Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính: Thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn tại tỉnh Bình Phước

Mục đích cơ bản của luận văn này là trên cơ sở thực trạng thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất tại tỉnh Bình Phước tác giả đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất tại tỉnh Bình Phước.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ ………./……… ……./……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THỊ THÙY

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG CHO NGƯỜI

SỬ DỤNG ĐẤT KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT

TỪ THỰC TIỄN TẠI TỈNH BÌNH PHƯỚC

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 8 38 01 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Công trình nghiên cứu được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS HUỲNH VĂN THỚI

Phản biện 1: PGS TS Lương Thanh Cường

Phản biện 2: PGS TS Nguyễn Tất Viễn

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng họp 207 Nhà A – Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Số: 10 – Đường 3/2 - Quận 10 – TP HCM

Thời gian: vào hồi 13 giờ 30 ngày 27 tháng 8 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại Ban Quản lý đào tạo sau Đại học, Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang web Ban quản lý đào tạo Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thu hồi đất là một trong những cơ chế chuyển dịch quyền sử dụng đất theo pháp luật đất đai hiện hành Cơ chế này áp dụng khi rơi vào một trong các trường hợp quy định tại Điều 61, 62, 63, 64 của Luật Đất đai năm 2013 Trong đó, thu hồi đất để phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và vào mục đích phát triển kinh tế - xã hội là chủ yếu Trong các mục đích thu hồi đất trên thì việc thu hồi đất để phục vụ cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội đang diễn ra mạnh mẽ ở hầu hết các địa phương trong cả nước để phục vụ cho mục tiêu đưa đất nước ta trở thành nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa Để thực hiện mục tiêu chung đó cũng như thực hiện mục tiêu theo Quyết định số 196/2006/QĐ-TTg

về Phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bình

Phước thời kì 2006 – 2020 đã đề ra “Phát triển kinh tế nhanh và bền vững, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, phát triển đô thị theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá Xây dựng Bình Phước trở thành tỉnh có kinh tế phát triển toàn diện, xã hội văn minh, môi trường sinh thái được bảo vệ, an ninh, quốc phòng được giữ vững; phấn đấu trở thành tỉnh phát triển mạnh trong khu vực và cả nước”

Để đạt được mục đích đó thì thời gian qua trên địa bàn tỉnh Bình Phước đã tiến hành các dự án phát triển kinh tế - xã hội có tính chiến lược quan trọng và nhu cầu sử dụng đất là không tránh khỏi Nhưng hiện nay quỹ đất trống trên địa bàn tỉnh Bình Phước không đủ để thực hiện cho các mục đích trên và việc thu hồi một phần diện tích đất để tiến hành các dự án trên là bắt buộc Song song với việc thực

cư cho người sử dụng đất bị thu hồi là hệ lụy mà Nhà nước cần giải quyết Trong thời gian qua ở tỉnh Bình Phước đã có những quan tâm đến việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhằm giải quyết bồi thường thỏa đáng, ổn định đời sống và tạo điều kiện về việc làm cho người

sử dụng đất bị thu hồi trên cơ sở các quy định của pháp luật ở cấp trung ương và các quy định do Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước ban hành Mặc dù vậy, những quy định này khi áp dụng vào thực tế còn nhiều bất cập, hạn chế đặc biệt liên quan đến việc chính sách bồi thường cho người sử dụng đất bị thu hồi hiện nay vẫn còn một số bất cập nhất định cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật Hệ quả là tiến độ giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án bị chậm lại và ảnh hưởng đến các chủ đầu tư còn về phía người sử dụng đất bị thu hồi không chịu bàn giao đất và đặc biệt là phát sinh khiếu nại, khiếu kiện liên quan đến thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Xuất phát từ vấn đề lợi ích giữa các bên trong thu hồi đất mà đặc biệt quyền của người sử dụng đất bị thu hồi được pháp luật quy định như thế nào bởi đây là chủ thể bị động trong thu hồi đất và mất đi tư liệu sản xuất chủ yếu là đất đai Chính vì thế, việc nghiên cứu vấn đề thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ở tỉnh Bình Phước nói riêng là vấn đề cấp thiết hiện nay một mặt vừa thúc đẩy quá trình giải phóng mặt bằng diễn ra nhanh chóng vừa giúp cho người sử dụng đất bị thu hồi sớm có cuộc sống ổn định sau khi thu hồi đất Bên cạnh đó, việc giải quyết thỏa đáng các quyền cho người

sử dụng đất bị thu hồi còn tạo niềm tin của nhân dân vào chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước Xuất phát từ thực trạng

đó, tác giả chọn đề tài “Thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn tại tỉnh Bình Phước” làm đề tài luận văn tốt nghiệp thông qua đề tài vừa

nghiên cứu những vấn đề lý luận chung và pháp lý cũng như trên cơ

sở phân tích đánh giá thực trạng về thực hiện pháp luật bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất tại tỉnh Bình Phước,

để đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện về quyền được bồi thường của người sử dụng đất nói chung và một số giải pháp gợi mở cho chính quyền tỉnh Bình Phước

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu:

- Nghiên cứu làm rõ một số vấn đề lý luận và pháp lý về bồi

thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

- Trên cơ sở thực trạng thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất tại tỉnh Bình Phước tác giả đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất tại tỉnh

hồi đất tại tỉnh Bình Phước

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu:

+ Các quy định của pháp luật có liên quan về thu hồi đất, thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

+ Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất và cơ sở khoa học đề xuất giải pháp hoàn thiện

+ Thực tiễn thực hiện thực hiện pháp luật về bồi thường cho

người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất tại tỉnh Bình Phước Phạm vi nghiên cứu:

+ Không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Bình Phước

+ Thời gian: Từ năm 2014 đến nay

+ Đối tượng: Đề tài dừng lại ở việc nghiên cứu việc thực hiện

pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nhằm mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội

quy định tại Điều 61, 62 Luật Đất đai 2013

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận và phương pháp luận

của chủ nghĩa Mác- Lênin (phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp duy vật lịch sử), tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của

Đảng Bện cạnh đó, để hoàn thành đề tài nghiên cứu người viết còn

sử dụng các phương pháp:

+ Phương pháp phân tích:

+ Phương pháp so sánh:

+ Phương pháp thống kê:

6 Ý nghĩa và đóng góp của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần hoàn thiện về thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ở góc độ pháp lý nói chung một số giải pháp cụ thể áp dụng cho tỉnh Bình Phước Bên cạnh đó, với hệ thống cơ sở lý luận về thực hiện pháp luật bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu

hồi đất trong đề tài ứng dụng trong việc giảng dạy, nguồn tài liệu tham khảo cho các đề tài có liên quan sau này

7 Kết cấu của đề tài

Bên cạnh phần mục lục, mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo

thì nội luân luận văn được kết cấu thành ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý của thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật về thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

tại tỉnh Bình Phước

Chương 3: Phương hướng, giải pháp hoàn thiện thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

tại tỉnh Bình Phước

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG CHO NGƯỜI SỬ DỤNG ĐẤT KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT

1.1 Tổng quan về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

1.1.1 Khái niệm thu hồi đất

Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định thu hồi lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất được nhà nước giao để quản lý, của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai

1.1.2 Tác động của người sử dụng đất khi bị Nhà nước thu hồi đất

Quyền sử dụng đất là một trong những loại tài sản quan trọng của người sử dụng đất Pháp luật đất đai cho phép người sử dụng đất được quyền định đoạt đối với quyển sử dụng đất của mình Nếu việc chuyển quyền sử dụng đất hoàn toàn dựa trên ý chí tự nguyện của người sử dụng đất làm chấm dứt đi quyền sử dụng đất của chính mình thì việc nhà nước thu hồi đất cũng là cơ chế chấm dứt quyền của người sử dụng đất nhưng không phụ thuộc vào ý chí của người

sử dụng đất Do đó, với việc chấm dứt đi quyền sử dụng đất không phụ thuộc vào ý chí của chính mình thì tâm lý của người sử dụng đất

thường xuất phát theo hướng tích cực (đồng ý với việc thu hồi đất) hoặc tiêu cực (không đồng ý với việc thu hồi đất)

Thứ nhất, hướng tích cực người sử dụng đất đồng ý với việc

thu hồi đất

Thứ hai, hướng tiêu cực người sử dụng đất không đồng ý với

việc thu hồi đất

1.1.3 Chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất Thứ nhất, được bồi thường về đất

Khi Nhà nước thu hồi đất thì người sử dụng đất được nhà nước bồi thường theo quy định của pháp luật trong đó đảm bảo được những nguyên tắc:

+ Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật Đất đai 2013 thì được bồi thường;

+ Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất

+ Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật Nguyên tắc này xuất phát từ nguyên tắc “quyền sử dụng đất được pháp luật bảo hộ và việc thu hồi đất phải công khai, minh bạch và được bồi thường theo quy định của pháp luật

Thứ hai, được bồi thường về tài sản

Thứ ba, được hỗ trợ, tái định cư

Thứ tư, được tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1.2 Khái quát thực hiện pháp luật về bồi thường cho người

sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

1.2.1 Khái niệm thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất hoạt động của các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền, người sử dụng đất và những chủ thể khác có liên quan thực hiện nhằm mục đích cụ thể hóa các quy định của pháp luật về bồi

thường cho người sử dụng đất bị thu hồi vào trong thực tế

1.2.2 Đặc điểm của thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Thứ nhất, thể hiện nguyên tắc đất đai thuộc sở hữu toàn dân:

thông qua hoạt động bồi thường cho người sử dụng đất bị thu hồi khi nhà nước thu hồi đất là một trong những nội dung quan trọng Nhà nước đang cụ thể hóa nội dung của quyền sở hữu toàn dân đối với đất

Thứ tư, là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước: Áp dụng

pháp luật là một trong những hình thức quan trọng trong thực hiện

pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất bị thu hồi

1.2.3 Nguyên tắc thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Nguyên tắc trong thực hiện pháp luật về bồi thường cho người

sử dụng đất khi nhà nước thu hồi đất được hiểu là những phương hướng chỉ đạo, là nền tảng pháp lý xuyên suốt thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất bị thu hồi Pháp luật đất đai hiện nay chưa có điều khoản cụ thể nào quy định về nguyên tắc trên, nhưng trên tinh thần các quy định của pháp luật đất đai có thể thấy

trong thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất bị thu

hồi cần tuân thủ một số nguyên tắc nhất định

1.2.4 Ý nghĩa của thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Để quá trình thu hồi đất diễn ra nhanh chóng thì việc thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ đảm bảo về quyền lợi của người sử dụng đất bị thu

hồi mà còn có ý nghĩa đối với nhà nước và chủ đầu tư, cụ thể:

Thứ nhất, đối với người sử dụng đất bị thu hồi

Thứ hai, đối với Nhà nước

Thứ ba, đối với chủ đầu tư

1.2.5 Những yếu tố tác động đến thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Thực hiện pháp luật về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất là một trong những khâu quan trọng nhằm thực hiện hóa các quy định pháp luật về bồi thường cho người sử dụng bị thu hồi nên trước hết chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi hai yếu tố cơ bản là các quy định pháp

luật (pháp luật đóng vai trò là yếu tố khách quan) và yếu tố con

người bởi thực hiện pháp luật xét đến cùng cũng thông qua những cá

nhân cụ thể có thẩm quyền (yếu tố con người đóng vai trò yếu tố chủ

quan)

1.3 Nội dung thực hiện pháp luật về bồi thường cho người

sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

1.3.1 Tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Hoạt động phổ biến giáo dục trong lĩnh vực này là vấn đề có ý nghĩa rất quan trong góp phần giúp người sử dụng đất bị thu hồi hiểu

rõ quy định pháp luật về thu hồi đất cũng như những quy định pháp

luật về chính sách bồi thường hiện nay

1.3.2 Tổ chức thực hiện pháp luật về bồi thường cho người

sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Hiện nay, việc tổ chức và thực hiện pháp luật được tiến hành dưới các hình thức tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật, sử dụng

pháp luật, áp dụng pháp luật

1.3.3 Xây dựng tổ chức bộ máy và đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức về thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Việc xây dựng tổ chức bộ máy và đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức về thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử

dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất là nội dung cần thiết

1.3.4 Giám sát, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Hoạt động giám sát, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là một trong những hoạt

động giúp hạn chế được những sai phạm trong quá trình thu hồi đất

1.3.5 Giải quyết khiếu nại, khiếu kiện, tố cáo và xử lý vi phạm trong thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Trong quá trình tổ chức thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất bị thu hồi xuất phát từ những nguyên nhân chủ quan cũng như khách quan vẫn có những quyết định hành chính, hành vi hành chính vi phạm các quy định pháp luật liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người sử

dụng đất bị thu hồi

Tiểu kết chương 1

Với vai trò là chương quy định những vấn đề lý luận chung và pháp lý về thực hiện pháp luật bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất Vì vậy, trong nội dung chương này tác giả tập trung làm rõ một số nội dung sau:

Thứ nhất, làm rõ một số khái niệm về thu hồi đất; khái niệm

thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất trên cơ sở các quy định của pháp luật

Thứ hai, phân tích làm rõ đặc điểm của thực hiện pháp luật về

bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất; nguyên tắc thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất; chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất cũng như tác động của người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

Thứ ba, phân tích làm rõ nội dung của hoạt động thực hiện

pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất như

Thứ tư, phân tích các yếu tố tác động đến thực hiện pháp luật

về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận và pháp lý về thực hiện pháp luật bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ở Chương 1 là cơ sở để tác giả phân tích thực trạng thực hiện pháp luật về bồi thường cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi

đất ở chương 2