Mục tiêu nghiên cứu đề tài là đưa ra phương hướng và các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Saravanh, nước CHDCND Lào. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm chi tiết nội dung của luận văn.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
-/ -
BỘ NỘI VỤ -/ - HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
AMPHAYVANE THONGMALEE
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SARAVANH NƯỚC CỘNG
HÕA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 8 34 04 03
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
HÀ NỘI – 2020
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học:
TS HOÀNG THỊ BÍCH LOAN
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn,
Học viện Hành chính Quốc gia Địa điểm: Phòng đoàn cũ tầng 1, nhà B Hội trường bảo vệ Luận văn Thạc sĩ Học viện Hành chính Quốc gia
Số: 77, Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội
Thời gian: vào hồi 9h ngày 28 tháng 9 năm 2020
Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện Quốc gia Việt Nam hoặc thư viện
Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3LỜI NÓI ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Saravanh là một tỉnh nghèo ở phía Nam của nước Lào, nằm trên Cao nguyên Bolaven có diện tích tự nhiên 10.691 km2, mật độ dân số
30 người/km2, với 8 huyện; thu nhập bình quân đầu người khoảng
2000 USD, thấp hơn mức trung bình của nước Lào Tỉnh Saravanh nằm trên tuyến hành lang Đông - Tây và Bắc - Nam; có quốc lộ 13, quốc lộ 20 là trục giao thông chính của tỉnh nối liền giữa 2 vùng kinh
tế trọng điểm là tỉnh Savannakhet ở phía bắc và tỉnh Champasak phía tây nam, phía đông Nam giáp tỉnh SeKong Đường 15B nối Saravanh với biên giới Lào - Việt Nam với chiều dài 174 km
Những năm gần đây, Nhà nước Lào nói chung và chính quyền tỉnh Saravanh đã quan tâm xây dựng và hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp Tuy vậy, cho đến nay công tác
này còn nhiều bất cập Một là, những vấn đề pháp lý về thành lập, tổ
chức - quản lý, giải thể doanh nghiệp… cơ bản đã cập nhật các thông
lệ quốc tế, tuy nhiên, vẫn còn những điểm chưa tương thích, mâu
thuẫn, chồng chéo Hai là, bộ máy quản lý về doanh nghiệp còn
chưa thống nhất và xuyên suốt từ trung ương đến địa phương, trong khi đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý còn hạn chế về chuyên môn,
trình độ Ba là, thủ tục hành chính liên quan đến thành lập, giải thể
doanh nghiệp, nộp thuế… còn phức tạp, nhiều phiền toái Hơn nữa, việc thực thi các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong thời gian qua của chính phủ và chính quyền địa phương mặc dù có nhiều kết quả tích cực song hiệu quả chưa được như mong đợi… Thực tế này là nguyên nhân không nhỏ dẫn đến việc kìm hãm sự phát triển sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, tạo ra sự phân bổ các nguồn lực không hợp lý, tác động tiêu cực đến sản xuất, kinh doanh và tính công bằng trong môi trường kinh doanh
Trang 4Tình hình trên đặt ra nhiều vấn đề cần phải được giải quyết, trong
đó, một yêu cầu cấp thiết là phải nghiên cứu một cách kỹ lưỡng các vấn đề về các loại hình doanh nghiệp, về công tác tổ chức - quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp; đồng thời, đề xuất phương hướng và các giải pháp cụ thể nhằm tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước về doanh nghiệp của Lào nói chung, và quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Saravanh nói riêng
Do vậ y, họ c viên đ ã chọ n đ ề tài “Quản lý nhà
làm đ ề tài luậ n vă n thạ c sĩ chuyên ngành Quả n
lý công c ủ a mình
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
Mục tiêu nghiên cứu đề tài là đưa ra phương hướng và các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Saravanh, nước CHDCND Lào
