Đề tài góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận về vận tải hành khách bằng xe buýt và quản lý nhà nước đối với vận tải hành khách bằng xe buýt; các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với vận tải hành khách bằng xe buýt cũng như kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với vận tải hành khách bằng xe buýt ở một số địa phương trên thế giới và trong nước.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
-/ - -/ -
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
TRẦN CÔNG HOAN
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI VẬN TẢI HÀNH KHÁCH
BẰNG XE BUÝT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 8 340403
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH- NĂM 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Hoàng Anh
Phản biện 1: TS Trần Trí Trinh
Phản biện 2: PGS.TS Trương Thị Hiền
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng đánh giá luận văn thạc
sỹ, Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng 208 Nhà A Phân viện Học viện Hành chính Quốc gia tại phố Hồ Chí Minh
Số 10 - Đường 3/2 - Quận 10 - Thành phố Hồ Chí Minh Thời gian: Vào hồi 15 giờ 00 phút, ngày 28/8/2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3vụ nhu cầu con người, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội Có thể nói, mọi hoạt động của con người đều liên quan đến vận tải Vì vậy, VTHK nói chung và bằng xe buýt nói riêng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở mỗi quốc gia
TP Hồ Chí Minh được quy hoạch là đô thị đặc biệt, thời gian qua,TP Hồ Chí Minh đã có nhiều chính sách khuyến khích người dân
sử dụng xe buýt khi di chuyển trong nội thành, tuy nhiên, xe buýt chưa hấp dẫn người dân TP Việc này do nhiều nguyên nhân, trong
đó chủ yếu vẫn là nguyên nhân từ quản lý nhà nước
Để góp phần khắc phục những mặt tồn tại, hạn chế nhằm thúc đẩy sự phát triển VTHK bằng xe buýt đáp ứng nhu cầu người dân tốt hơn, ổn định, theo hướng hiện đại, đảm bảo an toàn với chất lượng dịch vụ ngày càng cao đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung, TP Hồ Chí Minh nói riêng, tác giả chọn
Trang 4“Quản lý nhà nước đối với VTHK bằng xe buýt trên địa bàn TP
Hồ Chí Minh” làm đề tài luận văn tốt nghiệp
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Các ấn phẩm khoa học
Trần Văn Trường với bài viết“Một số vấn đề đổi mới quản lý
nhà nước về GTVT trong giai đoạn hiện nay”
TS Phạm Hoài Chung với bài viết “Quản lý các loại hình vận tải bằng taxi trong cuộc cách mạng 4.0”
Lý Huy Tuấn với bài viết “Quản lý VTHK bằng ô tô qua phân tích SWOT”
Luận án, luận văn
Có một số tác giả như Vũ Hồng Trường (2013), Phạm Vương Bảo (2014), Trịnh Tuấn Hùng (2014), Bùi Xuân Cường (2015), có một số đề tài liên quan đến vận tải hành khách công cộng nhưng đó
là những luận văn kinh tế Chỉ riêng tác giả Bùi Xuân Cường nói về Quản lý nhà nước
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu: đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với VTHK bằng xe buýt trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu, cần thực hiện nhiệm vụ như sau:
+ Hệ thống hóa lý luận quản lý nhà nước;
+ Phân tích thực trạng;
Trang 5+ Khảo sát chỉ số hài lòng;
+ Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với vận tải hành khách bằng xe buýt trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quản lý nhà nước đối với VTHK bằng xe buýt trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
5 Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như:
Trang 6nghiệm quản lý nhà nước đối với vận tải hành khách bằng xe buýt ở một số địa phương trên thế giới và trong nước
Về thực tiễn: Đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho sinh viên trong học tập và nghiên cứu chuyên ngành quản lý nhà nước Đề tài còn có giá trị tham khảo cho các cơ quan, ban ngành trong việc hoạch định chủ trương, chính sách liên quan lĩnh vực này ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với VTHK bằng
