Đề tài được viết trên tinh thần tự nghiên cứu và đúc rút một số kinh nghiệm của bản thân, chủ yếu là những biện pháp trong công tác dạy học xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non, bảo đảm tất cả trẻ đều được tạo cơ hội học tập qua chơi bằng các hình thức khác nhau phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Trang 11. PH N M Đ UẦ Ở Ầ
1.1. Lý do ch n đ tài. ọ ề
Khi nghe nói đ n “Tr m m non khám phá khoa h c”, m i ngế ẻ ầ ọ ọ ườ ề ấ i đ u r t
ng c nhiên và đ t câu h i: “Tr m m non khám phá cái gì?”. Tôi cũng mu n phạ ặ ỏ ẻ ầ ố ụ huynh tr tr i nghi m và tr l i câu h i đó b ng cách đã m i ph huynh cùngẻ ả ệ ả ờ ỏ ằ ờ ụ tham gia gi h c “Khám phá khoa h c” và d gi m t s ho t đ ng khoa h cờ ọ ọ ự ờ ộ ố ạ ộ ọ
c a kh i bé. Tôi luôn tìm hi u kĩ xem đ tài nào phù h p v i tr và nh ng kĩủ ố ể ề ợ ớ ẻ ữ năng, thao tác th nghi m nào phù h p v i tr l p mình và t o thành các ho tử ệ ợ ớ ẻ ớ ạ ạ
đ ng khám phá cho tr m u giáo bé. Tôi và các cháu cùng tham gia thí nghi m,ộ ẻ ầ ệ cùng ch i, cùng tr i nghi m và k t qu là các cháu thích h c, ti t h c vô cùngơ ả ệ ế ả ọ ế ọ sinh đ ng và đ c bi t các cháu t tìm ra, t khám phá ra k t qu mà các cháu v aộ ặ ệ ự ự ế ả ừ
được thí nghi m.ệ
Là m t giáo viên m m non r t tâm huy t v i ngh d y tr và th c s b nộ ầ ấ ế ớ ề ạ ẻ ự ự ả thân tôi cũng r t thích môn khám phá khoa h c nên tôi luôn suy nghĩ và tìm tòi cácấ ọ thí nghi m m i, hay và tuy t đ i an toàn v i tr đ tr cùng cô khám phá tr iệ ớ ệ ố ớ ẻ ể ẻ ả nghi m và tâm huy t y c a tôi đã mang l i nh ng hi u qu r t cao giúp trệ ế ấ ủ ạ ữ ệ ả ấ ẻ phát tri n toàn di n. Qua s thành công này, đ i v i l p bé tôi r t mong mu nể ệ ự ố ớ ớ ấ ố truy n đ t th t nhi u ki n th c cho tr m i l a tu i đ giúp tr phát tri n h tề ạ ậ ề ế ứ ẻ ọ ứ ổ ể ẻ ể ế
nh ng kh năng v n có c a mình. Đ tr m m non c a trữ ả ố ủ ể ẻ ầ ủ ường tôi nói riêng và
tr em Vi t Nam nói chung s sánh vai cùng các bé trên th gi i làm r ng r quêẻ ệ ẽ ế ớ ạ ỡ
hương, làm ch nhân tủ ương lai c a đ t nủ ấ ước
“Tr em nh búp trên cànhẻ ư
Bi t ăn ng , bi t h c hành là ngoan”ế ủ ế ọ
Qu đúng nh v y, đ tu i này cái mà các cháu c n chính là s quanả ư ậ ở ộ ổ ầ ự tâm, chăm sóc c a ngủ ườ ới l n. Các em c n đầ ược chăm sóc vì em nh là búp, làư
ch i non, th nh ng nh ng ch i non y chính là n n móng , là tồ ế ư ữ ồ ấ ề ương lai c aủ chính ngườ ới l n chúng ta. Vì v y, vi c h c mà ch i, ch i mà h c là đi u đángậ ệ ọ ơ ơ ọ ề quan tâm mà người làm cha làm m và làm cô giáo ph i suy nghĩ. T nh ng đi uẹ ả ừ ữ ề trăn tr y nên tôi càng c g ng h c h i, c g ng tìm tòi tham kh o qua sách báo,ở ấ ố ắ ọ ỏ ố ắ ả qua m ng đ nh ng ti t h c “khám phá” đạ ể ữ ế ọ ược sinh đ ng, h p d n m i m tr ,ộ ấ ẫ ớ ẻ ẻ
và đ c bi t đáp ng đặ ệ ứ ược nhu c u h c mà ch i, ch i mà h c cho tr , đ nh ngầ ọ ơ ơ ọ ẻ ể ữ
gi thí nghi m th t vui, th t b ích b i nh ng gì tr suy nghĩ, nh ng gì tr bănờ ệ ậ ậ ổ ở ữ ẻ ữ ẻ khoăn đ u có câu tr l i xác th c. Tr ph i suy nghĩ, ph i bàn lu n và đ a ra k tề ả ờ ự ẻ ả ả ậ ư ế
qu c a mình, đ i v i ngả ủ ố ớ ườ ới l n đi u đó tề ưởng chúng nh bé gi n đ n, nh ngỏ ả ơ ư
đ i v i tr đó là m t quá trình lao đ ng, suy nghĩ và làm vi c r t sôi n i. Th nênố ớ ẻ ộ ộ ệ ấ ổ ế tôi th y ti t h c “Khám phá khoa h c” th c s c n thi t cho tr m m non. B iấ ế ọ ọ ự ự ầ ế ẻ ầ ở
nh ng đi u h p d n và thú v y, nên tôi đã ch n đ tài “T o h ng thú cho tr 3ữ ề ấ ẫ ị ấ ọ ề ạ ứ ẻ
4 tu i khám phá khoa h c qua các thí nghi m đ n gi n ”ổ ọ ệ ơ ả đ các b n đ ngể ạ ồ nghi p cùng tham kh oệ ả
1.2. Ph m vi áp d ng và đi m m i c a đ tài.ạ ụ ể ớ ủ ề
1.2.1. Ph m vi áp d ng đ tài.ạ ụ ề
Trang 2Đ tài đề ược vi t trên tinh th n t nghiên c u và đúc rút m t s kinhế ầ ự ứ ộ ố nghi m c a b n thân, ch y u là nh ng bi n pháp trong công tác d y h c xâyệ ủ ả ủ ế ữ ệ ạ ọ
d ng môi trự ường giáo d c l y tr làm trung tâm trong trụ ấ ẻ ường m m non, b o đ mầ ả ả
t t c tr đ u đấ ả ẻ ề ượ ạc t o c h i h c t p qua ch i b ng các hình th c khác nhauơ ộ ọ ậ ơ ằ ứ phù h p v i nhu c u c a tr ợ ớ ầ ủ ẻ
Đ tài áp d ng l p m u giáo bé trề ụ ở ớ ẫ ường m m nonầ Sau đó s có k ho ch ti pẽ ế ạ ế
t c th c hi n nh ng năm ti p theo.ụ ự ệ ữ ế
1.2.2 Đi m m i c a đ tài.ể ớ ủ ề
Tr M u giáo bé giai đo n này b t đ u thích khám phá, tìm tòi nh ng đi uẻ ẫ ạ ắ ầ ữ ề
m i m do v y tr đã có nhu c u khám phá m i quan h gi a các s v t hi nớ ẻ ậ ẻ ầ ố ệ ữ ự ậ ệ