Để đạt được mục tiêu trên, đề tài thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu một cách hệ có thống những vấn đề lý luận về doanh nghiệp và quản lý nhà nước về doanh nghiệp
- Khảo cứu mô hình và thực tiễn quản lý nhà nước về doanh nghiệp ở một số địa phương ở Lào và Việt Nam, từ đó có so sánh, đánh giá nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho tỉnh Saravanh, nước CHDCND Lào
- Nghiên cứu một cách có hệ thống thực trạng quản lý nhà nước
về doanh nghiệp của chính quyền tỉnh Saravanh trên các khía cạnh: định hướng phát triển doanh nghiệp; các quy định pháp lý cho doanh nghiệp; thực thi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, bộ máy quản lý doanh nghiệp và công tác kiểm tra giám sát Qua đó, luận văn cũng
Trang 5chỉ ra những thành công cũng như những hạn chế còn tồn tại trong công tác quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp ở tỉnh
- Đề xuất phương hướng và đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Saravanh, nước CHDCND Lào
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng của việc nghiên cứu luận văn là những vấn đề lý luận
và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: đề tài nghiên cứu công tác quản lý nhà nước ở cấp tỉnh trên 5 nội dung: (1) Định hướng cho sự phát triển của doanh nghiệp; (2) Hệ thống văn bản pháp lý quy định về doanh nghiệp; (3) Thành lập, giải thể, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; (4) Thanh kiểm tra, giám sát hoạt động của doanh nghiệp; và (5) Bộ máy quản
lý nhà nước đối với doanh nghiệp
- Về không gian: đề tài tập trung nghiên cứu công tác quản lý nhà nước của chính quyền tỉnh Saravanh đối với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh
- Về thời gian: đề tài thu thập dữ liệu, số liệu trong khoảng thời gian 3 năm 2017-2019 và định hướng giải pháp đến 2025
4 Kết cấu của luận văn
Cấu trúc luận văn gồm các phần 3 nội dung chính sau:
Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp
Chương 2 Thực trạng quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Saravanh, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào Chương 3 Phương hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ở tỉnh Saravanh, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
Trang 6Ngoài ra, luận văn gồm các phần: Lời mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo…
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH
ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP
1.1 Tổng quan về doanh nghiệp
1.1.1 Khái niệm về doanh nghiệp
Trong quá trình hình thành và phát triển kinh tế ở bất kì quốc gia nào, doanh nghiệp cũng là đơn vị cơ sở, một tế bào của nền kinh tế tạo ra của cải vật chất cho xã hội, trực tiếp phối hợp các yếu tố sản xuất một cách hợp lý nhằm tạo ra những sản phẩm hoặc dịch vụ một cách có hiệu quả nhất Cùng với quá trình phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin các hình thức tổ chức doanh nghiệp cũng ngày càng đa dạng và các loại hình sở hữu của doanh nghiệp cũng ngày càng phong phú hơn Doanh nghiệp được xem xét ở nhiều góc độ khác nhau và có rất nhiều định nghĩa khác nhau về doanh nghiệp Theo Luật Doanh nghiệp của nước Cộng hòa
nhân chủ nhân dân Lào năm 2005, sửa đổi bổ sung năm 2012, doanh
nghiệp là tổ chức kinh doanh của một người hoặc pháp nhân có tên riêng, có vốn, tài sản, có hệ thống quản lý, có trụ sở, và được đăng
ký phù hợp với Luật này
1.1.2 Vai trò của doanh nghiệp
Doanh nghiệp có vị trí quan trọng trong nền kinh tế của mỗi nước, kể cả các nước có trình độ phát triển cao Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt như hiện nay, các nước đều hỗ trợ các doanh nghiệp nhằm tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm Sự phát triển của
