Quản lý hoạt động tham vấn học đường cho học sinh thpt huyện thủy nguyên thành phố hải phòng

Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu lý luận và thực tiễn về hoạt động TVHĐ, quản lý hoạt động tham vấn học đường, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động TVHĐ của hiệu trưởng các trường THPT

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ––––––––––––––––––––

NGÔ VĂN TUYẾN

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG THAM VẤN HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH THPT HUYỆN THỦY NGUYÊN

THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Trang 2

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ––––––––––––––––––––

NGÔ VĂN TUYẾN

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG THAM VẤN HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH THPT HUYỆN THỦY NGUYÊN

THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

: Quản lý giáo dục : 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Trang 3

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN i http://www.lrc.tnu.edu.vn

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Ngô Văn Tuyến

Trang 4

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN ii http://www.lrc.tnu.edu.vn

LỜI CẢM ƠN

Tác giả trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

- Thầy hướng dẫn GS-TS Nguyễn Quang Uẩn;

- Trưởng khoa Sau đại học và Khoa Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên;

- Các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình học tập;

- Lãnh đạo, chuyên viên Vụ Giáo dục Trung học và các Cục, Vụ, Viện liên quan thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo;

- Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng, Lãnh đạo và giáo viên các trường THPT trên địa bàn huyện Thủy Nguyên;

- Người hướng dẫn khoa học và các thầy, cô giáo trong Hội đồng khoa học phê duyệt đề cương Luận văn đã hướng dẫn và chỉ bảo nhiều ý kiến quý báu để tác giả hoàn thành bản Luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng chắc chắn bản Luận văn còn nhiều thiếu sót Kính mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp

Trang 5

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN iii http://www.lrc.tnu.edu.vn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH vi

MỞ ĐẦU 1

1.Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3

6.1 Về địa bàn và thời gian nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THAM VẤN HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH THPT 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài 5

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước 8

1.2 Một số vấn đề lý luận về TVHĐ và quản lý hoạt động TVHĐ 10

1.2.1 Các khái niệm cơ bản 10

1.2.2 Những vấn đề chung về hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT 16

1.2.3 Quản lý hoạt động tham vấn học đường cho học sinh THPT 22

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tham vấn học đường của Hiệu trưởng trường THPT 31

1 37

Trang 6

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN iv http://www.lrc.tnu.edu.vn

CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN THỦY NGUYÊN - HẢI PHÒNG 38

2.1 Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo tại huyện Thủy Nguyên - Hải Phòng 38

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên huyện Thủy Nguyên 38

2.1.2 Kinh tế - Văn hóa xã hội huyện Thủy Nguyên 38

2.1.3 Giáo dục và đào tạo huyện Thủy Nguyên 39

2.1.4 Vài nét về trường các trường THPT thuộc địa bàn nghiên cứu 40

2.2 Thực trạng hoạt động TVHĐ và quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh của 03 trường THPT(Lê Ích Mộc - Phạm Ngũ Lão - Dân lập 25/10) huyện Thủy Nguyên 41

2.2.1 Thực trạng về hoạt động TVHĐ ở 03 trường THPT 41

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh của 03 trường THPT huyện Thủy Nguyên - Thành phố Hải Phòng 59

59

63

66

70

73

77

Tiểu kết chương 2 80

Chương 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THAM VẤN HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN THỦY NGUYÊN - HẢI PHÒNG 81

3.1 Các nguyên tắc của việc đề xuất các biện pháp 81

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 81

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 81

Trang 7

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN v http://www.lrc.tnu.edu.vn

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 81

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 82

3.2 Các biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động TVHĐ của hiệu trưởng các trường THPT tại huyện Thủy Nguyên - Hải Phòng 83

3.2.1 Biện pháp 1: Tuyên truyền và nâng cao nhận thức về tham vấn học đường cho học sinh, cha mẹ học sinh, giáo viên và các lực lượng xã hội nhằm nâng cao nhận thức về TVHĐ cho học sinh 83

3.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch tham vấn cho học sinh có hiệu quả 85

3.2.3 Biện pháp 3: Bồi dưỡng và phát triển đội ngũ cán bộ,hỗ trợ giáo viên, cha mẹ học sinh và các lực lượng giáo dục về nhận thức và kỹ năng tham vấn làm công tác tham vấn học đường cho học sinh 86

, điều kiện phương tiện phục vụ hoạt động TVHĐ cho học sinh sao cho có hiệu quả 88

3.2.5 Biện pháp 5: Hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát hoạt động TVHĐ 90

3.2.6 Biện pháp 6: Tăng cường phối hợp giữa cán bộ tham vấn, cán bộ giáo viên, cha mẹ học sinh, cán bộ đoàn thanh niên và lực lượng giáo dục ngoài nhà trường để tham vấn cho học sinh 91

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 93

3.4 Khảo nghiệm nhận thức mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất 95

3.4.1 Các bước tiến hành khảo nghiệm 95

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm các biện pháp đề xuất 95

Tiểu kết chương 3 97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

1 Kết luận 98

2 Khuyến nghị 100

TÀI LIỆU THAM KHẢO 102 PHỤ LỤC

Trang 8

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN iv http://www.lrc.tnu.edu.vn

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CBQL : Cán bộ quản lý CMHS : Cha mẹ học sinh DSGĐTE : Dân số gia đình trẻ em GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo

Trang 9

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN v http://www.lrc.tnu.edu.vn

DANH MỤC CÁC BẢNG

41

44

49

53

, kiểm tra đánh giá TVHĐ 55

60

63

67

70

73

77

95

Trang 10

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN vi http://www.lrc.tnu.edu.vn

Trang 11

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 1 http://www.lrc.tnu.edu.vn

MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay sự phát triển với tốc độ nhanh và đầy biến động của nền kinh tế - xã hội, sự phát triển của quá trình toàn cầu hóa đã đem lại những thay đổi đáng kể trong đời sống vật chất, tinh thần của mỗi con người trong xã hội, đặc biệt là ở những nước đang phát triển như Việt Nam Tuy nhiên bên cạnh những mặt tích cực nó cũng gây

ra không ít những mâu thuẫn, xung đột và tác động tiêu cực đến đời sống của mỗi cá nhân, gia đình và xã hội Dưới góc độ nghiên cứu về vấn đề tham vấn học đường

TVHĐ

Ở mỗi cá nhân xuất hiện những khó khăn mà bản thân mỗi cá nhân không thể giải quyết được, cần tìm đến sự trợ giúp của TVHĐ - một loại hình đang ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại Áp lực lớn từ những vấn đề của xã hội hiện đại cũng làm cho quá trình phát triển của học sinh THPT - lứa tuổi đang trong giai đoạn hình thành và phát triển nhân cách mạnh mẽ nhất - diễn ra không hoàn toàn phẳng lặng, êm xuôi mà ở mỗi giai đoạn phát triển thường xảy ra những lo âu, căng thẳng, xung đột riêng Vì thế, trong quá trình phát triển học sinh luôn có những sự mất cân bằng với các hiện tượng bất thường Trong thực tế, một số hiện tượng bất thường xẩy

ra chỉ là tạm thời, là tự nhiên, thậm chí là cần thiết Tuy nhiên ở một số trường hợp cụ thể, chúng là biểu hiện của sự nhiễu loạn tâm lí ở trẻ khiến cha mẹ, thầy cô giáo lo lắng, bực bội và nhiều khi bất lực Nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng học sinh ngày nay đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn trong việc lựa chọn những giá trị của thời đại, trong định hướng nghề, và sự lựa chọn việc làm; trong quan hệ giao lưu và những khó khăn nảy sinh trong chính nội tại quá trình phát triển Vì vậy nhu cầu cần được trợ giúp và định hướng để giải quyết những khó khăn ở học sinh rất lớn Nhiều mô hình trợ giúp học sinh được thử nghiệm, trong đó TVHĐ là một trong những hình thức đang được phát triển và kỳ vọng

sự lồng ghép TVHĐ cho học sinh vào dạy học thông qua các môn học, vào hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động Đoàn,… tuy nhiên hiệu quả chưa cao Do đó, các em học

