Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quản lý công: Quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công lập trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Mục tiêu của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu lý luận Quản lý nhà nước về phát triển nguồn lực y tế tại các bệnh viện công và thực tiễn trên điạ bàn tỉnh Đắk Lắk, đề tài đề xuất các giải pháp tăng cường Quản lý nhà nước nhằm phát triển nguồn lực y tế tại các bệnh viện công trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

CAO NGỌC BẢO VŨ

TÊN ĐỀ TÀI LUẬN VĂN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC Y TẾ TẠI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG

LẬP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK

Chuyên ngành: QUẢN LÝ CÔNG

Mã số: 60 34 04 03

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

ĐẮK LẮK - NĂM 2017

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học:PGS.TS NGUYỄN THỊ THU VÂN

Phản biện 1:PGS.TS ĐẶNG KHẮC ÁNH

Phản biện 2:TS NGUYỄN HẢI NINH

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính

Quốc gia Địa điểm: Phòng 03- Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính

Quốc gia Phân viện Tây Nguyên Số:51 - Đường Phạm Văn Đồng – TP Buôn Ma Thuột – Tỉnh Đắk Lắk

Thời gian: vào hồi 14 giờ 00 tháng 01 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong các nguồn lực của một quốc gia thì nguồn nhân lực được xem là nguồn lực đóng vai trò quan trọng và thiết yếu nhất Con người là yếu tố hàng đầu đóng góp vào sự thành công và phát triển của một quốc gia

Xuất phát từ thực tế của đất nước cũng như nắm bắt được xu hướng đầu tư, phát triển của các nước trên thế giới Từ đại hội Đảng lần thứ VI đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận thức ngày càng đầy đủ hơn vai trò của con người trong

sự phát triển kinh tế-xã hội Con người luôn được coi vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển kinh tế-xã hội Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) của Đảng đã ghi rõ: Con người là trung tâm của chiến lược phát triển chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể phát triển Đồng thời, trong Chiến lược phát triển kinh tế- xã hội 2011-

2020, được thông qua tại Đại hội Đảng lần thứ XI, Đảng Cộng sản Việt nam khẳng định: “Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển

và ứng dụng khoa học, công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, đảm bảo cho phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững” Nguồn lực con người được coi là nguồn lực quan trọng nhất, quý báu nhất, có vai trò quyết định, đặc biệt đối với nước ta, khi nguồn lực tài chính và nguồn lực vật chất còn hạn hẹp Nó là yếu tố quyết định cho sự thành công của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [21]

Hệ thống các cơ sở y tế có vai trò đặc biệt trong khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân, bởi vậy hệ thống này cần phải được quan tâm phát triển để thỏa mãn nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân Trong những năm qua cùng với

sự phát triển của đất nước, hệ thống y tế đã không ngừng phát triển để đáp ứng kịp thời nhu cầu chăm sóc y tế ngày càng cao của nhân dân Đặc biệt là nguồn nhân lực

y tế thời gian qua cũng đã có những bước tiến triển vượt bậc Sự phát triển nhanh của nền kinh tế-xã hội đã đặt thách thức lớn đối với ngành y tế như việc xuất hiện các bệnh dịch mới có tính chất toàn cầu đòi hỏi cần phải có những mô hình can

thiệp mới, đòi hỏi sự đáp ứng nhanh của ngành y tế Để đối phó với những thách thức đó, bên cạnh việc đầu tư, nâng cao cơ sở vật chất, ngành y tế cần có nguồn nhân lực giỏi, năng động, thích ứng với những điều kiện mới Trong khi đó, kinh tế thị trường đã có tác động mạnh mẽ làm thay đổi cấu trúc và sự phân bố nguồn nhân lực y tế Thực tế cho thấy nhân lực y tế, đặc biệt là những cán bộ y tế có trình độ cao có xu hướng tập trung về tuyến trên, về những nơi có điều kiện kinh tế- xã hội tốt hơn; những lĩnh vực chuyên môn có sức hấp dẫn Trong khi tại những nơi thiếu hụt nguồn nhân lực lại bị bỏ lại tuyến dưới, vùng khó khăn và các lĩnh vực chuyên môn kém thu hút như: y tế dự phòng, nhi, lao, tâm thần… Hơn lúc nào hết để đáp ứng nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân trong tình hình mới: ngành y tế cần có chiến lược tổng thể về con người; quy hoạch về đào tạo và phát triển nhân lực; những chính sách phù hợp để có được nguồn nhân lực y tế ổn định ở mọi tuyến, mọi nơi, mọi lĩnh vực chuyên môn

