Đó là những suy nghĩ của tôi khi gặp lại cô giáo dạy cấp I của mình sau hơn 30 năm xa cách trong một buổi chiều cuối thu, nắng nhuộm vàng sắc lá … Sinh ra và lớn lên ở Thái Nguyên, mảnh
Trang 1“Ngêi xa cò” Êy sèng m·i trong lßng t«i
“Mỗi người đều có một công việc riêng Hãy yêu công việc mình đang làm bằng tình thương và trách
nhiệm, đời sẽ cho ta nhiều quả
ngọt!” Đó là những suy nghĩ
của tôi khi gặp lại cô giáo dạy
cấp I của mình sau hơn 30 năm
xa cách trong một buổi chiều
cuối thu, nắng nhuộm vàng sắc
lá …
Sinh ra và lớn lên ở Thái
Nguyên, mảnh đất chiến khu
xưa – “Thủ đô gió ngàn” kiên
cường thời chống Pháp từng in
dấu chân Bác Hồ đi kháng chiến
và dựng xây khu Gang Thép
đầu tiên đang từng ngày thay da đổi thịt với 55 năm xây dựng và phát triển, tôi tự hào về quê hương tôi có những rừng cọ, đồi chè xanh ngút ngàn, có hồ Núi Cốc bồng bềnh câu chuyện tình yêu huyền thoại, có thành phố Thép đêm đầy sao bên bờ sông Cầu uốn lượn… Tôi tự hào vì mình đã chọn nghề dạy học giống như cô giáo của tôi, bởi chính Nhà giáo dục Comenxki đã khẳng
định:“Dưới ánh mặt trời không có nghề nào cao quý hơn nghề dạy học”.
“Người xưa cũ” ấy là cô giáo Trần Thị Mai Lan Năm nay cô đã 77 tuổi Quê gốc của cô là ở Đan Phượng – Hà Tây Năm 1947, khi đó mới 7 tuổi, cô theo gia đình lên định cư tại Thái Nguyên, quê hương tôi Cô bắt đầu vào nghề dạy học từ tháng 9 năm 1960 tại trường cấp I, II Gia Sàng; đến năm
Trang 21968, cô về dạy tại cấp I, II Túc Duyên và năm 1975, cô về nhận công tác tại trường cấp I, II Nha Trang đến khi được Nhà nước cho nghỉ chế độ vào năm 1988 Tôi trở về thăm cô vào một ngày cuối tuần.Vẫn con đường ngày xưa ngoằn ngoèo nhưng bây giờ đã được đổ bê tông phẳng lì; những hàng rào cúc tần tốt um tùm với những lối mòn nhỏ không còn nữa mà là những dãy nhà tầng san sát nhau Đã quá nhiều đổi thay ở nơi đây, ngôi nhà của cô giáo tôi được xây lại khang trang hơn trước, cái sân đầy sỏi đá đã được lát gạch đỏ au, chỉ có cái cổng là vẫn lên dốc như ngày nào tôi và các bạn trong lớp đến chơi nhà cô Thời gian đã in dấu vết rất rõ trên gương mặt cô giáo của tôi nhưng nụ cười và giọng nói thì vẫn như vậy Gặp lại cô giáo, bao nhiêu kí ức của một thời xa xưa bỗng ùa về nguyên vẹn trong tôi…
Ngày ấy, tại mái trường cấp I, II Nha Trang, tôi đã được gặp cô và học cô suốt mấy năm cấp I Lúc nào cô cũng xuất hiện với hai bím tóc được tết gọn gàng mặc dù tóc cô không dài và hai cái cặp ba lá cặp xếch hai bên mai Chiếc quần lụa đen và cái áo cánh trắng là bộ trang phục luôn đồng hành cùng
cô đến trường Tôi vẫn nhớ ngày đầu tiên cô bước vào lớp cùng với chiếc cặp sách màu nâu đã sờn và cái thước kẻ dài cầm ở tay Cô chào cả lớp bằng một
