Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính: Thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp của Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh

Mục đích nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực trạng thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh - Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh, luận văn đưa ra các giải pháp nhằm bảo đảm thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN CẨM HẰNG

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI THỂ

DOANH NGHIỆP CỦA PHÒNG ĐĂNG KÝ

KINH DOANH – SỞ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 8 3 8 0 1 0 2

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2020

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THẾ TÀI

Phản biện 1: TS Phạm Quang Huy

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Doanh nghiệp ra đời, phát triển, thay đổi và cũng có thể sẽ biến mất ở một thời điểm nhất định Các doanh nghiệp dù lớn hay nhỏ đều trải qua các giai đoạn giống nhau của một vòng đời Nguyên nhân của việc số lượng doanh nghiệp giải thể ngày càng nhiều là do quy luật cạnh tranh, thanh lọc, đào thải của thị trường Nhu cầu thực hiện thủ tục giải thể của các doanh nghiệp ngày càng tăng, trong khi

đó việc thực hiện pháp luật giải thể doanh nghiệp tại các phòng đăng

ký kinh doanh của Sở Kế hoạch Đầu tư của các tỉnh, thành phố vẫn gặp nhiều vướng mắc Việc đi sâu tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra những giải pháp khắc phục cho những hạn chế của việc thực thi pháp luật về giải thể doanh nghiệp tại các phòng đăng ký kinh doanh của

Sở Kế hoạch Đầu tư của các tỉnh, thành phố là hết sức cần thiết Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp của Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu

tư Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu để thực hiện luận văn thạc sỹ luật học của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Ở Việt Nam hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu về Giải thể doanh nghiệp ở những mức độ và phạm vi nghiên cứu khác nhau Tuy nhiên, các công trình này ở những mức độ khác nhau mới chỉ đề cập giải thể doanh nghiệp tại doanh nghiệp mà chưa đi sâu phân tích việc thực hiện pháp luật giải thể doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư, vai trò của Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư trong quá trình giải thể doanh nghiệp, cũng như chưa phân tích được các bất cập, hạn chế, từ đó đưa ra đề xuất giải pháp hoàn thiện

Như vậy, có thể nói rằng chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách chuyên biệt về việc thực hiện pháp luật giải thể Doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Do đó, việc tiếp tục nghiên cứu đề tài với những vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn áp dụng là cần thiết

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích: Qua việc nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực trạng thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh - Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh, luận văn đưa ra các giải pháp nhằm bảo đảm thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới

- Nhiệm vụ:

Một là, phân tích các vấn đề lý luận, pháp lý trong thực hiện

pháp luật về giải thể doanh nghiệp

Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về giải thể

doanh nghiệp và thực trạng thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp của Phòng Đăng ký kinh doanh - Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh, qua đó chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập và nguyên nhân của hạn chế

Ba là, đưa ra phương hướng và giải pháp hoàn thiện thực

hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh - Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu những quy định của pháp luật về giải thể doanh nghiệp và thực tiễn thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp của Phòng Đăng ký kinh doanh - Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh

+ Phạm vi về thời gian: giai đoạn 2017-2019

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Phương pháp luận: Đề tài dựa trên cơ sở phương pháp duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, đường lối, chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam làm phương pháp nghiên cứu chủ đạo của

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Đề tài đưa ra được những cơ sở lý luận và pháp lý liên quan đến giải thể doanh nghiệp và vai trò của Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh trong quá trình áp dụng pháp luật liên quan đến giải thể doanh nghiệp

Trên cở sở phân tích thực tế, thực trạng áp dụng pháp luật về giải thể doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch

và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh để từ đó có sự đánh giá một

khách khách quan nhất hiệu quả của việc áp dụng pháp luật giải thể doanh nghiệp, đưa ra được những ưu điểm, mặt tích cực để tiếp tục phát huy, đồng thời chỉ ra những điểm hạn chế để khắc phục

Trên cơ sở những hạn chế đã rút ra được từ quá trình đánh giá việc áp dụng pháp luật về giải thể doanh nghiệp từ đó đề xuất những giải pháp có tính khoa học, tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về giải thể doanh nghiệp trong thời gian tới

Thông qua việc làm rõ thực trạng thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu

tư Thành phố Hồ Chí Minh kết quả đã đạt được và những hạn chế, bất cập, luận văn góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề về thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp, từ đó nâng cao nhận thức của xác hội đối với việc thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp đặc biệt tại Thành phố Hồ Chí Minh

Khẳng định, củng cố nhận thức về vị trí, vai trò và ý nghĩa của thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp trong việc phát huy tính tích cực, chủ động trong thực hiện pháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức và công dân

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm một số vấn đề lý luận của việc thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp, do đó làm phong phú thêm lý luận chung về Nhà nước và pháp luật Đối với các cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp thì luận văn có thể coi là tài liệu

tham khảo trong việc thực hiện trách nhiệm của mình

7 Kết cấu của luận văn

Kết cấu của Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, thì được chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp của Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu

tư Tp Hồ Chí Minh

Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch

và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Phương hướng hoàn thiện pháp luật và tăng cường thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp của Phòng Đăng

ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, phân loại về doanh nghiệp

1.1.1.1 Khái niệm doanh nghiệp

Nhìn từ góc độ pháp lý “Doanh nghiệp là một chủ thể pháp luật, được tạo nên bởi một sự kiện pháp lý, có nghề nghiệp kinh doanh và hoạt động với tư cách một chủ thể độc lập”;

Hiện nay định nghĩa về doanh nghiệp được ghi nhận tại

Khoản 7 Điều 4 của Luật Doanh nghiệp năm 2014 như sau: “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh”

1.1.1.2 Đặc điểm của doanh nghiệp

Từ khái niệm doanh nghiệp được ghi nhận tại Điều 4 Luật doanh nghiệp 2014, có thể thấy doanh nghiệp có những đặc điểm chủ yếu sau:

Thứ nhất, doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng; Thứ hai, doanh nghiệp có tài sản;

Thứ ba, doanh nghiệp có trụ sở giao dịch ổn định;

Thứ tư, doanh nghiệp được đăng ký kinh doanh

1.1.1.3 Phân loại doanh nghiệp

Dựa theo các tiêu thức khác nhau, có nhiều cách phân loại doanh nghiệp như: Phân loại theo ngành nghề kinh doanh, loại hình doanh nghiệp…

- Phân loại theo ngành nghề kinh doanh:

Trong nền kinh tế, có thể phân thành 6 loại hình doanh nghiệp cơ bản: Doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp – thủy sản, thương mại – dịch vụ, giao thông vận tải, xây dựng và các doanh nghiệp khác (như tài chính, bảo hiểm…)

- Phân loại theo loại hình doanh nghiệp:

Theo quy định hiện nay thì các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam khá đa dạng có thể kể đến như sau: Doanh nghiệp tư nhân, công

ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty cổ phần, công ty hợp danh

1.1.2 Khái niệm, bản chất, đặc điểm của giải thể doanh nghiệp

1.1.2.1 Khái niệm giải thể doanh nghiệp

“Giải thể doanh nghiệp là việc doanh nghiệp chấm dứt hoạt động kinh doanh khi thấy sự tồn tại của doanh nghiệp không còn cần thiết hoặc bị giải thể theo quy định của pháp luật”

1.1.2.2 Bản chất pháp lý của giải thể doanh nghiệp

Bản thân doanh nghiệp có thể tự mình quyết định việc giải thể doanh nghiệp hoặc bị buộc phải tiến hành giải thể theo yêu cầu của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền khi vi phạm một trong các quy định pháp luật đặt ra Giải thể doanh nghiệp chính là hợp đồng cộng đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương trước pháp luật và nhà nước, phụ thuộc vào ý chí của bản thân doanh nghiệp hoặc ý chí của cơ quan có thẩm quyền

1.1.2.3 Đặc điểm của giải thể doanh nghiệp

Thứ nhất, về cơ bản nguyên nhân dẫn đến giải thể doanh

nghiệp phụ thuộc ý chí chủ quan của doanh nghiệp

Thứ hai, điều kiện để cơ quan có thẩm quyền cho phép doanh

nghiệp giải thể khi doanh nghiệp đó đảm bảo và thực sự thanh toán hết các khoản nợ và thanh lý hết mọi hợp đồng đã ký kết

Thứ ba, về hậu quả pháp lý của giải thể doanh nghiệp sẽ dẫn

tới việc loại trừ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, chấm dứt tư cách pháp lý của doanh nghiệp trên thương trường bằng cách xóa tên doanh nghiệp trên Hệ thống Thông tin đăng ký doanh nghiệp Quốc gia

Thứ tư, chế tài pháp lý đối với chủ doanh nghiệp và người

chịu trách nhiệm quản lý điều hành doanh nghiệp: giải thể không đặt

ra vấn đề hạn chế, cấm đảm đương chức vụ điều hành doanh nghiệp hoặc cấm thực hiện một số hoạt động kinh doanh đối với chủ doanh nghiệp và người chịu trách nhiệm quản lý điều hành doanh nghiệp

Thứ năm, thủ tục giải thể tuy có thể là tự nguyện song vẫn là

một thủ tục mang tính chất hành chính do cơ quan hành chính chấp thuận trong quá trình giám sát việc giải thể doanh nghiệp (cơ quan đăng ký kinh doanh)

1.1.3 Khái niệm thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp

1.1.3.1 Khái niệm pháp luật về giải thể doanh nghiệp

Pháp luật về giải thể doanh nghiệp là hệ thống các quy tắc xử

sự có tính bắt buộc chung do nhà nước đặt ra và đảm bảo thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực giải thể doanh nghiệp Như vậy, pháp luật về giải thể doanh nghiệp là toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh những quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực giải thể doanh nghiệp