Thực tế hiện nay cho thấy, bên cạnh sự phát triển của kinh tế xã hội, tác động của kinh tế thị trường đã có những ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của các ngành, lĩnh vực mà ngành y tế cũng nằm trong sự ảnh hưởng này, cụ thể xu hướng nhân lực y tế có sự chuyển dịch về trung tâm, thành phố lớn, từ bệnh viện công sang bệnh viện tư nhân nơi có thu nhập cao hơn, nhân lực y tế có xu hướng tập trung nhiều ở các ngành có thu nhập cao, các ngành có thu nhập thấp, điều kiện làm việc vất vả, cực nhọc khó thu hút nhân lực về làm việc (nhân lực y tế khu vực điều trị tâm thần, HIV, lao, y tế dự phòng…)

Chất lượng đào tạo tại các cơ sở đào tạo nhân lực y tế cho thấy vẫn chưa bắt kịp sự phát triển của ngành y tế, chuyên môn, các cơ sở khám chữa bệnh vẫn còn

có nhiều hạn chế, yếu kém Chế độ đãi ngộ cho nhân lực ngành y tế có nhiều chuyển biến tích cực nhưng cũng còn bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế cần phải được khắc phục

Trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk có 48 cơ sở y tế thuộc quyền quản lý của Sở Y

tế, trong đó có 20 Bệnh viện (06 Bệnh viện tuyến tỉnh, 14 Bệnh viên Đa khoa tuyến huyện); 11 Trung tâm tuyến tỉnh; 02 Chi Cục (Chi Cục DS- KHHGĐ, Chị cục An toàn vệ sinh thực phẩm; 15 Trung tâm Y tế tuyến huyện, 15 Trung tâm DS -

KHHGĐ tuyến huyện trực thuộc Chi Cục DS- KHHGĐ, 184 trạm y tế xã/phường/thị trấn trực thuộc Trung tâm Y tế huyện [32]

Tuy nhiên, hiện nay nguồn nhân lực y tế của tỉnh Đắk Lắk chưa đáp ứng được nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân các dân tộc tỉnh Đắk Lắk Lực lượng y bác sỹ còn mỏng Cơ cấu nguồn lực y tế theo tuyến của tỉnh phân bổ chưa hợp lý, nguồn nhân lực tập trung chủ yếu ở các cơ sở y tế tuyến tỉnh những nơi có điều kiện kinh tế, xã hội và môi trường làm việc thuận lợi Đối với thị xã và một số huyện khó khăn thì nguồn nhân lực y tế rất hạn hẹp Trình độ của đội ngũ y, bác sỹ còn có nhiều hạn chế nhất là đội ngũ y, bác sỹ có tay ngề cao

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất kỹ thuật, phòng khám, phòng điều trị, máy móc

và thiết bị, vật tư y tế còn bị thiếu, hư hỏng nhiều, không đáp ứng được công tác điều trị

Nguồn tài chính thiếu, phụ thuộc vào ngân sách nhà nước hàng năm, chưa được tự chủ đầy đủ Cơ chế quản lý tài chính ở các bệnh viện theo quy định hiện nay còn nhiều bất cập gây khó khăn không nhỏ cho công tác thu, chi tài chính của các bệnh viện

Chế độ chính sách đối với nhân viên Y tế chưa đảm bảo, lương, đãi ngộ quá thấp, chính sách thay đổi nhiều, giá viện phí thấp hơn nhiếu so với bệnh viện tư, vì vậy ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý cũng như ảnh hưởng thu nhập của nhân viên Chưa có cơ chế ràng buộc bác sỹ với đơn vị công tác, bác sỹ đã được đào tạo sau đại học, bác sỹ làm việc lâu năm xin nghỉ việc quá đơn giản, cơ chế tuyển dụng còn tự do, cơ sở nào lôi kéo được thì họ về đó Hiện nay chưa có một chế tài nào răn đe hoặc hình phạt đủ mạnh để xử lý các BS được đào tạo bằng ngân sách nhà nước, sau đó xin thôi việc ra bệnh viện tư [29]

Trong bối cảnh đó, nghiên cứu về nguồn nhân lực ngành y tế tỉnh Đắk Lắk nói riêng, nguồn nhân lực ngành y tế Việt Nam nói chung đang là đề tài nóng bỏng

mà xã hội quan tâm Với quy mô dân số và diện tích tự nhiên rộng lớn, thì nhu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế của tỉnh Đắk Lắk đang là vấn đề được quan tâm đặc biệt của nhiều nhà quản lý do nhu cầu chăm sóc y tế của người dân nơi đây ngày càng tăng cao Nghiên cứu về nguồn nhân lực y tế tỉnh Đắk Lắk để

nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho nhân dân các dân tộc tỉnh Đắk Lắk là một bài toán đòi hỏi phải có lời giải đáp thỏa đáng với tất cả các nhà nghiên cứu, các học giả đặc biệt là đối với các nhà quản lý ngành y tế tỉnh Đắk Lắk hiện nay

Xuất phát tử những lý do trên, tôi chọn nghiên cứu vấn đề về “Quản lý nhà

nước về phát triển nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công lập trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk” để làm đề tài luận văn cao học chuyên ngành Quản lý công tại Học

viện Hành chính Quốc gia

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Trên thực tế, trong những năm gần đây các công trình nghiên cứu có giá trị

về QLNN đối với nguồn nhân lực y tế là chưa nhiều mà thường nghiêng về các nghiên cứu khoa học chuyên môn QLNN về nguồn nhân lực y tế có một số nghiên cứu điển hình như:

- Năm 2012, Trường Đại học Y tế công cộng đã tiến hành nghiên cứu đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Đánh giá thực trạng đào tạo nhân lực y tế Việt Nam” do GS.TS Lê Vũ Anh là chủ nhiện Nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác giáo dục nhân lực y tế tại Việt Nam ba gồm 3 đối tượng nghiên cứu chính là; nhân lực bác sỹ đa khoa, điều dưỡng và cử nhân y tế công cộng được thực hiện tại 11 trường Đại học và 6 trường Cao đẳng nhằm đánh giá thực trạng và các chính sách hỗ trợ đào tạo cho nguồn nhân lực y tế tại Việt Nam Nghiên cứu cho thấy, nhân lực y tế nước ta đang thiếu về số lượng và yếu về chất lượng (khoảng 25% có trình độ đại học trở lên); phân bố không đồng đều, nhất là ở các tuyến khám chữa bệnh ban đầu, các vùng khó khăn, nông thôn và các lĩnh vực y tế dự phòng, chuyên khoa lao, tâm thần [49]

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận QLNN về phát triển nguồn lực y tế tại các bệnh viện công và thực tiễn trên điạ bàn tỉnh Đắk Lắk, đề tài đề xuất các giải pháp tăng cường QLNN nhằm phát triển nguồn lực y tế tại các bệnh viện công trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được các mục đích nghiên cứu, đề tài thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau:

- Hệ thống hóa và tiếp tục phát triển cơ sở lý luận quản lý nhà nước về phát triển nhân lực y tế

- Phân tích thực trạng quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công lập trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk qua đó chỉ ra những tồn tại, hạn chế cần phải được khắc phục trong phát triển nguồn nhân lực y tế trên địa bàn tỉnh

- Đề xuất các giải pháp tăng cường QLNN nhằm phát triển nguồn lực y tế tại các bệnh viện công trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tƣợng nghiên cứu

Quản lý nhà nước về phát triển nguồn lực y tế tại các bệnh viện công trên điạ

bàn tỉnh Đắk Lắk

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về đối tượng: Hoạt động quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực y tế bao gồm đội ngũ bác sỹ, dược sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, kỹ sư, công nhân hỗ trợ cho công tác khám chữa bệnh đang làm việc trong các bệnh viện công lập do Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk quản lý gồm cả những người trong biên chế và theo chế độ hợp đồng lao động, hưởng lương từ ngân sách nhà nước và một phần

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn đươc nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luậncủa chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về phát triển nguồn nhân lực và nguồn nhân lực y tế ở các bệnh viện công

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp đồng thời nhiều phương pháp nghiên cứu để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu, trong đó tập trung vào một số phương pháp cơ bản sau

đây:

- Phương pháp khảo cứu tài liệu: Nghiên cứu các tài liệu có liên quan để có luận cứ khoa học cho việc đánh giá công tác quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công lập ở tỉnh Đắk Lắk làm cơ sở để đánh giá thực trạng công tác này ở chương 2 của luận văn

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Được sử dụng nhằm phân tích, đánh giá thực trạng công tác, quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công lập ở tỉnh Đắk Lắk, để từ đó chỉ ra những tồn tại, nguyên nhân của những tồn tại làm cơ sở cho việc nghiên cứu, đề xuất những giải pháp ở chương 3

- Phương pháp thống kê: Được tác giả sử dụng để xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu đề tài

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn đề tài

Ý nghĩa lý luận của đề tài: Đề tài nghiên cứu, bổ sung để làm rõ các khái

niệm nguồn nhân lực, vai trò của nguồn nhân lực y tế trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Qua đó làm phong phú hơn lý luận về quản lý nhà nước đối với nguồn nhân lực y tế ở Việt Nam nói chung và ở tỉnh Đắk Lắk nói riêng

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài: Kết quả nghiên cứu của đề tà sẽ góp phần tăng

cường hiệu lực hiệu quả công tác quản lý nhà nước về phát triển đối với nguồn nhân lực y tế ở tỉnh Đắk Lắk

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài các phần mục lục, mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn chia thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực y

tế tại các bệnh viện công lập

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN

NHÂN LỰC Y TẾ TẠI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP

1.1 Nguồn nhân lực y tế và phát triểnnguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công

1.1.1 Nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công

1.1.1.1 Khái niệm nguồn nhân lực

Có thể hiểu một cách ngắn gọn, nguồn nhân lực là nguồn lực con người, là yếu tố quan trọng, năng động nhất của tăng trưởng và phát triển kinh tế, xã hội Nguồn nhân lực có thể xác định cho một quốc gia, một vùng lãnh thổ hoặc một địa phương (tỉnh, thành phố) và khác với các nguồn lực khác (tài chính, đất đai, công nghệ …)

ở chỗ, nguồn lực con người với hoạt động sáng tạo, tác động vào thế giới tự nhiên, biến đổi thế giới tự nhiên và trong quá trình lao động nảy sinh các quan hệ lao động

và các quan hệ xã hội

1.1.1.2 Khái niệm nguồn nhân lực y tế

Nguồn nhân lực y tế bao gồm tất cả các công chức, viên chức hoạt động khác nhau trong lĩnh vực y tế như: công tác khám, chữa bệnh, đào tạo, quản lý Nhân lực ngành y tế gồm các ngạch bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, kỹ

sư, công nhân hỗ trợ cho công tác khám chữa bệnh

1.1.1.3 Khái niệm bệnh viện công

Hiện nay, tại Việt Nam trong lĩnh vực y tế có hai khu vực cùng cung cấp các dịch vụ y tế để đảm bảo sức khỏe cho nhân dân, đó là khu vực y tế công lập và khu vực y tế tư nhân

+ Khu vực y tế công lập: Hệ thống y tế bao gồm các cơ sở y tế do nhà nước thành lập và được đầu tư bằng nguồn ngân sách nhà nước, hoạt động dưới sự quản

lý của nhà nước

1.1.1.4 Khái niệm nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công

1.1.1.5 Đặc điểm nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công

1.1.2 Phát triển nguồn nhân lực y tế

1.1.2.1 Khái niệm phát triển nguồn nhân lực y tế

- Phát triển: là quá trình biến đổi, hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng, từ thấp đến cao Là quá trình học tập, nhằm mở ra cho cá nhân những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai cho tổ chức Phát triển nguồn nhân lực là các hoạt động nhằm chuẩn bị cho nhân viên theo kịp với cơ cấu

tổ chức khi nó thay đổi và phát triển

1.1.2.2 Các nội dung phát triển nguồn nhân lực y tế

1.1.2.3 Vai trò và sự cần thiết phát triển nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công

1.2 Quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực y tế tại các bệnh viện công 1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước về nguồn nhân lực y tế

Quản lý nhà nước là thuật ngữ được sử dụng phổ biến ở Việt Nam với nhiều cách tiếp cận khác nhau:

Theo nghĩa rộng: Quản lý nhà nước là hoạt động của bộ máy nhà nước, bao

gồm cả cơ quan quyền lực nhà nước là Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, cơ quan hành chính nhà nước là Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; cơ quan tư pháp là hệ thống Tòa án nhân dân các cấp

Theo nghĩa hẹp: Quản lý nhà nước là hoạt động riêng của cơ quan hành

chính nhà nước Theo nghĩa này thì quản lý nhà nước là hoạt động điều hành công việc hàng ngày của bộ máy hành chính nhà nước

1.2.2.Vai trò của quản lý nhà nước đối với phát triển nguồn nhân lực

Nhà nước đóng vai trò rất quan trọng với nguồn nhân lực thông qua các công cụ quản lý như: các chính sách, tạo lập hành lang pháp lý, điều tiết cung cầu thị

trường, sức lao động…Nhà nước đưa ra các cơ chế tác động đến sự hình thành và