Phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế là một trong vấn đề then ch
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do tham gia khóa bồi dưỡng
Giáo viên là đội ngũ quan trọng đảm bảo chất lượng giáo dục, sự thành công của công cuộc đổi mới giáo dục Phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế là một trong vấn đề then chốt mà Nghị quyết (số 29-NQ/TW) của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đã nêu rõ: "Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu phát triển kinh
tế - xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo Tiến tới tất cả các giáo viên tiểu học, trung học cơ sở, giáo viên, giảng viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải có trình độ từ đại học trở lên, có năng lực sư phạm"
Hiện nay, trên thế giới, xuất hiện xu hướng “cải cách dựa trên các chuẩn” Nhiều nước đã tiến hành xây dựng bộ chuẩn cho giáo dục của nước mình: chuẩn chất lượng giáo dục, chuẩn nhà trường, chuẩn cán bộ quản lý giáo dục, chuẩn giáo viên Trong bộ chuẩn cho giáo viên có chuẩn trình độ đào tạo, chuẩn chức danh, chuẩn nghề nghiệp
… Trong chuẩn nghề nghiệp, một số nước đã tiến đến xây dựng chuẩn nghề nghiệp cho giáo viên từng ngành học, cấp học, môn học Mục đích của việc xây dựng chuẩn là giúp đội ngũ giáo viên biết được các yêu cầu nghề nghiệp để phấn đấu, rèn luyện và đạt chuẩn Chuẩn nghề nghiệp cũng là cơ sở để đánh giá, xếp loại giáo viên Đối với các các cơ sở đào tạo giáo viên, chuẩn nghề nghiệp định hướng cho việc thiết lập nội dung, chương trình giáo dục
Ở nhiều quốc gia, vai trò và chức năng của các trường học đang thay đổi, kéo theo sự thay đổi về những mong đợi và yêu cầu đối với giáo viên Bên cạnh đó, kiến thức trong lĩnh vực giáo dục thay đổi với tốc độ chóng mặt, nền tảng kiến thức trong nhiều môn học và lĩnh vực khác nhau cũng thay đổi theo Việc được đào tạo trước khi tốt nghiệp không thể chuẩn bị cho giáo viên đầy đủ năng lực để ứng phó với những
Trang 2thách thức mà họ sẽ phải đối mặt trong suốt sự nghiệp giảng dạy Những quy định cũ
về chức năng, nhiệm vụ của giáo viên hiện bộc lộ nhiều điểm không phù hợp với yêu cầu, tình hình giáo dục và đào tạo mới
Xuất phát từ thực tiễn đó, tôi tham gia lớp học bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên THCS hạng II để có thể trau dồi thêm về năng lực nghề nghiệp Thông qua khóa bồi dưỡng, tôi mong muốn cập nhật được những vấn đề thực tiễn của giáo dục hiện nay của Việt Nam và thế giới, đặc biệt là những yêu cầu đặt ra đối với người giáo viên trong thời đại mới Trên cơ sở những kiến thức thu nhận được, bản thân tôi mong muốn có thêm những kiến thức, kỹ năng hữu ích để phục vụ cho công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học của bản thân, chia sẻ với bạn bè, đồng nghiệp, góp phần đổi mới công tác giảng dạy tại đơn vị công tác
2 Đối tượng nghiên cứu
Với nội dung của 10 chuyên đề trong chương trình bồi dưỡng, phản ánh toàn diện các vấn đề liên quan đến công tác dạy học và giáo dục ở trường trung học cơ sở trong công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục hiện nay Để phục vụ cho công tác giảng dạy tại trường THCS Lê Hồng Phong của bản thân và trong khuôn khổ của bài
thu hoạch này, tôi chọn vấn đề : “Nhu cầu tham vấn, tư vấn tâm lý của học sinh và khả năng đáp ứng của giáo viên trong nhà trường” để viết thu hoạch Khóa bồi dưỡng
theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên THCS hạng II
3 Các nhiệm vụ được đặt ra cho bài viết thu hoạch
- Nêu và đánh giá được hệ thống kiến thức, kỹ năng thu nhận được
- Trình bày kế hoạch cá nhân (vận dụng sau khi học lớp bồi dưỡng)
- Kiến nghị và đề xuất
4 Dự kiến nội dung
1 Cơ sở thực tiễn của hoạt động tư vấn tâm lý của học sinh
2 Cơ sở lý luận của hoạt động tư vấn tâm lý của học sinh
3 Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tư vấn tâm lý ở trường THCS
Trang 3NỘI DUNG PHẦN 1 KẾT QUẢ THU HOẠCH KHI THAM GIA KHÓA BỒI DƯỠNG
1.1 Giới thiệu tổng quan về các chuyên đề học tập
Chuyên đề 1 Lí luận về nhà nước và hành chính nhà nước
1 Hành chính nhà nước
a) Quản lí nhà nước và hành chính nhà nước;
b) Các nguyên tắc hành chính nhà nước;
c) Các chức năng cơ bản của hành chính nhà nước.
