trong một tòa soạn vừa có loại hình báo in, vừa có loại hình báo mạng điện

tử Năm 2007, ông Đỗ Quý Doãn, Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Thông tin và Truyền thông) khi trao đổi với báo điện tử VnExpress nhân Ngày Báo chí Việt Nam 21/6 đã nêu: Quan điểm của Bộ Văn hóa là tạo điều kiện và quản lý tốt để báo điện tử phát triển nhanh, toàn diện mọi mặt Tuy nhiên, để có

vị thế trên thế giới, các tờ báo điện tử nên sớm có phiên bản tiếng nước ngoài, như tiếng Anh, tiếng Pháp…[1]

Cũng như cách gọi “phiên bản báo in”, cụm từ “phiên bản báo mạng điện tử” thường được dùng khi nhắc đến một báo mạng điện tử có sự thay đổi về giao diện, nâng cấp hệ thống quản trị nội dung (CMS) hoặc thay đổi, cải tiến phần mềm xây dựng trang website này Thực chất, phiên bản báo mạng điện tử chính

là một loại hình báo mạng điện tử, với đầy đủ tính năng của một loại hình báo chí hoạt động trên môi trường Internet

Tòa soạn sản xuất hai phiên bản là tòa soạn có hai loại hình báo chí có thể

là Báo in và Báo mạng điện tử, có thể báo phát thanh và Báo mạng điện tử… Bộ máy hoạt động trong tòa soạn đồng thời tổ chức thực hiện tuyên truyền theo hai loại hình báo chí, có thể là báo in và báo mạng điện tử; có thể là báo phát thanh

và báo mạng điện tử; Báo truyền hình và báo mạng điện tử…

Phiên bản Báo in: Là tòa soạn có tổ chức bộ máy hoạt động báo chí và truyền tải thông tin thông qua sản phẩm in ấn

Phiên bản Báo điện tử: Là tòa soạn có bộ máy hoạt động báo chí truyền tải thông tin thông qua hệ thống internet, có ưu thế trong chuyển tải thông tin nhanh chóng, tức thời, đa phương tiện và tương tác cao

Tòa soạn báo in có báo mạng điện tử là tòa soạn có hai phiên bản, hai loại hình báo chí gồm báo in và báo mạng điện tử cùng tồn tại và hoạt động trong cùng cơ quan báo in Nói theo cách khác đó là tòa soạn báo chí đa phương tiện

Theo quan điểm của TS Hà Huy Phượng trong tham luận “Sáu vấn đề về báo chí đa phương tiện”, tại Hội thảo khoa học “Bồi dưỡng các kỹ năng cho người làm báo đa phương tiện” năm 2013 thì: “về góc độ ngôn ngữ, đa phương tiện được phân tích ở dạng sử dụng đa mã ngôn ngữ để biểu đạt thông tin Trong

mô hình truyền thông truyền thống, nội dung thông điệp đưa ra được biểu đạt bằng đơn mã ngôn ngữ để biểu đạt thông tin Trong mô hình truyền thông truyền thống, nội dung thông điệp đưa ra được biểu đạt bằng đơn mã ngôn ngữ như: Văn bản, âm thanh, hình ảnh (tĩnh hoặc động)… để phù hợp với từng loại hình

và kênh truyền tải khác nhau Trong truyền thông đa phương tiện, nội dung thông điệp đưa ra được biểu đạt bằng sự tích hợp mã ngôn ngữ như: Văn bản, hình ảnh tĩnh, hình ảnh động, âm thanh và các chương trình công tác để phù hợp với từng loại hình và kênh truyền tải khác nhau”.[21, tr 12]

Cùng về nội dung này, TS Đỗ Trung Tuấn (Đại học Quốc gia Hà Nội),

nêu quan điểm: “Đa phương tiện có nghĩa rộng, là tổ hợp của văn bản, hình, hoạt hình, âm thanh và video Các loại hình đa phương tiện có tương tác với nhau Ba loại đa phương tiện tương đồng thông dụng là: Thể hiện tuần tự, siêu

đa phương tiện [3, tr.180]

Còn theo TS Nguyễn Trường Giang trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học Bồi dưỡng các kỹ năng cho người làm báo đa phương tiện thì: Đa phương tiện trên báo mạng điện tử là việc sử dụng nhiều loại phương tiện (ngôn ngữ văn tự và phi văn tự) để thực hiện và tạo nên một sản phẩm báo chí Một sản phẩm báo chí được coi là sản phẩm đa phương tiện khi nó tích hợp nhiều trong số các phương tiện truyền tải thông tin: Văn bản, hình ảnh tĩnh, hình ảnh động, đồ họa, âm thanh, video và các chương trình tương tác

Trong xu hướng phát triển mới ngày nay, nhiều tòa soạn báo trên thế giới

và trong nước đã xây dựng mô hình tòa soạn đa phương tiện trong đó có ít nhất hai loại hình báo chí trong một tòa soạn lấy báo mạng điện tử là trung tâm sự phát triển Từ hình thức chuyển đổi này đã làm xuất hiện khái niệm tòa soạn hội

tụ

Tòa soạn sản xuất hai phiên bản là tòa soạn hội tụ hai loại hình báo chí Đây là tòa soạn trên cơ sở một bộ máy nhưng thực hiện cung cấp thông tin cùng lúc cho hai loại hình báo chí là Báo in và Báo mạng điện tử

Theo TS Trương Thị Kiên thì tòa soạn hội tụ là một trung tâm sản xuất và phân phối tin tức cho đa phương tiện

Theo PGS Nguyễn Thị Trường Giang trong một công trình nghiên cứu thì: Tòa soạn hội tụ là nơi gặp gỡ các loại hình truyền thông trong cùng một tòa soạn báo…

Từ năm 1980, các chuyên gia về truyền thông trên thế giới đã bắt đầu đặt

ra khái niệm “tòa soạn hội tụ” Người ta cũng sớm dự báo đây sẽ là xu hướng tất

yếu khi công nghệ thông tin phát triển, truyền thông số “qua mặt” báo chí truyền thông nhờ vào ưu thế vượt trội về không gian và tốc độ

Trên cơ sở phân tích quan điểm của nhiều nhà nghiên cứu chúng ta có thể

rút ra khái niệm: Tòa soạn sản xuất hai phiên bản là tòa soạn có hai loại hình báo chí trở lên gồm báo in và báo mạng điện tử hoặc hai loại hình báo chí khác

