Mục đích của luận văn nhằm phân tích được các vấn đề lý luận về xử phạt các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ. Từ đó làm rõ các mặt được và mặt chưa được về các quy định hiện hành liên quan đến hoạt động xử phạt vi phạm hành chính, để từ đó đưa ra một số giải pháp, kiến nghị góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN BẢO ANH
XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ
SỬ DỤNG, KHAI THÁC TRONG PHẠM VI ĐẤT DÀNH CHO ĐƯỜNG BỘ TẠI QUẬN 1,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 8 38 01 02
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH
TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: TS PHẠM QUANG HUY
Phản biện 1: PGS.TS Huỳnh Văn Thới
Phản biện 2: TS Nguyễn Thị Tâm
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng họp P.110, Nhà A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Số: 10 - Đường Ba Tháng Hai - Quận 10 - TP Hồ Chí Minh Thời gian: vào hồi 09 giờ 30, ngày 28 tháng 8 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Xử phạt vi phạm hành chính là một trong những hoạt động quan trọng trong công tác quản lý hành chính của nhà nước về mọi lĩnh vực trong đời sống Bất kể quốc gia nào trên thế giới, không phân biệt thể chế chính trị, trình độ phát triển kinh tế đều tập trung quản lý nền hành chính một cách hiệu quả nhất nhằm ngăn ngừa các hành vi vi phạm hành chính gây ảnh hưởng đến hoạt động quản lý Hoạt động quản lý hành chính rất đa dạng bao trùm lên nhiều lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, xã hội, giao thông, y tế… Trong số các lĩnh vực nêu trên thì hoạt động quản
lý trong lĩnh vực giao thông, cụ thể là lĩnh vực giao thông đường bộ lại là một trong những lĩnh vực thường xuyên xảy ra
vi phạm chủ yếu xoay quanh các vi phạm về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Đây là một trong những loại vi phạm xảy ra phổ biến trong lĩnh vực này và hiện đang nhận được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương và trong thời gian qua đã có những
sự kiện nổi bật trong hoạt động quản lý của các cơ quan nhà nước, tiêu biểu là công tác ra quân chấn chỉnh trật tự đô thị của
Ủy ban nhân dân Quận 1 do ông Đoàn Ngọc Hải – Phó Chủ tịch
Ủy ban nhân dân Quận 1 dẫn đầu đoàn công tác kể từ ngày 16/01/2017 và kéo theo đó là công cuộc ra quân chấn chỉnh trật
tự đô thị của các quận, huyện trong địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và cả các tỉnh, thành phố khác trong phạm vi cả nước Tuy nhiên tình trạng vi phạm các quy định về việc sử dụng,
Trang 42
khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ vẫn còn tiếp tục xảy ra
Chính vì những bất cập này đặt ra nhu cầu cần phải tìm hiểu
và nghiên cứu để từ đó đề xuất các phương hướng nhằm hoàn thiện các quy định về quản lý việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại các cấp chính quyền Trong
đó, nghiên cứu các quy định về việc xử phạt các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ nhằm phát hiện những mặt được và mặt chưa được của pháp luật hiện hành, để từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hoạt động quản lý về việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc thực thi pháp luật
Nguyên nhân nêu trên cũng chính là lý do mà tác giả chọn
đề tài “Xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác
trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố
Hồ Chính Minh” làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật Hiến
pháp và Luật Hành chính của mình
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là một trong các lĩnh vực được
sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học cũng bởi chính
sự quan trọng của nó trong hoạt động quản lý nhà nước Qua việc tìm hiểu và khảo sát các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến lĩnh vực trên, tác giả nhận thấy có một số công trình tiêu biểu, cụ thể như sau:
Luận văn thạc sĩ “Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính
Trang 5trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay - Một
số vấn đề lý luận, thực tiễn và phương pháp hoàn thiện” của Vũ Thanh Nhàn (2010) Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở Việt Nam từ đó đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này
Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Văn Đông (2011), “Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ (Từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh)” Tác giả nghiên cứu cơ sở lý luận và pháp