2 Chính sách công
3 Kết hợp quản lí nhà nước theo ngành và lãnh thổ
a) Khái quát về kết hợp quản lí nhà nước theo ngành và lãnh thổ;
b) Nguyên tắc kết hợp quản lí nhà nước theo ngành và lãnh thổ;
c) Nội dung kết hợp quản lí nhà nước theo ngành và lãnh thổ.
Chuyên đề 2 Chiến lược và chính sách phát triển giáo dục và đào tạo
1 Giáo dục Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá
a) Bối cảnh toàn cầu hoá trong giai đoạn hiện nay và những yêu cầu đặt ra cho giáo dục Việt Nam;
b) Những thuận lợi và khó khăn của giáo dục nước ta trong bối cảnh toàn cầu hoá;
c) Xu thế đổi mới quản lý GDPT.
2 Đường lối, các quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục và giáo dục phổ thông trong
thời kì công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước
3 Chính sách và giải pháp phát triển giáo dục phổ thông
a) Đổi mới nhận thức và tư duy phát triển giáo dục;
b) Đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục;
c) Hai giai đoạn của giáo dục phổ thông và vai trò của giáo dục trung học cơ sở trong giai đoạn giáo dục cơ bản;
Trang 4d) Đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập học sinh cấp Trung học cơ sở; e) Chính sách và giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên phổ thông và giáo viên trung học cơ sở;
f) Chính sách đảm bảo chất lượng;
g) Chính sách đầu tư;
h) Chính sách tạo cơ hội bình đẳng và chính sách phát triển giáo dục các vùng miền.
Chuyên đề 3 Quản lý giáo dục và chính sách phát triển giáo dục trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
1 Quản lí Nhà nước về giáo dục trong cơ chế thị trường
a) Quản lí Nhà nước về giáo dục - đào tạo ;
b) Quản lí Nhà nước về giáo dục - đào tạo trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa;
c) Mô hình quản lí công mới và áp dụng trong giáo dục - đào tạo và vấn đề cải cách hành chính Nhà nước trong giáo dục - đào tạo.
2 Chính sách phát triển giáo dục
a) Chính sách phổ cập giáo dục;
b) Chính sách tạo bình đẳng về cơ hội học tập cho các đối tượng hưởng thụ giáo dục
và các vùng miền;
c) Chính sách đảm bảo chất lượng trong quản lí giáo dục;
d) Chính sách xã hội hoá và huy động các lực lượng xã hội tham gia vào quá trình giáo dục.
Chuyên đề 4 Giáo viên với công tác tư vấn học sinh trong trường trung học cơ sở
1 Một số vấn đề cơ bản về sự phát triển tâm lí của lứa tuổi học sinhtrung học cơ sở
a) Vị trí, ý nghĩa của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở;
b) Giao tiếp, quan hệ xã hội và hoạt động học tập của lứa tuổi học sinh trung học
cơ sở;
c) Đặc điểm phát triển tâm lí của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở.
Trang 52 Tư vấn học đường cho học sinh trung học cơ sở
a) Bản chất của công tác tư vấn học đường;
b) Vai trò và ý nghĩa của hoạt động tư vấn học đường;
c) Mục tiêu của hoạt động tư vấn học đường;
d) Nội dung tư vấn học đường trong trường trung học cơ sở;
e) Một số nguyên tắc đạo đức và kĩ nàng tư vấn học đường cơ bản.
3 Tư vấn hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở
a) Tư vấn hướng nghiệp;
b) Các loại hình tư vấn hướng nghiệp;
c) Quy trình tư vấn hướng nghiệp cá nhân;
d) Kĩ năng tư vấn hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở.
Chuyên đề 5 Tổ chức hoạt động dạy học , xây dựng và phát triển kế hoạch giáo dục ở trường THCS
1 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học và giáo dục trong trường trung
học cơ sở
a) Khái niệm;
b) Quy trình thực hiện
2 Xây dựng và quản lí hồ sơ dạy học, giáo dục trong trường trung học cơ sở
a) Hồ sơ dạy học, giáo dục;
b) Thiết kế một số mẫu sổ sách trường trung học cơ sở.
3 Triển khai thực hiện đổi mới phương pháp dạy học.
a) Đổi mới phương pháp dạy học;
b) Quy trình đỗi mới phương pháp dạy học.
4 Sử dụng thiết bị dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở cấp Trung học cơ sở
a) Thiết bị dạy học;
b) Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học;
c) Quy trình thực hiện.
5 Hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh cấp Trung học cơ sở
Trang 6a) Khái niệm kiếm tra, đánh giá;
b) Quy trình kiếm tra, đánh giá.
6 Hoạt động của tổ chuyên môn trong trường trung học cơ sở
a) Khái niệm;
b) Chức năng của tổ chuyên môn;
c) Nhiệm vụ của tổ chuyên môn;
d) Sinh hoạt tổ chuyên môn.