- Đặc trưng của Tòa soạn sản xuất hai phiên bản

Tòa soạn sản xuất hai phiên bản có chức năng phát hành được hai sản phẩm báo chí là báo in, báo mạng điện tử hoặc một sản phẩm báo chí khác như phát thanh và truyền hình…

Với tòa soạn sản xuất hai phiên bản có thể sử dụng đa loại hình sản phẩm báo chí để cung cấp thông tin cho công chúng: Đưa tin bằng chữ, bằng ảnh, bằng video, bằng âm thanh… tùy thuộc vào nội dung, tính chất sự kiện để đáp ứng nhu cầu thông tin đa dạng, phong phú, dễ tiếp nhận cho nhiều đối tượng công chúng khác nhau của tòa soạn

Tòa soạn báo sản xuất hai phiên bản ở đó có sự kết hợp linh hoạt các loại hình báo chí để tạo ra những sản phẩm báo chí phù hợp cho từng loại hình và hướng đến nhu cầu và thị hiếu cao nhất của công chúng

Khi nói đến tòa soạn báo sản xuất hai phiên bản, người ta thường nghĩ tới tòa soạn với hai hình thức truyền tải thông tin khác nhau, nhưng đều được tổ chức trong cùng một cơ quan, bộ máy, hạ tầng kỹ thuật dựa trên nền tảng mô hình tòa soạn báo có trước (báo in) Ví dụ tòa soạn báo sản xuất hai phiên bản: Báo Thái Nguyên và Báo Thái Nguyên điện tử được phát triển và tổ chức thực hiện trên nền tảng Báo in tỉnh Thái Nguyên – Cơ quan ngôn luận của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên

Tòa soạn sản xuất hai phiên bản buộc bộ máy làm việc chuyên biệt dựa trên loại hình trước đó phải làm việc bằng hai Đội ngũ phóng viên, biên tập viên phải thay đổi tư duy, phương thức làm việc từ phương thức truyền thống chuyên biệt cho các sản phẩm báo in sang công suất làm việc cao hơn, năng động, đa

năng, sử dụng nhiều phương tiện báo chí hiện đại, đa kỹ năng tác nghiệp cho hai loại hình báo chí: Báo in và Báo mạng điện tử

Ví dụ: Phóng viên, biên tập viên làm việc trong Tòa soạn báo in chỉ cần

sử dụng thuần thục kỹ năng viết tin, bài, chụp ảnh cho vào báo in Nay với phiên bản báo điện tử, phóng viên, biên tập viên cần có thêm các kỹ năng quay phim, dẫn hiện trường, đọc lời bình, ghi âm, dựng hình cho Báo điện tử…

1.1.4 Tòa soạn hội tụ

Khái niệm: Theo PGS.TS Đinh Văn Hường, tòa soạn báo là nơi sản xuất

và phát hành báo chí Tòa soạn mang hai ý nghĩa chính: tòa soạn là biên tập, tu chỉnh, gọt dũa Thứ hai, tòa soạn còn là sự sắp đặt, sắp xếp, nề nếp, trật tự quy

củ [15]

Cỏn trong Luật sửa đổi bổ sung luật báo chí tháng 6/1999 thì ghi rõ: “Cơ quan báo chí là nơi thực hiện một số loại hình báo chí như: báo in, báo điện tử, các cơ quan phát thanh truyền hình tại trung ương và địa phương…”

Một số tác giả lại cho rằng: Tòa soạn có công việc chính là biên tập, tổ chức trang báo (đối với báo in, báo điện tử) và sắp xếp chương trình (đối với phát thanh – truyền hình) Một số ý kiến cho rằng: tòa soạn tòa báo, trụ sở báo chí, cơ quan báo chí đều có nghĩa như nhau về phương thức hoạt động mà chỉ khác nhau về cách gọi, cách truyền tải thông tin

Lâu nay, hầu hết các tòa soạn báo được xây dựng và vận hành theo mô hình tòa soạn tách biệt, phóng viên chỉ hoạt động trên một loại hình báo chí, nên không phát huy được sức mạnh tổng lực của nguồn nhân lực cũng như sức mạnh của công nghệ đa phương tiện Chính vì vậy hiện nay nhiều tờ báo trên thế giới

đã xây dựng mô hình tòa soạn đa phương tiện, lấy báo điện tử làm trung tâm

Cùng với sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của xu hướng hội tụ truyền thông, đời sống báo chí thời gian qua cũng có nhiều biến đổi Khái niệm tòa soạn hội tụ (newsroom convergence) đã được nhắc đến nhiều Đây là một xu thế của báo chí hiện đại, các cơ quan báo chí cấu trúc lại để trở thành một guồng máy

sản xuất, chế biến, phân phối thông tin nhằm tạo ra nhiều “món” để công chúng

tự lựa chọn theo thị hiếu của họ

Theo các nhà nghiên cứu của dự án Newsroom Convergence – A transntional comparison (Tạm dịch là Tòa soạn hội tụ - so sánh xuyên quốc gia) được thực hiện bởi Viện nghiên cứu giáo dục, truyền thông Medienhaus Wien [67], mô hình hội tụ là từ khó của một trong những tiến trình thay đổi thông tin đại chúng, công ty truyền thông và cả bộ mặt của truyền thông theo một cách đáng ngạc nhiên nhất, mới nhất và liên tục nhất Mô hình này có xu hướng bắt đầu thay đổi trên diện rộng trong nội bộ các tổ chức báo chí cũng như trong các chiến lược kinh tế của cả một quốc gia Bên cạnh đó nó cũng bám sát sự phát triển của việc hội tụ các phương tiện thông tin và luôn được đi kèm với các sự việc hiện tượng mới Ngoài ra thì mô hình hội tụ cũng góp phần thay đổi thói quen làm việc thường ngày của các nhà báo

Nói đến hội tụ là người ta nghĩ đến quá trình hợp nhất giữa các loại phương tiện thông tin, giữa các loại sản phẩm hay nhân viên hoặc thậm chí ngay

cả vị trí địa lý của các tỉnh thành có ngành nghề in ấn, truyền hình và cả truyền thông trực tuyến Mô hình hội tụ ngày nay đang dần định hình lại bộ mặt của ngành báo với nhiều cách thức khác nhau như Pavlik (Trong cuốn A Sea-Change

in Journalism: Convergence, Journalists, their Audiences and Sources) đã nói:

“Cấu trúc tòa soạn, hoạt động báo chí và cả nội dung tin tức đều đang dần được phát triển” Và quá trình phát triển ấy được nhìn nhận theo khía cạnh hợp tác cùng phát triển giữa các phòng ban truyền thông trước đây và các bộ phận khác của công ty truyền thông ngày nay [68]

Theo Stenphen Quinn tác giả cuốn sách Convergent Journalism (Tạm dịch

là Báo chí hội tụ) [71] hội tụ đang diễn ra trên thế giới, nó đại diện cho một hình thức đưa tin mới và là tương lai của báo chí Hội tụ đầy đủ liên quan đến một sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận và suy nghĩ của những nhà báo và các nhà quản lý Nó liên quan đến bàn giao chia sẻ, nơi những người chủ chốt, các biên

tập viên giao đa phương tiện, đánh giá từng sự kiện tin tức trên giá trị của nó và gửi tới độc giả qua những hình thức thích hợp nhất Theo Quinn thì một văn phòng tòa soạn được coi là hội tụ khi và chỉ khi nó có được một bàn hội tụ tin tức nơi mà các biên tập viên trong cơ quan báo chí đa phương tiện đánh giá các nguồn tin tức rồi giao nhiệm vụ cho phóng viên một cách phù hợp nhất

Quinn cũng giải thích rằng đối với một vài loại tin tức hay mẩu chuyện thì

cá nhân các nhà báo có thể sử dụng các loại phương tiện truyền thông phù hợp riêng Tuy nhiên, đối với mô hình tòa soạn hội tụ thì một nhóm nhân viên sẽ được giao nhiệm vụ đối với một bản tin Nhóm này có thể cung cấp nguồn tin, nội dung tin từ những khía cạnh khác nhau, tường thuật trên các trang tin tức nóng hổi từ nhiều nơi khác nhau và cung cấp lại tại bàn làm việc theo mô hình hội tụ Cũng chính tại nơi làm việc này thì các biên tập viên trong cơ quan báo chí đa phương tiện sẽ quyết định xem nên sử dụng phương tiện truyền thông nào

để phù hợp với từng bản tin…

Còn Gil Thelen, nguyên là tổng biên tập của tờ Tampa Tribune ở Forida [17], thì cho rằng, tòa soạn hội tụ “như là một công ty vận hành dựa trên đa tầng lớp để nhằm vừa phục vụ cho sở thích của cộng đồng về tin tức và giành được cổ phần thị trường trong quá trình phát triển” Tòa soạn hội tụ là một chiến lược biên tập nhằm thúc đẩy người dùng sử dụng bất cứ thiết bị nào để tiếp cận nguồn thông tin Tòa soạn hội tụ phụ thuộc vào các điều luật truyền thông của đất nước,

sự có sẵn của khoa học công nghệ, tầng lớp khán giả, các tầng lớp xã hội và văn hóa tòa soạn

Trong bài tham luận “tòa soạn hội tụ và xu thế phát triển ở Việt Nam hiện nay” [17], TS, Trương Thị Kiên cho rằng, tòa soạn hội tụ là một “trung tâm sản xuất và phân phối tin tức đa phương tiện”, hoạt động theo ý tưởng về một phòng tin tức hội tụ: phá vỡ bức tường cứng giữa báo in, truyền hình, phát thanh, các trang web riêng rẽ… trên một giao diện điện tử để tạo nên sản phẩm cuối cùng là

tờ báo hội tụ

Theo đó, muốn có tờ báo hội tụ các yếu tố cần bao gồm: công nghệ kỹ thuật, không gian hội tụ, nhà báo hội tụ và yếu tố đủ: quy trình sản xuất, chiến lược phát triển nội dung Về công nghệ kỹ thuật, tòa soạn buộc phải tích hợp công nghệ, các phương thức truyền dẫn và biểu đạt: hạ tầng viễn thông, hạ tầng internet, hệ thống truyền dẫn, kết cấu giao diện, mô hình phần mềm, thiết bị tích hợp đa phương tiện Về không gian làm việc, tòa soạn hội tụ cấu trúc theo không gian mở tiện ích, ở đó, lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên đều làm việc trên một “mặt phẳng” không bị ngăn cách bởi các vách tường cứng Về nguồn lực, đội ngũ phóng viên và biên tập viên tòa soạn là phóng viên hội tụ - đa

kỹ năng và biên tập viên hội tụ Về mặt nội dung, nguyên tắc để xây dựng nội dung cho tờ báo hội tụ là thông tin là “thông tin hội tụ”, nghĩa là nó không phải sản phẩm đơn lẻ và riêng rẽ Nếu trước đây một nội dung có một hình thức truyền tải, thì nay, một nội dung có thể truyền tải qua nhiều hình thức khác nhau: văn bản, hình ảnh, âm thanh…

TS Nguyễn Thị Trường Giang, trong bài nghiên cứu “Xu thế báo chí đa phương tiện thời truyền thông hội tụ”[17] cho rằng, tòa soạn hội tụ là nơi gặp gỡ của các loại hình truyền thông trong cùng một tòa soạn (lấy báo mạng điện tử làm trung tâm) Tuy nhiên đây không phải là việc hội tụ nhiều loại hình báo chí trong cùng một cơ quan mà còn là việc hình thành trung tâm siêu biên tập – nơi tất cả những con người làm một nội dung của tòa soạn báo ngồi chung trong cùng một phòng khiến quy trình sản xuất tác phẩm báo chí được trơn tru và chuyên nghiệp theo dây chuyền

Trên cơ sở phân tích các quan điểm của các nhà nghiên cứu trong nước và

thế giới, có thể rút ra như sau: Tòa soạn hội tụ là mô hình tòa soạn có sự tập trung quản lý vào một nhóm người (gọi là super desk – siêu biên tập) nhằm đảm bảo sự vận hành tòa soạn theo hướng thống nhất Từ đó tận dụng các nguồn lực,

sử dụng đa phương tiện để sản xuất ra các tin tức dưới nhiều dạng thức khác nhau (hình ảnh, chữ viết, âm thanh, video…), tận dụng nhiều kênh để truyền

phát tin tức (báo in, báo mạng, ứng dụng mobile, mạng xã hội…) để đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng cao của công chúng