tượng v i nhau, bớ ước đ u đã có kh năng suy lu n. V y nên quá trình công tác,ầ ả ậ ậ nghiên c u và th nghi m m t s thí nghi m khoa h c v nứ ử ệ ộ ố ệ ọ ề ước, ánh sáng, không khí và s chuy n đ ng, tôi th y chúng ta có th ng d ng m t s ki n th c khoaự ể ộ ấ ể ứ ụ ộ ố ế ứ
h c và ho t đ ng chung (Nh các ti t h c môi trọ ạ ộ ư ế ọ ường xung quanh: bé làm quen
v i nớ ước, s phát tri n c a cây…) ho c dùng đ gây h ng thú cho tr trự ể ủ ặ ể ứ ẻ ước khi vào bài m i. Ngoài ra có th th c hi n trong các gi ho t đ ng ngoài tr i, ho tớ ể ự ệ ờ ạ ộ ờ ạ
đ ng ngo i khóa đ m r ng hi u bi t cho tr Trong đó, ta có th k t h p làmộ ạ ể ở ộ ể ế ẻ ể ế ợ
m t s đ dùng, đ ch i đ n gi n.ộ ố ồ ồ ơ ơ ả
Được tr c ti p làm thí nghi m v i các v t mà mình đang h c qu là m tự ế ệ ớ ậ ọ ả ộ
đi u thích thú đ i v i tr Th t v y, c đ cho tr đề ố ớ ẻ ậ ậ ứ ể ẻ ược ho t đ ng, đạ ộ ược tr iả nghi m, đệ ược th đúngsai và cu i cùng cháu tìm ra m t k t qu nào đó s làử ố ộ ế ả ẽ
m t đi u kì di u, lý thú đ i v i tr Cho nên đ n v tôi vi c t ch c ti t h cộ ề ệ ố ớ ẻ ở ơ ị ệ ổ ứ ế ọ khám phá khoa h c đã đọ ược đ a vào nhi u h n. Nh v y, trong môn khám pháư ề ơ ư ậ khoa h c đang đọ ược di n ra t i trễ ạ ường, l p t o c h i cho tr ti p thu ki n th c,ớ ạ ơ ộ ẻ ế ế ứ rèn kĩ năng m t cách ch đ ng h n. ộ ủ ộ ơ
2. PH N N I DUNGẦ Ộ
2.1. Th c tr ng c a n i dung c n nghiên c u.ự ạ ủ ộ ầ ứ
Năm h c 2019 2020 tôi đọ ược nhà trường phân công d y l p m u giáoạ ớ ẫ
bé, nh m m c đích giúp tr 3 tu i h ng thú, sáng t o, khám phá, tìm tòi nh ngằ ụ ẻ ổ ứ ạ ữ
hi n tệ ượng, s v t xung quanh đự ậ ượ ố ơc t t h n, giúp tr đẻ ược tr i nghi m nh ngả ệ ữ
đi u m i l qua nh ng thí nghi m đ n gi n trề ớ ạ ữ ệ ơ ả ở ường. Nên tôi quy t đ nh ch nế ị ọ
đ tàiề “T o h ng thú cho tr 3 4 tu i khám phá khoa h c qua các thí nghi mạ ứ ẻ ổ ọ ệ
đ n gi nơ ả ” đ nghiên c u và th c hi n. Bể ứ ự ệ ước vào th c hi n đ tài b n thân tôi đãự ệ ề ả
g p ph i m t s thu n l i và khó khăn sau:ặ ả ộ ố ậ ợ
2.1.1. Thu n l i:ậ ợ
Đượ ực s quan tâm giúp đ c a ban giám hi u nhà trỡ ủ ệ ường v trang thi t bề ế ị
nh tivi, máy chi u, nhà trư ế ường đã k t n i m ng internet, nh đó mà tôi có thế ố ạ ờ ể
c p nh t nhi u thông tin, ki n th c m i.Thậ ậ ề ế ứ ớ ường xuyên được tham d các ti tự ế
d y hay v khám phá khoa h cạ ề ọ
Trang 3 B n thân tôi luôn yêu ngh , m n tr , ham h c h i nâng cao chuyên môn.ả ề ế ẻ ọ ỏ Tìm tòi và t làm m t s đ dùng, đ ch i đ ph c v ti t d y và các ho t đ ngự ộ ố ồ ồ ơ ể ụ ụ ế ạ ạ ộ
Trang thi t b ph c v cho góc khám phá còn h n ch , thi u v s lế ị ụ ụ ạ ế ế ề ố ượng,
ch có m t s lo i đ n gi n: nam châm, kính lúp…ỉ ộ ố ạ ơ ả
Đa s tr là ngố ẻ ười dân t c Vân Ki u nên v n hi u bi t c a tr v thộ ề ố ể ế ủ ẻ ề ế
gi i xung quanh còn nghèo nàn. K năng quan sát, phân tích, so sánh, t ng h p ớ ỹ ổ ợ ở
tr còn ch a đ ng đ u.ẻ ư ồ ề
Các tài li u tham kh o v khám phá khoa h c còn ít.ệ ả ề ọ
Giáo viên còn nhi u h n ch v phề ạ ế ề ương pháp t ch cổ ứ các ho t đ ngạ ộ khám phá khoa h c đa d ng, phong phúọ ạ cho tr ẻ
2.1.3. K t qu , hi u qu c a th c tr ng ế ả ệ ả ủ ự ạ
Xu t phát t nh ng thu n l i và khó khăn trên, tôi luôn trăn tr mình ph iấ ừ ữ ậ ợ ở ả làm th nào đ giúp tr h c th t t t b môn khám phá khoa h c, tôi đã khôngế ể ẻ ọ ậ ố ộ ọ
ng ng suy nghĩ và sáng t o, đ tìm ra nh ng cách th c, phừ ạ ể ữ ứ ương pháp gi ng d yả ạ
và t o ra môi trạ ường h c t p t t nh t cho tr B ng t t c s n l c, c g ngọ ậ ố ấ ẻ ằ ấ ả ự ỗ ự ố ắ
đó, tôi c m th y m t ph n nào ý nguy n c a mình đã th c hi n đả ấ ộ ầ ệ ủ ự ệ ượ mai này c,
bi t đâu đó nh ng “m m non” y s ti p t c là nh ng nhà khoa h c khám phá raế ữ ầ ấ ẽ ế ụ ữ ọ
nh ng đi u kì vĩ h n n a. Đ có bi n pháp giáo d c t t nh t trong quá trình giúpữ ề ơ ữ ể ệ ụ ố ấ
tr khám phá khoa h c cho tr nên tôi đã ti n hành kh o sát trên tr l p tôi ẻ ọ ẻ ế ả ẻ ở ớ ở
đ u năm h c qua nh ng tiêu chí sau:ầ ọ ữ
B ng A: Đánh giá đ u năm h c 2019 – 2020ả ầ ọ
T ng s trổ ố ẻ kh o sát:ả 28 cháu, đ t 100%ạ
K t qu th hi n b ng trên cho th y k t quế ả ể ệ ở ả ấ ế ả ho t đ ng khám phá khoaạ ộ
h c ọ ở tr ch a cao.ẻ ư V i kh năng, kinh nghi mớ ả ệ và s hi u bi t c a b n thân, tôiự ể ế ủ ả tin ch c r ng mình s giúp tr có đắ ằ ẽ ẻ ượ s yêu thích, tích c c tham gia khám phá,c ự ự
có kh năng quan sát, ghi nh và cao h n n a là tr có kĩ năng phân tích, so sánh,ả ớ ơ ữ ẻ
Trang 42.2. Các gi i pháp: ả