Trang 7doanh nghiệp đã thực sự góp phần quan trọng trong giải quyết những mục tiêu kinh tế - xã hội, được thể hiện thông qua các vai trò sau đây:
Một là, doanh nghiệp tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước Hai là, doanh nghiệp đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế
Ba là, doanh nghiệp tạo ra việc làm cho người lao động
Bốn là, doanh nghiệp góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển dịch
cơ cấu kinh tế
1.1.3 Các loại hình doanh nghiệp
Theo quy định tại Điều 9 của Luật Doanh nghiệp nước CHDCND Lào, doanh nghiệp có bốn loại: doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp hợp doanh và doanh nghiệp tập thể
Doanh nghiệp tư nhân có thể thành lập và tiến hành kinh doanh
theo những hình thức và kiểu loại doanh nghiệp được quy định trong
Điều 10 và Điều 11 của Luật này
Doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp hợp doanh được thành
lập và tiến hành kinh doanh dựa trên những nguyên tắc của công ty
chủ đạo Các doanh nghiệp Nhà nước được gọi là “Công ty quốc doanh” và các doanh nghiệp hợp doanh được gọi là “Công ty hợp doanh (liên doanh)”
Doanh nghiệp cá thể là hình thức doanh nghiệp do một người
thành lập Doanh nghiệp cá thể hoạt động kinh doanh vì lợi ích của
chủ doanh nghiệp Chủ doanh nghiệp là một người duy nhất và chịu trách nhiệm vô hạn về những khoản nợ của doanh nghiệp;
1.1.4 Cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp
Cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp là các bộ phận bên trong, hợp thành doanh nghiệp Các bộ phận này có tính độc lập tương đối, có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn nhất định Trong cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp, ngoài bộ phận quản trị cấp cao (Hội đồng quản trị hay Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty hay Ban giám đốc), còn có các
Trang 8phòng chức năng, các phân xưởng sản xuất Đứng đầu các phòng, ban chức năng, phân xưởng sản xuất là những nhà quản lý bậc trung
và quản lý cấp cơ sở do quản lý cấp cao phân cấp, trao quyền quản lý
1.2 Lý luận về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp
1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp
sử dụng quyền lực nhà nước để can thiệp và điều chỉnh hoạt động của doanh nghiệp Việc can thiệp và điều chỉnh của nhà nước được thực hiện bằng công cụ pháp luật, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, bộ máy cơ quan quản lý nhà nước
1.2.2 Sự cần thiết quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp
- Nhà nước quản lý doanh nghiệp để hướng hoạt động của doanh nghiệp phù hợp với lợi ích của nhà nước
- Nhà nước quản lý doanh nghiệp để hướng hoạt động của doanh nghiệp phù hợp với lợi ích của nhà nước
- Doanh nghiệp cần được giải quyết các mâu thuẫn để phát triển
1.2.3 Chức năng quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp
-Chức năng định hướng
-Chức năng tạo lập môi trường kinh doanh cho doanh nghiệp -Chức năng điều tiết
-Chức năng thanh tra, kiểm tra
1.2.4 Nội dung quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp
Trang 91.2.4.1 Xây dựng và ban hành hệ thống văn bản pháp lý về doanh nghiệp và quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp
Pháp lý là công cụ quản lý chủ yếu khi thực hiện chức năng quản
lý nhà nước đối với doanh nghiệp Với tư cách là chủ thể hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp hoạt động vì lợi ích kinh tế, vì vậy rất cần có khung khổ pháp lý đầy đủ, đồng bộ, nhất quán, rõ ràng để yên tâm, hăng hái đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh
Luật Doanh nghiệp, Luật Khuyến khích đầu tư và các văn bản hướng dẫn thi hành đã góp phần quan trọng trong việc thiết lập một khung pháp lý mới trong quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp Việc nhà nước có trách nhiệm không ngừng hoàn thiện, phổ biến, tổ chức thực hiện các quy phạm pháp luật kinh doanh sao cho cởi mở, minh bạch và có thể dự báo sẽ vừa có tác dụng định hướng và quản
lý thống nhất doanh nghiệp, vừa tạo lòng tin và thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
1.2.4.2 Tổ chức bộ máy QLNN đối với doanh nghiệp
Bộ máy QLNN đối với doanh nghiệp là chỉnh thể các bộ phận trong cơ cấu quyền lực nhà nước, thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn khác nhau, có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, được bố trí thành từng cấp quản lý, thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhằm đạt được mục tiêu đã đặt ra
Bộ máy QLNN đối với doanh nghiệp được vận hành, nhằm sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển Nhiệm vụ của bộ máy QLNN đối với doanh nghiệp là duy trì, dẫn dắt được các hoạt động của doanh nghiệp phù hợp với mục tiêu của nhà nước và đảm bảo các hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp tuân thủ theo pháp luật
1.2.4.3 Xây dựng và thực thi chiến lược, kế hoạch phát triển hệ thống doanh nghiệp trong nền kinh tế
Trang 10Đây là nội dung rất quan trọng của công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp Hệ thống các quy hoạch, kế hoạch phát triển doanh nghiệp là những tư tưởng chỉ đạo, các mục tiêu, chỉ tiêu, các
mô hình, biện pháp ngắn hạn và dài hạn để định hướng cho sự phát triển của doanh nghiệp theo mục tiêu chung của phát triển kinh tế -
xã hội, khuyến khích, trợ giúp phát triển doanh nghiệp được công khai, minh bạch, giúp doanh nghiệp phát huy hiệu quả năng lực của mình trong hoạt động đầu tư và phát triển kinh doanh
1.2.4.4 Ban hành và thực thi chính sách quản lý doanh nghiệp
Chính sách quản lý doanh nghiệp là hệ thống các quan điểm, chuẩn mực, biện pháp nhà nước sử dụng để tác động đến doanh nghiệp, nhằm đạt được các mục tiêu ổn định và phát triển doanh nghiệp
1.2.4.5 Thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của doanh nghiệp trong nền kinh tế
Đây là nội dung quan trọng nhằm theo dõi hoạt động sản xuất kinh doanh và giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, kiểm soát và xử lý các vi phạm của doanh nghiệp trong việc thực hiện các quy định pháp luật của nhà nước Bên cạnh đó, trong nền kinh tế thị trường, người tiêu dùng, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể không chỉ đóng vai trò là người tiêu thụ những sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp cung cấp, mà thông qua việc tiêu dùng có thể giám sát hoạt động của doanh nghiệp Một mặt, nhằm bảo vệ quyền lợi của mình mà còn thực hiện chức năng giám sát hoạt động của doanh nghiệp
1.3 Kinh nghiệm QLNN đối với doanh nghiệp ở một số tỉnh của Việt Nam và Lào – bài học tham khảo cho tỉnh Saravanh, nước CHDCND Lào
Trang 11Trong phần nội dung này, tác giả luận văn sẽ tìm hiểu kinh nghiệm QLNN đối với doanh nghiệp của một số địa phương của nước CHDCND Lào và nước bạn Việt Nam Tuy nhiên vì điều kiện khó khăn trong công tác thu thập tài liệu nên tác giả sẽ không đề cập đến kinh nghiệm QLNN của các địa phương trong QLNN đối với doanh nghiệp nói chung mà sẽ tìm hiểu về kinh nghiệm QLNN đối với doanh nghiệp theo quy mô nguồn vốn (doanh nghiệp nhỏ và vừa)
- Kinh nghiệm của tỉnh Sa Va Na Khet, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
- Kinh nghiệm của tỉnh Bắc Ninh
- Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương – Việt Nam
Bài học tham khảo cho quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp tại tỉnh Saravanh, nước CHDCND Lào