nụ cười thật ấm áp và cái nhìn đầy yêu thương khiến chúng tôi cảm thấy vô cùng gần gũi
Những năm học cấp I đã để lại trong tôi nhiều ấn tượng sâu đậm về cô – một con “người xưa cũ” gương mẫu, tận tụy, hết lòng vì học sinh thân yêu
Cô giáo tôi xây dựng gia đình năm 1960, chồng cô là bộ đội cụ Hồ, tập kết ra Bắc từ 1954, từng lăn lộn khắp các chiến trường miền Nam thời đánh Mĩ: chiến trường B, chiến trường C, Campuchia,… Hết chiến tranh thì ngược lên Lạng Sơn rồi lại vào Buôn Mê Thuột,… Mãi đến năm 1990, chồng cô – Đại
tá Nguyễn Bá Chư, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 472 mới được dừng chân về bên gia đình
Trang 3Hồi ức về một thời đạn bom ấy qua lời cô kể đã cho tôi thấy được sự hi sinh thầm lặng của biết bao những người mẹ, người vợ nơi hậu phương Các thầy cô giáo ngày ấy và những người nơi hậu phương cũng là chiến sĩ Họ kiên cường bám trụ, vừa sản xuất, vừa chiến đấu, vừa giữ lớp, giữ trường lại vừa lo toan cho cuộc sống gia đình để làm yên lòng những người nơi chiến tuyến Có lẽ vì vậy mà các thầy cô giáo công tác thời ấy ai cũng được tặng Huân chương kháng chiến
Trang 4Hai mươi tám năm cống hiến cho sự nghiệp “trồng người” thì cả hai mươi tám năm cô giáo tôi một mình “lặn lội thân cò”, vừa nuôi dạy bốn con thơ, vừa dạy học Thế mà trong những năm dạy chúng tôi, và cả ba năm sau
đó, khi đã lên cấp II, tôi không hề thấy vắng bóng cô trên bục giảng Ngày ấy, cuộc sống của các thầy cô giáo vô cùng khó khăn, chật vật Sau giờ lên lớp, thầy cô phải làm thêm đủ nghề để mưu sinh Cô giáo của tôi cũng vậy Một mình tất bật, lo toan, chèo chống cho cuộc sống gia đình để chồng yên tâm đánh giặc… Vậy mà lúc nào cô cũng chỉn chu khi đứng trên bục giảng Từng nét chữ ngay ngắn, thẳng hàng; những bài tập đọc, viết văn, làm toán,… đều được cô giảng dạy kĩ lưỡng và hướng dẫn tận tình Cô giáo tôi nghiêm khắc nhưng rất giàu tình cảm và luôn gần gũi với học trò Giờ nào, việc ấy, cô rèn chúng tôi từng nét chữ, lời ăn, tiếng nói Hồi ấy, lũ học trò chúng tôi đa số là con nhà nông bên xóm Thái Ninh cạnh trường nên áo quần, đầu tóc rất bẩn Con gái thì chấy rận đầy đầu, con trai thì người hôi rình, quần áo túm ngược, túm xuôi lại hay quậy phá, nghịch ngợm Vậy mà chưa bao giờ tôi thấy cô cáu giận Giờ ra chơi, bao giờ cô cũng có cây lược bí để chải chấy cho mấy bạn gái, đặc biệt là bạn Hoàng Thị Liên (bạn ấy nhiều chấy nhất, vì tóc đã dài, lại dầy nữa) Rồi mấy bạn con trai đánh nhau sứt đầu mẻ trán khiến cô phải vất