xe buýt trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với VTHK bằng xe buýt trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE BUÝT 1.1 Tổng quan về VTHK bằng xe buýt
Trang 71.1.1 Khái niệm
1.1.2 Đặc điểm của VTHK bằng xe buýt
1.1.3 Vai trò của VTHK bằng xe buýt
Thuận tiện, an toàn
Tóm lại, Nhà nước đảm bảo trật tự an toàn xã hội nói chung, TTATGT nói riêng Trật tự an toàn xã hội là kết quả của một xã hội
Trang 8Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quản lý nhà nước Kiểm tra, thanh tra thực hiện văn bản quản lý nhà nước đối với VTHK bằng xe buýt
1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với VTHK bằng xe buýt
1.3.1 Các đô thị ở châu Âu
Công tác quản lý phương tiện giao thông được thực hiện trên nền tảng các giải pháp tài chính, kinh tế và áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật về môi trường
Ứng dụng giao thông thông minh
Ngoài ra còn đẩy mạnh tuyên truyền và có chính sách ưu tiên phát triển VTHK bằng xe buýt
1.3.2 Các đô thị ở châu Á
Đối với xe ô tô, đa phần các đô thị tại châu Á đều áp dụng biện pháp hành chính
Trang 91.3.3 Kinh nghiệm trong nước
HĐND TP Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số HĐND thông qua Đề án ”Tăng cường quản lý phương tiện giao thông đường bộ nhằm giảm UTGT và ô nhiễm môi trường trên địa bàn TP Hà Nội giai đoạn 2017-2020 tầm nhìn 2030”
04/2017/NQ-Bài học cho TP Hồ Chí Minh
- Cần dự báo chính xác tình hình phát triển dân số, phương tiện
cơ giới đường bộ trong tương lai để xây dựng các kịch bản, biện pháp ứng phó
- Cần có sự quyết liệt trong chỉ đạo, quyết tâm chính trị và sự đồng thuận của mọi tầng lớp nhân dân trong việc hạn chế sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân tham gia giao thông
- Ưu tiên kết cấu hạ tầng, tập trung mọi nguồn lực để phát triển
VTHKCC đa phương thức, trọng tâm bằng xe buýt là con đường tương lai phát triển tiến tới xây dựng TP văn minh, hiện đại
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI VTHK BẰNG XE BUÝT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
MINH
2.1 Khái quát về VTHK bằng xe buýt ở TPHCM
Hạ tầng phục vụ hoạt động VTHK bằng xe buýt:
2.2 Phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với VTHK bằng
xe buýt trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
2.2.1 Về xây dựng quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển giao thông đường bộ
Trang 102.2.2 Về ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quản lý nhà nước
2.2.3 Về thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định ngành
2.3 Khảo sát chỉ số hài lòng của tổ chức và công dân về dịch vụ VTHK bằng xe buýt tại TP Hồ Chí Minh
Song song với việc nỗ lực cải thiện chất lượng dịch vụ, đơn vị quản lý và điều hành VTHKCC cần tập trung đẩy mạnh việc hoàn thiện quy hoạch và bố trí hợp lý mạng lưới luồng tuyến cho xe buýt; tăng cường công tác tuyên truyền và cung cấp thông tin về dịch vụ VTHKCC nói chung và xe buýt nói riêng đến người dân một cách đầy đủ và hấp dẫn nhất; Bên cạnh đó rất cần có sự hưởng ứng tích cực từ người dân và sự phối hợp mạnh mẽ của các cơ quan ban ngành, quận huyện TP, đặc biệt là ưu tiên quỹ đất đầu tư phát triển cơ
sở hạ tầng cho hoạt động xe buýt như bến bãi và điểm trung chuyển làm cơ sở phân bố luồng tuyến hợp lý để hấp dẫn, thu hút người dân
sử dụng xe buýt nhiều hơn nhằm tác động tích cực trong việc hạn chế
sử dụng phương tiện giao thông cá nhân góp phần giảm UTGT và ô nhiễm môi trường trên địa bàn TP
2.4 Đánh giá chung
2.4.1 Những thành công
Được sự quan tâm của các cấp chính quyền TP, những chủ trương, chính sách ưu tiên cho xe buýt được ban hành, tạo điều kiện thuận lợi cho xe buýt phát triển
Trang 11Cơ sở pháp lý cho hoạt động xe buýt ngày càng được bổ sung, hoàn chỉnh
Mạng lưới tuyến xe buýt cơ bản đã phủ khắp trên địa bàn TP
Việc ứng dụng CNTT trong việc quản lý điều hành xe buýt có những bước phát triển khá tốt