Trang 12

sinh còn nhiều hạn chế, chưa có khả năng đáp ứng tốt với yêu cầu của xã hội, của cuộc sống đặt ra Trong khi đó quan tâm nhiều

rèn luyện kỹ năng ứng xử và giải quyết tình huống, vì thế khi gặp những căng thẳng về tâm lí, nếu học sinh được tham vấn, giải tỏa kịp thời thì những ảnh hưởng tiêu cực của nó đến cuộc sống nói chung và đến kết quả học tập sẽ giảm đi rõ rệt Ngược lại, các em có thể bị stress,

lo âu, trầm cảm hoặc có những hành vi lệch chuẩn Việc ra đời của các phòng tham vấn ở các trường THPT là điều rất cần thiết Đối với học sinh THPT huyện Thủy Nguyên - thành phố Hải Phòng, là huyện có địa bàn rộng kinh tế cũng đang phát triển, văn hoá nơi thành thị du nhập đã tạo ra một số xáo trộn trong cuộc sống nơi đây, dẫn đến những biến động không nhỏ tới tâm lí của các em Các em cũng gặp phải những khó khăn cần được tháo gỡ mà không phải thầy cô hay cha mẹ nào cũng

có thể giúp đỡ để các em có được sự thăng bằng, sự hiểu biết và phương hướng phát triển nhân cách đúng đắn Đây là một nhu cầu có thực và ngày càng trở nên cấp thiết của học sinh THPT Vấn đề đặt ra là cần phải tìm hiểu xem có những nguyên nhân cơ bản nào gây ra những khó khăn của các em? nhu cầu tham vấn của các em ở mức độ nào ? lĩnh vực nào các em cần được tham vấn nhiều nhất ? để từ đó xác định phương hướng tổ chức các hoạt động tham vấn và quản lý hoạt động tham vấn, nhằm đáp ứng nhu cầu của các em học sinh trong phạm vi của huyện cũng như toàn thành phố Xuất

phát từ những lí do trên chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Quản lý hoạt động tham vấn học đường cho học sinh THPT huyện Thủy Nguyên - thành phố Hải phòng”

làm đề tài nghiên cứu khoa học

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và thực tiễn về hoạt động TVHĐ, quản lý hoạt động tham vấn học đường, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động TVHĐ của hiệu trưởng các trường THPT giúp cho hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT huyện Thủy Nguyên – Thành phố Hải Phòng có kết quả

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động tham vấn và quản lý hoạt TVHĐ đường cho học sinh THPT tại huyện Thủy Nguyên - Thành Phố Hải Phòng

Trang 13

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT tại huyện Thủy

Nguyên - Thành phố Hải Phòng

4 Giả thuyết khoa học

Hoạt động TVHĐ và quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT tại huyện Thủy Nguyên - Thành phố Hải Phòng hiện nay chưa được thực hiện một cách bài bản, chủ yếu là dựa vào đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, các hoạt động tham vấn với học sinh được giáo viên lồng ghép vào các hoạt động nội và ngoại khóa của nhà trường nên kết quả đạt được chưa cao Điều đó do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân về quản lý của hiệu trưởng nhà trường, nếu đề xuất được các biện pháp quản lý phù hợp và đồng bộ thì kết quả hoạt TVHĐ cho học sinh sẽ được nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu một số vấn đề lý luận

Nghiên cứu lý luận về hoạt động TVHĐ và quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT

5.2.Khảo sát, đánh giá thực trạng

Thực trạng hoạt động TVHĐ và thực trạng quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Thủy Nguyên - Hải Phòng Lý giải nguyên nhân của thực trạng

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT huyện

Thủy Nguyên - Thành phố Hải phòng

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Về địa bàn và thời gian nghiên cứu

- Địa bàn nghiên cứu: huyện Thuỷ Nguyên - Hải Phòng

- Thời gian nghiên cứu: năm học 2014 - 2015

6.2 Về nội dung nghiên cứu

Các biện pháp quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT tại huyện Thủy Nguyên - TP Hải Phòng

6.3 Về khách thể nghiên cứu

Nghiên cứu này cũng giới hạn hoạt động tham vấn học đường của hiệu trưởng trường THPT, các giáo viên, các chuyên gia phụ trách công tác tham vấn và học sinh,

Trang 14

của 03 trường THPT trong huyện Thủy Nguyên - TP Hải Phòng Trường THPT Phạm Ngũ Lão, trường THPT Lê Ích Mộc, trường THPT dân lập 25/10

7 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu nêu trên, chúng tôi sử dụng phối hợp

các phương pháp sau

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Bao gồm các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa tài liệu nhằm xác định các khái niệm và cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát: Thu nhận thông tin, phát hiện vấn đề từ thực tiễn quá

trình thực hiện tham vấn học đường tại các trường THPT huyện Thủy Nguyên, kiểm chứng các lý thuyết về TVHĐ

72.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Đối với các cán bộ quản lý, giáo viên ,

cha mẹ học sinh và học sinh để tìm hiểu đánh giá thực trạng và các biện pháp quản lý hoạt động TVHĐ của hiệu trưởng trường THPT Huyện Thủy Nguyên

7.2.3 Phương pháp phỏng vấn(cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh): Được thực

hiện nhằm tìm ra những nguyên nhân về thực trạng hoạt động TVHĐ và quản lý hoạt động TVHĐ

7.2.4 Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động quản lý: Sản phẩm hoạt động

tham vấn, Sản phẩm hoạt động quản lý TVHĐ của Hiệu trưởng

7.3 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Sử dụng các phương pháp thống kê toán học để phân tích dữ liệu cần nghiên cứu

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động tham vấn học đường cho học

sinh THPT

Chương 2: Thực trạng hoạt động tham vấn học đường cho học sinh tại các

trường THPT huyện Thủy Nguyên - TP Hải Phòng

Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động tham vấn học đường tại các

trường THPT huyện Thủy Nguyên - TP Hải Phòng

Trang 15

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THAM VẤN

HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH THPT

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

Từ đầu thế kỷ XX (1900 - 1950) Công tác xã hội đã mang lại quan tâm và những thay đổi trong công tác trị liệu tâm lý; tâm thần học làm biến đổi về chất các phương pháp chữa trị cho bệnh nhân tâm thần; phân tâm học và những liệu pháp liên quan được ứng dụng rộng rãi; hiệu quả của các trắc nghiệm và cuộc cách mạng công nghiệp đối với sự phát triển xã hội nâng cao vật chất tinh thần cho con người Nhìn một cách tinh tế, mỗi một sự kiện này đều ảnh hưởng đến công tác hướng dẫn tư vấn nghề và sự ra đời của tham vấn

Năm 1909 cuốn sách “chọn nghề” (Choosing a Vocation) được xuất bản và ngay lập tức nó được coi là sự cống hiến lớn lao cho công tác hướng dẫn tư vấn nghề Boston trở thành địa điểm tổ chức Hội nghị công tác hướng dẫn tư vấn nghề nghiệp đầu tiên kết quả của hội nghị này đánh dấu sự ra đời của Hiệp hội tư vấn hướng nghiệp quốc gia Mỹ (NVGA) năm 1913, tổ chức tiền nhiệm của Hiệp hội tham vấn Mỹ sau này Frank Parsons là người có tầm nhìn xa Ông đã hình dung ra công tác hướng nghiệp, tư vấn nghề nghiệp có hệ thống trong trường học, hình dung ra sự phát triển của công tác này trong nước Nguyên tắc của Parsons trong công tác hướng nghiệp,

tư vấn nghề đã ảnh hưởng sâu sắc đến những lĩnh vực rộng lớn hơn của công tác tham vấn Mục đích chính của Parsons đối với công tác hướng nghiệp, tư vấn nghề luôn được thể hiện trong “3 quá trình” sau:[31]

- Một là: sự thấu hiểu một cách rõ ràng về bản thân, về khả năng, sở thích hoài bão, nguồn lực cũng như những hạn chế của bạn đối với nghề; động lực thúc đẩy bạn chọn nghề

- Hai là: kiến thức về những yêu cầu, điều kiện của thành công, những thuận lợi và khó khăn; sự đền bù; những cơ hội và những triển vọng phát triển trong các giới hạn khác nhau của công việc

Trang 16

- Ba là: nguyên nhân thực sự trong mối liên hệ của hai nhóm trong thực tế

Tuy nhiên đối với Parson trong công việc của ông, đã chỉ ra cho chúng ta thấy nhiều điểm trong các nguyên tắc này thực sự trở thành nguyên lý của nghề Tham vấn

Ví dụ, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phải có một người hướng dẫn chuyên nghiệp và gợi ý rằng một người hướng dẫn tốt không thể đưa ra các quyết định cho người khác, những người mà một cách cơ bản phải quyết định điều gì tốt nhất cho anh ta hoặc cô ta Ông cũng cho rằng một nhà tham vấn (NTV) nên thân tình, cởi mở, trung thực và tốt bụng với thân chủ (TC) Điều đó có ý nghĩa quyết định đối với các NTV trong sự nỗ lực giúp đỡ TC phát triển những tiềm năng riêng của họ Với những

tư tưởng nêu trên, Parsons không những xứng đáng với danh hiệu là người sáng lập ra công tác hướng dẫn tư vấn nghề nghiệp mà còn xứng đáng với danh hiệu người sáng lập của tham vấn