lý về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường
bộ, đồng thời phân tích thực trạng xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh
và giải pháp hoàn thiện
Bên cạnh những công trình nghiên cứu luận văn thạc sĩ nêu trên còn một số công trình nghiên cứu khác có nội dung bao hàm lĩnh vực quản lý nhà nước về giao thông đường bộ như các loại sách, báo và tạp chí khoa học pháp lý có liên quan như: Tạp chí Luật học số 9/2013, tr 41: “Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ - Những bất cập và hướng hoàn thiện”, của Cao Vũ Minh (2013) Tác giả phân tích những điểm bất cập trong Nghị định 34/2010/NĐ-
CP ngày 02 tháng 04 năm 2010 của Chính phủ quy định xử phạt
vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ về việc trích tiền phạt cho lực lượng cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông, thẩm quyền xử phạt… về đề xuất sửa đổi một số quy định liên quan đến vấn đề trên
Trần Sơn Hà (2012), “Vấn đề cải cách thủ tục hành chính
Trang 64
trong xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ”, Quản
lý nhà nước Học viện Hành chính, số 8/2012, tr 50 Tác giả tập
trung phân tích các quy định trong việc xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ rồi đề xuất các phương hướng nhằm cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực này
Các bài báo, tạp chí nêu trên đều phân tích một mặt nhất định trong hoạt động xử lý vi phạm về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ; thủ tục xử phạt vi phạm hành chính và đây cũng là một trong các nội dung mà tác giả phân tích trong đề tài luận văn của mình
Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại chưa phát hiện một công trình nghiên cứu chuyên sâu về các quy định liên quan đến
xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm
vi đất dành cho đường bộ Do đó, tác giả chọn đề tài này để thực hiện luận văn thạc sĩ của mình
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Thông qua việc nghiên cứu luận văn, tác giả phân tích được các vấn đề lý luận về xử phạt các hành vi vi phạm quy định về
sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Từ đó làm rõ các mặt được và mặt chưa được về các quy định hiện hành liên quan đến hoạt động xử phạt vi phạm hành chính, để từ
đó đưa ra một số giải pháp, kiến nghị góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật Để đạt được mục đích trên, luận văn phải giải quyết được các vấn đề sau:
Một là, làm rõ các cơ sở lý luận và pháp lý về xử phạt vi
phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ theo pháp luật hiện hành
Trang 7Hai là, phải phân tích được những điểm tích cực, những
điểm hạn chế bất cập trong quy định của pháp luật và thực hiện pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ
Ba là, nêu ra được một số kiến nghị, giải pháp thiết thực để
hoàn thiện xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu: Các hành vi vi phạm quy định về
sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ rất
đa dạng Mỗi loại hành vi đều có một mức xử phạt khác nhau
và sẽ có những cơ quan khác nhau có thẩm quyền đối với các loại vi phạm này
- Phạm vi nghiên cứu: Ủy ban nhân dân Quận 1 là cơ quan
đã có đóng góp tích cực trong công tác xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường
bộ, chấn chỉnh trật tự đô thị của Đoàn liên ngành Quận 1 do ông Đoàn Ngọc Hải – Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận 1 dẫn đầu và hoạt động này đã kéo theo sự ra quân rầm rộ trên phạm
vi cả nước
Trong phạm vi nghiên cứu đề tài của mình, tác giả chỉ tập trung phân tích việc xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ của Ủy ban nhân dân Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm 2016 đến nay – sẽ cho ta đánh giá khách quan được tình hình xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này
Trang 86
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
- Phương pháp luận: Để hoàn thành tốt công trình nghiên
cứu này, tác giả sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng và thi hành pháp luật
- Phương pháp nghiên cứu: Bên cạnh phương pháp luận,
tác giả còn sử dung một số phương pháp khoa học như: phân tích, so sánh, tổng hợp, lịch sử Cụ thể:
+ Phương pháp phân tích, tổng hợp: là các phương pháp được sử dụng chủ yếu xuyên suốt trong luận văn nhằm làm sáng rõ vấn đề lý luận, cơ sở pháp lý trong việc xử phạt các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh Từ
đó phát hiện những bất cập, hạn chế và đề xuất phương án giải quyết
+ Phương pháp lịch sử, so sánh: tác giả chủ yếu sử dụng để
so sánh, đối chiếu, xem xét các quy định giữa quá khứ và hiện tại để tìm ra các mặt tích cực, hạn chế của quy định pháp luật hiện hành
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Ý nghĩa lý luận: Luận văn hệ thống hóa những vấn đề lý
luận và pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
- Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn là tài liệu tham khảo cho việc
Trang 9hoàn thiện chính sách pháp luật về xử phạt các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ; là tài liệu tham khảo cho công tác bồi dưỡng, giáo dục pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính nói chung và về
xử phạt các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng
Trang 108
Chương 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ SỬ DỤNG, KHAI THÁC TRONG PHẠM VI ĐẤT DÀNH CHO ĐƯỜNG BỘ
1.1 Khái niệm vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ
Trên cơ sở phân tích các vấn đề lý luận và pháp lý, vi phạm hành chính được cấu thành từ các mặt chủ quan, khách quan, chủ thể, khách thể Tổng hợp các yếu tố và quan điểm của PGS.TS Nguyễn Cửu Việt tại Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội 2013; Tr 496 thì vi
phạm hành chính nên được quy định như sau: “vi phạm hành
chính là hành vi (hành động hoặc không hành động) trái pháp luật, có lỗi (cố ý hoặc vô ý) do cá nhân có năng lực trách nhiệm hành chính hoặc tổ chức thực hiện, xâm phạm trật tự nhà nước
và xã hội, trật tự quản lý, sở hữu của nhà nước, tổ chức và cá nhân; xâm phạm các quyền, tự do và lợi ích hợp pháp của con người, của công dân mà theo quy định của pháp luật phải chịu trách nhiệm hành chính”
Trên cơ sở phân tích khái niệm vi phạm hành chính, có thể suy ra khái niệm vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ cơ bản như sau: là hành
vi (hành động hoặc không hành động) trái pháp luật, có lỗi (cố ý hoặc vô ý) do cá nhân có năng lực trách nhiệm hành chính hoặc
tổ chức thực hiện, xâm phạm trật tự nhà nước và xã hội, trật tự quản lý, sở hữu của nhà nước, tổ chức và cá nhân; xâm phạm
Trang 11các quyền, tự do và lợi ích hợp pháp của con người, của công dân về việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ mà theo quy định của pháp luật phải chịu trách nhiệm hành chính
1.2 Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ
1.2.1 Xử phạt vi phạm hành chính
Thuật ngữ “xử phạt vi phạm hành chính” được quy định tại
Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 với nội dung như sau: “xử
phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt
áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”
1.2.2 Xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ
Các hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ được quy định cụ thể tại Điều
12 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt
1.3 Chủ thể, nguyên tắc, hình thức, thẩm quyền, trình
tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ
1.3.1 Chủ thể của hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ
Một là, cá nhân, tổ chức kinh doanh, buôn bán trên lòng
Trang 1210
đường, vỉa hè;
Hai là, cá nhân, tổ chức có hành vi xây dựng trái quy định;
Ba là, cá nhân, tổ chức có hành vi gây mất mỹ quan đô thị
1.3.2 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ
Một là, mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật;
Hai là, việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng, công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật;
Ba là, việc xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng;
Bốn là, chỉ xử phạt vi phạm hành chính khi có hành vi vi phạm hành chính do pháp luật quy định Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người vi phạm đều bị
xử phạt về hành vi vi phạm hành chính đó Một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính hoặc vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm;
Năm là, người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền
tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính;
Sáu là, đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức