Mục tiêu của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu thực trạng năng lực năng lực đội ngũ biên dịch viên tại các Trung tâm Lưu trữ quốc gia, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, luận văn nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực năng lực biên dịch viên tại các Trung tâm Lưu trữ quốc gia, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước.
Trang 1`
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
…………/………… ……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN PHÚ TRỌNG
NĂNG LỰC BIÊN DỊCH VIÊN TẠI CÁC TRUNG TÂM
LƯU TRỮ QUỐC GIA, CỤC VĂN THƯ VÀ
Trang 2`
Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS VÕ KIM SƠN
Phản biện 1: PGS.TS Ngô Thành Can, Học viện hành chính Quốc gia
Phản biện 2: PGG.TS Nguyễn Minh Phương, Đại học Nội vụ Hà Nội
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn, Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng 204A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Số:77 - Đường Nguyễn Chí Thanh- Quận Đống Đa – TP Hà Nội Thời gian: vào hồi 8 giờ ngày 31 tháng 8 năm 2020
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web của Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 31
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của Luận văn
Trung tâm Lưu trữ quốc gia – đơn vị trực thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, là những trung tâm có nhiệm vụ lưu trữ tài liệu lịch sử cấp quốc gia, đây là nguồn di sản văn hóa vô giá của mỗi dân tộc, chứa đựng những thông tin xác thực về nhiều vấn đề, sự kiện thuộc mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Những khối tài liệu này không chỉ phục vụ công tác nghiên cứu lịch sử mà còn có giá trị đặc biệt trong thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Hiện nay, chủ trương của Đảng, Nhà nước, Cục Văn thư và Lưu trữ là phát huy giá trị tài liệu lưu trữ quốc gia, đưa giá trị thông tin vào thực tiễn cuộc sống, coi đó là nguồn lực gián tiếp mang lại lợi ích vật chất và tinh thần, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển
Trong những năm qua, công tác này được thực hiện với nhiều hoạt động như sau: phục vụ sử dụng tài liệu tại hệ thống các phòng đọc ở bốn Trung tâm Lưu trữ quốc gia; biên soạn, xuất bản các ấn phẩm lưu trữ; giới thiệu trên các phương tiện thông tin đại chúng; triển lãm, trưng bày thường xuyên các tài liệu lưu trữ Số lượng độc giả đến với các trung tâm ngày càng tăng, nhưng chủ yếu vẫn là người nước ngoài, các nhà nghiên cứu, những người
có khả năng nghiên cứu và thành thạo về ngoại ngữ Trong khi đó, công chúng nước ta vẫn còn khá xa lạ với các tài liệu lưu trữ, các Trung tâm Lưu trữ quốc gia Yêu cầu phát huy tốt hơn nữa giá trị tài liệu, đưa tài liệu lưu trữ tiếp cận gần hơn với công chúng trong nước cũng như nước ngoài đã đặt ra những nhiệm vụ, thử thách mới cho các Trung tâm Lưu trữ quốc gia Từ đó cũng chỉ ra yêu cầu các viên chức tại các Trung tâm không ngừng nâng cao trình độ để hoàn thành tốt công việc trong tình hình mới Các biên dịch viên
có vai trò rất quan trọng trong quá trình này, họ là những người biên dịch những nội dung tài liệu từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt hoặc ngược lại Với yêu cầu mới đòi hỏi các biên dịch viên phải nâng cao hơn nữa trình độ chuyên môn của bản thân để có hoàn thành tốt công việc được giao, góp phần hoàn thành nhiệm vụ chung của toàn bộ tổ chức Trong quá trình hoạt động thực tiễn, đã chỉ ra nhiều vấn đề cấp thiết về năng lực của đội ngũ biên dịch viên trong tình hình mới Khối lượng công việc ngày càng nhiều khiến các Biên dịch viên chưa sắp xếp, giải quyết công việc một cách khoa học, hợp lý Yêu cầu về công việc cũng ngày càng đa dạng, phong phú, áp lực
Trang 4ngày càng cao cũng làm ảnh hưởng đến hiệu quả công việc của biên dịch viên Các biên dịch viên làm việc tại các trung tâm Lưu trữ quốc gia còn thiếu những kỹ năng mềm để có thể xử lý khối lượng công việc lớn một
cách hiệu quả Chính vì vậy tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu “Năng lực biên dịch viên tại các Trung tâm Lưu trữ quốc gia, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước” nhằm xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất một số giải
pháp phát triển năng lực đội ngũ biên dịch viên tại các Trung tâm Lưu trữ quốc gia thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận văn
- Tình hình nghiên cứu trên thế giới
Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về năng lực biên dịch, phải kể đến
đó là “Building a translation competence model” (Xây dựng mô hình
năng lực biên dịch) của nhóm nghiên cứu PACTE Nghiên cứu này xác định rõ các tiêu chí năng lực biên dịch với mục đích giúp cho biên dịch viên giá năng lực của mình trong chuyên môn biên dịch Đây là nghiên cứu được nhiều chuyên gia tham khảo, sử dụng
Bên cạnh đó, công trình nghiên cứu “Competence in Language, in Languages, and in Translation” (Năng lực về ngôn ngữ, đa ngôn ngữ và
biên dịch” của tác giả Albrecht Neubert – cũng là một trong những công trình nghiên cứu uy tín cho các biên dịch viên, tác giả công trình này đã nghiên cứu từ rất nhiều nguồn tài liệu khoa học khác nhau, đồng thời có nhiều cuộc khảo sát thực tế về năng lực biên dịch Từ đó tạp chí này đã đưa ra những yếu tố then chốt cho năng lực biên dịch cần có
Ngoài ra còn có tác phẩm “Nhập môn nghiên cứu dịch thuật” của
Jeremy Munday (Trịnh Lữ dịch) Tác phẩm đưa ra những lý thuyết, định nghĩa cơ bản về biên dịch, những yếu tố cần thiết để thực hiện tốt công việc biên dịch Từ đó làm cơ sở để biên dịch viên nâng cao năng lực của bản thân
- Tình hình nghiên cứu trong nước
Dựa trên việc tìm hiểu về Luật Viên chức, thông qua các bài viết của tạp chí Văn thư Lưu trữ và trang thông tin điện tử của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, và đặc biệt là trong các đề tài nghiên cứu bảo vệ luận văn Thạc sĩ, luận án Tiến sĩ tại Học viện Hành chính, tôi nhận thấy chưa có đề tài nào nghiên cứu về vấn đề Năng lực biên dịch viên một cách hoàn chỉnh Đây cũng
là một vấn đề mới, số lượng bài nghiên cứu liên quan đến biên dịch viên còn
Trang 5đăng trên Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ
Nội dung nghiên cứu chỉ ra những khó khăn về ngôn ngữ trong quá trình biên dịch nói chung cũng như biên dịch nội dung quảng cáo nói riêng Từ đó đưa ra biện pháp khắc phục
Nguyễn Quang, “Từ năng lực ngôn ngữ đến năng lực liên văn hóa”,
đăng trên Tạp chí khoa học Đại học quốc gia Hà Nội
Nghiên cứu này trình bày về các năng lực liên quan đến ngôn ngữ mà các biên dịch viên cần có Để từ đó đưa ra cái nhìn khái quát về các năng lực này, giúp cho biên dịch viên có thêm cơ sở đánh giá, nâng cao năng lực
Lê Hùng Tiến, “Về cơ sở lý luận đào tạo biên phiên dịch ở Việt Nam”,
đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Nước ngoài
Nghiên cứu này chỉ ra cơ sở lý luận đào tạo biên dịch chuyên nghiệp ở Việt Nam Trình bày tóm tắt những khái niệm nền tảng của đào tạo biên phiên dịch, các chương trình, đường hướng phát triển, phương pháp đào tạo Đưa ra khuyến nghị về phát triển chương trình đào tạo biên phiên dịch tại Việt Nam
Nhìn chung các công trình trên đã đề cập đến một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tình hình nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức nói chung Hoạt động biên dịch đã diễn ra từ rất lâu trong xã hội, tuy nhiên, tình hình nghiên cứu về ngành dịch thuật nói chung hay ngành biên dịch ở nước ta vẫn chưa được quan tâm đúng mức Số lượng các bài nghiên cứu về năng lực biên dịch viên còn rất hạn chế, chưa có nhiều đóng góp quan trọng trong lý luận và thực tiễn Trong tình hình hiện nay, với sự tìm hiểu và nghiên cứu đề tài về “ Năng lực biên dịch viên các Trung tâm Lưu trữ quốc gia, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước” một đề tài đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống và chuyên biệt, đảm bảo tính mới của luận văn
3 Mục đích và nhiệm vụ của Luận văn
3.1 Mục đích nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực biên dịch
Trang 6viên, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực biên dịch viên tại bốn Trung tâm Lưu trữ quốc gia
3.2 Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích trên, Luận văn thực hiện một số nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về năng lực biên dịch viên nói chung;
- Phân tích, đánh giá thực trạng năng lực biên dịch viên tại bốn Trung tâm Lưu trữ quốc gia hiện nay;
- Đề xuất, kiến nghị những giải pháp nâng cao năng lực biên dịch viên tại 4 Trung tâm Lưu trữ quốc gia
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của Luận văn
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Năng lực biên dịch viên tại 4 Trung tâm Lưu trữ quốc gia
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung và không gian nghiên cứu: Luận văn chủ yếu đánh giá về năng lực của biên dịch viên công tác tại bốn Trung tâm Lưu trữ quốc gia thông qua các số liệu đã được thống kê và tập hợp trong giai đoạn từ 2014-2019 Để từ đó đưa ra được các kiến nghị, đề xuất và giải pháp nhằm nâng cao năng lực biên dịch viên bốn Trung tâm Lưu trữ quốc gia trong thời gian tiếp theo
- Về thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu năng lực biên dịch viên bốn Trung tâm Lưu trữ quốc gia, từ năm 2014 đến 2019
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của Luận văn
5.1 Phương pháp luận
Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và đường lối chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trong việc đánh giá năng lực đội ngũ viên chức nói chung và biên dịch viên nói riêng tại bốn Trung tâm Lưu trữ quốc gia
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê;
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu;
- Phương pháp so sánh, đánh giá;
- Phương pháp điều tra xã hội học: Để thu thập các số liệu và thông tin cần thiết cho việc nghiên cứu;
Trang 7- Góp phần làm sáng tỏ những lý luận về năng lực viên chức nói chung
và đội ngũ biên dịch viên nói riêng
và Lưu trữ nhà nước
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo luận văn được kết cấu gồm 03 chương
Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực biên dịch viên
Chương 2 Thực trạng năng lực biên dịch viên tại các Trung tâm Lưu trữ quốc gia
Chương 3 Một số giải pháp nâng cao năng lực viên chức biên dịch viên Trung tâm Lưu trữ quốc gia, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC BIÊN DỊCH VIÊN 1.1 Tổng quan về biên dịch và biên dịch viên
1.1.1 Biên dịch là gì
Biên dịch, theo tiếng Hán có thể hiểu là: “sự dịch chuyển”, “sự thông dịch”, “sự giải nghĩa” Theo định nghĩa được ghi chép trong từ điển tiếng Việt thì biên dịch là: “sự dịch chuyển bài viết từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ nào đó” hay “sự chuyển đổi lời nói hay bài viết từ tiếng của quốc gia này sang tiếng của quốc gia nào đó”
Trang 8Có nhiều định nghĩa khác nhau của các học giả về biên dịch
- Foster, M (1958): “Dịch thuật là một hoạt động tinh thần trong đó một ý nghĩa của diễn ngôn ngôn ngữ được đưa ra từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác Đó là hành động chuyển các thực thể ngôn ngữ từ một ngôn ngữ này sang ngôn ngữ tương đương của chúng sang ngôn ngữ khác Dịch là một hành động thông qua đó nội dung của văn bản được chuyển từ ngôn ngữ nguồn sang ngôn ngữ đích”.[38]
- Ghazala (1995):”Dịch thuật thường được sử dụng để chỉ tất cả quá trình và phương pháp được sử dụng để truyền đạt ý nghĩa của ngôn ngữ nguồn sang ngôn ngữ đích”.[40]
- Nida & Taber (1969): “ Bản chất của biên dịch là hành vi tái hiện
“ngôn ngữ nguồn dưới dạng ngôn ngữ đích một cách gần nhất về mặt ý nghĩa và làm gia tăng mức độ tự nhiên”.[42]
- Catford, J (1995): “Biên dịch là sự hoán đổi ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác và có sự tham gia của yếu tố văn bản” [36]
- Jean Delisle (1999): Biên dịch không phải là tái hiện kí hiệu mà là tái hiện khái niệm hoặc ý nghĩa.[41]
- Nord (1997): Biên dịch là tạo ra văn bản đích có chức năng liên quan đến đặc tính văn bản nguồn mà được chọn lọc tùy theo mục đích sử dụng hay yêu cầu của văn bản đích.[43]
Từ những khái niệm trên, có thể rút ra kết luận cách tổng quan rằng rằng biên dịch là công việc chuyển đổi nội dung tài liệu dạng văn bản từ ngôn ngữ nguồn sang một ngôn ngữ đích mà không làm thay đổi nội dung ngôn ngữ nguồn muốn truyền tải
1.1.2 Vị trí, vai trò của biên dịch
Trong một thế giới hội nhập như hiện nay, biên dịch đóng vai trò rất quan trọng Tất cả các ngành nghề, lĩnh vực đều sử dụng tài liệu chuyên ngành bằng tiếng Việt cũng như các tiếng nước ngoài Với xu thế hội nhập quốc tế ngày càng phát triển thì công việc biên dịch các tài liệu, văn bản từ một ngôn ngữ sang một ngôn ngữ khác nhằm giúp đối tác hiểu rõ bản chất của nội dung là rất cần thiết cho sự phát triển của mọi lĩnh vực hay ngành nghề trong xã hội
Ngôn ngữ sẽ rào cản lớn trong hoạt động giao tiếp với đối tác, bạn bè quốc tế hay việc tìm hiểu, nghiên cứu tri thức của nhân loại Để giải quyết những vấn đề khó khăn gặp phải khi bất đồng ngôn ngữ thì cần phải có hoạt động dịch thuật, biên dịch song hành Biên dịch là yếu tố quan trọng giúp
Trang 91.1.3 Phân loại biên dịch
Tùy theo văn bản, tài liệu ngôn ngữ có thể chia biên dịch thành nhiều nhóm khác nhau
* Xét về ngôn ngữ
- Biên dịch từ ngôn ngữ gốc sang một số ngôn ngữ đích
- Biên dịch từ ngôn ngữ của các quốc gia khác (ngôn ngữ nguồn) sang tiếng Việt (ngôn ngữ đích)
* Xét về nội dung văn bản
Xét về nội dung văn bản, có thể phân loại bản dịch theo chuyên ngành
Có thể đưa ra một vài chuyên ngành phổ biến nhất trong biên dịch như sau:
- Biên dịch tài liệu kỹ thuật
Dịch thuật tài liệu kỹ thuật là một hình thức dịch thuật chuyên ngành liên quan đến các tài liệu thường được tạo bởi các nhà văn kỹ thuật (hướng dẫn sử dụng, sổ tay kỹ thuật, v.v.), hay cụ thể hơn là các văn bản liên quan đến lĩnh vực công nghệ hoặc văn bản liên quan đến ứng dụng thực tế của thông tin khoa học và công nghệ
- Biên dịch tài liệu kinh tế, thương mại
Những thông tin về lĩnh vực kinh tế, thương mại này luôn hết sức đa dạng, phong phú từ những bản báo cáo dự báo tăng trưởng của các quốc gia, khu vực đến những thông tin về kim ngạch thương mại giữa các quốc gia, từ các thông cáo cho đến các phân tích về kinh tế vĩ mô và thậm chí cả các trang web chuyên về thương mại điện tử Những loại tài liệu này đa phần đều đặt ra yêu cầu là phải phù hợp với những chuẩn mực quốc tế
- Biên dịch tài liệu về pháp luật
Dịch thuật tài liệu pháp luật là dịch thuật các tài liệu liên quan đến hệ
Trang 10thống những qui tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận và đảm bảo thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và là nhân tố điều chỉnh các quan hệ xã hội pháp triển phù hợp với lợi ích của giai cấp mình
- Biên dịch các tài liệu, văn bản nghệ thuật, văn học
Văn học có nhiều thể loại khác nhau như tiểu thuyết, truyện ngắn, thơ, kịch bản, lý luận phê bình… Nền văn học trong và ngoài nước đã có lịch
sử phát triển từ lâu đời tạo nên một kho kiến thức vô cùng rộng lớn Mỗi thời khắc trôi qua, thế giới lại được đón nhận thêm những đứa con tinh thần mới từ các tác giả trên khắp thế giới cập nhật thêm cho nền văn học Việc dịch thuật các tài liệu văn học hay sách báo vẫn luôn được mọi người quan tâm Ngôn ngữ văn học không nhất thiết theo một trình tự nhất định,
ý văn không chỉ nằm trên ngôn từ trong tác phẩm mà còn được ẩn đi thông qua các biện pháp nghệ thuật đòi hỏi biên dịch viên phải có vốn từ phong phú, sự sáng tạo và kết hợp linh hoạt để câu văn trở nên chau chuốt mà vẫn giữ được ý văn của tác giả
1.1.4 Cách tiếp cận về biên dịch viên
* Phân loại theo mức độ chuyên môn hóa:
- Biên dịch viên chuyên sâu một ngôn ngữ đích: Những biên dịch viên
có trình độ thông thạo chuyên sâu một ngôn ngữ đích khác, ngoài ngôn ngữ gốc Nhiệm vụ của các biên dịch viên này dịch những văn bản có độ khó cao thuộc những chuyên ngành phức tạp, yêu cầu có sự đa dạng về ngữ nghĩa để truyền tải trọn vẹn nội dung của văn bản, đưa ra bản dịch có chất lượng cao nhất
- Biên dịch viên thông thạo nhiều ngôn ngữ đích: Những biên dịch viên
có khả năng thông thạo từ hai ngôn ngữ đích trở lên, ngoài ngôn ngữ gốc Nhiệm vụ của họ là biên dịch những văn bản, bản tin, tài liệu có độ khó vừa phải, không yêu cầu quá cao bản dịch
* Phân loại theo mức độ chuyên ngành: việc phân loại này chia biên dịch viên theo từng chuyên ngành riêng dựa trên nội dung của văn bản Có những loại biên dịch viên theo chuyên ngành chính sau:
- Biên dịch viên tài liệu kỹ thuật
- Biên dịch viên tài liệu kinh tế, thương mại
- Biên dịch viên tài liệu pháp luật
- Biên dịch viên tài liệu văn học
* Phân loại theo chủ thể quản lý
Trang 119
- Biên dịch viên làm việc cho các tổ chức tư nhân
- Biên dịch viên làm việc cho các tổ chức nhà nước
- Biên dịch viên làm việc độc lập
* Tiếp cận biên dịch viên dưới góc độ quản lý nhà nước, biên dịch viên vừa đồng thời là người lao động làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn
vị sự nghiệp công lập đồng thời cũng là đối tượng của quản lý nhà nước
1.1.5 Những yêu cầu năng lực cần có của biên dịch viên
1.1.5.1 Khái niệm về năng lực
Nói một cách tổng quát thì năng lực của con người là tổng hòa những điều kiện, những nhân tố chủ quan tiềm năng bên trong con người cùng tham gia vào công việc giải quyết, để xử lý một tình huống và để thực hiện một nhiệm vụ cụ thể trong một môi trường xác định Năng lực không mang tính chung chung mà khi nói đến năng lực, bao giờ người ta cũng nói đến năng lực thuộc về một hoạt động cụ thể nào đó như năng lực chính trị của hoạt động chính trị, năng lực giảng dạy của hoạt động giảng
dạy Từ những quan niệm trên, theo tác giả: “Năng lực là sự tổng hợp những thuộc tính của cá nhân con người, đáp ứng những yêu cầu của hoạt động và đảm bảo cho hoạt động đạt được những kết quả cao’’
1.1.5.2 Một số mô hình quy định năng lực biên dịch viên
Ở Tây Ban Nha, công việc tập trung rõ ràng nhất vào việc xác định khái niệm này là do nhóm PACTE thực hiện (1998, 2000, 2003, 2005) Họ
đề xuất một mô hình về năng lực dịch thuật mà họ coi là hệ thống kiến thức cơ bản cần có để có thể dịch (2000: 100; 2001: 39; 2003: 126) Trên thực tế, Mô hình năng lực dịch thuật do nhóm nghiên cứu này (2003) đề xuất bao gồm 5 năng lực và các thành phần tâm sinh lý (2005: 610-611) chồng chéo lẫn nhau khi chúng hoạt động Bao gồm
Trang 12Theo mô hình này, có sáu năng lực:
- Năng lực cung cấp dịch vụ dịch thuật
- Năng lực ngôn ngữ
- Năng lực liên văn hóa
- Năng lực khai thác thông tin
- Năng lực chuyên môn
- Năng lực công nghệ (làm chủ công cụ)
1.1.5.3 Những năng lực cần có của biên dịch viên
Hiện nay, tại Việt Nam chưa có tiêu chí cụ thể dành cho năng lực của đội ngũ biên dịch viên Tuy nhiên, tham khảo dựa trên hai mô hình năng lực biên dịch của PACTE và EMT và thực tiễn công việc, có thể thấy rất nhiều yếu tố cần có đối với một biên dịch viên
Thứ nhất, khả năng ngoại ngữ
Thứ hai,có năng lực viết
Thứ ba, có năng lực tra cứu
Thứ tư, có mức độ am hiểu về các lĩnh vực khác nhau
Thứ năm, năng lực sử dụng công nghệ thông tin
Thứ sáu, nắm vững các kỹ năng mềm
Thứ bảy, có năng lực đa văn hóa
1.2 Biên dịch viên làm việc trong các cơ quan nhà nước
Để hiểu được bản chất của biên dịch viên, cần phải làm rõ khái niệm viên chức
1.2.1 Quy định về Biên dịch viên trong bộ máy nhà nước Việt Nam
Trong văn bản pháp luật Việt Nam hiện hành, chưa có danh mục nghề nghiệp và danh mục nghề nghiệp trong bộ máy nhà nước Tuy nhiên, trong một số văn bản pháp luật (Luật cán bộ, công chức; Luật viên chức và các văn bản hướng dẫn), chia nhóm người làm việc cho các tổ chức nhà nước thành một số lĩnh vực khác nhau gọi chung là ngach Đối với nhóm viên chức sử dụng cụm từ ngạch viên chức Ngạch viên chức là sự phân chia viên chức theo từng nghề nghiệp, chuyên môn và cấp bậc phù hợp của họ Các chuyên ngành viên chức có thể kể đến một và ngành như y tế, giáo dục, giải trí, khí tượng, biên dịch,v.v
Biên dịch viên làm việc trong bộ máy nhà nước là người làm chuyên về biên dịch và điều chỉnh theo luật viên chức Tuy nhiên, do đòi hỏi của công việc này, họ có thể làm việc mang tính chuyên môn, chuyên nghiệp ở tất cả các loại cơ quan nhà nước từ trung ương đến chính quyền địa
Trang 1311
phương các cấp Tuy nhiên, do ngành nghề, họ được xếp vào nhóm viên chức
1.2.2 Viên chức đảm nhận vị trí biên dịch viên
Căn cứ vào Luật Viên chức 2010 cùng với Thông tư liên tịch số 11/2016/TTLT-BTTTT-BNV năm 2016, có thể nhận thấy các khía cạnh quan trọng của khái niệm viên chức là biên dịch viên ( Sau đây sẽ gọi là Biên dịch viên)
Có thể rút ra khái niệm về biên dịch viên như sau: Biên dịch viên là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn
vị sự nghiệp công lập, thực hiện hoạt động dịch viết, sưu tầm tài liệu lưu trữ thuộc phạm vi và quyền hạn được giao Hoạt động biên dịch bao gồm: Dịch viết các tài liệu thuộc thẩm quyền; Thu thập, sưu tầm, bổ sung tài liệu theo phạm vi quản lý; Chỉ dẫn các thuyết minh, các kỹ thuật, mỹ thuật đối với các loại hình tài liệu được đưa vào tra cứu, triển lãm; Tham gia chuẩn bị nội dung và dịch cho các hội thảo về nghiệp vụ trong nước và nước ngoài
1.3 Năng lực biên dịch viên
1.3.1 Các yếu tố cấu thành năng lực của biên dịch viên
Như đã nói ở trên, năng lực bao giờ cũng được xem xét gắn với một con người cụ thể và một công việc cụ thể Trên thực tế, năng lực của một
cá nhân bao giờ cũng cấu thành ít nhất bởi 3 yếu tố:
Thứ nhất, kiến thức là tổng thể tri thức, hiểu biết mà một người lĩnh hội, tích lũy qua trải nhiệm hoặc học hỏi Hay kiến thức là những hiểu biết chung hoặc chuyên ngành của một cá nhân cần thiết để đảm nhiệm một vị trí lao động nào đó Nhờ có những kiến thức cơ bản này mà cá nhân có sự nhìn nhận vấn đề khách quan, khoa học, có khả năng quan sát, nhận xét, tư duy, xét đoán và quyết định hành động phù hợp, kịp thời và đúng thời điểm
Thứ hai, kỹ năng là khả năng của một người (không phân biệt mức độ kiến thức, học vấn) có thể làm, thực hiện trôi chảy một công việc cụ thể được trao cho người đó
Thứ ba, thái độ, cách ứng xử và cách quan hệ, đây là yếu tố thứ ba để xác định năng lực của một con người được biểu hiện thông qua cách thức, hành vi quan hệ, ứng xử, giao tiếp, nói và nghe
Ba nhóm yếu tố cơ bản kể trên được kết hợp chặt chẽ với nhau tạo nên một chỉnh thể đó là năng lực của cá nhân con người Có thể hiểu, năng lực của