Giáo viên đã bi t k t h p, s d ng các phế ế ợ ử ụ ương ti n tr c quan trong quáệ ự trình gi ng d y nh : trang nh, đ ch i, v t ch t, hình nh k t h p v i bàiả ạ ư ả ồ ơ ậ ấ ả ế ợ ớ
gi ng, gi i thích đ cung c p cho tr ki n th c c n thi t. Tuy nhiên, đây cũng làả ả ể ấ ẻ ế ứ ầ ế
bi n pháp nh t th i b i l nó ch a giúp tr khám phá đệ ấ ờ ở ẽ ư ẻ ược m i liên h gi a cácố ệ ữ
s v t hi n tự ậ ệ ượng hay gi i thích các hi n tả ệ ượng khoa h c m t cách d dàng.ọ ộ ễ
Nh v y trong môn khám phá khoa h c ph i phát huy đư ậ ọ ả ược h t ti m năng c aế ề ủ
nó. Th nên dế ướ ựi s ch đ o c a phòng giáo d c, c a ban giám hi u nhà trỉ ạ ủ ụ ủ ệ ườ ngtôi luôn đi đúng theo đường l i m i, nghiên c u chố ớ ứ ương trình giáo d c, chụ ươ ngtrình d y h c m i nh m đ a n i dung, hình th c h c t p m i, t o c h i cho trạ ọ ớ ằ ư ộ ứ ọ ậ ớ ạ ơ ộ ẻ
ti p thu ki n th c, rèn luy n kĩ năng t t nh t. ế ế ứ ệ ố ấ
D a vào tình th c a đ a phự ế ủ ị ương, t ng l p, b n thân tôi t xây d ng kở ừ ớ ả ự ự ế
ho ch cho l p mình. Vì v y trạ ớ ậ ước khi b t đ u b t c ho t đ ng nào, đ c bi t làắ ầ ấ ứ ạ ộ ặ ệ
ho t đ ng khám phá khoa h c, giáo viên nên v ch s n m t lo t các ho t đ ngạ ộ ọ ạ ẵ ộ ạ ạ ộ giúp cân b ng m i ho t đ ng. M t giáo viên có kinh nghi m s chóng nh n raằ ọ ạ ộ ộ ệ ẽ ậ
tr ng thái c a nhóm l p và s có s n trong tay đ y đ các n i dung, hình th cạ ủ ớ ẽ ẵ ầ ủ ộ ứ
l a ch n phù h p. Đ th c hi n t t ho t đ ng thí nghi m khoa h c đòi h iự ọ ợ ể ự ệ ố ạ ộ ệ ọ ỏ giáo viên l p k ho c và t p duy t nghiêm túc. N u trong lúc đang th c hành thíậ ế ạ ậ ệ ế ự nghi m mà giáo viên không t p trung có th s nh hệ ậ ể ẽ ả ưởng đ n k t qu côngế ế ả
vi c, hay x y ra đi u không mong mu n. N u giáo viên thi u t tin hay khôngệ ả ề ố ế ế ự năng đ ng thì khó có th t o h ng thú thu hút tr vào ho t đ ng thí nghi m này.ộ ể ạ ứ ẻ ạ ộ ệ
Đ có t tin, năng đ ng hay s tinh t trong m i l n gi ng gi i k t qu hay th cể ự ộ ự ế ỗ ầ ả ả ế ả ự hành thí nghi m giáo viên c n chăm ch t p luy n, tích c c khám phá và h c h iệ ầ ỉ ậ ệ ự ọ ỏ nhi u h n đ đ t k t qu t t và giúp tr h c h i đề ơ ể ạ ế ả ố ẻ ọ ỏ ược nhi u h n. Sau đây làề ơ
m t s bi n pháp chính:ộ ố ệ
Bi n pháp 1: Xây d ng c s v t ch tệ ự ơ ở ậ ấ
Khám phá khoa h c không ch c nói, c phân tích là đ a ra đọ ỉ ứ ứ ư ược k t qu ế ả
Đ c bi t đ i v i tr m m non, đ dùng, hành đ ng c th m i thu hút đặ ệ ố ớ ẻ ầ ồ ộ ụ ể ớ ượ ự c schú ý, tìm tòi c a tr Đ làm đủ ẻ ể ược b t kì thí nghi m nào, đ u c n ph i có đ yấ ệ ề ầ ả ầ
đ đ dùng, d ng c c a thí nghi m đó. Hi u rõ đủ ồ ụ ụ ủ ệ ể ượ ầc t m quan tr ng c a c sọ ủ ở ở
v t ch t trong vi c t o ra các thí nghi m tr c ti p cho tr quan sát, ngay t đ uậ ấ ệ ạ ệ ự ế ẻ ừ ầ năm h c tôi đã th c hi n m t s vi c sau: ọ ự ệ ộ ố ệ
Kh o sát c s v t ch t ngay t nh ng ngày đ u nămả ơ ở ậ ấ ừ ữ ầ
Đ ngh nhà trề ị ường đ u t thêm m t s đ dùng đ c tr ng c a mônầ ư ộ ố ồ ặ ư ủ khám phá khoa h c: kính lúp, nam châm, tranh nh đ c thù… ọ ả ặ
T o môi trạ ường l p h c ngăn n p, g n gàng, s p x p khoa h c theoớ ọ ắ ọ ắ ế ọ
hướng ch đ , s d ng t i đa s n ph m c a tr đ trang trí l pủ ề ử ụ ố ả ẩ ủ ẻ ể ớ
S u t m trên m ng internet nh c, tranh nh, video th c hành các thíư ầ ạ ạ ả ự nghi m, các hình nh khám phá khoa h c ng nghĩnh phù h p v i tr đ trang tríệ ả ọ ộ ợ ớ ẻ ể
l pớ
L p đớ ược nhà trường cung c p cho m t s đ dùng, d ng c ph c vấ ộ ố ồ ụ ụ ụ ụ cho các ti t khám phá khoa h c đế ọ ược sinh đ ng và h p d n. Tr thích thú v i cácộ ấ ẫ ẻ ớ
Trang 5đ dùng hi n đ i giúp tinh th n c a tr đồ ệ ạ ầ ủ ẻ ượ ảc s ng khoái và h ng thú h n trongứ ơ
h i và tr l i c a tr , cũng có khi tôi l i là ngỏ ả ờ ủ ẻ ạ ười nói còn tr ch nghe m t cáchẻ ỉ ộ
th đ ng, d n đ n gi h c tr nên nhàm chán, không đ t k t qu cao. Chính vìụ ộ ẫ ế ờ ọ ở ạ ế ả
v y tôi đã m nh d n s d ng v t th t kích thích các giác quan c a tr ho t đ ng,ậ ạ ạ ử ụ ậ ậ ủ ẻ ạ ộ
tr đẻ ược tr c ti p quan sát, phân tích so sánh t mình rút ra m t k t lu n theo ýự ế ự ộ ế ậ
hi u c a riêng mình. Đi u đó th c s làm tr thích thú và h ng thú tham gia vàoể ủ ề ự ự ẻ ứ
ho t đ ng khám phá.ạ ộ
Ví d : ch đ th gi i đ ng v t v i bài khám phá khoa h c: M t s con v tụ Ở ủ ề ế ớ ộ ậ ớ ọ ộ ố ậ
s ng dố ướ ưới n c (con cá, con tôm, con cua). Tôi cho trẻ tr c ti p quan sát các đ cự ế ặ
đi m c a con v t theo t ng nhóm (Nhóm 1: Quan sát con cá, Nhóm 2: Quan sátể ủ ậ ừ con tôm, Nhóm 3: Quan sát con cua.
Sau đó tôi cho tr t nh n xét v các đ c đi m c a chúng thông qua cácẻ ự ậ ề ặ ể ủ câu h i: Con đang quan sát con gì? Con th y con cua có đ c đi m gì? Cháu Ng cỏ ấ ặ ể ọ Anh tr l i: Con th a cô con cua có 2 cái càng và nhi u chân? Tôi l i h i: B nả ờ ư ề ạ ỏ ạ nào có ý ki n khác ? Và r t nhi u ý ki n khác nhau mà tr đ a ra nh : Con cuaế ấ ề ế ẻ ư ư
có mai? hay cháu Tu n Anh nói: Con cua dùng chân đ bò, cô h i tr : vì sao conấ ể ỏ ẻ cua l i bò ngang? Câu h i y khi n nhi u tr tò mò mu n bi t, lúc này tôi h i l iạ ỏ ấ ế ề ẻ ố ế ỏ ạ câu h i đó cho c l p cùng th o lu n. R t nhi u ý ki n khác nhau đỏ ả ớ ả ậ ấ ề ế ược đ a ra:ư
Vì con cua có nhi u chân, vì con cua có 2 càng, vì chân con cua 2 bên Đây làề ở lúc tôi giúp tr gi i thích đ đi đ n m t k t lu n: Vì do c u t o c a con cua,ẻ ả ể ế ộ ế ậ ấ ạ ủ chân nó n m ngang hai bên nên nó ph i bò đi theo hằ ở ả ướng ngang sang hai bên. Không ch d ng l i vi c cho tr khám phá v đ c đi m c a con v t mà tôi cònỉ ừ ạ ở ệ ẻ ề ặ ể ủ ậ
h i tr v môi trỏ ẻ ề ường s ng c a chúng. Ví d : Con cá s ng đâu? Tôi luôn đ t raố ủ ụ ố ở ặ tình hu ng đố ể kích thích tr tham gia tích c c vào ho t đ ng khám phá khoa h c.ẻ ự ạ ộ ọ
Ví d : Tôi v t m t con cá đ t lên khay và 1 con cá đ trong ch u nụ ớ ộ ặ ể ậ ước và h i trỏ ẻ xem có hi n tệ ượng gì x y ra. Tr quan sát và th y hi n tả ẻ ấ ệ ượng: Con cá dở ướ i
nước thì b i đơ ược còn con cá trên khay thì nh y và qu y. Tôiở ả ẫ h i : T i sao l iỏ ạ ạ
có hi n tệ ượng đó. Cháu Linh Đan tr l i: Con th a cô: Con cá có vây thì b iả ờ ư ơ
đượ ở ướ ước d i n c còn khi trên c n cá không b i đở ạ ơ ược nên nó nh y và qu y.ả ẫ Sau khi tình hu ng đã đố ược gi i quy t tôiả ế khái quát l i m t cách ng n g n: Đúngạ ộ ắ ọ
r i con cá có vây và th b ng mang nên khi có nồ ở ằ ước con cá th đở ược và chúng ta nhìn th y nh ng bong bóng s i lên, còn khi trên c n con cá s khó th và s cóấ ữ ủ ở ạ ẽ ở ẽ
hi n tệ ượng cá nh y và qu y, n u đ lâu trên c n con cá s b ch t. Tôi th ngayả ẫ ế ể ạ ẽ ị ế ả
cá vào ch u nậ ước tránh đ tr nhìn th y cá b ch t.ể ẻ ấ ị ế
Trang 6Song v i bài d y trên n u chúng ta ch d ng l i vi c cho tr quan sát thìớ ạ ế ỉ ừ ạ ở ệ ẻ
m c tiêu c a bài d y mà tôi đ a ra cho tr là không hi u qu nh mong mu n .ụ ủ ạ ư ẻ ệ ả ư ố
B i vì ho t đ ng khám phá đòi h i tr không ch bi t quan sát, mô t l i đ cở ạ ộ ỏ ẻ ỉ ế ả ạ ặ
đi m c a chúngể ủ mà còn ph i bi t phân tích so sánhả ế và tôi cho tr so sánh gi aẻ ữ các con v tậ
Ví d : Con cá và con cua. Đây chính là hình th c đ tôi kích thích tr tham giaụ ứ ể ẻ vào quá trình phân tích so sánh gi a 2 đ i tữ ố ượng v i h th ng câu h i nh : Conớ ệ ố ỏ ư
cá và con cua có đi m gì gi ng và khác nhau? R t nhi u ý ki n khác nhau đãể ố ấ ề ế
được đ a ra: Con cua có mai và có chân, con cá có vây và có đuôi;ư con cua bi tế
bò còn con cá bi t b i Cu i cùng tôi kh ng đ nh l i cho tr nghe v s gi ngế ơ ố ẳ ị ạ ẻ ề ự ố
và khác nhau c a con cá và con cua nh m kh c sâu nh ng ki n th c mà tr v aủ ằ ắ ữ ế ứ ẻ ừ khám phá
Đ bi t để ế ược tr n m đẻ ắ ượ ki n th c đ n đâu trong quá trình khám phá,c ế ứ ế tôi khuy n khích tr mô t , k l i nh ng đi u tr phát hi n đế ẻ ả ể ạ ữ ề ẻ ệ ược dướ ại d ng m tộ câu chuy n ho c b ng hình v và trong nhóm có th b sung cho nhau.Trong quáệ ặ ằ ẽ ể ổ trình th hi n l i là tr đã đang t ng h p l i nh ng ki n th c mà tr v a để ệ ạ ẻ ổ ợ ạ ữ ế ứ ẻ ừ ượ cquan sát, phân tích, so sánh. Trên c s đó tôi phát hi n đơ ở ệ ược kh năng quan sát,ả phân tích c a t ng tr đ c ng c và b sung cho tr nh ng gi ho t đ ngủ ừ ẻ ể ủ ố ổ ẻ ở ữ ờ ạ ộ khác
V i hình th c cho tr đớ ứ ẻ ược quan sát phân tích so sánh, gi i quy t tìnhả ế
hu ng và tr i nghi mố ả ệ nh trênư tôi th y tr l p tôi sôi n i h ng thú đ a ra nh ngấ ẻ ớ ổ ứ ư ữ
nh n xét đánh giá khác nhau, giúp cho gi h c đ t k t qu cao.ậ ờ ọ ạ ế ả
Nh v y trong m t gi h c tr đư ậ ộ ờ ọ ẻ ược tham gia vào các các d ng ho t đ ngạ ạ ộ khám phá khác nhau: t quan sát tr i nghi m, th o lu n trao đ i, nh n xét, soừ ả ệ ả ậ ổ ậ sánh, t ng h p Đi u đó giúp cho vi c tích lũy kinh nghi m và phát tri n kổ ợ ề ệ ệ ể ỹ năng c a tr đủ ẻ ược hi u qu mà l i không t o s nhàm chán và căng th ng đ iệ ả ạ ạ ự ẳ ố
v i tr ớ ẻ
Ngoài ti t h c chính v ho t đ ng khám phá thì các ti t h c khác tôi cũngế ọ ề ạ ộ ế ọ
có th l ng ghép cho tr khám phá khoa h c nh ho t đ ng làm quen v i vănể ồ ẻ ọ ư ở ạ ộ ớ
h c tôi cho tr khám phá “Vòng tu n hoàn c a nọ ẻ ầ ủ ước” thông qua câu chuy nệ
“Gi t nọ ước tí xíu”. Hay ho t đ ng t o hình cho tr pha màu nở ạ ộ ạ ẻ ước, tr luôn đ tẻ ặ
ra câu h i: T i sao màu này pha v i màu kia l i thành màu khác? Lúc này trỏ ạ ớ ạ ẻ
được pha màu nước đ tô v b c tranh đ ng th i tr đã phát hi n ra: màu vàngể ẽ ứ ồ ờ ẻ ệ pha v i màu xanh nớ ước bi n ra màu xanh lá cây; màu đ v i màu vàng thì ra màuể ỏ ớ cam; V i hình th c này tr s tích lũy đớ ứ ẻ ẽ ược nhi u kinh nghi m cũng nh v nề ệ ư ố
hi u bi t v th gi i xung quanh s góp ph n không nh vào các ho t đ ngể ế ề ế ớ ẽ ầ ỏ ạ ộ khám phá khoa h c đ t k t qu t t h n.ọ ạ ế ả ố ơ
Đ c tr c ti p làm các thí nghi m v i các v t mà mình đang h c qu làượ ự ế ệ ớ ậ ọ ả
đi u thích thú đ i v i tr N u trề ố ớ ẻ ế ước đây trên ti t h c tôi ch d y nh ng bàiế ọ ỉ ạ ữ khám phá đ n gi n, ch s dung tranh nh, thì ti t h c không đ t k t qu cao. Vìơ ả ỉ ử ả ế ọ ạ ế ả
v y tôi đã m nh d n đ a nh ng thí nghi m nh vào trong ti t d y.ậ ạ ạ ư ữ ệ ỏ ế ạ
Ví d : Thí nghi m1: V t chìm v t n iụ ệ ậ ậ ổ
Trang 7Tôi chia tr thành 2 nhóm và chu n b cho m i nhómẻ ẩ ị ỗ m t ch u nộ ậ ước, và các đ v t khác nhau: s i, cát, viên bi, lá cây, bóng nh a, bông hoa,…Đ u tiên tôiồ ậ ỏ ự ầ yêu c u tr c m, n m, s các đ v t tôi đó r i tôiầ ẻ ầ ắ ờ ồ ậ ồ th o lu n v i tr nh ng v tả ậ ớ ẻ ữ ậ nào n i, v t nào chìm. Cháu Tu n Anh b o bông hoa chìm, nh ng cháu Ng cổ ậ ấ ả ư ọ Anh l i b o bông hoa n i. Sau đó tôi ghi l i các ý ki n c a tr đ xem tr nàoạ ả ổ ạ ế ủ ẻ ể ẻ nói đúng, tr nào nói sai. V i tôi câu tr l i c a tr đúng – sai không quan tr ngẻ ớ ả ờ ủ ẻ ọ
b ng vi c bi t đằ ệ ế ược tr suy nghĩ và tìm raẻ k t qu đó b ng cách nào. Đ bi tế ả ằ ể ế
được tr nào đúng tr nào sai, tôi yêu c u tr hãy l y m t s đ v t th vàoẻ ẻ ầ ẻ ấ ộ ố ồ ậ ả
ch u nậ ước và quan sát xem v t nào n i v t nào chìm? Tôi h i tr các con quanậ ổ ậ ỏ ẻ sát xem v t nào n i lên m t nậ ổ ặ ước, tr tr l i : X p, lá cây, qu bóng nh a,ẻ ả ờ ố ả ự
mi ng g , viên s i, hòn bi… Vì sao các v t đó l i n i đế ỗ ỏ ậ ạ ổ ược? R t nhi u ý ki nấ ề ế
tr l i khác nhau, có tr tr l i là do lá cây nh , lá cây không th m nả ờ ẻ ả ờ ẹ ấ ước, …
V y các con hãy quan sát xemậ nh ng v t nào chìm và vì sao? ữ ậ B n Thanh Trúcạ nói : “Con th a cô, Con th y hòn s i b chìm vì hòn s i n ng” hay “Con th y hònư ấ ỏ ị ỏ ặ ấ
bi cũng chìm vì hòn bi hình tròn và n ng h n cái lá cây”… V i hình th c này tôiặ ơ ớ ứ
th y tr đấ ẻ ược tr i nghi m, đả ệ ược th sai và cu i cùng t mình tìm ra đử ố ự ược m tộ
k t qu nào đó tr s c m th y sung sế ả ẻ ẽ ả ấ ướng
Hay v i bài d y v “không khí”, Tôi cho tr làm thí nghi m d i hìnhớ ạ ề ẻ ệ ướ
th c t ch c các trò ch i.ứ ổ ứ ơ
Trò ch i 1: “B t mũi” tôi và c l p cùng làm đ ng tác b t mũi, mi ng mímơ ị ả ớ ộ ị ệ
l i và cho tr nói c m nh n c a mìnhạ ẻ ả ậ ủ khi b t mũi, đa s các cháu tr l i: th y r tị ố ả ờ ấ ấ khó ch u, không th đị ở ược. V y làm th nào đ th đậ ế ể ở ượ Cháu Gia Phong trả c?
l i: Con th a cô mu n th đờ ư ố ở ược ph i b tay ra, tôi nói: Chúng ta th đả ỏ ở ược là nhờ
có không khí và tôi đ c ra v n đ cho tr gi i quy t nh : Không khí có đâu?ặ ấ ề ẻ ả ế ư ở cháu Ng c Ánh thì nói con không bi t, cháu Khánh My thì nói không khí đây?ọ ế ở Tôi h i vì sao con bi t là đây có không khí thì cháu tr l i: Vì con th đỏ ế ở ả ờ ở ược. Để xem b n nói có đúng không, tôi cho tr đ ng trong l p, ngoài c a, ngoài sân vàạ ẻ ứ ở ớ ử
h i tr có th đỏ ẻ ở ược không? R i tôi k t lu n: Không khí có xung quanh chúngồ ế ậ ở
ta. Tôi ti p t c đ t ra tình hu ng “Chúng ta có nhìn th y không khí không?”ế ụ ặ ố ấ “Có
b t đắ ược không khí không?” có cháu nói không b t đắ ược, có cháu nói có b tắ
được, v y làm th nào đ b t đậ ế ể ắ ược không khí? r t nhi u ý ki n khác nhau đ aấ ề ế ư ra: L y ly, l y chai, l yấ ấ ấ túi nilông đ b t không khí.ể ắ
Trò ch i 2:ơ “V t không khí”ợ
Tôi phát cho m i tr m t túi ni lông và yêu c u tr v t không khí vào túiỗ ẻ ộ ầ ẻ ợ
r i bu c l i và quan sát xem có hi n tồ ộ ạ ệ ượng gì x y ra. Tr nói: Túi ph ng to gi ngả ẻ ồ ố
nh qu bóng. Tôi h i: Vì sao túi l i ph ng? Tôi gi i thích cho tr bi t “Vìư ả ỏ ạ ồ ả ẻ ế trong túi có không khí”. Đ bi t đi u đó có chính xác không, tôi chia tr làm 2ể ế ề ẻ nhóm. Nhóm 1 tôi cho tr dùng tăm ch c vào túi ni lông r i áp vào má, h i trẻ ọ ồ ỏ ẻ
c m th y th nào? (mát, có gió ), Nhóm 2 tôi cho tr dùng tăm ch c túi nilông vàả ấ ế ẻ ọ
th xu ng ch u nả ố ậ ước và th y hi n tấ ệ ượng gì x y ra (bong bóng n i lên) Vì sao?ả ổ
Vì trong túi nilông có không khí C nh v y gi thí nghi m tr nên sôi đ ngứ ư ậ ờ ệ ở ộ
và tr r t vui, h ng thú say s a tìm hi u đ rút ra đẻ ấ ứ ư ể ể ược k t lu n: Không khí cóế ậ
Trang 8t t c xung quanh chúng ta, không khí không có màu, không nhìn th y đấ ả ấ ược, nhờ không khí mà con người m i th đớ ở ược
Nh v y là tr đã đư ậ ẻ ược tr c ti p quan sát, t mình, tr i nghi m suy đoán,ự ế ự ả ệ phân tích và tìm ra m t k t lu n mà mình cho là đúng và khi thí nghi m thànhộ ế ậ ệ công, tôi th y trên khuôn m t tr hi n rõ v thích thú, ph n kh i vô cùng. V i thíấ ặ ẻ ệ ẻ ấ ở ớ nghi m nh này tôi th y vui và tr l p tôi đã th c s ch đ ng khi làm công vi cệ ỏ ấ ẻ ớ ự ự ủ ộ ệ thí nghi m, giúp tr t tin, t l p suy nghĩ , t tìm ra k t qu nhanh nh t đ hoànệ ẻ ự ự ậ ự ế ả ấ ể thành công vi c mình đang làm.ệ
Bi n pháp 3: Hệ ướng d n tr làm thí nghi m trong các ho t đ ng hàngẫ ẻ ệ ạ ộ ngày: ho t đ ng h c, ho t đ ng góc, ho t đ ng ngoài tr i……ạ ộ ọ ạ ộ ạ ộ ờ
Làm thí nghi m trệ ở ường m m non đầ ược chúng tôi hướng d n tr m iẫ ẻ ở ọ lúc, m i n i. B i n u nh khám phá s v t , hi n tọ ơ ở ế ư ự ậ ệ ượng ch đỉ ược d y m tạ ở ộ
ho t đ ng trong m t tu n thì quá ít i. Nó không th nào kích thích trí tò mò, hamạ ộ ộ ầ ỏ ể
hi u bi t c a tr N m b t để ế ủ ẻ ắ ắ ược đi u đó tôi th y mình càng ph i đ a nh ng thíề ấ ả ư ữ nghi m đó l ng nghép vào các ho t đ ng hàng ngày nh : ho t đ ng góc, ho tệ ồ ạ ộ ư ạ ộ ạ
đ ng ngoài tr i… đ tr độ ờ ể ẻ ược tr i nghi m, thí nghi m nhi u nh tả ệ ệ ề ấ
Trong gi ho t đ ng ngoài tr i: ờ ạ ộ ờ
Ho t đ ng ngoài tr i có ý nghĩa r t l n đ i v i s khám phá th gi i xungạ ộ ờ ấ ớ ố ớ ự ế ớ quanh tr Ra ngoài tr i tr đẻ ờ ẻ ược ti p xúc v i các hi n tế ớ ệ ượng t nhiên: khôngự khí, ánh n ng, m t tr i, nắ ặ ờ ước… nh ng y u t này con ngữ ế ố ười không th t o ra.ể ạ Bên c nh đó, ngoài tr i có kho ng không gian r ng thích h p v i vi c t t c trạ ờ ả ộ ợ ớ ệ ấ ả ẻ
được tham gia. Bi t đế ượ ầc t m quan tr ng t nhiên đó , tôi đã th c hi n m t sọ ự ự ệ ộ ố thí nghi m “D y v không khí” ngoài tr i nh sau:ệ ạ ề ở ờ ư
* Trò ch i 1: “B t mũi”ơ ị
Cho tr b t mũi, h i tr có th đẻ ị ỏ ẻ ở ược không? (không th đở ược)
V y làm th nào đ th đậ ế ể ở ược? (Th tay ra th đả ở ược)
Cho vào ch cô quy đ nh, h i cháu: Th đỗ ị ỏ ở ược không? (th đở ược)
Cho cháu đ ng góc khác cùng vài b n n a, h i cháu: Th đứ ạ ữ ỏ ở ược không? (th đở ược)
Cho cháu đ ng t do trong l p, h i cháu: Th đứ ự ớ ỏ ở ược không? (th đở ược)Lúc này cô m i đ t v n đ : Chúng ta th đớ ặ ấ ề ở ược là nh có không khí, v y khôngờ ậ khí có đâu? (Không khí có quanh chúng ta)ở ở
Tôi k t lu n: Nh v y không khí có xung quanh chúng taế ậ ư ậ ở
* Trò ch i 2: “B t không khí”ơ ắ
Tôi ti p t c đ t tình hu ng: Th không khí có b t đế ụ ặ ố ế ắ ược không? ( Có cháu nói được, có cháu nói không)
Tôi h i ti p: Làm cách nào đ b t đỏ ế ể ắ ược không khí? ( Lúc này các cháu đ aư
ra r t nhi u ý ki n: l y ly, l y lon, l y chai, l y h p…. đ b t đấ ề ế ấ ấ ấ ấ ộ ể ắ ược không khí) Tôi phát cho m i cháu m t chi c túi linon và yêu c u: “Hãy l y và b tỗ ộ ế ầ ấ ắ không khí vào túi”
Trang 9M i cháu th c hi n m t cách khác nhau: n m l y không khí xung quanhỗ ự ệ ộ ắ ấ
b vào túi, v i không khí cho vào túi….Nh ng các cháu v n ch a th y gì trongỏ ớ ư ẫ ư ấ túi
Tôi ti p t c g i ý: “ Các con hãy làm cách đ túi ph ng to lên đi” cháuế ụ ợ ể ồ phát hi n là mình ph i th i h i vào túi và mu n gi h i trong túi thì ph i xo nệ ả ổ ơ ố ữ ơ ả ắ hay bu c túi l iộ ạ
Sau đó tôi gi i thích: Không khí đang trong túi c a các con đ yả ở ủ ấ
Ti p theo tôi cho các cháu ch i v i túi không khí… ế ơ ớ
Ví d : L y kéo c t túi đ th y không khí xì ra, l y que nh n đâm nh sụ ấ ắ ể ấ ấ ọ ẹ ẽ
r t đ n gi n mà l i mang l i hi u qu cao. 100% tr đấ ơ ả ạ ạ ệ ả ẻ ược tham gia th c hi n vàự ệ
c m nh n, tr h ng thú và t gi i thích đả ậ ẻ ứ ự ả ược các hi n tệ ượng c a s vi c.ủ ự ệ
* Trò ch i 3: “Tr ng cây”ơ ồ
Tr t khám phá, quan sát và t n tay th c hi n các thí nghi m, tham giaẻ ự ậ ự ệ ệ khám phá gieo tr ng h t, bi t chăm sóc cho chúng. Qua đây tr ti p thu đồ ạ ế ẻ ế ượ cnhi u kinh nghi m, hi u đề ệ ể ược cây l n lên t đâu, s phát tri n c a cây nh thớ ừ ự ể ủ ư ế nào, hay đ t có l i ích gì, không khí có ích l i gì trong s l n lên c a cây ấ ợ ợ ự ớ ủ
Trong gi ho t đ ng góc: ờ ạ ộ
Tr tham gia ho t đ ng góc nh đẻ ạ ộ ư ược hóa thân thành ngườ ới l n, đóng vai mình thích, m i góc ch i v i s lỗ ơ ớ ố ượng tr v a ph i, có không khí riêng c a t ngẻ ừ ả ủ ừ góc. Góc khám phá khoa h c có không gian và di n tích phù h p v i s lọ ệ ợ ớ ố ượ ng
tr dành cho các thí nghi m c n s t p trung cao đ , s quan sát t m Vì v y, thíẻ ệ ầ ự ậ ộ ự ỉ ỉ ậ nghi m “ Tr ng chìm tr ng n i” đệ ứ ứ ổ ược tôi th c hi n r t thành côngự ệ ấ
Tôi cho cháu làm thí nghi m: đ mu i vào hai ly nệ ổ ố ước, lượng nước hai ly b ngằ nhau, riêng lượng mu i thì khác nhau, khu y đ u s th y tr ng có qu n i, quố ấ ề ẽ ấ ứ ả ổ ả chìm…
Tr th c hi n: B tr ng vào 2 ly nẻ ự ệ ỏ ứ ước
Ly A tr ng n i, ly B tr ng chìmứ ổ ứ
Cho cháu tìm ra nguyên nhân. Th ly nử ước A sao th y m n quá, th lyấ ặ ử
nước B không m n b ng ho c b n đ vào ly A bao nhiêu thìa mu i, đ vào ly Bặ ằ ặ ạ ổ ố ổ bao nhiêu thìa mu i….ố
T đó cháu suy ra: Vì ly B ít mu i nên tr ng không th n i lên đừ ố ứ ể ổ ượ c,
mu n tr ng n i lên ph i làm gì? (Cháu th a thu n v i nhóm là ph i thêm mu iố ứ ổ ả ỏ ậ ớ ả ố vào ly B…)
V y tr ng trong nậ ứ ở ước mu i có n i đố ổ ược không? Tr ng còn n i đứ ổ ượ ở c đâu n a không? M r ng v i nữ ở ộ ớ ước đường, d u ăn… ti p t c cho tr khám pháầ ế ụ ẻ
M i khi cháu khám phá ra đi u gì, ta cho cháu ghi k t qu b ng kí hi u màỗ ề ế ả ằ ệ
cô và cháu đã th a thu n đ d ki m tra. Khi thí nghi m thành công, tôi th y trênỏ ậ ể ễ ể ệ ấ
Trang 10khuôn m t các cháu l rõ v thích thú, ph n kh i vô cùng và có nh ng nhóm đãặ ộ ẻ ấ ở ữ reo hò m ĩ. V i ti t h c này tôi th y vui và các cháu th c s ch đ ng khi làmầ ớ ế ọ ấ ự ự ủ ộ công vi c thí nghi m. L i thêm m t l n n a tôi đã tác đ ng vào các cháu tính tệ ệ ạ ộ ầ ữ ộ ự tin, t l p, t suy nghĩ, t tìm ra k t qu nhanh nh t đ hoàn thành công vi cự ậ ự ự ế ả ấ ể ệ mình đang làm.
Ho t đ ng h c:ạ ộ ọ
V i ti t h c khám phá đòi h i tr có s t p trung cao, nên th i gian dànhớ ế ọ ỏ ẻ ự ậ ờ cho ti t h c kéo dài h n ti t h c khác kho ng 45 phút. B i ti t h c phám pháế ọ ơ ế ọ ả ở ế ọ mang đ n nhi u đi u b t ng mà chính cô và tr đ u h ng thú. Ti t h c khámế ề ề ấ ờ ẻ ề ứ ế ọ phá không gi ng nh các ti t h c khác : ti t t o hình đòi h i s khéo léo c a đôiố ư ế ọ ế ạ ỏ ự ủ bàn tay,hay ph i tính toán nh môn làm quen v i toán,hay ph i có năng khi u caả ư ớ ả ế hát nh môn âm nh c, mà khám phá là hư ạ ướng cho t t c các bé cùng đ n v iấ ả ế ớ
nh ng tr i nghi m th c t , nh ng thí nghi m không quá khó hay nguy hi m. Vìữ ả ệ ự ế ữ ệ ể
v y t t c tr đ u đậ ấ ả ẻ ề ược là chính mình khi tham gia ti t h c này. Tr tho i máiế ọ ẻ ả
đ a ra ý ki n c a mình và k t lu n m t cách có khoa h c. Qua các thí nghi mư ế ủ ế ậ ộ ọ ệ sau tôi tin r ng tr có th phát tri n t i đa các kh năng c a mình.ằ ẻ ể ể ố ả ủ
a.Thí nghi m v i nệ ớ ước:
* Thí nghi m có gì trong chai không?ệ
Tr bi t không khí không màu, không mùi nên m t thẻ ế ắ ường không nhìn
th y đấ ược
Chu n b m t chai th y tinh không đ ng gì, m t thau nẩ ị ộ ủ ự ộ ước
Ti n hành cho tr quan sát chai có ch a gì không?ế ẻ ứ
Sau đó cho chai vào trong ch u nậ ước th y nó có hi n tấ ệ ượng bong bóng n iổ lên trên mi ng chai và cho tr nêu nh n xét, k t qu gi i thích hi n tệ ẻ ậ ế ả ả ệ ượng
+ Con th y chai nh th nào? Có gì không?ấ ư ế
+ Khi th vào trong ch u nả ậ ước có hi n tệ ượng gì x y ra?ả
+ Vì sao l i có hi n tạ ệ ượng bong bóng n i mi ng chai…. Nhi u câu h iổ ở ệ ề ỏ
m đ kích thích tính tò mò tr ở ể ở ẻ
Cho tr làm th nghi m nhi u l n đ tr c m nh n.ẻ ử ệ ề ầ ể ẻ ả ậ
Cô gi i thích và k t lu n: Có hi n tả ế ậ ệ ượng này là do trong chai có ch a r tứ ấ nhi u không khí, do không khí không màu, không mùi nên b ng m t thề ằ ắ ường ta không nhìn th y đấ ược. Khi cho chai vào trong ch u nậ ước, nước tràn vào trong chai chi m h t v trí c a không khí nên đ y không khí ra ngoài và t o thành b t,ế ế ị ủ ẩ ạ ọ gây ra hi n tệ ượng n i bong bóng.ổ
* Núi l a dử ướ ưới n c:
M c đích: + Tr bi t phân bi t nụ ẻ ế ệ ước nóng và nướ ạc l nh
Trang 11+ Bước 2: Cho tr quan sát nẻ ước nóng và nướ ạc l nh trong 2 ca nh a. Cho trự ẻ phân bi t 2 lo i nệ ạ ước trên (b ng cách s thành ca ho c quan sát h i nằ ờ ặ ơ ướ ừc t ca
nước nóng b c lên, ho c đ y n p 2 ca nh a khi m n p ra, ca nố ặ ậ ắ ự ở ắ ước nóng sẽ
đ ng h i nọ ơ ước trên n p ca…)ắ
+ Bước 3: Cô cho tr quan sát cô làm:ẻ
C t s i dây quanh c chai nh , h i tr cô c t nh th đ làm gì?ộ ợ ổ ỏ ỏ ẻ ộ ư ế ể
Cô đ nổ ướ ạc l nh vào đ y cái v iầ ạ
Cô đ đ y nổ ầ ướ ạc l nh vào cái chai nh và nh vào vài gi t màu th c ph mỏ ỏ ọ ự ẩ
Và cũng th t t vào v i nả ừ ừ ạ ước, tr s quan sát hi n tẻ ẽ ệ ượng gì sẽ
x y ra (nả ước màu trong cái v i nh t t dâng lên) và tr đoán xem nó gi ng h tạ ỏ ừ ừ ẻ ố ệ
hi n tệ ượng gì trong t nhiên (núi l a)ự ử
H i tr t i sao nỏ ẻ ạ ướ ạc l nh trong l d u không dâng lên mà l nọ ầ ọ ướ cnóng nước màu l i dâng lên?ạ
* Gi i thích: n c nóng nh h n n c l nh, vì v y nó dâng lên và n i trên m tả ướ ẹ ơ ướ ạ ậ ổ ặ
v iạ
Tr quan sát ti p: m t lát sau , nẻ ế ộ ước trong 2 v i đ u đ ng màu v i nhauạ ề ồ ớ
* Gi i thích nả ước nóng ngu i xu ng tr n đ u v i nộ ố ộ ề ớ ướ ạc l nh nên màu hòa l nẫ vào nhau
Bước 1: Cho tr quan sát và g i tên các đ dùng c a cô đã chu n bẻ ọ ồ ủ ẩ ị
H i tr : g n n n lên đĩa b ng cách nào?ỏ ẻ ắ ế ằ
Sau khi g n xong đ t đĩa n n vào 1 cái ch u th y tinhắ ặ ế ậ ủ
Bước 2: Cô đ nổ ước vào trong ch u th y tinh. N n ph i cao h n so v i m tậ ủ ế ả ơ ớ ặ
nước. H i tr : Vì sao cây n n ph i cao h n m t nỏ ẻ ế ả ơ ặ ước? (đ khi đ t n n lên, n nể ố ế ế không b nị ước làm t t)ắ
Cô l y v i th y tinh nh (cao h n cây n n). G n vào đ u mép l 2 c cấ ạ ủ ỏ ơ ế ắ ầ ọ ụ
đ t sét to.ấ
H i tr : cô s làm gì ti p?ỏ ẻ ẽ ế
Bước 3: Cô th p n n lên.ắ ế
Cô đ t úp l th y tinh lên cây n n. Dùng bút lông đánh d u m t nặ ọ ủ ế ấ ặ ướ cdâng lên trong l th y tinh.ọ ủ
Trang 12 H i tr : vì sao ph i g n đ t sét vào mi ng l th y tinh? (đ nỏ ẻ ả ắ ấ ệ ọ ủ ể ước tràn vào l )ọ
Cho tr quan sát hi n tẻ ệ ượng x y ra: cây n n cháy m t lúc r i s t t. Vàả ế ộ ồ ẽ ắ
nước trong l s dâng cao lên trong l th y tinh.ọ ẽ ọ ủ
* Gi i thích: khi n n cháy, nó ch l y khí ôxi trong l Khi khí ôxi cháy h t thìả ế ỉ ấ ọ ế
n n t t, nế ắ ước b khí áp bên ngoài đ y lên trong l ị ẩ ọ
Cho tr thí nghi m tẻ ệ ương t v i l th y tinh nh h n và to h n. Quan sát và rútự ớ ọ ủ ỏ ơ ơ
ra k t lu nế ậ
* Nh ng chi c c c hát vang:ữ ế ố
* M c đích yêu c u:ụ ầ
C n cho tr nh n bi t không khí rung đ ng t o thành âm thanh.ầ ẻ ậ ế ộ ạ
Khi th i vào th y tinh hay th i ngang qua mi ng c c làm cho không khí bênổ ủ ổ ệ ố trong rung đ ng. S lộ ố ượng không khí trong các chai không gi ng nhau s phát raố ẽ các âm thanh khác nhau
* Chu n b : 6 c c: 1 c c không, 4 c c đ ng lẩ ị ố ố ố ự ượng nước khác nhau, 1 cái mu ngỗ
* Ti n hành:ế
Bước 1: Cho tr quan sát và g i tên các đ dùng c a cô đã chu n b ẻ ọ ồ ủ ẩ ị
H i tr : đoán xem cô dùng các đ dùng đó làm gì.ỏ ẻ ồ
Bước 2: Cô cho tr x p các c c thành hàng, c c đ u tiên đ không. Đ 1 ítẻ ế ố ố ầ ể ổ
nước vào c c th 2, c c th 3 cho nhi u nố ứ ố ứ ề ước h n m t tí, c c th 5 càng nhi uơ ộ ố ứ ề
h n. (Có th làm nh v y v i nhi u c c và chai th y tinh, c c cu i cùng đ g nơ ể ư ậ ớ ề ố ủ ố ố ổ ầ
đ y mi ng)ầ ệ
Bước 3: Cho tr dùng chi c mu ng gõ vào các c c ho c th i ngang qua mi ngẻ ế ỗ ố ặ ổ ệ
c c. L ng nghe các âm thanh khác nhau. ố ắ
Cô có th t o thành m t đo n nh c (âm thanh có tính ti t t u) cho trể ạ ộ ạ ạ ế ấ ẻ
th y đấ ượ ực s thú v c a s rung đ ng trong không khí.ị ủ ự ộ
Cho tr th ch i t o nh c.ẻ ử ơ ạ ạ
* Làm cái máy phun cây
M c đích: Tr g i tên và nh n bi t đụ ẻ ọ ậ ế ược m t s đ c đi m đ c tr ng và côngộ ố ặ ể ặ ư
d ng c a máy phun cây, bình x t nụ ủ ị ước hoa
Tr hi u đẻ ể ược: khi b m (th i) không khí qua m t ng d n trên thìơ ổ ộ ố ẫ
s t o ra 2 lu ng không khí v a hút và v a đ y nẽ ạ ồ ừ ừ ẩ ước ra
Chu n b : 2 ng nh a, 1 c c nẩ ị ố ự ố ước
Ti n hành:ế
Bước 1: Cho tr xem bình phun nẻ ước cho cây và bình x t nị ước hoa. Th cho trử ẻ
x t nị ước, cho tr th đ a ra gi thuy t đ gi i thích hi n tẻ ử ư ả ế ể ả ệ ượng
Bước 2: Cô hướng d n tr cách làm m t cái máy phun cây.ẫ ẻ ộ
Đ t m t ng đ ng th ng trong ly nặ ộ ố ứ ẳ ướ ốc, ng ph i cao h n ly m t ít.ả ơ ộ Đ ng th 2 th ng góc v i ng kia (nh hình v ).ể ố ứ ẳ ớ ố ư ẽ
Th i vào ng th 2 và nhìn vào m c nổ ố ứ ự ước trong ng kia. N u th i nhố ế ổ ẹ
s th y nẽ ấ ước lên ít. N u th i m nh, nế ổ ạ ướ ẽc s lên đ u ng và làm thành m t tiaầ ố ộ
b i nụ ước