Về cơ sở hạ tầng cũng có bước chuyển biến như việc đầu tư và đưa vào hoạt động
Các kênh thông tin tuyên truyền về hoạt động xe buýt cũng dần dần hình thành và phát triển
2.4.2 Những hạn chế
Các tuyến xe buýt hoạt động ở khu vực ngoại thành chưa cao, hầu hết các tuyến hoạt động trong khu vực nội thành và là các tuyến hướng tâm Đây cũng là một bất cập của mạng lưới tuyến
Các bến bãi hiện hữu hầu hết chưa đảm bảo các chức năng của giao thông tĩnh
Đoàn phương tiện đã được đầu tư từ những năm 2002 - 2005, đến nay đã xuống cấp
Trang 12Quá trình tái cấu trúc lại các doanh nghiệp vận tải mang lại hiệu quả chưa cao
Diện tích đất dành cho VTHKCC còn hạn chế, vị trí chưa hợp
lý đã làm cho mạng lưới tuyến trùng lắp, thiếu các điểm trung chuyển cần thiết, kết nối xe buýt chưa được phát huy đã làm cho mạng lưới tuyến xe buýt chưa phát huy được tác dụng
Công tác ứng dụng CNTT vẫn chưa có chiến lược hoạch định cụ thể, kế hoạch thực hiện từng năm
Chất lượng dịch vụ tuy đã được cải thiện, tuy nhiên vẫn còn tồn tại những hành vi không đúng mực của một bộ phận lái xe, tiếp viên
Tình trạng xé khống vé xảy ra tại một số Hợp tác xã nhỏ lẻ Tồn tại vé xe buýt giả từ các vé bán trước (vé tập)
2.4.3 Nguyên nhân
Hoạt động VTHK, đặc biệt là VTHK theo tuyến cố định đã được các văn bản quy phạm pháp luật quy định tương đối đầy đủ, tuy nhiên một số quy định chưa phù hợp với thực tế cần phải sửa đổi, bổ sung Quy hoạch chưa được quan tâm đúng mức, thiếu phối hợp giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch VTHKCC Hiện nay, chưa có nghiên cứu và quy hoạch riêng về giao thông tĩnh cho VTHKCC trên địa bàn TP.HCM Chưa có quy định cụ thể về tỷ lệ quỹ đất giao thông tĩnh trong VTHKCC trong tổng diện tích đất dành cho giao thông Kinh phí đầu tư cho bến bãi khá cao, nhất là phần kinh phí sử dụng cho đền bù, giải phóng mặt bằng quá lớn nên Ngân sách nhà
Trang 13nước gặp khó khăn Tuy nhiên, chính sách khuyến khích đầu tư vào xây dựng bến bãi chưa đủ thu hút đối với nhà đầu tư
Các quy định về an toàn giao thông và chất lượng dịch vụ vận tải tại các văn bản quy phạm pháp luật chưa được chi tiết
- Chưa có đủ các quy định để đẩy mạnh, khuyến khích việc áp dụng công nghệ tin học, phương pháp quản lý mới trong công tác quản lý vận tải tại các cơ quan quản lý nhà nước cũng như tại các đơn vị kinh doanh vận tải, bến xe
- Việc xử lý các vi phạm trong hoạt động vận tải mới chủ yếu được quy định thông qua hình thức xử phạt được quy định tại Nghị định 46/2016/NĐ-CP
- Tính ổn định của các văn bản quản lý vận tải không cao
- Cơ sở hạ tầng giao thông vẫn còn trong giai đoạn hoàn thiện
- Phương tiện đầu tư theo dự án 1.318 đã cũ và hiện tại không còn phù hợp với điều kiện giao thông thực tế
- Việc triển khai bố trí bến bãi theo quy hoạch còn chậm
- Chính sách hạn chế phương tiện cá nhân chưa triển khai thực hiện
- Chưa hoàn thành và đưa vào khai thác hệ thống VTHK khối lượng lớn
- Phải chuyển tuyến nhiều lần khi đi xe buýt
Công nghệ, trang thiết bị phục vụ cho công tác quản lý vẫn sử dụng phương pháp thủ công để theo dõi, cập nhật số liệu và soạn thảo văn bản
Trang 14Đa số các cán bộ làm công tác quản lý vận tải mới chỉ đào tạo chuyên nghành về vận tải mà chưa được đào tạo bài bản về CNTT nên vẫn chưa khai thác có hiệu quả dữ liệu từ thiết bị giám sát trình
để phục vụ cho công tác quản lý
Quy hoạch và phát triển hệ thống VTHKCC được thực hiện từ năm 2009 đến nay vẫn chưa được phê duyệt
Trong giai đoạn phát triển nhanh như thời gian qua, công tác quản lý vẫn chưa theo kịp sự phát triển nhằm kịp thời điều chỉnh cơ chế, chính sách phù hợp với từng giai đoạn
- Công tác quản lý hoạt động VTHKCC còn thủ công
- Trình độ và năng lực quản lý của các doanh nghiệp vận tải còn hạn chế
- Trình độ giao tiếp của đội ngũ lái xe, nhân viên phục vụ chưa làm hài lòng người dân sử dụng dịch vụ xe buýt
- Công tác kiểm tra và xử lý vi phạm theo hợp đồng còn hạn chế
CHƯƠNG 3 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN
LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE
BUÝT TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
3.1 Định hướng chung
3.1.1 Định hướng của Đảng, nhà nước
QĐ số 335/QĐ-TTg về việc phê duyệt chiến lược phát triển giao thông vận tải Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030
Trang 15khẳng định giao thông vận tải là một bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội
Phát triển hợp lý hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đô thị và vận tải công cộng;
Tổ chức quản lý giao thông đô thị một cách khoa học
Quản lý nhu cầu giao thông
3.1.2 Định hướng của Thành phố Hồ Chí Minh
Theo QĐ số 1340/QĐ-UBND ngày 20/3/2014,Thành phố Hồ Chí Minh phát triển theo mô hình tập trung - đa cực, khu vực trung tâm là khu vực nội thành với bán kính 15 km và 4 cực phát triển, cụ thể:
- Phát triển Thành phố theo hướng đa;
- Phát triển Thành phố với hai hướng chính là: hướng Đông và hướng Nam ra biển và hai hướng phụ là: hướng Tây - Bắc và hướng Tây, Tây - Nam;
- Không phát triển đô thị vùng bảo tồn nghiêm ngặt và vùng phục hồi sinh thái;
- Phát triển đô thị gắn với mục tiêu bảo đảm quốc phòng, an ninh
3.2 Các giải pháp cụ thể
3.2.1 Hoàn thiện hệ thống các văn bản quản lý
Cần nghiên cứu và sớm ban hành một số văn bản quy phạm pháp luật mới như:
- Thông tư quy định về tích hợp, quản lý và sử dụng dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình của xe
Trang 16- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng dịch vụ vận tải hành khách bằng xe buýt
Khó khăn lớn nhất của Thành phố Hồ Chí Minh là vốn do đó cần có các chính sách tạo vốn phát triển kết cấu hạ tầng giao thông phù hợp nhằm huy động tối đa mọi nguồn lực
Rà soát, xác định vị trí, quy mô diện tích cụ thể từng bến bãi phục vụ VTHKCC bằng xe buýt làm cơ sở đầu tư từng bến bãi theo
lộ trình phù hợp
Bố trí trạm dừng, nhà chờ thuận lợi cho hành khách dễ dàng tiếp cận và chuyển tuyến; lập lại trật tự vỉa hè, có hệ thống lan can an toàn, biển báo, vạch sơn cho khách bộ hành đi bộ… và tạo mọi điều kiện tối ưu để hành khách tiếp cận hệ thống GTCC thuận lợi
Phát triển các bến bãi trung chuyển xe buýt gần các giao cắt Hình thành các điểm giữ xe mô tô và xe gắn máy 2-3 bánh cho hành khách sử dụng phương GTCC
Bên cạnh đó, có chính sách khuyến khích phát triển, đầu tư theo hình thức xã hội hóa các phương tiện xe đạp công cộng, xe gắn máy điện công cộng, xe điện để kết nối hỗ trợ các phương thức VTHKCC khác, đặc biệt là tại các khu vực có nhiều khách du lịch tại trung tâm TP
3.2.2 Nâng cao năng lực đội ngũ công chức
Thứ nhất, đào tạo, bồi dưỡng cần xuất phát từ nhu cầu thực
tiễn
Thứ hai, đổi mới nội dung, chương trình đào tạo theo hướng
cập nhật hóa, hiện đại hóa, chú trọng nâng cao kỹ năng, năng lực
Trang 17hoạt động và giáo dục phẩm chất đạo đức của người công chức mới
Công chức trung tâm Quản lý GTCC có các chức năng chính:
- Thực hiện các chiến lược trung và dài hạn cho việc phát triển VTHKCC phù hợp với quy hoạch đô thị, dự báo và khả năng đáp ứng nhu cầu đi lại trong tương lai
- Thực hiện quản lý một cách khách quan, độc lập cho từng loại phương thức, tích hợp các phương thức VTHKCC phù hợp với chính sách mục tiêu của UBND TP Hồ Chí Minh
- Cơ quan quản lý và điều hành GTCC thực hiện các chức năng chính về chuyên môn, công cụ hỗ trợ riêng cho VTHKCC trong thành phố Chức năng này cần được tách riêng và ưu tiên trong phát triển VTHKCC đối với TP
Mô hình trên hoạt động theo chế độ thủ trưởng Quá trình quản
lý hoạt động VTHK thực hiện bởi một cơ quan chuyên trách về VTHK, không có sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ Có ưu điểm:
- Mô hình phù hợp với điều kiện thực tế: có sự tham gia của nhiều phương thức VTHKCC, mức độ phức tạp và quy mô lớn
- Quá trình ra quyết định đơn giản và nhanh chóng
- Quyền quản lý xuyên suốt từ trên xuống dưới vì Cơ quan quản lý GTCC không phải chia sẻ nhiều quyền hạn quản lý với các phòng ban khác thuộc Sở GTVT