BỘ TRUYỀN TRỤC vít, BÁNH vít (CHI TIẾT máy) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

mặt chia trục vít Số mối renPHÂN LOẠI THEO Hình dạng ren trục vít... THÔNG SỐ HÌNH HỌC THÔNG SỐ HÌNH HỌC Trục vít:... THÔNG SỐ HÌNH HỌC THÔNG SỐ HÌNH HỌC Để chọn khoảng cách trục Để ch

Bm Thiết kế máy

TS Bùi Trọng Hiếu

Chương 5

BỘ TRUYỀN TRỤC

VÍT-BÁNH VÍT

NỘI DUNG

5.2 THÔNG SỐ HÌNH HỌC

5.3 TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC

VÒNG VÀ VẬN TỐC TRƯỢT

5.1 KHÁI NIỆM CHUNG

5.4 HIỆU SUẤT BỘ TRUYỀN

TRỤC VÍT

5.5 PHÂN TÍCH LỰC TÁC DỤNG

5.1

5.1 KHÁI NIỆM CHUNG KHÁI NIỆM CHUNG

a Nguyên lý làm việc: theo nguyên lý ăn khớp

mặt chia trục vít Số mối ren

PHÂN LOẠI THEO

Hình dạng ren trục vít

Trục vít Globoid

Trục vít mặt trụ

TV Convolute

5.1

5.1 KHÁI NIỆM CHUNG KHÁI NIỆM CHUNG

b Phân loại:

Số mối ren

Trục vít nhiều mối ren

Trục vít 1 mối ren

5.1

5.1 KHÁI NIỆM CHUNG KHÁI NIỆM CHUNG

c Ưu, nhược điểm và phạm vi sử dụng:

 Tỉ số truyền lớn.

Ưu điểm:

 Làm việc êm, không ồn.

 Có khả năng tự hãm.

 Có độ chính xác động học cao.

 Hiệu suất thấp, sinh nhiệt nhiều do có vận tốc trượt lớn.

Nhược điểm:

 Vật liệu chế tạo bánh vít làm bằng kim loại màu để giảm ma sát nên khá đắt tiền.

5.1

5.1 KHÁI NIỆM CHUNG KHÁI NIỆM CHUNG

c Ưu, nhược điểm và phạm vi sử dụng:

5.2

5.2 THÔNG SỐ HÌNH HỌC THÔNG SỐ HÌNH HỌC

Trục vít:

5.2

5.2 THÔNG SỐ HÌNH HỌC THÔNG SỐ HÌNH HỌC

Bánh vít:

5.2

5.2 THÔNG SỐ HÌNH HỌC THÔNG SỐ HÌNH HỌC

Để chọn khoảng cách trục

Để chọn khoảng cách trục a a theo tiêu

chuẩn, ta cần phải dịch chỉnh răng

Vì cắt bánh vít khi không dịch chỉnh hoặc dịch chỉnh đều dùng dao có hình dạng và kích thước giống trục vít, nên dịch chỉnh

dịch chỉnh chỉ tiến hành đối với răng chỉ tiến hành đối với răng

của bánh vít

5.2

5.2 THÔNG SỐ HÌNH HỌC THÔNG SỐ HÌNH HỌC

q

dw ( 2 )

1 = +

5.2

5.2 THÔNG SỐ HÌNH HỌC THÔNG SỐ HÌNH HỌC

 Đường kính vòng đỉnh của bánh vít:

 Đường kính vòng đáy của bánh vít:

m x

z

da ( 2 2 2 )

2 = + +

m x

5.3

5.3 TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC VÒNG, TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC VÒNG,

VẬN TỐC TRƯỢT

n

Tỉ số truyền được chọn theo dãy tiêu chuẩn, giá trị

chuẩn, giá trị u u thực tế không được sai lệch

quá 4% so với giá trị tiêu chuẩn

5.3

5.3 TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC VÒNG, TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC VÒNG,

VẬN TỐC TRƯỢT

 Vận tốc vòng của trục vít và bánh vít có phương vuông góc với nhau

 Vận tốc vòng trên trục vít:

60000

1

1 1

n d

5.3

5.3 TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC VÒNG, TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC VÒNG,

VẬN TỐC TRƯỢT

5.3

5.3 TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC VÒNG, TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC VÒNG,

VẬN TỐC TRƯỢT

q

q z

v tg

2

1 1

1

1 cos

+

= +

=

=

γ γ

19100 60000

2

2 1 1

2

2 1 1

q

q z

n

d

= +

= π

5.3

5.3 TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC VÒNG, TỈ SỐ TRUYỀN, VẬN TỐC VÒNG,

VẬN TỐC TRƯỢT

 Khi thiết kế có thể chọn sơ bộ giá trị vKhi thiết kế có thể chọn sơ bộ giá trị v s

theo công thức thực nghiệm:

3 2

1 1

10000

) 6 , 4 7

, 3

( )

05 , 0 02

, 0

QUI TẮC XÁC ĐỊNH CHIỀU LỰC ĂN KHỚP

 Chiều lực hướng tâm : luôn hướng vào tâm trục.F r

 Chiều lực vòng :