1.1.3.2 Khái niệm thực hiện pháp luật về giải thể doanh

nghiệp

Thực hiện pháp luật trong lĩnh vực giải thể doanh nghiệp là hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật giải thể doanh nghiệp đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế, hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân

1.1.3.3 Đặc điểm thực hiện pháp luật về giải thể doanh

nghiệp

Thứ nhất, thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp là một

trong những hình thức để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của quản lý nhà nước về giải thể doanh nghiệp

Thứ hai, việc thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp là

hoạt động mang tính pháp lý và chỉ có các chủ thể được pháp luật quy định mới có thể tiến hành thực hiện

Thứ ba, giải thể doanh nghiệp là một quá trình với những

hoạt động nhằm chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp

Thứ tư, pháp luật về giải thể doanh nghiệp có quy định rất cụ

thể và chi tiết

Thứ năm, thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp chỉ do

hai chủ thể tiến hành đó là cơ quan nhà nước và doanh nghiệp

1.1.3.4 Vai trò thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp

Thứ nhất, thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp là bảo

vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, đối tác, các tổ chức,

cá nhân, người lao động có liên quan đến doanh nghiệp

Thứ hai, giúp cho nhà nước thu đúng, thu đủ được thuế

doanh nghiệp

Thứ ba, pháp luật về giải thể doanh nghiệp được đảm bảo

bằng biện pháp cưỡng chế của nhà nước, nhờ đó nó có tính bắt buộc thực hiện đối với các doanh nghiệp tạo ra sự nghiêm minh, công bằng giữa các doanh nghiệp

Thứ tư, góp phần giải quyết vấn đề doanh nghiệp không giải

thể được do thủ tục giải thể doanh nghiệp quá rườm rà, gặp khó khăn

Thứ năm, Giúp cơ quan nhà nước quản lý có hiệu quả hệ

thống các doanh nghiệp

1.2 Quy định của pháp luật về giải thể doanh nghiệp

- Hiến pháp năm 2013: cho phép doanh nghiệp tiến hành giải thể doanh nghiệp khi có đầy đủ điều kiện

- Luật Doanh nghiệp năm 2014: việc giải thể doanh nghiệp được quy định cụ thể tại Chương IX, từ Điều 201 đến Điều 205

- Văn bản dưới luật:

1.3 Nội dung thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp

1.3.1 Chủ thể, hình thức thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp

1.3.1.1 Chủ thể thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp

Chủ thể của thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp là: các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thành lập, tổ chức quản lý, tổ chức lại, giải thể và hoạt động có liên quan của doanh nghiệp theo quy định

1.3.1.2 Hình thức thực hiện pháp luật

- Tuân thủ pháp luật: các chủ thể pháp luật kiềm chế không

tiến hành những hoạt động mà pháp luật cấm

- Thi hành pháp luật: các chủ thể pháp luật thực hiện nghĩa

vụ pháp lý của mình về thanh lý tài sản và thứ tự thanh toán nợ

- Sử dụng pháp luật: các chủ thể pháp luật thực hiện quyền

chủ thể của mình bao gồm cả cơ quan nhà nước và các Doanh nghiệp

tự nguyện và bắt buộc bị giải thể (thực hiện những hành vi mà pháp luật cho phép)

- Áp dụng pháp luật: nhà nước thông qua các cơ quan nhà

nước có thẩm quyền hoặc nhà chức trách tổ chức cho các chủ thể pháp luật thực hiện những quy định của pháp luật, hoặc tự mình căn

cứ vào những quy định của pháp luật để tạo ra các quyết định làm phát sinh, thay đổi, đình chỉ hoặc chấm dứt những quan hệ pháp luật

- Đối với trường hợp “giải thể tự nguyện”;

- Trường hợp giải thể theo hồ sơ;

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp

1.4.1 Yếu tố chính trị, pháp lý

Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về doanh nghiệp như vai trò, vị trí của doanh nghiệp là những định hướng có tính chiến lược đối với sự phát triển và thay đổi của doanh nghiệp

1.4.2 Yếu tố về kinh tế, xã hội

Yếu tố về kinh tế, xã hội là một trong những yếu tố có ảnh hưởng không nhỏ đến việc thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp

1.4.3 Yếu tố ý thức của doanh nghiệp trong việc thực hiện pháp luật về giải thể doanh nghiệp

Tình trạng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa ý thức đầy đủ quyền

và nghĩa vụ về việc giải thể doanh nghiệp khi doanh nghiệp mình không đủ điều kiện để tiếp tục tồn tại đem đến nhiều thách thức cho các cơ quan quản lý và nền kinh tế Điều này dẫn đến nhiều nguy hại cho nền kinh tế và làm cho Nhà nước bị thất thu thuế cũng như xâm phạm đến quyền lợi của người lao động và các đối tượng liên quan đến doanh nghiệp, đồng thời cũng làm ảnh hưởng đến việc thống kê của các cơ quan quản lý và tình trạng không minh bạch của nền kinh