vả đạp xe đi lại mấy buổi chiều để gặp gỡ từng phụ huynh… Cô thường dành một khoảng thời gian sau buổi học để ngồi lại với các bạn học sinh cá biệt Mấy ông tướng ấy lúc đầu giở rất nhiều chiêu trò, nhưng sau một vài lần gặp
cô, các bạn ấy đã thay đổi Bằng tình cảm chân thành và tấm lòng yêu thương thực sự, cô giáo tôi đã cảm hóa được mấy anh chàng đó Sau này, các bạn ấy đều đỗ đạt, thành danh cả Đúng như nhà cách mạng Musustafa Kernal
Ataturk đã khẳng định:"Một thầy giáo tốt như một ngọn nến - ngọn nến cháy
để soi đường cho những người khác"
Trang 5Riêng với tôi, những tiết học của cô luôn mở ra bao điều kì diệu Cô
thường liên hệ, mở rộng kiến thức cho chúng tôi Cô dạy chúng tôi rằng:“Các
em phải biết quan sát, lắng nghe và liên tưởng Hãy luôn nghĩ về những điều tốt đẹp thì sẽ có những ý hay, những việc làm tốt” Vì vậy mà từng ngày, từng
ngày, cô đã gieo vào chúng tôi những ước mơ, hoài bão, khát vọng trong tương lai và truyền cho chúng tôi cảm hứng học tập Đúng như một nhà giáo
dục đã nhận xét:"Một giáo viên bình thường kể chuyện Một giáo viên giỏi giải
thích Một giáo viên xuất sắc chứng minh Một giáo viên vĩ đại truyền cảm hứng".Tôi còn nhớ mãi về một bài tập làm văn mà cô đã cho tôi điểm 10 Bài
tập làm văn đã ươm mầm ước mơ xanh trong tôi để hôm nay tôi là một cô giáo dạy văn Cô cho đề tả về dòng sông quê hương em Thú thực, hồi ấy tôi chưa đi đâu xa bao giờ ngoài con đường từ nhà đến trường và ngược lại Tôi
đã lên gặp cô Cô giúp tôi hình thành những ý cơ bản của một bài văn tả cảnh, gợi ý cho tôi cách tìm hiểu để có ý tả, cô nhấn mạnh cái cốt yếu là phải biết
về đối tượng và phải có cảm xúc Rồi cô kể cho tôi nghe về dòng sông Đáy quê cô, dòng sông trăng, dòng sông lụa đêm ngày bồi đắp phù sa và là giao thông đường thủy thuận lợi cho khu vực mạn phải sông Hồng Tôi có cảm giác đó là khoảnh khắc hiếm hoi để cô nhớ về nơi mình đã sinh ra với bao ngậm ngùi, bởi thời gian và công việc, bởi cuộc sống vất vả mà cô chưa có dịp về thăm quê Hôm đó, về nhà tôi đã hỏi bố tôi và được nghe bố kể về dòng sông Mã anh hùng, nơi bố được sinh ra và lớn lên Tôi lắng nghe và tưởng tượng về những lời bố kể Sau đó, tôi ngồi vào bàn và viết một mạch Bài văn của tôi được cô đọc cho cả lớp nghe Tôi lưu giữ mãi bài tập làm văn
ấy như một kỉ niệm đẹp của tuổi học trò cho đến năm 1985 thì bị thất lạc Và
có lẽ từ ngày ấy, chất văn được cô hình thành và nuôi dưỡng trong tôi Sau này, mặc dù học lớp chuyên toán đầu tiên của Tỉnh nhưng tôi luôn đi thi học sinh giỏi văn cấp Thành, cấp Tỉnh và cấp Quốc gia Thật không sai khi nói rằng "Giáo dục là chìa khóa dẫn đến thành công trong cuộc sống, và giáo
viên là người ảnh hưởng sâu đậm nhất trong đời sống của học sinh”.