- Trên trục vít : ngược chiều chuyển động

- Trên bánh vít: ngược chiều so với trên trục vít

- Trên trục vít : hướng vào mặt răng làm việc

- Trên bánh vít: ngược chiều so với trên trục vít

a

F 

t

F 

5.5

5.5 PHÂN TÍCH LỰC TÁC DỤNG PHÂN TÍCH LỰC TÁC DỤNG

Ft = a =

 Lực hướng tâm trục vít và bánh vít bằng nhau:

α

tg F

F

Fr1 = r2 ≈ t1.

u T

T2 = 1 η

5.5

5.5 PHÂN TÍCH LỰC TÁC DỤNG PHÂN TÍCH LỰC TÁC DỤNG

 Đối với bộ truyền trục vít, hệ số tải trọng tính khi tính toán theo ứng suất tiếp xúc và ứng suất uốn bằng nhau:

β

K K

K

KH = F = v

1/32

5.6.1 Các dạng hỏng

5.6.2 Chỉ tiêu tính

5.6.1 CÁC DẠNG HỎNG

 Hiện tượng dính: các hạt (mảng) kim loại của răng bánh vít khi bị dứt ra sẽ dính chặt vào mặt ren trục vít (ren trục vít có độ rắn cao hơn), khiến mặt ren trục vít trở nên sần sùi, làm mài mòn nhanh mặt răng bánh vít

 Mịn bề mặt răng: do có hiện tượng trượt trên bề mặt tiếp xúc nên làm giảm tuổi thọ và độ chính xác của bộ truyền Răng bánh vít mòn nhiều sẽ bị gãy

 Trĩc rỗ bề mặt răng: xảy ra chủ yếu ở các bộ truyền làm bằng vật liệu có độ bền chống dính cao (như đồng thanh)

(Tránh hiện tượng dính) (Tránh mịn gây gãy răng)

5.6.2 CHỈ TIÊU TÍNH

Tính theo độ bền tiếp xúc Tính theo theo độ bền uốn

CHỈ TIÊU TÍNH

5.7

5.7 VẬT LIỆU CHẾ TẠO TRỤC VÍT, VẬT LIỆU CHẾ TẠO TRỤC VÍT, BÁNH VÍT

a Ứng suất tiếp xúc cho phép:

 Bánh vít có răng chế tạo từ đồng thanh thiếc (σb < 300 Mpa): ứng suất tiếp xúc cho phép chọn theo điều kiện chống tróc rỗ bề mặt răng

v HL b

σ ] ( 0 , 76 0 , 9 )

a Ứng suất tiếp xúc cho phép:

Hệ số tuổi thọ:

60

a Ứng suất tiếp xúc cho phép:

 Bánh vít có răng chế tạo từ đồng thanh không thiếc (σb > 300 Mpa): ứng suất tiếp xúc cho phép chọn theo điều kiện chống dính:

b Ứng suất uốn cho phép:

 Bánh vít bằng đồng thanh, quay một chiều:

9

6

10 )

08 , 0 25

, 0 ( ]

[

FE

b ch

F

N

σ σ

08 , 0 25

, 0 ( ]

[

FE

b ch

F

N

σ σ

b Ứng suất uốn cho phép:

 Bánh vít làm bằng gang:

170 1

z q

K

T z

=

σ

a m

+

=

22

 Chọn mChọn m theo giá trị tiêu chuẩn, tính

lại khoảng cách trục

lại khoảng cách trục a a Nếu có yêu cầu, ta có thể chọn

yêu cầu, ta có thể chọn a a theo tiêu chuẩn, nếu cần thiết phải dịch chỉnh răng.

.

5 ,

1

3 2

2

F

F

F F

qm z

K Y

T

σ

bền uốn Khi đó:

3

2

2

] [

.

5 , 1

F

F

Fq

z

K Y

T m

σ

=

5.9

5.9 TÍNH TOÁN NHIỆT TÍNH TOÁN NHIỆT

 Do làm việc với ma sát lớn nên trong bộ truyền trục vít sinh ra rất nhiều nhiệt làm dầu bôi trơn bị nóng lên Khi nhiệt độ dầu vượt qua giá trị cho phép [tmax]=950C

sẽ làm giảm độ nhớt của dầu và hiện tượng dính có thể xảy ra Do đó, cần phải tính toán nhiệt theo phương trình cân bằng nhiệt sau:

) 1

( ) (

) 1

(

5.9

5.9 TÍNH TOÁN NHIỆT TÍNH TOÁN NHIỆT

) 1

( ) (

) 1

(

5.9

5.9 TÍNH TOÁN NHIỆT TÍNH TOÁN NHIỆT

làm việc:

]

[ )

1 (

) 1

(

1000 1

K A

P t

t

T

≤ +

− +

=

ψ η

thoát nhiệt như làm giàn tỏa nhiệt, quạt, nước làm nguội…

5.11

5.11 TRÌNH TỰ THIẾT KẾ BỘ TRÌNH TỰ THIẾT KẾ BỘ

TRUYỀN TRỤC VÍT

5.11

5.11 TRÌNH TỰ THIẾT KẾ BỘ TRÌNH TỰ THIẾT KẾ BỘ

TRUYỀN TRỤC VÍT