- Đặc điểm của tòa soạn hội tụ

Sự tích hợp giữa các phương tiện truyền thông cũ và phương tiện truyền thông mới trong cùng một tòa soạn là điểm nổi bật của tòa soạn hội Sự tích hợp này giống như một cuộc “hôn nhân” bao gồm nhiều chủ thể: báo in, báo mạng, phát thanh, truyền hình, tạp chí,…Các chủ thể phải điều tiết lẫn nhau, kết hợp linh hoạt với nhau để tạo ra “những đứa con tinh thần” mà công chúng dễ dàng đón nhận dưới mọi hình thức Khi nói đến tòa soạn hội tụ là nói đến các nội dung

hội tụ chính sau:

Một là hội tụ văn phòng tòa soạn Trong văn phòng tòa soạn hội tụ, các

nhà báo từ các kênh khác nhau (truyền hình, phát thanh, báo in, báo mạng) sẽ cùng hợp nhất địa điểm làm việc trong một văn phòng lớn thay vì mỗi kênh một phòng hay một tòa nhà riêng biệt như trước kia Ý tưởng văn phòng tòa soạn hội

tụ rất đơn giản: phá vỡ những rào cản giữa việc in ấn, tivi, đài phát thanh và các trang web: phá vỡ những rào cản giữa việc in ấn, tivi, đài phát thanh và các trang web, từ đó tạo ra một mô hình hệ thống giao tiếp mờ - nơi mà các nhà báo thu

thập tin tức rồi thể hiện tin tức ấy qua các phương tiện khác nhau

Hai là hội tụ cách thu thập thông tin Phóng viên, biên tập viên, phóng

viên ảnh cùng hợp tác làm tin thay vì hoạt động độc lập như trước kia Hiểu theo một cách đơn giản thì một nhóm phóng viên cùng thu thập tin tức sẽ cùng chia sẻ những thứ mình đã thu thập được và thống nhất chọn cách để tường thuật bản tin

ấy Phóng viên báo in hoàn toàn có thể sử dụng tư liệu ảnh trong bài viết của mình, phóng viên truyền hình có thể biên tập lại phần chữ viết của bài báo báo in

để làm lời dẫn cho clip của mình… Các bản tin trên truyền hình toàn toàn có thể

sử dụng đồ họa hay các công cụ cần thiết phía bên báo in và báo mạng Phía báo

mạng có thể sử dụng clip bên truyền hình, file audio bên phát thanh…

Ba là hội tụ nội dung tin tức Tác phẩm báo chí sẽ được trình bày dưới

dạng đa phương tiện, kết hợp chữ viết, hình ảnh, âm thanh, video, blog, liên kết đến các trang video, audio trực tuyến và các tùy chọn mở rộng khác Một số tờ báo thành lập thêm trang mạng đa phương tiện, trang này có kết hợp âm thanh và video của truyền hình, có khả năng tương tác và lưu trữ của các trang web, có tính di động và chất lượng rõ nét của báo in, có tính tương tác dễ dàng với độc

giả như các trang mạng xã hội

Bốn là hội tụ phương thức truyền tin Thông tin không chỉ được truyền

qua các công cụ chính thống như báo in, báo mạng điện tử, báo phát thanh, báo truyền hình, mà còn được truyền qua các công cụ phi chính thống là các mạng xã hội (như facebook, twitter, blog) và thư điện tử Hay nói cách khác, mạng xã hội

ngày càng tham gia tích cực vào hoạt động truyền tin

Một số tờ báo chủ động đưa các công cụ phi chính thống này vào phương thức truyền tin của mình bằng nhúng các tùy chọn chia sẻ (share) lên mỗi bài báo Ví dụ: hiện nay báo điện tử VietNamNet đã nhúng tùy chọn chia sẻ qua facebook và google; Báo điện tử VnExpress có tùy chọn chia sẻ qua google, facebook, twitter, email; Báo Tuổi Trẻ điện tử có tùy chọn chia sẻ qua facebook,

email, yahoo, twitter, google, zingme

Một số tờ báo lập tài khoản trên các mạng xã hội để tăng kênh truyền tải thông tin Ví dụ như báo điện tử VietNamNet lập tài khoản trên facebook mang tên VietNamNet http://www.facebook.com/www.vietnamnet.vn Trang này chọn lọc chia sẻ các bài báo nổi bật nhất trong ngày của VietNamNet Các tài khoản facebook khác có thể comment (ý kiến phản hồi) ngay dưới bài viết

1.1.5 Sự khác biệt giữa báo mạng điện tử và trang thông tin điện tử

Theo quy định của Luật Công Nghệ Thông Tin năm 2006, trang thông tin điện tử là trang thông tin hoặc tập hợp trang thông tin phục vụ cho việc cung cấp

và trao đổi thông tin trên môi trường internet, bao gồm trang thông tin điện tử (website), trang thông tin điện tử cá nhân (blog), cổng thông tin điện tử (portal)

và các hình thức tương tự khác Theo quy định của Nghị Định số

72/2013/NĐ-CP ngày 15/7/2013 về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng, trang thông tin điện tử bao gồm các hình thức sau: Báo điện tử dưới hình thức trang thông tin điện tử; Trang thông tin điện tử tổng hợp; Trang thông tin điện tử nội bộ; Trang thông tin điện tử cá nhân; Trang thông tin điện tử ứng dụng chuyên ngành Về mặt khái niệm đã phân biệt ở trên, trong phần này nhấn mạnh đến sự khác nhau cơ bản giữa báo mạng điện tử, với trang thông tin điện

tử không thuộc các cơ quan báo như sau:

Báo mạng điện tử: Là của một tổ chức chính trị xã hội nhất định, được cấp phép hoạt động; Là hoạt động chính trị, phục vụ công tác tư tưởng, lợi ích của

Tổ Quốc, nhân dân, hoạt động theo Luật Báo chí Nội dung thông tin được chọn lọc, đa dạng (mọi vấn đề của đời sống) Tính thời sự của thông tin cao, có thể đồng thời với sự kiện xảy ra Thông tin là những sự kiện có thật, chính xác, có thể kiểm tra Thông tin mang tính định hướng, góp phần quản lý xã hội Hình thức tờ báo được thiết kế theo chuyên trang, chuyên mục, bắt mắt nhưng bảo đảm tính chính trị của trật tự thông tin Thể loại báo chí đa dạng, ngôn ngữ đại chúng, dễ hiểu Công chúng đa dạng, đại chúng có sự quan tâm đến những vấn