Trang 6Tôi còn nhớ nhà giáo dục Usinxki đã nói: "Nhân cách của người thầy là
sức mạnh có ảnh hưởng to lớn đối với học sinh, sức mạnh đó không thể thay thế bằng bất kỳ cuốn sách giáo khoa nào, bất kỳ câu chuyện châm ngôn đạo đức, bất kỳ một hệ thống khen thưởng hay trách phạt nào khác" Và cô giáo
Trần Thị Mai Lan của tôi là một người như vậy Bất kể là chuyện gì, dù là mưa hay nắng, cô đều quan tâm tới học trò Cô chú ý đến từng chỗ áo rách, quần thủng của chúng tôi để vá víu cho lành lặn Cô luôn nhắc nhở chúng tôi phải biết sống “lá lành đùm lá rách” và bàn với lớp kế hoạch giúp đỡ để các bạn nghèo có thể đến lớp học tập ổn định Bản thân cô cũng chắt chiu từng bơ gạo, mớ rau cùng với chúng tôi làm công việc đong đầy tình nghĩa ấy để giúp các bạn đến trường Cô còn đội mưa, đi bộ đến hơn chục cây số (vì đường
làng trơn, lầy lội không đi được xe) để vào thăm nhà một học sinh có hoàn
cảnh đặc biệt đang có ý định thôi học (bạn Vũ Thị Ánh Hồng) Với tấm lòng nhân ái, sự quan tâm, sẻ chia của cô, lũ học trò chúng tôi ngày ấy đã khôn lớn, trưởng thành và thành đạt Hiện nay, bạn Cao Anh Dũng đang là Trưởng phòng kĩ thuật công nghệ Z127, bạn Tạ Ngọc Minh là cán bộ của Sở Khoa
học Công nghệ Thái Nguyên, còn tôi đang tiếp nối sự nghiệp “trồng người”
của cô năm xưa trên bục giảng với một niềm đam mê, nhiệt huyết tràn đầy trong từng trang giáo án và những giờ lên lớp mỗi ngày tại mái trường THCS Tân Lập, thành phố Thái Nguyên … Những lớp học trò trước của cô cũng đều thành đạt cả Cô chỉ còn nhớ vài cái tên như Phạm Nguyệt Hà, làm giáo viên và hiện giờ là Bí thư chi bộ tổ 33, phường Phan Đình Phùng; hay Nguyễn Thu Nga là giáo viên dạy toán trường THCS Nha Trang,…
Trang 7
Những học trò cũ sau 32 năm về thăm cô (tháng 9 năm 2017)
Từ trái sang phải: Bạn Tạ Ngọc Minh, tôi (tác giả bài viết) và bạn Cao Anh Dũng
Thời gian cứ lặng lẽ trôi đi theo dòng chảy của cuộc đời, nhiều khi những bon chen của cuộc sống cơm áo gạo tiền khiến chúng ta lãng quên quá khứ gian lao nhưng đầy ắp kỉ niệm Cũng có nhiều cuộc gặp mặt, hội lớp nhưng chủ yếu là các thầy cô dạy cấp II, cấp III và chuyên nghiệp Còn lớp người như cô thì ít ai nhớ tới!… Hiện tại, cô giáo Trần Thị Mai Lan đang sống một mình ở ngôi nhà cũ tại tổ 28, phường Phan Đình Phùng, thành phố Thái Nguyên (chồng cô đã mất năm 2011).Và mặc dù đã được nghỉ chế độ nhưng
cô vẫn tham gia công tác xã hội tại địa phương với rất nhiều vai: tổ trưởng dân phố, chi hội phụ nữ, …
Trang 8Ở vai trò nào cô vẫn nhiệt tình, trách nhiệm và tận tụy như ngày xưa với học trò của mình Vì vậy mà đã ngoài 70 xuân, cô vẫn làm việc cần mẫn, say sưa suốt ngày cùng với chiếc xe đạp Mini cũ Sao giữa dòng đời bươn trải, ngập chìm trong những lo toan, tính toán chuyện lợi danh, bán mua tình cảm,
cô giáo của tôi vẫn đi về với
một nụ cười thảnh thơi, nhẹ
nhàng đến như vậy? Rồi khi
tôi đề cập lí do buổi gặp gỡ đột
ngột này, cô liền bật cười, xua
tay: “Lớp người xưa cũ như cô
thì có gì để viết! ” Nghe cô
nói, tôi thấy sống mũi mình cay
cay “Người xưa cũ” ấy đã
truyền lửa cho tôi, truyền
những tình cảm yêu thương
chia ngọt sẻ bùi của một thời
khốn khó song có một sức sống
mãnh liệt trong tâm hồn con
Trang 9người Những điều ấy không hề xưa cũ mà luôn sống mãi trong lòng tôi Nếu không có những lớp “người xưa cũ” như cô ngày ấy nâng đỡ, gọt rũa những bước đi đầu tiên chập chững trong cuộc đời; tận tụy, trách nhiệm, cống hiến và
hi sinh thầm lặng giữa biết bao buồn vui của cuộc sống đời thường thì liệu có tôi
và các bạn của tôi như ngày hôm nay?
Tôi bỗng chợt
nhớ tới lời mẹ ru ngày
nào: “Muốn sang phải
bắc cầu Kiều - Muốn
con hay chữ phải yêu
lấy thầy” Tôi mong
sao bài viết nhỏ này là
tấm lòng tri ân của tôi
gửi tặng những người
thầy, những cô giáo
của mình – những
“người xưa cũ” ấy.
Những người nghiêm
khắc, những người dịu
hiền, những người đã
khuất, những người đã đi xa, những người tôi thoáng được gặp lại và cả những người tôi chưa một lần chợt nhớ trong cuộc sống bao bộn bề lo toan của mình Và đặc biệt là tôi dành tặng cô giáo Trần Thị Mai Lan của tôi – một con người bao dung, thầm lặng đã vượt qua bao gian khó nhọc nhằn, luôn nặng lòng với cuộc sống, với những gương mặt học trò luôn được bàn tay cô nâng niu, dìu dắt; người đã ươm mầm bao ước mơ, khát vọng cho lớp lớp
Trang 10hi vọng rằng cuộc thi viết về “Tấm gương Nhà giáo Việt Nam” năm 2017 do
Công đoàn Giáo dục Việt Nam tổ chức được lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội, đến với mọi người, với những người thành đạt và cả những người vô danh, để ai cũng tìm lại được những khoảnh khắc hạnh phúc, tinh khôi nhất
của đời người
Tân Lập, ngày 22 tháng 09 năm 2017
Người viết
Lê Thị Hương Giang
Bài 2
Trang 11Nếu có đi về mảnh đất Thái Nguyên, xin các bạn cùng tới ghé thăm ngôi trường mà tôi đang theo học - Trường Trung học cơ sở Phú Xá Trường Trung học cơ sở Phú Xá của chúng tôi nằm ở tổ 13 - phường Phú Xá - thành phố Thái Nguyên - tỉnh Thái Nguyên
Trải qua hơn 40 năm xây dựng và phát triển, mái trường này đã từng bước khẳng định vị thế của mình trước Đàng và nhân dân, xứng đáng là một
cơ quan giáo dục đáng tin cậy Từ nơi đây, dưới sự yêu thương và dìu dắt của nhừng thầy cô trong trường, biết bao thế hệ học trò đã được chắp cánh ước
mơ để rồi lớn lên, trưởng thành theo từng ngày…
Và hôm nay, để hưởng ứng phong trào thi đua viết về tấm gương nhà giáo tiêu biểu, gương mẫu, tận tụy, hết lòng cống hiến cho sự nghiệp trồng
"người" Tôi sẽ chia sẻ với các bạn về một tấm gương trong đội ngũ giáo viên của nhà trường Đó là thầy giáo Nguyễn Tài Nguyên, giảng dạy môn Toán và
Lí, thường trú tại tổ 24A - phường Trung Thành - thành phố Thái Nguyên Đã bao năm, thầy luôn nỗ lực phấn đấu không mệt mỏi, vươn lên trong công tác, tình nguyện là người lái đò thầm lặng, ngày đêm chèo lái con đò thời gian, con đò trí tuệ đưa các thế hệ học sinh đến bến bờ hạnh phúc
Nghe kể rằng: Thầy giáo Nguyên sinh ra và lớn lên trong một gia đình
có thể nói là đủ ăn đủ mặc Nhưng sau khi tốt nghiệp, thầy đã chọn cái nghề
"gõ đầu trẻ" để làm hành trang bước vào đời Một nghề tuy nghèo nhưng trong sáng, không biết bao người đã mơ tới
Hơn 35 năm làm nghề nhà giáo, thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ: "Vì lợi ích mười năm phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm phải trồng người" thầy đã cống hiến hết sức lực của mình để truyền dạy cho các thế hệ học sinh trưởng thành, đóng góp công sức, trí thuệ xây dựng quê hương đất nước, cho sự nghiệp trồng người Tuy nhiều năm trong nghề giáo, thầy vẫn chưa được phong tặng danh hiệu cao quý nào nhưng bản thân thầy dạy nên bao thế hệ học trò, nay trở thành bác sĩ, kĩ sư hay chính nghề thầy đang làm việc - nghề giáo đã phần nào phản ảnh được những đóng góp của thầy trong sự nghiệp