Một là, đánh giá đúng mức vai trò quan trọng và vị trí của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong phát triển kinh tế - xã hội
Hai là, cơ chế quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa cần thông thoáng hơn, linh hoạt hơn và đặc biệt phải thường xuyên thay đổi theo từng giai đoạn hay chu kỳ phát triển kinh tế
Ba là, thành lập nhiều tổ chức chuyên trách hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên nhiều lĩnh vực
Bốn là, tăng cường hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp:
Trang 12Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH SARAVANH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp tại tỉnh Saravanh, nước CHDCND Lào
2.1.1 Điều kiện tự nhiên
Tỉnh Saravanh là một tỉnh nằm ở miền nam của nước CHDCND Lào Về diện tích, tỉnh Saravanh rộng 10,691 km2 Phía Bắc giáp tỉnh Savannakat (Sa văn na kệt); Phía Nam giáp tỉnh Saekong (Sê kong)
và tỉnh Champasak (Chăm pa sắc); Phía Đông giáp Nước CHXHCN Việt Nam; phía Tây giáp nước Thailand Về cấu trúc địa hình, tỉnh
Saravanh phần lớn là đồng bằng (40 ), 30
2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội
Tình hình kinh tế - xã hội từ năm 2015 – 2019 của tỉnh Saravanh
đã thực hiện theo mục tiêu kế hoạch 5 năm lần thứ VII của tỉnh về việc phát triển kinh tế, nâng cao sản xuất trên tất cả các ngành nông nghiệp, công nghiệp vững bền Tỉnh đã duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế liên tục và an toàn, với tỉ lệ tăng tổng giá trị sản xuất của tỉnh bình quân 8%/năm Thu nhập bình quân đầu người trên toàn tỉnh hiện là 1.700 USD/người / năm
2.2 Tình hình hoạt động của các loại hình doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Saravanh, nước CHDCND Lào
2.2.1 Thống kê doanh nghiệp theo quy mô
Trang 13Qua 3 năm từ 2017 đến 2019, số lượng doanh nghiệp mới thành lập trên địa bàn tỉnh có xu hướng giảm khá mạnh, từ 134 doanh nghiệp năm 2017 giảm xuống còn 76 doanh nghiệp thành lập mới năm 2019 Tình trạng này do tình hình kinh tế nói chung của cả nước cũng như của tỉnh có biểu hiện tăng trưởng thấp hơn gia đoạn trước Tuy vậy, xét về quy mô của doanh nghiệp lại có tín hiệu tích cực, số lượng doanh nghiệp vừa và lớn thành lập mới ngày càng tăng, trong khi các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ giảm đáng kể
2.2.2 Thống kê doanh nghiệp theo lĩnh vực hoạt động
Số lượng các doanh nghiệp được thành lập mới trên địa bàn tỉnh Saravanh trong 3 năm từ 2017-2019 phân chia theo lĩnh vực sản xuất – thương mại – dịch vụ Xét về tổng số, số lượng các doanh nghiệp thành lập mới giảm mạnh Xét theo từng lĩnh vực, năm 2017, các doanh nghiệp thành lập mới tập trung vào lĩnh vực thương mại (phần lớn là trong các ngành phân phối và bán lẻ hàng hóa sản phẩm…), nhiều hơn cả 2 lĩnh vực sản xuất và dịch vụ cộng lại Tuy vậy, tình hình này đã có sự thay đổi ở hai năm tiếp theo khi cùng với số lượng doanh nghiệp mới thành lập giảm mạnh trong cả lĩnh vực thương mại
và dịch vụ; trong khi ngược lại các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất lại gia tăng (từ 29 đơn vị năm 2017 lên 41 đơn vị năm 2019)
2.2.3 Thống kê doanh nghiệp theo ngành nghề hoạt động
Xét về số lượng các doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh các doanh nghiệp hoạt động nhiều nhất vẫn là trong lĩnh vực nông nghiệp, chiếm gần ½ số lượng các doanh nghiệp đang hoạt động Con số này cũng phù hợp với cơ cấu ngành kinh tế của tỉnh vẫn chủ yếu là nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ mặc dù có nhiều tiến bộ song vẫn chưa phát triển Số lượng các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ khá lớn, song chủ yếu là