đề liên quan đến quyền lợi của mình, hoặc của dân tộc, đất nước Có sự phản hồi nhanh, hiệu quả, đóng góp lượng thông tin lớn của tòa báo, có nhu cầu thông tin cao, coi đó như món ăn tinh thần hằng ngày Đội ngũ sản xuất thông tin là các nhà báo chuyên nghiệp Qúa trình sản xuất thông tin chất liệu tác phẩm báo chí lấy từ cuộc sống được lựa chọn và kiểm tra Trang báo được phát hành trên mạng internet, nhưng có sự quản lý và kiểm soát chặt chẽ Qúa trình truyền tải thông tin tức thời và phi định kỳ

Trang thông tin điện tử: Của tổ chức xã hội, công ty, đơn vị kinh tế, cá nhân, có thể được cấp phép hoạt động hoặc không Quảng bá cho tổ chức, cá nhân, sản phẩm và hoạt động vì mục đích riêng Nội dung thông tin hẹp, mang tính cá nhân (về doanh nghiệp, về sản phẩm, về công trình nghiên cứu khoa học)

Thông tin không xuất hiện liên tục và được cập nhật Thông tin có thể có thật, có thể nói quá sự thật, thậm chí là bịa đặt tùy theo mục đích của chủ trang website cần đạt được Hình thức trang website được thiết kế không ổn định, tùy theo nội dung thông tin cần thông báo, không sử dụng đa dạng các thể loại báo chí như phóng sự, điều tra,… Công chúng không có, chỉ có người cần sử dụng thông tin cho mục đích cá nhân của mình Sự phản hồi thông tin chỉ xảy ra khi người sử dụng thực sự có lợi ích, có nhu cầu Đội ngũ sản xuất thông tin là tổ chức, hoặc

cá nhân, có nhu cầu thông tin về mình Qúa trình sản xuất thông tin từ cái mình

có, dựa trên nhu cầu mua bán trao đổi Qúa trình truyền tải thông tin không liên tục theo thời gian, và khó quản lý, kiểm soát

1.2 Những tương đồng và khác biệt giữa hai phiên bản báo in và báo

mạng

Trong cuốn “Báo chí truyền thông hiện đại – Từ hàn lâm đến đời thường” (2011) của PGS TS Nguyễn Văn Dững nêu vấn đề như sau: Báo chí truyền thống hoạt động trong bối cảnh và điều kiện khác với báo chí hiện đại Thuật ngữ báo chí hiện đại có thể được dùng từ sau khi báo mạng điện tử xuất hiện; bởi

vì từ loại hình báo chí này bổ sung thêm hai đặc tính quan trọng của báo chí là tính tương tác và tính đa phương tiện (multimedia) Nếu lấy một đặc trưng nổi trội nhất của loại hình báo chí này, thì đó là tính tương tác

Vấn đề quan trọng là từ khi báo mạng điện tử ra đời, đa làm nảy sinh mấy vấn đề, hoạt động của báo chí truyền thông liên kết với báo mạng điện tử và mạng Internet nói chung Báo in, báo phát thanh, truyền hình đều liên kết với mạng Internet, báo mạng điện tử và thậm chí với mạng xã hội theo phương thức phù hợp với loại hình để vừa cạnh tranh vừa tồn tại và phát triển Trong các tòa soạn báo in, phát thanh và truyền hình đều có báo mạng điện tử [5 tr44,45]

Có thể thấy, điểm tương đồng giữa hai phiên bản báo in và báo mạng điện

tử mang đầy đủ những đặc điểm của báo chí hiện đại, đó là thông tin được xuất bản có tính thời sự; tính công khai; tính mục đích; tính định kỳ, đều đặn; tính

phong phú, đa dạng; tính dễ hiểu, dễ nhớ và dễ làm theo; tính tương tác và tính

đa phương tiện

Trong một tòa soạn, những nét tương đồng giữa phiên bản báo in và phiên bản báo mạng điện tử thể hiện qua việc cùng sử dụng các tác phẩm báo chí như nhau: về cơ bản một tác phẩm báo chí đồng thời được đăng trên cả hai phiên bản báo in và báo mạng điện tử, chỉ biên tập, điều chỉnh một chút về bố cục, cách thức trình bày, rút tít… Ở một số tòa soạn báo, nhất là tòa soạn báo Đảng địa phương, thì phiên bản báo điện tử gần như là “cánh tay nối dài” của báo in

Tuy nhiên, giữa hai phiên bản báo in và báo mạng điện tử cũng có sự khác biệt lớn Điều đó thể hiện ở phương thức truyền tải, các tác phẩm của báo in được in trên giấy và thể hiện thông qua một tờ báo giấy được trình bày, sắp xếp Độc giả của báo in sử dụng phương pháp “đọc – nhìn” để tiếp cận với sản phẩm báo in Trong khi đó, các sản phẩm báo mạng điện tử đến với độc giả thông qua những trang website khác nhau, có địa chỉ khác nhau Xu hướng sử dụng báo mạng điện tử qua các thiết bị công nghệ thông tin, truy cập vào mạng Internet, và

mở trang website đó để tiếp nhận thông tin qua màn hình khả năng “đọc – nhìn”, các sản phẩm đa phương tiện của báo mạng điện tử cho phép công chúng có thể

“nghe”, “xem” và “tham gia”

Ngôn ngữ (hay phương tiện) của báo in bao gồm 2 thành phần chính: văn bản và hình ảnh tĩnh (có thể là ảnh hoặc tranh) Với báo mạng điện tử, ngoại trừ

2 phương tiện của báo in, nó có khả năng tích hợp thêm nhiều thứ phương tiện hiện đại khác như âm thanh, hình ảnh động, sự liên kết đến những thông tin liên quan và các chương trình tương tác khác

Từ so sánh trên, ta có thể thấy ưu thế vượt trội của báo mạng điện tử so với báo in Tuy vẫn còn khá nhiều nhược điểm so với báo in như việc đòi hỏi thiết bị, đòi hỏi khả năng sử dụng của người đọc, dễ gây mỏi mắt, hệ thống kỹ thuật còn chưa ổn định… nhưng có thể tin rằng, với những tính năng hấp dẫn vượt trội, công nghệ ngày càng phát triển và đi vào đời sống, báo mạng điện tử

sẽ trở thành loại hình báo chí ưu việt trong tương lai Từ những khác biệt này cũng giúp loại hình báo in có sự điều chỉnh trong cách thức thể hiện tác phẩm sao cho phù hợp thực tiễn hơn

Tuy nhiên, cũng do nhiều nguyên nhân, trên thực tế việc tiếp cận vấn đề, nhận thức và tiến hành ứng dụng mô hình tòa soạn hội tụ sản xuất hai phiên bản báo in và báo mạng điện tử đối với các báo Đảng địa phương cũng cho thấy còn nhiều bất cập, cần bàn tới để phân tích, đánh giá đúng thực trạng cũng như đề ra những phương hướng, giải pháp thực hiện tốt hơn

Xu thế cho thấy, các cơ quan truyền thông trên thế giới và Việt Nam đã và đang diễn ra là hội tụ truyền thông Nghĩa là nhiều loại hình báo chí hội tụ trong một tòa soạn, nhiều sản phẩm báo chí hội tụ trong một loại hình báo chí Xu hướng này diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt là tại các tòa soạn báo in trong đó có các tòa soạn báo in địa phương các tỉnh miền núi phía Bắc

Trong cuốn: Báo chí và dư luận xã hội, Nhà xuất bản Lao động, năm

2011, PGS, TS Nguyễn Văn Dững cho rằng: Multimedia được hiểu là đa phương tiện, đa truyền thông hay truyền thông đa phương tiện Multimedia cho phép kết hợp các loại hình truyền thông trong việc truyền tải thông điệp, nhằm gây chú ý và hấp dẫn và thuyết phục công chúng Thông điệp, sản phẩm multimedia có khả năng tác động vào nhiều giác quan con người, không chỉ tăng

độ hấp dẫn mà quan trọng là tính khách quan, chân thực, sinh động, độ tin cậy và phương thức tiếp nhận thông tin.[167]

Về vấn đề này, TS Hà Huy Phượng: Các cơ quan báo chí chú trọng phát triển mô hình tòa soạn theo hướng hội tụ, tích hợp truyền thông phương tiện Cơ quan báo chí tổ chức theo mô hình này hoạt động theo hướng mở, vừa ứng dụng tối đa phương tiện, vừa phát triển song hành, phát huy thế mạnh các loại hình báo chí truyền thông

Khi diễn ra hoạt động hội tụ loại hình báo chí trong cùng một tòa soạn, hội tụ nhiều loại hình tác phẩm báo chí trong một loại hình báo chí thì đòi hỏi cơ

cấu tổ chức, nhất là quy trình và yêu cầu công tác biên tập phải thay đổi Đó là

sự thay đổi tất yếu, khách quan theo xu thế phát triển truyền thông hiện đại

Trong bài nghiên cứu “Xu thế báo chí đa phương tiện thời truyền thông hội tụ” TS Nguyễn Trường Giang cho rằng: Tòa soạn hội tụ là nơi gặp gỡ của nhiều loại hình truyền thông trong cùng một tòa soạn (lấy báo mạng điện tử làm trung tâm) Tuy nhiên đây không phải là việc hội tụ nhiều loại hình báo chí trong cùng một cơ quan mà còn là việc hình thành trung tâm siêu biên tập – Nơi tất cả những con người cùng làm nội dung của tòa soạn báo ngồi chung trong một phòng khiến quy trình sản xuất tác phẩm báo chí được trơn tru và chuyên nghiệp theo dây chuyền

Trên thế giới, chúng ta có thể kể đến các Tòa soạn tổ chức Tòa soạn hai phiên bản khá thành công như: Tòa soạn báo Daily Telegraph của Anh; New York Times của Mỹ; Osterreich của Áo; Expressen Thụy Điển; Straits Times của Singapore…

Trong xu thế phát triển và hội nhập chung của truyền thông hiện đại, tại Việt Nam nhiều cơ quan báo đã tổ chức Tòa soạn hai phiên bản và đã mang lại nhiều thành công trên các phương diện tổ chức, thông tin, uy tín và kinh tế Đơn

cử như mô hình Tòa soạn hai phiên bản ở tòa soạn báo VnExpress; Báo Vietnamnet…

Các Tòa soạn hai phiên bản này đã áp dụng mô hình hội tụ nhiều loại hình báo chí trong cùng một Tòa soạn, tổ chức cách thức làm báo trong không gian hội tụ, tổ chức biên tập hội tụ Trung tâm của Tòa soạn là bộ phận siêu biên tập Đây là bộ phận quyết định các nội dung tổ chức thực hiện, tổ chức biên tập và xuất bản trên nhiều loại hình báo chí

Tổ chức Tòa soạn theo mô hình hai phiên bản sẽ phát huy được sức mạnh nguồn nhân lực, sức mạnh công nghệ số đa phương tiện Việc vận hành tòa soạn báo theo mô hình hai phiên bản sẽ giảm được nguồn nhân lực, rút ngắn quy trình biên tập, tiết kiệm chi phí, nhưng vẫn bảo đảm cung cấp thông tin đến công

chúng nhanh, nhiều, chất lượng và hấp dẫn Không chỉ có vậy, vận hành Tòa soạn theo mô hình hai phiên bản sẽ khai thác tốt được thế mạnh các loại hình truyền thông, khai thác tốt nội lực, tạo ra được mối quan hệ tương tác giữa các loại hình báo chí trong cùng một tòa soạn

Xu hướng hội tụ truyền thông giữa báo in và báo mạng điện tử là tất yếu, thông qua sự cần thiết phải hình thành tòa soạn sản xuất hai phiên bản thuộc cơ quan báo in, trong đó có đề cập sơ lược đến đặc thù của cơ quan báo in là khối báo Đảng địa phương như phạm vi đề tài nghiên cứu Việc xây dựng tòa soạn hội tụ, tích hợp đa phiên bản mà rõ nhất là hai phiên bản báo in và báo mạng điện tử là một hướng đi mà các báo Đảng địa phương không thể đứng ngoài cuộc Sự cứng nhắc vốn có, nếu không mạnh dạn và nhanh chóng thay đổi sẽ càng làm thiệt hại cho chính các báo Đảng địa phương Tuy rằng việc làm này có chậm nhưng nếu không tiến hành thì các tờ báo Đảng địa phương sẽ càng tụt hậu

và những hạn chế, trùng lắp, giẫm chân nhau trong chiến lược thông tin sẽ ngày càng bộc lộ rõ

Nói tóm lại xây dựng và tổ chức vận hành Tòa soạn hai phiên bản đã và đang mang lại hiệu quả cho công tác thông tin, tuyên truyền, hiệu quả làm việc trong tòa soạn từ đó mang lại hiệu quả và giá trị thặng dư kinh tế cho cơ quan báo chí Hiện nay đang tồn tại các mô hình hai phiên bản như:

Mô hình tòa soạn hai phiên bản lấy sản phẩm báo in làm trung tâm Mô hình này, các kênh thông tin báo in và Báo điện tử có liên kết với nhau nhưng tương đối độc lập về công việc Mô hình này phóng viên và biên tập viên của mỗi báo riêng Mô hình này chủ yếu là hội tụ phương tiện truyền thông và hội tụ

cơ quan văn phòng làm việc

Mô hình lấy báo mạng điện tử làm trung tâm Các tin tức được phát trên báo điện tử trước, sau đó mới tổ chức phát trên báo in Nhóm siêu biên tập sẽ điều tiết các công việc chung cho tất cả các loại hình Phóng viên sẽ được yêu cầu sản xuất tin bài cùng lúc cho 2 hay nhiều loại hình báo chí…

1.3 Sự cần thiết phải hình thành tòa soạn hai phiên bản thuộc cơ quan báo in

Trong những năm gần đây, có thể thấy rõ các xu hướng quan trọng trong truyền thông là: Sự bùng nổ của Internet với các dịch vụ đa phương tiện; sự phát triển nhanh chóng, vượt trội của thông tin di động và nhu cầu độc giả và số lượng độc giả tiếp cận thông tin đa phương tiện ngày càng tăng

Một số nguyên nhân chủ yếu khiến cho multimedia trên thế giới phát triển mạnh mẽ, đó là:

1.3.1 Sự phát triển không ngừng của công nghệ truyền thông

Kỹ thuật có một ảnh hưởng to lớn đối với sự phát triển chung của xã hội, truyền thông cũng là một lĩnh vực chịu sự tác động lớn của khoa học kỹ thuật Trong quá trình phát triển của các phương tiện truyền thông đại chúng, kỹ thuật

đã và đang sẽ luôn giữ vai trò hàng đầu Cùng với đó là máy tính và mạng Internet ra đời đánh dấu một kỷ nguyên mới cho lĩnh vực truyền thông kéo theo

sự bùng nổ thông tin, điều này đã dẫn đến sự thay đổi hết sức triệt để trong các phương tiện truyền thông đại chúng

Sự phát triển của công nghệ chính là một mặt sự phát triển của báo chí thế giới Khi Internet ra đời và phát triển đã tạo nên một sức mạnh mới mà các loại hình truyền thông truyền thống khó cạnh tranh nổi Những trình duyệt phiên bản mới liên tục được cải tiến để có thể tích hợp các tính năng truyền thông đa phương tiện Điện thoại và những thiết bị di động hỗ trợ cá nhân như PDA cũng được nâng cấp để có thể truy cập các website tiện lợi hơn và khai thác thông tin trực tuyến

Công nghệ đã cho phép báo điện tử ra đời và ngược lại, chính báo điện tử cũng thúc đẩy sự phát triển của công nghệ Đã tạo ra cho báo chí một hướng đi mới: tích hợp các phương tiện truyền thông Cái mà các nhà truyền thông đang hướng tới là công nghệ truyền thông hợp nhất, trong đó tất cả các phương tiện

truyền thông, các thiết bị truyền thông và các kênh thông tin đại chúng được tích hợp lại với nhau, cho phép người sử dụng có thể liên lạc với bất cứ ai…

1.3.2 Nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng hiện đại

Xã hội hiện đại với sự bùng nổ thông tin, công chúng ngày càng có những yêu cầu cao hơn về chất lượng nội dung của lượng thông tin chuyển tải Một tờ báo in toàn chữ với những bài viết dài, chương trình phát thanh – truyền hình – thính giả phải chờ đợi… giờ đây không còn phù hợp Người đọc báo hôm nay ngày càng có nhiều lựa chọn hơn qua các hình thức cung cấp thông tin mới giúp tiếp cận trên tất cả các giác quan, giúp độc giả trực tiếp tương tác với thông tin chuyển tải

Xu hướng tiêu thụ thông tin của người dân đã và đang thay đổi nhanh chóng do đó khả năng kết nối dễ dàng vào mạng internet toàn cầu, hàng loạt các kênh truyền hình quốc tế, qua cáp, mạng với hàng loạt các kênh truyền thanh tiếp cận người đọc mỗi ngày mỗi giờ Xu hướng rõ ràng là tích cực, phù hợp với xã hội, hướng đi đúng đắn cho các nhà truyền thông… Do vậy, truyền thông đa phương tiện sẽ giúp công chúng dễ dàng chọn hơn

Ở Việt Nam hiện nay, số người sử dụng internet đang không ngừng tăng lên Dân chúng cũng gia tăng mạnh trong những năm gần đây Đây là những tiền

đề thuận lợi cho các hình thức truyền thông đa phương tiện trên internet phát triển ở Việt Nam trong thời gian tới đây Truyền thông đa phương tiện trên internet có sức hấp dẫn rất lớn đối với bất cứ ai tiếp cận trang web có hỗ trợ mạnh các ứng dụng đa phương tiện Người tiếp cận web không chỉ được cập nhật tin tức dưới dạng chữ viết mà còn có thể nghe rất nhiều kênh phát thanh và xem truyền hình ngay trên các website báo chí

Biểu đồ 1.3 Tỷ lệ người sử dụng báo mạng điện tử

Internet đang trở thành phương tiện thông tin được sử dụng phổ biến nhất

tại Việt Nam (Nguồn.Net Index)

1.3.3 Sự cạnh tranh các phương tiện truyền thông trong thời đại công nghệ số

Các công ty truyền thông như viễn thông, truyền hình cáp và các khối

giải trí đang tranh giành nhau để có chân trong “thị trường” tích hợp các phương tiện truyền thông mới Thí dụ như hãng Waner sát nhập với hang America Online – Sự liên doanh đó minh họa sinh động cho sự kết hợp các phương tiện truyền thông cũ và mới: báo mạng và báo giấy