- Tham vấn chính thức ra đời vào những năm 1930 do công của E.G

Williamson (1900-1979) Lần đầu tiên trong lịch sử một lý thuyết hoàn chỉnh của tham vấn được đưa ra, phân biệt rõ rệt với thuyết phân tâm học đang thịnh hành thời bấy giờ của Freud [36]

Cách tiếp cận của Williamson bước đầu đã vượt qua những ý tưởng của Frank Parsons Mặc dù có nguồn gốc từ công tác hướng nghiệp, tư vấn nghề nhưng hướng tiếp cận này đã được thay đổi và được xem như là một hướng tiếp cận hữu cơ với tham vấn và trị liệu tâm lý Nét đặc trưng và những nhân tố chính của nó liên quan đến một chuỗi hoạt động 5 bước, bao gồm:

1 Phân tích đánh giá vấn đề và có được hồ sơ về sự tiếp xúc và những trắc nghiệm đối với thân chủ

2 Tổng hợp, tóm tắt và sắp xếp thông tin để hiểu vấn đề

3 Chẩn đoán, làm sáng tỏ vấn đề

4 Tham vấn, trợ giúp cá nhân tìm cách giải quyết

5 Theo dõi, đảm bảo sự theo dõi đích thực, sát xao với TC

- Thế kỷ XX ghi dấu ấn sự tiếp tục phát triển của tham vấn trong các lĩnh vực tham vấn sức khoẻ tâm trí cộng đồng, tham vấn học đường, tham vấn cho những người khuyết tật… Sự đào tạo những nhà tham vấn cũng có quy mô hơn, chú trọng đến các kỹ thuật như thấu cảm, lắng nghe đặt câu hỏi, phản hồi… nhằm phát triển

Trang 17

một mối quan hệ có hiệu quả giữa nhà tham vấn và thân chủ Tham vấn đã trở thành một nghề khẳng định được vị trí vững chắc trong xã hội

- Giai đoạn từ 1980-2000, ngành tham vấn tiếp tục được mở rộng và lớn mạnh

trong tất cả các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Một trong những thay đổi lớn nhất của tham vấn trong giai đoạn này là tham vấn tập trung vào lĩnh vực văn hoá hay còn gọi là tham vấn xuyên văn hoá (cross-culture counseling)[30]

Giai đoạn này nhấn mạnh tầm quan trọng của những nguyên tắc đạo đức,

chuyên môn trong tham vấn được đúc kết từ những lĩnh vực khác nhau như cố vấn, giáo dục… Năm 1995 Hiệp hội tham vấn Mỹ ACA (American couseling Association)

đã sửa đổi những tiêu chuẩn đạo đức và những tiêu chuẩn hành nghề của tham vấn nhằm làm tăng hiệu quả mối quan hệ trợ giúp giữa người tham vấn và thân chủ, mối quan hệ dựa trên sự thấu cảm, chấp nhận, quan tâm, của người tham vấn đối với từng thân chủ có những đặc trưng về lứa tuổi, giới tính, kinh nghiệm, trình độ văn hoá khác nhau [34]

Các nghiên cứu ở Xô Viết cũng góp phần làm phong phú thêm cơ sở lý luận cho kỹ thuật tư vấn hướng nghiệp Tác giả V.Xlukina với nghiên cứu về cách thức xác định nghề của thanh niên với ba giai đoạn như: Hình thành nhu cầu “muốn” lắm vững nghề, ý thức về năng lực và khả năng; hình thành biểu tượng tương ứng về hoạt động nghề nghiệp K.K.Platonov đã nghiên cứu và đưa ra tư vấn nghề với hệ thống biện pháp tâm lý - giáo dục để phát hiện và đánh giá năng lực của học sinh, lấy đó là

cơ sở cho việc chọn nghề của cá nhân

Trong tâm lý học Xô Viết, những nghiên cứu về cách thức trị liệu tâm lý cũng cũng đã được phát triển ở thập kỷ 70 và đi sâu vào tìm kiếm những tác động tạo nên

sự tự tin, tâm thế xã hội mang tính giáo dục nhân cách lao động và đạo đức ở cá nhân Nghiên cứu của V.N.Miasishev (1973) hướng tới khám phá xung đột của cá nhân và xây dựng lại ở họ mối quan hệ tích cực thông qua liệu pháp trò chuyện

Một trong những thay đổi lớn nhất của tham vấn trong giai đoạn hiện nay là tập trung vào lĩnh vực văn hoá hay còn gọi là tham vấn xuyên văn hoá Các nhà tham vấn hiện nay đều cho rằng sẽ rất khó khăn trong việc giúp đỡ khách hàng nếu nhà tham vấn không nắm được nền tảng văn hoá của thân chủ

Trang 18

Để làm tốt công tác tham vấn thì kỹ năng tương tác như là kỹ năng tham vấn cơ bản Robert L, Gibson và Marianne H Mitchell [30], hai tác giả cho rằng nhà tham vấn cần thiết phải hội tụ các kỹ năng như : Kỹ năng giao tiếp; kỹ năng chuẩn đoán đánh giá;

kỹ năng thuyết phục và kỹ năng quản lý, trong đó đặc biệt đi sâu vào kỹ năng giao tiếp, bao gồm: Kỹ năng giao tiếp không lời và kỹ năng giao tiếp bằng lời

Một số tác giả lại nghiên cứu sâu hơn về các kỹ năng tham vấn trong quá trình trợ giúp, như nghiên cứu của H.James và H Jacquline (1999), E.D.Neukrug (1999)

và N.J.Richard (2003) về cách thức cơ bản của người tham vấn với những hành vi cử chỉ, cảm xúc của thân chủ [27], [28], [29]

Như vậy: Ở nước ngoài cùng với bề dày phát triển của hoạt động tham vấn nói

chung, tham vấn học đường nói riêng, đã có rất nhiều nhà nghiên cứu đưa ra những hướng nghiên cứu khác nhau như kỹ thuật trác nghiệm, cách thức quy trình trong tư vấn hướng nghiệp và học đường, trị liệu tâm lý và các kỹ năng tương tác trong tham vấn Các nghiên cứu cho thấy bản chất của các kỹ năng tham vấn đều nhằm tới việc trợ giúp các thân chủ có khó khăn tâm lý - xã hội để họ tạo ra sự tương tác tích cực giữa NTV và thân chủ; những nghiên cứu về kỹ năng tham vấn cá nhân và tham vấn gia đình, hay nhóm nói chung đều có thể được ứng dụng hiệu quả trong tham vấn học đường

Xu hướng nghiên cứu kỹ năng tương tác như những kỹ năng tham vấn cơ bản được phát triển trong giai đoạn về sau là cơ sở để ứng dụng tham vấn trong nhiều lĩnh

vực của cuộc sống, trong đó có tham vấn học đường tại các trường THPT Chúng tôi

nhất trí nghiên cứu kỹ năng và quản lý hoạt động tham vấn theo hướng tiếp cận này

Tóm lại, lịch sử phát triển nghiên cứu về lý luân tham vấn và kỹ năng tham vấn ở nước ngoài đã tạo nên một nền tảng cho sự chuyên môn hóa hoạt động này trong nhiều lĩnh vực của xã hội trong đó có tham vấn học đường

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước

Ở Việt Nam chưa có một lịch sử nghề nghiệp và bề dày như tham vấn trên thế giới, phần lớn các nghiên cứu ở Việt Nam tập trung nghiên cứu thực trạng, nhu cầu

và hiệu quả tham vấn nói chung và TVHĐ nói riêng nhưng chủ yếu mới chỉ dừng lại

ở hình thức tự phát của việc ra đời các dịch vụ tư vấn tình yêu, hôn nhân, gia đình, sức khoẻ sinh sản… trên khía cạnh thực hành và một số bài báo, tác phẩm ít ỏi

Trang 19

Các nghiên cứu về khái niệm và bản chất của hoạt động tham vấn nói chung, tham vấn học đường nói riêng của các tác giả Nguyễn Ngọc Phú, Trần Thị Minh Đức, Phạm Tất Dong, Trần Quốc Thành, Nguyễn Thị Mùi, Bùi Thị Xuân Mai được bàn luận và phân tích trong các hội thảo, bài báo đăng tải trên tạp trí khoa học Những giáo trình về tham vấn được xuất hiện ở một số trường đại học với sự trợ giúp kỹ thuật của chuyên gia nước ngoài đánh dấu bước tiến về lý luận trong tham vấn tại Việt Nam

Về lý thuyết tham vấn, số lượng khá khiêm tốn chủ yếu được dịch của các tác giả nước ngoài đang tồn tại ở phía Bắc Giới thiệu tổng quát về tham vấn, lịch sử, các

kỹ năng tham vấn có tác phẩm “Công tác tham vấn trẻ em, Giới thiệu thực hành” của Kathryn Geldard và David Geldard (Nguyễn Xuân Nghĩa và Lê Lộc dịch, Nxb Đại học Mở – Bán công công thành phố Hồ Chí Minh) [15]; cung cấp một quan điểm, một cách tiếp cận hiệu quả trong tham vấn theo trường phái tâm lý học nhân văn với tác phẩm “Tiến hình thành nhân” của nhà tâm lý học lỗi lạc trên thế giới Carl Rogers (Ts.Tâm lý học Tô Thị Ánh và Vũ Trọng Ứng dịch, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh) [3]; tài liệu của UNICEF về tập huấn “ Công tác tham vấn trẻ em” cho các giảng viên [21]

Còn các tác giả Việt Nam, như Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện (lĩnh vực tham vấn trẻ em gia đình); Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc; Lê Diên Hồng, Bùi Đại, Bác sĩ Phan Văn Trường, Ngô Thị Khánh, Nguyễn Văn Kính (lĩnh vực tham vấn HIV/AIDS - Các tài liệu tập huấn) [21]

Lý thuyết về tham vấn chưa được biên soạn thành hệ thống, bài bản như các ngành khoa học khác mà chỉ được đề cập rải rác ở các bài báo, tạp chí

Tác giả Trần Thị Minh Đức cũng cho ra cuấn “Giáo trình tham vấn tâm lý” (2008) [8].Đã dành một chương bàn về kỹ năng tham vấn tâm lý Như kỹ năng lắng nghe, kỹ năng xây dựng lòng tự trọng, kỹ năng thấu hiểu, kỹ năng thông đạt, kỹ năng phản hồi, kỹ năng đặt câu hỏi, kỹ năng thách thức đối chất, kỹ năng diễn đạt lại, kỹ năng trấn an mỗi kỹ năng tác giả chỉ rõ nội hàm, các bước và các thao tác rèn luyện

kỹ năng trong tham vấn

Về thực hành tham vấn, sự ra đời của các trung tâm, dịch vụ hỗ trợ giúp tâm

lý, xã hội tại các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh trong khoảng

10 năm lại đây đã góp phần không nhỏ vào việc phát triển nghề tham vấn thực hành

Trang 20

Đó là các trung tâm: Tư vấn tình cảm linh tâm (1088 - Hà Nội); Trung tâm tư vấn tâm

lý (số 1 Tăng Bạt Hổ Hà Nội); Chương trình “Cửa sổ Tình yêu” Tư vấn trực tuyến trên trang Tâm sự bạn trẻ

Như vậy hoạt động tham vấn nói chung và TVHĐ nói riêng ở nước ta còn rất mới mẻ cả về lý luận và thực tiễn Trong khi đó nhu cầu về tham vấn trong xã hội hiện nay là rất lớn, hầu như ở bất kỳ lĩnh vực, địa bàn nào cũng có những cá nhân gặp phải vấn đề xã hội, tâm lý, quan hệ gia đình, bạn bè, công việc Điều đó đòi hỏi phải nghiên cứu, phát triển tham vấn để đưa ngành tham vấn nước ta thực sự trở thành một ngành khoa học, một nghề chuyên môn đóng góp tích cực cho hạnh phúc của con người và sự phồn vinh xã hội

1.2 Một số vấn đề lý luận về TVHĐ và quản lý hoạt động TVHĐ

1.2.1 Các khái niệm cơ bản

1.2.1.1.Khái niệm tham vấn

Trong tiếng Anh thuật ngữ “Counesling” được hiểu là “Lời khuyên và sự trợ giúp cho những người có khó khăn” Thuật ngữ này khi dịch sang tiếng việt còn được dịch là “Tư vấn”, “Tư vấn tâm lý”, hay “tham vấn tâm lý” Trong đề tài này chúng tôi gọi là Tham vấn (viết tắt là TV)

Trên thế giới có nhiều cách hiểu khác nhau về tham vấn Nó có thể là một hoạt động chuyên môn, hoặc được xem như một dạng dịch vụ xã hội…

Theo “Hiệp hội các nhà tham vấn Hoa Kỳ” (AAC,1997) cho rằng: Tham vấn

là sự áp dụng các nguyên tắc tâm lý, sức khỏe tinh thần hay nguyên tắc về sự phát triển con người thông qua các chiến lược can thiệp một cách có hệ thống về nhận thức, cảm xúc, hành vi, tập trung vào sự lành mạnh phát triển cá nhân, phát triển nghề nghiệp cũng như tư vấn bệnh lý [31]

Tổ chức tham vấn thế giới định nghĩa khái niệm tham vấn như sau: Tham

vấn là một quá trình trợ giúp dự trên các kỹ năng, trong đó, một người dành thời gian, sự quan tâm và sử dụng thời gian một cách có mục đích để giúp đỡ thân chủ khai thác tình huống, xác định và triển khai giải pháp khả thi trong một thời gian cho phép [31]

Trang 21

Về phía các tác giả Việt Nam, định nghĩa tham vấn cũng được xem xét, phân tích từ nhiều khía cạnh khác nhau:

Tác giả Trần Thị Minh Đức định nghĩa tham vấn là sự tương tác giữa nhà tham vấn - người có chuyên môn và kỹ năng tham vấn, có các phẩm chất đạo đức của nghề tham vấn - với thân chủ (còn được gọi là khách hàng) - người đang có vấn đề khó khăn về tâm lý cần được giúp đỡ Thông qua sự trao đổi, chia sẻ thân mật tâm tình (dựa trên những nguyên tắc đạo đức và mối quan hệ mang tính nghề nghiệp), thân chủ hiểu và chấp nhận thực tế của mình, tự tìm thấy tiềm năng bản thân

để giải quyết vấn đề của chính mình [8]

Tác giả Trần Thị Giồng định nghĩa tham vấn là sự tương tác giữa nhà

tham vấn và thân chủ, trong quá trình này nhà tham vấn sử dụng các kỹ năng chuyên môn giúp thân chủ khơi dậy tiềm năng để họ có thể tự giải quyết vấn đề đang gặp phải [12]

Tác giả Bùi Xuân Mai, tham vấn được đánh giá như là một công cụ đắc lực trong trợ giúp cá nhân hoặc gia đình giải quyết những vấn đề tâm lý - xã hội nảy

sinh Từ đó tác giả khái niệm như sau: “Tham vấn tâm lý là một hoạt động mà nhà

chuyên môn, bằng kiến thức hiểu biết và kỹ năng nghề nghiệp của mình, thấu hiểu những cảm xúc suy nghĩ, hành vi của đối tượng (cá nhân, gia đình hay nhóm), giúp họ khai thác nguồn lực, tiềm năng cho quá trình giải quyết” [19]

Tác giả Ngô Minh Uy: Tham vấn là hoạt động tương tác giữa nhà tham vấn

và thân chủ (cả gia đình) nhằm hỗ trợ giúp đỡ thân chủ giải quyết những khó khăn trong nhận thức, cảm xúc và hành vi và qua đó, phát triển nhân cách định hướng nghề nghiệp và những vấn đề khác thuộc về rối loạn cảm xúc và nhân cách Đối tượng của tham vấn tâm lý thường là những người “bình thường” đang gặp phải những khó khăn trong đời sống cá nhân, sự phát triển nhân cách và các mối quan

hệ Tham vấn tâm lý cũng được xem là một mức độ của trị liệu tâm lý Đôi khi giữa tham vấn và trị liệu là khó xác định được một cách rõ rang [23]

Như vậy, mặc dù sử dụng các câu từ khác nhau để định nghĩa khái niệm tham vấn nhưng hầu hết các tác giả đều nhấn mạnh các khía cạnh sau trong thuật ngữ này:

- Tham vấn là một hoạt động hay là một quá trình trợ giúp

Trang 22

- Cách thức trợ giúp: Dựa trên sự tương tác giữa nhà tham vấn với thân chủ

và những đối tượng có liên quan, trợ giúp thân chủ khơi dạy tiềm năng, nâng cao năng lực tự giải quyết, ứng phó với những khó khăn, vướng mắc gặp phải trong cuộc sống

- Yêu cầu với người trợ giúp: Cần phải có kiến thức chuyên môn, kỹ năng tham vấn, dành sự quan tâm và một thời gian nhất định cho thân chủ

Tổng hợp các quan niệm của các nhà khoa học, các nghiên cứu tham vấn trong và ngoài nước về đặc điểm bản chất của hoạt động tham vấn chúng tôi nêu khái niệm tham vấn như sau:

Tham vấn là một quá trình trợ giúp dựa trên sự tương tác giữa nhà tham vấn và thân chủ, trong đó nhà tham vấn sử dụng kiến thức, kỹ năng chuyên môn giúp thân chủ nâng cao năng lực tự giải quyết những khó khăn vướng mắc trong cuộc sống

Đi sâu phân tích nội hàm của khái niệm tham vấn cho thấy:

- Tham vấn là một hoạt động trợ giúp - thông qua mối quan hệ tương tác tích cực giữa nhà tham vấn với người cần được tham vấn Như vậy ở đây đòi hỏi

có sự tham gia nhiệt tình của cả hai phía vào toàn bộ quá trình giải quyết vấn đề:

từ thu nhập thông tin tới ra quyết định, triển khai thực hiện và đánh giá kết quả

- Mục tiêu của tham vấn là giúp thân chủ hiểu được cảm xúc, suy nghĩ của mình, nâng cao nhận thức về bản thân, môi trường và hoàn cảnh, tăng cường khả năng ra quyết định phù hợp với hoàn cảnh và thực hiện quyết định một cách có hiệu quả.mục tiêu cuối cùng của tham vấn là giúp thân chủ tăng cường khả năng đối phó với các vấn đề gặp phải trong cuộc sống

Tóm lại tham vấn là hoạt động trợ giúp con người nâng cao khả năng tự giải quyết, ứng phó với những khó khăn, vướng mắc gặp phải trong cuộc sống Để giúp

đỡ các cá nhân và gia đình học sinh duy trì được sự thăng bằng tâm lý, tăng cường khả năng đối phó với các vấn đề nẩy sinh trong cuộc sống hang ngày Nhiều nước trên thế giới đặc biệt là những nước phát triển đã sử dụng dịch vụ tham vấn như một công cụ đắc lực Nếu như ngành Y là công cụ để giúp con người trở nên khỏe mạnh cường tráng về thể lực thì các hoạt động trợ giúp (helping profession) trong đó có

Trang 23

tham vấn đóng vai trò giúp cho cá nhân và gia đình học sinh đảm bảo tình trạng sức khỏe tâm thần, nâng cao chất lượng cuộc sống

1.2.1.2 Khái niệm hoạt động tham vấn học đường

Trong luận văn này chúng tôi thống nhất cách gọi thuật ngữ “tham vấn học đường” (TVHĐ) đồng nghĩa với thuật ngữ “ Tham vấn tâm lý học đường”

TVHĐ được xem như là một loại hình cung cấp dịch vụ mang tính HĐ NTVHĐ chuyên nghiệp là một nhà sư phạm được cấp bằng đào tạo về tham vấn học đường với những kỹ năng chuyên biệt để hỗ trọ việc học, nhu cầu phát triển cá nhân,

xã hội và nghề nghiệp của học sinh

Theo Bộ Lao động Hoa Kỳ, hoạt động tham vấn học đường giúp học sinh đánh giá khả năng, hứng thú tài năng và đặc điểm nhân cách của mình để phát triển khả năng học tập thực sự và mục tiêu nghề nghiệp là hỗ trợ cho học sinh Bên cạnh

đó NTVHĐ còn phải làm việc với những cá nhân và tổ chức khác để đẩy mạnh việc phát triển học tập, hướng nghiệp các vấn đề cá nhân và xã hội của trẻ em và thanh niên NTVHĐ sử dụng các buổi phỏng vấn, các buổi tư vấn, các trắc nghiệm đánh giá hướng thú và năng khiếu… để đánh giá và tư vấn cho học sinh [36]

TVHĐ thiên về tham vấn giáo dục, nó bị chi phối nhiều bởi những quy định chuẩn mực trong trường học NTVHĐ đôi khi còn được xem là nhà cố vấn học tập Nhiệm vụ của NTVHĐ là can thiệp, tham vấn cá nhân và nhóm nhỏ, hướng dẫn nhóm lớn, tư vấn CMHS, GV, những người khác và làm công tác điều phối chương trình Ở Việt Nam, đôi khi người ta đồng nhất lĩnh vực TVHĐ là tư vấn nghề hay tư vấn hướng nghiệp [21]

Theo Hiệp hội các nhà tham vấn học đường Hoa Kỳ - ASCA,1990 quan niệm

“Tham vấn học đường là công việc giúp đỡ tất cả các học sinh trong học tập, trong quan hệ xã hội, trong công việc, trong việc nâng cao năng lực cá nhân và giúp họ trở thành người có trách nhiệm và hữu ích Nhà tham vấn học đường trợ giúp hình thành

và tổ chức tất cả những chương trình này, cung như cung cấp các hoạt động can thiệp tham vấn thích hợp” [dẫn theo 8]

Theo tác giả Trần Thị Minh Đức: TVHĐ là tất cả các hoạt động can thiệp nhằm mục đích giúp cho học sinh được phát triển tốt nhất về mặt học tập, nghề nghiệp cá nhân

và xã hội bao gồm cả các hoạt động tham vấn cho giáo viên và CMHS [9]

Trang 24

Theo tác giả Trần Thị Hương: Tham vấn học đường là một quá trình tương tác giữa chuyên viên tham vấn với những học sinh đang gặp những khó khăn cần được giúp đỡ khơi dậy tiềm năng của họ để tự giải quyết các vấn đề của mình, ổn định cuộc sống phát triển nhân cách đúng đắn [14]

Trên cơ sở tiếp thu những quan điểm nói trên chúng tôi nêu khái niệm TVHĐ như sau:

Tham vấn học đường là hoạt động trợ giúp tất cả các học sinh nâng cao năng lực tự giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong học tập, quan hệ xã hội, định hướng nghề nghiệp Giúp cán bộ tham vấn, giáo viên, cha mẹ học sinh phát hiện sớm

và phát triển các chương trình phòng ngừa, can thiệp thích hợp trong nhà trường

Như vậy ở khái niệm này TVHĐ được xét ở một số khía cạnh sau:

- Đối tượng mà hoạt động tham vấn học đường hướng tới là tất cả các học sinh đang hoặc có nguy cơ gặp khó khăn, vướng mắc trong học tập, quan hệ xã hội định hướng nghề nghiệp…

- TVHĐ hướng vào việc trợ giúp học sinh nhận thức được thế mạnh, tiểm năng của mình để tự giải quyết, tự ứng phó với các khó khăn, vướng mắc gặp phải; phát hiện sớm những nguy cơ gặp khó khăn, vướng mắc của học sinh trong học tập, quan hệ xã hội để phòng ngừa thông qua việc xây dựng những chương trình cải thiện môi trường học tập, quan hệ xã hội trong nhà trường; tác động can thiệp nhằm giúp

đỡ học sinh trong học tập và trong cuộc sống

1.2.1.3 Khái niệm quản lý hoạt động tham vấn học đường

Quản l

Quản lý hoạt động TVHĐ là hoạt động mà nhà quản lý vửa phải kiểm soát được mục tiêu, vừa có các biện pháp quản lý kê hoạch tổ chức hoạt động, vừa nắm trắc các điều kiện cần thiết trong quá trình tổ chức, lại vừa hướng dẫn cán bộ giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục thực hiện sao cho có hiệu quả hoạt động này

Để thực hiện được các quá trình quản lý các nội dung trên, nhà quản lý phải thực hiện các chức năng quản lý, bằng cách xây dựng kế hoạch đánh giá, xây dựng bộ máy tổ

Trang 25

chức thực hiện, đánh giá việc chỉ đạo và đánh giá các khâu trong toàn bộ quy trình quản lý Trên cơ sở đó nhà quản lý nắm được những thông tin cần thiết, từ đó có những định hướng và những điều chỉnh nhằm hoàn thiện quá trình quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh

1.2.1.4.Tham vấn và các khái niệm liên quan

a Tư vấn và tham vấn

Tư vấn - Trong tiếng Anh là consultation - được xem như quá trình tham khảo về lời khuyên hay sự trao đổi quan điểm về vấn đề nào đó có thể đi đến một quyết định

Từ điển tiếng Việt định nghĩa: Tư vấn là một sự phát biểu ý kiến về những vấn

đề được hỏi đến nhưng không có quyền quyết định Hoạt động này phần nhiều diễn ra dưới dạng hỏi - đáp

Cho đến nay ở Việt Nam vẫn còn nhiều tranh luận về cách gọi tên tham vấn

hay tư vấn Tác giả Trần Tuấn Lộ cho rằng, tham vấn là tham vấn với chính thân chủ

đang có vấn đề cần tìm cách giải quyết phù hợp, còn tư vấn chỉ là sự cung cấp kiến thức, thông tin hoặc cách giải quyết đã có sẵn cho thân chủ mà thôi, không đòi hỏi phải tìm hiểu thân chủ, không đòi hỏi phải cùng thân chủ tìm cách giải quyết [16]

b Trị liệu tâm lý và tham vấn

Trị liệu - tiếng Anh là “therapy” được lấy từ gốc Hy Lạp là therapia có nghĩa

là chữa trị, làm lành Trị liệu tâm lý là (psychotherapy) có nghĩa là sự xóa bỏ rắc rối, những bệnh lý mang tính tâm lý

Có quan điểm cho rằng không có sự khắc biệt rõ ràng giữa tham vấn và trị liệu tâm lý: Điển hình như Carl Rogers (1952), C.Btruax và R.Carkhuff (1967), C.H Patteenson (1974,1986), G.Corey (1991) đều xem tham vấn và trị liệu tâm lý như nhau bởi theo họ cả hai hoạt động này đều là quá trình tâm lý nhấn mạnh nhu cầu tham vấn của đối tượng, cùng sử dụng những kỹ năng giống nhau như lắng nghe tích cực, thấu hiểu những điều đối tượng nói và thúc đẩy khả năng tự giúp, tính trách nhiệm của cá nhân[3], [26]

Theo tác giả Bùi Thị Xuân Mai đã nêu lên một sự so sánh giữa tham vấn và trị liệu tâm lý rất thuyết phục như sau [19]:

Trang 26

- Đối tượng trợ giúp trong tham vấn thường là những người có vấn đề liên quan đến cuộc sống hàng ngày còn trong trị liệu, đối tượng gồm cả những người có vấn đề rối nhiễu tâm lý, hành vi ở mức độ tương đối rõ rệt và mang tính bệnh lý nhiều hơn

- Công cụ can thiệp của tham vấn chủ yếu là mối quan hệ tương tác nghề nghiệp với sự tích cực, chủ động của chính đối tượng dưới sự xúc tác gợi mở của nhà tham vấn, còn công cụ ưu thế của trị liệu là hệ thống các liệu pháp và các trác nghiệm tâm lý

- Hình thức tham vấn được sử dụng ở phạm vi rộng hơn bởi các chuyên gia tâm lý học, các cán bộ xã hội chuyên nghiệp, thậm chí các nhà sư phạm, cán bộ ngành y, và một số nhà trợ giúp không chuyên trên cơ sở nắm vững các kỹ năng căn bản, nguyên tắc đạo đức của tham vấn Trong khi đó trị liệu tâm lý thường được sử dụng bởi các nhà tâm lý học, các nhà tham vấn chuyên nghiệp được phép hành nghề

Tham vấn và công tác xã hội đều là những nghề nghiệp nhằm trợ giúp con người Tham vấn chủ yếu tập trung vào các vấn đề tâm lý của cá nhân, nhóm và gia đình Còn công tác xã hội thì rộng hơn, sự can thiệp của công tác xã hội không chỉ nhằm giúp đỡ cá nhân, gia đình mà cả cộng đồng ở nhiều lĩnh vực khác nhau: Pháp luật, kinh tế, điều kiện sinh sống…

1.2.2 Những vấn đề chung về hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT

a Mục tiêu hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT

Học sinh THPT bắt đầu từ lứa tuổi từ 15 đến 18 Đó là giai đoạn đầu của tuổi thanh niên hay còn gọi là thời kỳ thanh niên mới lớn Vị trí THPT là giai đoạn của cả một thời kỳ bồi dưỡng kiến thức văn hóa chung đã khiến thanh niên phải nghĩ đến tiền đồ của mình, nghĩ đến việc chuẩn bị bước vào đời và lo lựa chọn nghề nghiệp mai sau Ở lứa tuổi này các em đã có sự trưởng thành về tư tưởng, tâm lý, là thời kỳ

tự xác định về mặt xã hội, tích cực tham gia vào cuộc sống lao động, học tập để chuẩn bị cho tương lai, đây chính là thời kỳ nhân cách đang trưởng thành và tiến tới

ổn định Ở lứa tuổi này, yếu tố đạo đức, tình cảm cũng hình thành mạnh mẽ Thế giới tình cảm của các em rất đa dạng, nổi bật là quan hệ tình cảm gia đình, tình bạn và tình yêu nam nữ…

Những đặc điểm đó của học sinh THPT chứng tỏ thanh niên mới lớn là những người đã đạt tới trình độ có thể tự quyết định mọi công việc và nhất là có thể trực tiếp

Trang 27

tham gia lao động Tuy nhiên cũng cần phải nói thêm rằng, do thể lực và trí lực dồi dào, do đã có được một số kinh nghiệm, do trình độ hiểu biết đã được nâng cao… học sinh THPT có thể đi đến chỗ chủ quan, tự mãn, tự đánh giá quá cao bản thân dẫn đến hấp tấp, thiếu suy nghĩ cặn kẽ do vậy hoạt động tham vấn học đường là cần thiết với học sinh THPT

CMHS, nhà quản lý, giáo viên và học sinh luỗn đặt ra câu hỏi: Mục tiêu của các nhà hoạt động tham vấn trong trường học là gì? Tại sao lại cần đến các nhà tham vấn học đường?

Trong môi trường học đường những nhà tham vấn học đường sử dụng những kiến thức tâm lý học và các kỹ năng tham vấn nhằm giúp trường học giải quyết những vấn đề sau:

- Hoạt động TVHĐ nhằm hỗ trợ học sinh giải quyết những khó khăn trong việc phát triển nhân cách, năng lực và kỹ năng học tập, định hướng nghề nghiệp, lối sống khỏe mạnh các mối quan hệ liên nhân cách, những rối loạn cảm xúc và nhân cách

- Hoạt động TVHĐ nhằm hỗ trợ gia đình học sinh trong việc quan tâm chăm sóc và giáo dục con cái, phát triển mối quan hệ với nhà trường một cách tích cực, phát hiện những khó khăn của con cái và phố hợp với nhà trường trong việc giáo dục

- Hoạt động TVHĐ nhằm hỗ trợ giáo viên và học sinh của nhà trường, trong việc giao tiếp và tiếp cận với học sinh, kịp thời phát hiện những nhu cầu và những vấn đề cần sự can thiệp của nhà tham vấn

- Hoạt động TVHĐ hỗ trợ nhà trường trong việc hoạch định các chiến lược giáo dục toàn diện cho học sinh, cách thức phối hợp với học sinh trong việc giáo dục, cách thức tổ chức các hoạt động và ngăn ngừa các hành vi nguy cơ trong trường học

củ học sinh

- Hoạt động TVHĐ nhằm phối kết hợp với các tổ chức liên quan trong việc hỗ trợ và can thiệp trong trường hợp học sinh có những vấn đề liên quan đến những hoạt động bên ngoài như các vấn đề pháp luật, các vấn đề về bệnh tâm lý…

- Hoạt động TVHĐ lưu giữ hồ sơ những học sinh có vấn đề về tâm lý để có thể

sử dụng trong những trường hợp cần thiết sau này

Các nhà TVHĐ chuyên nghiệp đưa chương trình TVHĐ tổng thể vào nhằm nâng cao kết quả học tập của học sinh Công việc của họ được phân biệt dựa vào các

Trang 28

giai đoạn phát triển của học sinh bao gồm nhu cầu, nhiệm vụ và hứng thú của học sinh theo từng giai đoạn lứa tuổi

b Nội dung hoạt động tham vấn học đường cho học sinh THPT

Theo ông Đặng Nam - giám đốc trung tâm tư vấn, dịch vụ truyền thông, ủy ban DSGĐTE Nội dung của TVHĐ cho các đối tượng cụ thể như sau (chủ yếu là đối tượng học sinh)

- Với học sinh:

+ Giúp HS nhận rỗ những khó khăn của bản thân: Như là những vấn đề học tập, thi cử; mối quan hệ với cha mẹ; bạn bè, thầy cô, những thắc mắc về giới tính và tình yêu, định hướng nghể nghiệp tương lai và phòng ngừa các tệ nạn xã hội

+ Giúp HS nhận thức rõ nhu cầu của bản thân cần được hỗ trợ để giải quyết các khó khăn nói trên

+ Giúp HS có khả năng tự giải quyết các khó khăn nói trên

+ Giúp HS nhận thức đúng về bản chất, ý nghĩa vai trò của tham vấn

- Với giáo viên:

+ Phát hiện những khó khăn cần tham vấn của HS để HS tự giải quyết

+ Hỗ trợ HS tự giải quyết các khó khăn

+ Phối hợp với CMHS, cán bộ tham vấn, các lực lượng giáo dục để tham vấn cho HS

- Với cha mẹ và gia đình HS:

+ Phát hiện các khó khăn mà con em mình có nhu cầu TVHĐ

+ Trợ giúp con em mình tự giải quyết khó khăn

+ Phối hợp với giáo viên, cán bộ tham vấn và các lực lượng giáo dục để hỗ trợ con em mình được tham vấn

Ngoài ra hoạt động TVHĐ còn giúp nhà trường điều chỉnh môi trường sư phạm phương pháp giảng dạy tác động đên sức khỏe tinh thần và kết quả học tập của học sinh Giúp cộng đồng phát hiện các vấn đề nổi cộm của học sinh theo địa bàn hoặc thời gian trong mối quan hệ, môi trường: (Nhà trường - gia đình - cộng đồng)

Trang 29

Như vậy nội dung của hoạt động TVHĐ là những vấn đề rất phong phú, đa dạng nhưng cũng rất phức tạp, nhạy cảm thiết thực, gắn liền với đời sống tâm, sinh lý của học sinh

Trong luận văn do điều kiện còn hạn chế chúng tôi tập trung vào nội dung

tham vấn cho học sinh THPT như:

+ Hỗ trợ học sinh

+ Hỗ trợ giáo viên

+ Hỗ trợ cha mẹ học sinh

c Hình thức tham vấn học đường cho học sinh THPT

Hoạt động tham vấn ở Việt Nam cũng đang trên đường phát triển bằng nhiều loại hình khác nhau như qua báo chí, đài phát thanh truyền hình, các trung tâm tham vấn và các kênh thông tin khác mà đối tượng tham vấn là học sinh THPT chiếm một

tỉ lệ không nhỏ

Dựa vào đối tượng, nội dung, tính chất và phương thức tham vấn có rất nhiều các hình thức tham vấn khác nhau:

- Theo nội dung tham vấn thì có các loại tham vấn như: Tham vấn tình yêu,

giới tính; tham vấn hôn nhân gia đình, tham vấn bạo hành; tham vấn HIV - AIDS; tham vấn học đường…

- Theo tính chất của hoạt đông tham vấn có các loại tham vấn: Tham vấn trực

tiếp và tham vấn gián tiếp

+ Tham vấn trực tiếp giữa cán bộ tham vấn và HS

+ Tham vấn gián tiếp qua giáo viên, qua cha mẹ, gia đình học sinh, bạn bè các lực lượng giáo dục

- Theo phương thức tham vấn có các loại tham vấn: Tham vấn cá nhân và

tham vấn nhóm

- Tham vấn qua hoạt động lồng ghép vào các hoạt động khác

+ Tham vấn qua việc lồng ghép vào các bài học, giờ học trên lớp

Trang 30

+ Tham vấn qua các hoạt động ngoại khóa, qua hoạt động Đoàn, hoạt động ngoài giờ lên lớp

- Tham vấn qua phòng tham vấn, tư vấn

- Tham vấn qua điện thoại, tham vấn qua thư, tham vấn qua đài báo, tham vấn qua Internet

Như vậy dưới những góc độ khác nhau có rất nhiều hình thức tham vấn khác nhau, được tổ chức dưới các dạng khác nhau như (Diễn đàn, các buổi sinh hoạt chuyên đề…) tuy nhiên trong luận văn này chúng tôi tập trung vào lĩnh vực quản lý hoạt động TVHĐ

d Các phương pháp tham vấn học đường cho học sinh THPT

Có nhiều phương pháp tổ chức tham vấn học đường cho học sinh THPT Tuy nhiên hoạt động TVHĐ cho học sinh ở các trường THPT ở nước ta chưa thực sự phát triển, chưa được quan tâm đúng mức Các hoạt động tham vấn cho học sinh THPT chủ yếu diễn ra trong các lĩnh vực học tập, nghề nghiệp, sức khỏe tình yêu hôn nhân

và gia đình…Ở đây có sự phối hợp giữa phương pháp giáo dục với phương pháp dạy học, trên cơ sở đó nhà tham vấn vận dụng cho phù hợp với nội dung và hình thức tổ chức đã lựa chọn để tham vấn cho học sinh

Tiến hành hoạt động tham vấn thông qua một số phương pháp sau:

- Phương pháp diễn đạt: Là phương pháp sử dụng phương tiện cơ bản là lời

nói sinh động của nhà tham vấn đến học sinh

- Phương pháp đóng vai: Là phương pháp thực hành của học sinh trong một số

tình huống cụ thể nào đó trên cơ sở óc tưởng tượng và ý nghĩ sang tạo của các em

- Phương pháp thảo luận: Là một dạng tương tác nhóm mà trong đó các thành

viên cùng giải quyết một vấn đề nhằm đạt tới một kết quả chung Thảo luận tạo ra môi trường thuận lợi để học sinh kiểm chứng ý kiến và hướng đi riêng của mình

- Phương pháp giải quyết vấn đề: Nhà tham vấn giúp cho học sinh có cách

nhìn toàn diện hơn khi gặp các hiện tượng sự vật nảy sinh trong cuộc sống hang ngày

- Phương pháp trò chơi: có thể sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau

trong hoạt động tham vấn, phương pháp này phát huy được nội lực của học sinh, tạo được bầu không khí than thiện

e Các phương tiện, điều kiện, cơ sở vật chất phục vụ tham vấn cho học sinh THPT

Trang 31

Để tổ chức hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT đạt hiệu quả, cần có một số phương tiện và điều kiện sau:

- Các cán bộ quản lý, cán bộ chỉ đạo, giáo viên và phụ huynh học sinh phải có nhận thức đúng và đày đủ về tầm quan trọng của hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động TVHĐ

- Giáo viên chủ nhiệm, bí thư đoàn thanh niên, chủ tịch công đoàn và những người có trách nhiệm tổ chức các hoạt động tham vấn phải nhiệt tình và có năng lực Muốn vậy họ cần phải được đào tạo một cách bài bản, đồng thời thương xuyên được tập huấn bồi dưỡng nâng cao trình độ, được cung cấp đầy đủ các tài liệu cần thiết, tạo

cơ hội giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm với các đồng nghiệp

Học sinh THPT là những đối tượng đã có khá nhiều kiến thức cơ bản và kinh nghiệm sống nhất định vì vậy trong quá trình tham vấn phải kiên trì bền bỉ phát huy tối đa thế mạnh của các em

- Để tổ chức được các hoạt động TVHĐ tốt lôi kéo được học sinh đến với hoạt động và mở lòng đối với các nhà tham vấn thì nhà trường cần được cấp kinh phí và trang thiết bị cần thiết cho hoạt động như:

- Tài liệu tham khảo và hướng dẫn hoạt động TVHĐ cho cán bộ và giáo viên

- Phòng TV, hội trường sân bãi cho các buổi TV cá nhân, nhóm và tập thể

- Các phương tiện để tổ chức như: Trang thiết bị âm thanh, máy tính…

- Cán bộ quan lý, giáo viên, tổ chức đoàn thể, phụ huynh học sinh và các tổ chức xã hội tham gia và ủng hộ cả về vật chất tinh thần, tọa điều kiện để hoạt động tham vấn học đường được diễn ra một cách tốt nhất

g Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động tham vấn học đường

Kiểm tra là xem xét quá trình, hoạt động hệ thống, những kết quả đạt được và đánh giá phù hợp so với kế hoạch đã được phê duyệt Quá trình này bao gồm:

- Xây dựng tiêu chí kiểm tra đánh giá

- Kiểm tra đánh giá việc thực hiện và kết quả đạt được trên cơ sở so sánh với các tiêu chí đề ra

- Thông báo kết quả kiểm tra đánh giá, các kết quả này lưu lại làm căn cứ để biểu dương, động viên khen thưởng kịp thời