"trồng người" Đã hơn 50 tuổi nhưng nhìn thầy trông vẫn còn rất trẻ, bởi lẽ là
do tính cách sôi nổi, năng động, một phần khác có lẽ là do thầy có một sức khỏe tốt Đã gần đến tuổi về hưu nhưng với thầy tình yêu nghề, mến trẻ và tâm huyết với sự nghiệp vẫn chưa bao giờ vơi cạn Thầy vẫn luôn dành những thời gian khi còn có thể đứng trên bục giảng của mình để phục vụ cho sự
Trang 12dấu hiệu mệt mỏi đối với công việc của mình, dù trời nắng hay mưa thầy vẫn đến trường đúng giờ, đôi lúc còn đến sớm hơn, nhất là những bài dạy khó hay
có ứng dụng với công nghệ thông tin Với thầy, dạy học không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm vui, lẽ sống của chính mình Thầy luôn phấn đấu vượt lên chính mình để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và thầy luôn dạy học với quan niệm: "học, học nữa, học mãi"
Với vai trò là một thầy giáo, thầy luôn học hỏi những đồng nghiệp qua những tiết thao giảng, hội giảng để tìm những phương pháp truyền đạt dễ tiếp thu, giúp học sinh hiểu bài, say mê với môn học Thầy luôn hỏi rằng sau giờ của thầy có bao nhiêu học sinh đã tiếp thu được kiến thức mới Không những thế, vào những giờ ra chơi hay giờ sinh hoạt, thầy luôn tìm cách để hiểu thêm
về những học sinh của mình, nhất là những học sinh mà thầy chủ nhiệm Vậy nên, năm học nào lớp của thầy chủ nhiệm và giảng dạy cũng luôn có những kết quả học tập và rèn luyện rất tốt Học trò chúng tôi mỗi lần đến nhà thầy chơi, thầy đều đón tiếp rất vui vẻ, nhiệt tình như con cháu trong nhà Đó là tính cách đáng quý đã có trong người thầy, nhờ vậy mà thầy luôn được bạn
bè, người thân hay thậm chí hàng xóm lang giềng đều yêu thương, kính trọng Với trách nhiệm của một Đảng viên trong chi bộ nhà trường, thầy là người luôn giúp đỡ, dìu dắt và nêu ra ý kiến với những đoàn viên quần chúng
ưu tú vào Đảng Thầy là một đảng viện mẫu mực, tận tụy, luôn có phẩn chất chính trị, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp trong sáng, luôn gương mẫu đi đầu trong mọi công việc
Với đồng nghiệp, thầy là người sống giản dị, hòa đồng, thẳng thắn, rất tình cảm trong giao tiếp ứng xử và giải quyết công việc Thầy luôn đối xử với mọi người rất gần gũi, chân tình và không ngại giúp đỡ khi có khó khăn Với công tác đoàn thể, thầy luôn rất sẵn sàng, nhiệt tình tham gia ủng hộ hết mình và còn động viên các đồng nghiệp cùng tham gia
Không chỉ vậy, với gia đình, ngoài công việc giảng dạy ở trường, về nhà thầy luôn làm tốt vai trò người cha, người đàn ông đứng đầu trong gia đình
Dù có biết bao công việc nhưng thầy vẫn luôn sắp xếp thời gian cho gia đình
và thời gian cho công việc một cách hợp lý không làm ảnh hưởng đến công việc riêng của mình và công việc chung của nhà trường
Thầy là một con người như vậy đó, luôn thủy chung, tận tụy hết lòng vì gia đình và học sinh thân yêu Tôi đã học được ở thầy rất nhiều điều quý báu,