Báo giấy không thể thiếu đi sản phẩm báo điện tử đi kèm Các tờ báo còn

có thể làm đài phát thanh, kênh truyền hình và đặc biệt là báo mobile (gửi các bản tin cho bạn đọc qua điện thoại di động) Dùng giao thức Internet để phát chương trình phát thanh, truyền hình (số hóa) Nhà báo thời truyền thông đa phương tiện (multimedia journalist) phải có kĩ năng của nhiều loại hình báo chí,

có thể tác nghiệp nhanh nhạy và sử dụng thành thạo các sản phẩm công nghệ hỗ trợ như laptop, điện thoại di động có định vị, máy ảnh, camera…

Trong khi đó ở Việt Nam khái niệm truyền thông còn khá mới mẻ Ngoài báo in, phần lớn các tòa soạn ở Việt Nam đã mở thêm trang web để cập nhật thông tin nhanh chóng và phụ vụ đông đảo công chúng sử dụng Internet Tiêu biểu trong đó có các trang phimanh.net thuộc VNExpress; www.vnntv.vn, www.tuoitre.com.vn/Media tuy nhiên đó đều ở hình thức phát lại và chủ yếu mang tính giải trí…

1.3.4 Nhu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của báo Đảng địa phương

Truyền thông có diện mạo mới, bên cạnh những nỗ lực tìm lấy chỗ đứng xứng đáng của các tổ chức báo chí nước ta, diện mạo của truyền thông đang thay đổi nhanh nhờ các tiến bộ mau chóng trong lĩnh vực công nghệ thông tin – truyền thông Chính vì thế, nhu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của báo Đảng địa phương cũng là tất yếu Những tác động của toàn cầu hóa đến lĩnh vực thông tin đã dẫn tới xu hướng toàn cầu hóa thông tin Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tạo điều kiện để báo chí bung ra phát triển, tự đổi mới để thích ứng với yêu cầu của cơ chế mới, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao quyền được thông tin của nhân dân

Hội tụ báo chí sẽ giúp cho các nhà báo có cơ hội để thực hiện tốt hơn vai trò của mình và để có thể kể câu chuyện phù hợp với từng loại hình báo chí Dân chí phát triển cao đòi hỏi báo Đảng địa phương phải đổi mới và phát triển không ngừng Thực tiễn xã hội đặt ra những đòi hỏi mở động quy mô thông tin của từng cơ quan báo chí, song lại phải tránh tình trạng thừa các thông tin vô bổ, thiếu các thông tin bổ ích Thời gian vừa qua, trước những tác động của cuộc cách mạng về công nghệ thông tin; sự thay đổi về nhu cầu, tâm lý của công chúng; sự phát triển mạnh mẽ của mạng Internet và sự bùng nổ các phương tiện truyền thông, nhiều cơ quan báo chí địa phương đã linh hoạt tìm cách thích ứng

và bước đầu đã thu được nhiều những thành công nhất định Giải pháp phổ biến

nhất hiện nay là xuất bản các phiên bản điện tử của báo in và đưa các chương trình phát thanh, truyền hình lên mạng Internet

Rõ ràng, việc cần thiết phải có thêm phiên bản báo mạng điện tử của một

tờ báo in là điều không còn phải bàn cãi Việc tổ chức như thế nào mới chính là điều mà luận văn này cần giải quyết

Theo ghi chép của phóng viên VietNamNet từ chuyến đi khảo sát bên báo chí Pháp: Hiện nay ở một số quốc gia có nền báo chí phát triển như Pháp, Mỹ, phần lớn báo giấy đều có xu hướng mạng Một số báo lớn, có uy tín ở pháp như

Le Monde, Liberation, L’Express đều có bản điện tử, trong đó L’ Express và Le Monde trên mạng đã hoạt động được hơn 10 năm Trong bối cảnh báo mạng điện

tử và báo miễn phí đang lấn sân báo giấy, việc đưa các bài viết trên báo giấy cộng thêm tin tức, hình ảnh, video mới nhất lên Internet đang là một trong những giải pháp nhằm giữ chân độc giả

Lý giải nguyên nhân tại sao báo mạng điện tử lại thu hút được nhiều bạn đọc, bà Dorithee Tromparent – phóng viên, chuyên gia truyền thông đa phương tiện thuộc trường Đại học báo chí Lille, Pháp cho biết: “Có hai lý do chính, thứ nhất là báo giấy không còn sức lôi cuốn như trước kia nữa Thứ hai, việc cập nhật thông tin nhanh, hình ảnh minh họa đẹp cũng khiến độc giả bị báo mạng cuốn hút” Theo bà Tromparent, trong vòng 2-3 năm tới, báo mạng điện tử sẽ phát triển mạnh ở nhiều quốc gia, đặc biệt là Pháp, nơi 90% người dùng Internet thích xem báo mạng

Trong hệ thống báo chí cách mạng Việt Nam, bên cạnh các cơ quan báo, đài của Trung ương Đảng còn có hệ thống báo chí của địa phương Báo chí địa phương là một bộ phận quan trọng cấu thành nền báo chí cách mạng Việt Nam

Hầu hết các cơ quan báo Đảng địa phương đều đã đầu tư, vận hành các trang web, vừa với tính chất là một phiên bản của các số báo in, vừa cập nhật thêm thông tin dưới nhiều thể dạng để góp phần làm phong phú nội dung các trang báo Gắn liền với nó, mô hình tòa soạn hội tụ mà trước mắt là sản xuất hai

phiên bản (báo in và báo mạng điện tử) trong cùng một cơ quan báo chí cũng đang là một vấn đề khá “nóng bỏng” đối với các cơ quan báo Đảng địa phương nói chung

Tuy nhiên, cũng do nhiều nguyên nhân, trên thực tế việc tiếp cận vấn đề, nhận thức và tiến hành ứng dụng mô hình tòa soạn hội tụ sản xuất hai phiên bản báo in và báo điện tử đối với các báo Đảng địa phương cũng cho thấy còn rất nhiều bất cập, cần bàn tới để phân tích, đánh giá đúng thực trạng cũng như đề ra phương hướng, giải pháp thực hiện tốt hơn