Trang 32

Tóm lại để tiến hành tốt các hoạt động TVHĐ trong nhà trường THPT cần thực hiện những nội dung nói trên một cách đồng bộ, phù hợp với tình hình thực tế của trường và văn hóa của mỗi địa phương

1.2.3 Quản lý hoạt động tham vấn học đường cho học sinh THPT

1.2.3.1.Nội dung quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT

a Xây dựng kế hoạch hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT

Kế hoạch là sự sắp xếp công việc cụ thể cho một thời gian nhất định Kế hoạch của hoạt động TVHĐ là trình tự những nội dung hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động được bố trí sắp xếp theo thứ tự thời gian của năm học

Việc xây dựng kế hoạch phải dựa trên kê hoạch và sự chỉ đạo của sở GD&ĐT,

kế hoạch chung của nhà trường và có sự phối hợp với các bộ phận khác trong nhà trường như kế hoạch tài chính, kế hoạch hoạt động của Đoàn thanh niên… và phải căn cứ vào thực tế của nhà trường và văn hóa tại mỗi địa phương

b Xây dựng bộ máy, tổ chức hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT

Trong quá trình quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động TVHĐ nói riêng, người hiệu trưởng phải xây dựng được bộ máy giúp việc cho mình Đây là yếu

tố quyết định đến thành bại của công tác quản lý nhà trường Để quản lý hoạt động TVHĐ tốt người hiệu trưởng cần xây dựng các mối quan hệ giữa BGH với các tổ chức đoàn thể như (Đoàn thanh niên, hội CMHS, giáo viên và các lực lượng giáo dục địa phương khác…) cho phù hợp Hiệu trưởng cần phải tổ chức sắp xếp cán bộ giáo viên một cách hợp lý, đúng người đúng việc sao cho mỗi cá nhân phát huy hết khả năng và sáng tạo của mình Cần phân cấp rõ ràng, tạo ra quyền hạn và ý thức trách nhiệm của những người cộng sự giúp cho hiệu trưởng hoàn thành nhiệm vụ

c Chỉ đạo hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT

Để chỉ đạo tốt các hoạt động TVHĐ trong nhà trường THPT, ban lãnh đạo nhà trường cần phải thành lập ban chỉ đạo tổ chức hoạt động TVHĐ Đây là trung tâm đầu não triển khai các hoạt động Ban chỉ đạo hoạt động TVHĐ gồm: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, bí thư đoàn thanh niên, tổ trưởng…Nhiệm vụ của ban chỉ đạo là điều hành hoạt động, phân công nhiệm vụ, kiểm tra đánh giá…

Lãnh đạo nhà trường cần phải phân công nhiệm vụ cụ thể Việc phân công nhiệm vụ này được thực hiện qua sự phân cấp quản lý Hiệu trưởng phân công phó

Trang 33

hiệu trưởng hoặc bí thư đoàn thanh niên xây dựng kế hoạch chung, trên cơ sở đó các

bộ phận cùng với đoàn thanh niên thực hiện nội dung chương trình hoạt động TVHĐ dưới sự theo dõi, kiểm tra đánh giá của ban chỉ đạo

- Phối hợp các lực lượng xã hội tham gia hoạt động TVHĐ: Các lực lượng tham gia hoạt động TVHĐ bao gồm các lực lượng trong và ngoài nhà trường Cần phải phối hợp hài hòa các lực lượng này để tổ chức hoạt động tham vấn được tốt nhất

- Xây dựng các điều kiện phục vụ hoạt động TVHĐ: Bao gồm cơ sở vật chất,

kỹ thuật, thông tin, tài liệu, tài chính phục vụ cho hoạt động TVHĐ Lãnh đạo nhà trường cần có biện pháp xây dựng điều kiện tổ chức hoạt động TVHĐ như bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, cải tạo điều kiện sẵn có của nhà trường…

d Kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động TVHĐ cho học sinh THPT

Đây là nội dung quan trọng trong quản lý ở nhà trường nói chung và quản lý hoạt động TVHĐ nói riêng Trên cơ sở kế hoạch hoạt động TVHĐ cho học sinh, lãnh đạo nhà trường cũng cần xây dựng kế hoạch và tiến hành kiểm tra đánh giá tổ chức hoạt động TVHĐ của những tổ chức, cá nhân được phân công thực hiện

1.2.3.2 Biện pháp quản lý của hiệu trưởng trường THPT về hoạt động TVHĐ

a Biện pháp, biện pháp quản lý, biện pháp quản lý hoạt động TVHĐ cho học sinh

* Khái niệm biện pháp

Trang 34

nội dung sau:

- -

b Các biện pháp quản lý hoạt động tham vấn cho học sinh THPT

* Biện pháp xây dựng kế hoạch hoạt động TVHĐ

: -

-

hoạt động TVHĐ

- -

-

* Biện pháp tổ chức bộ máy và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động TVHĐ

Trang 35

-

Trang 36

Trang 37

- Nhiệm vụ:

hạn của Hiệu trưởng như sau [1]

+ Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;

+ Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch nhiệm vụ năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồng trường

và các cấp có thẩm quyền;

+ Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hội đồng trường trình cấp có thẩm quyền quyết định;

+ Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, n

với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước;

+ Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh tiểu học (nếu có) của trường phổ thông có nhiều cấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh;

+ Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục của nhà trường;

+ Chỉ đạo thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động của ngành; thực hiện công khai đối với nhà trường;

Trang 38

+ Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật

- Chức năng:

(Ban hành kèm theo Thông tư số 29/2009/TT-BGDĐT, ngày 22 tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng

thông và trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) [1]

:

* Vai trò chỉ đạo của Hiệu trưởng trường THPT đối với hoạt động tham vấn

Theo Luật Giáo dục 2005: “Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bổ nhiệm, công nhận” [18] Hiệu trưởng trường THPT là do Giám đốc Sở GD & ĐT bổ nhiệm, là người chịu trách nhiệm chính trước Sở GD & ĐT, UBND tỉnh, Bộ GD & ĐT về quản

lý toàn bộ hoạt động của nhà trường theo kế hoạch, nhiệm vụ từng năm học và theo Luật Giáo dục

rường Trung học phổ thông đã được ban hành của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

trong hoạt động TVHĐ được tiến hành thông qua việc dạy học các môn học bắt buộc và tự chọn trong chương trình giáo dục của cấp học do Bộ trưởng Bộ Gi

các vấn đề tham vấn Hoạt động

Trang 39

tham vấn bao gồm cả các hoạt động ngoại khoá, các hoạt động xã hội phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT

HĐviên Chỉ thị 40/CT-TW của Ban bí thư chỉ rõ: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo thông qua việc quản lý phát triển đúng định hướng và có hiệu quả

sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” [4]

Xây

Thành lập các tổ chuyên môn, bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó Quản lý giáo viên, quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên Thực hiện công tác khen thưởng, kỉ luật, tuyển dụng giáo viên, ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước [1]

Hiệu trưởng phối hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp để tổ chức hoạt động TVHĐ cho học sinh theo cơ chế phối hợp:

Trang 40

+ Hiệu trưởng tạo điều kiện thuận lợi cho GVCN, thống nhất phương pháp

công tác chủ nhiệm, hướng dẫn giáo viên thực hiện đúng kế hoạch

+ Duyệt và bổ sung kế hoạch

+ Theo dõi giúp đỡ GVCN thực hiện kế hoạch

+ Tổ chức bồi dưỡng cho GVCN năng lực tổ chức các hoạt động tập thể, năng lực và nghệ thuật giao tiếp, các vấn đề cần tham vấn cho học sinh

+ Tổ chức dự giờ tiết sinh hoạt tập thể để rút kinh nghiệm

+ Cung cấp thông tin, tư liệu sách báo cho GVCN

+ Tổ chức viết sáng kiến kinh nghiệm về công tác tham vấn

+ Có chế độ đãi ngộ xứng đáng những GVCN giỏi, thực hiện công bằng, công khai trong đánh giá, khen thưởng, khéo léo trong phê bình

Tạo điều kiện thuận lợi cho Đoàn tổ chức hoạt động, đảm bảo chế độ chính sách cho giáo viên phụ trách công tác Đoàn

+

Tạo điều kiện thuận lợi để Công đoàn tham gia quản lý trường học, tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động của nhà trường, giải quyết kịp thời các kiến nghị hợp pháp của đội ngũ cán bộ viên chức trong nhà trường

Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đoàn viên Công đoàn

, nhằm thực hiện các nhiệm vụ chính trị của ngành, nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội

và an ninh quốc phòng trên địa bàn

- Với học sinh

Định dạng
Số trang	128
Dung lượng	17,86 MB