7 Quản lí hoạt động học của học sinh
a) Khái niệm;
b) Nội dung quản lí hoạt động học của học sinh;
c) Quản lí nền nếp học tập và thực hiện nội quy, quy định của nhà trường;
d) Quản lí việc thực hiện các hoạt động ngoại khoá và trải nghiệm;
e) Quản lí việc tự học của học sinh.
Chuyên đề 6 Phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên THCS hạng II
1 Yêu cầu năng lực giáo viên ở thế kỉ XXI
a) Những vấn đề cốt lõi của giáo viên thế kỉ XXI trước yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông;
b) Các nàng lực sư phạm khác cần có đối với giáo viên cốt cán;
c) Những yêu cầu đối với đạo đức nghề nghiệp và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở trước yêu câu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.
2 Phát triển năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở
a) Đội ngũ giáo viên cốt cán cấp trung học sơ sở;
b) Vai trò của giáo viên cốt cán ờ trường trung học cơ sở;
c) Phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán trong trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông;
d) Phương pháp và chiến lược dạy học, giáo dục và hợp tác, hỗ trợ đồng nghiệp về phương pháp và chiến lược dạy học và giáo dục của giáo viên cốt cán;
Trang 7e) Đánh giá và hợp tác hỗ trợ đồng nghiệp đánh kết quả việc dạy học và giáo dục của giáo viên cốt cán;
f) Phát triển môi trường học tập của giáo viên và học sinh trung học cơ sở.
Chuyên đề 7 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS
1 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực
a) Chương trình dạy học định hướng nàng lực và chương trình dạy học định hướng nội dung;
b) Dạy học định hướng năng lực.
2 Một số phương pháp dạy học hiệu quả trong dạy học theo định hương phát triển
năng lực
3 Dạy học tích hợp theo chủ đề liên môn
a) Cơ sở lí luận và thực tiễn;
b) Các nguyên tắc và các bước xây dựng các chủ để tích hợp liên môn.
Chuyên đề 8 Thanh tra , kiểm tra và một số hoạt động đảm bảo chất lượng trường THCS
1 Thanh tra kiểm tra hoạt động chuyên môn
a) Kiểm tra nội bộ nhà trường;
b)Nội dung và trình độ kiến thức được trang bị;
c)Kỹ năng, kỹ xảo thực hành và khả năng vận dụng của học sinh;
d) Năng lực nhận thức và năng lực tư duy của học sinh THCS;
đ) Phẩm chất nhân cách và kĩ năng xã hội của học sinh THCS.
2 Thanh tra giáo dục
a) Khái niệm;
b) Hệ thống thanh tra giáo dục;
c) Mục đích và nhiệm vụ của thanh tra giáo dục ;
Trang 8d) Vị trí, vai trò và chức năng của thanh tra giáo dục;
e) Đối tượng và nội dung thanh tra giáo dục;
f) Hình thức thanh tra giáo dục;
g) Nguyên tắc chỉ đạo hoạt động thanh tra giáo dục;
h) Phương pháp, phương tiện thực hiện thanh tra giáo dục.
3 Hoạt động đảm bảo chất lượng
a) Khái niệm;
b) Các cấp độ quản lí chất lượng;
c) Các mô hình quản lí đào tạo theo hướng đảm bảo chất lượng
Chuyên đề 9 Sinh hoạt tổ chuyên môn và công tác bồi dưỡng giáo viên trong trường THCS
1 Hoạt động của tổ chuyên môn trong trường trung học cơ sở
a) Vai trò, vị trí của tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở;
b) Chức năng, nhiệm vụ của tổ chuyên môn
2 Tổ chuyên môn với hoạt động chuyên môn nghiệp vụ trường trung học cơ sở và công tác bồi dưỡng giáo viên
a) Tạo lập môi trường tự học, tự bồi dưỡng và hợp tác chia sẻ;
b) Tổ trưởng chuyên môn phải là tấm gương về sự tự học, tự bồi dưỡng;
c) Kết hợp các phương thức với sự hỗ trợ bồi dưỡng trực tuyến và khai thác mã nguồn mờ;
d) Sinh hoạt tổ chuyên môn theo cụm trườngliên trường nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng giáo viên trung học cơ sở.
3 Tố chuyên môn với việc phát triển nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
a) Tổ chuyên môn với việc phát hiện vấn đề và xác định chủ đề;
b) Tổ chuyên môn với việc tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng.
Trang 9Chuyên đề 10 Xây dựng mối quan hệ trong và ngoài nhà trường để nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển trường THCS
1 Xã hội hoá giáo dục và xây dựng xã hội học tập
a) Xã hội hoá giáo dục, giáo dục vì xã hội và xã hội vì giáo dục;
b) Nhà trường trung học cơ sở với sự nghiệp xây dựng xã hội học tập và phát triển các trung tâm học tập cộng đồng.
2 Xây dựng môi trường giáo dục
a) Nhà trường là một môi trường đạo đức, cởi mở và thân thiện;
b) Xây dựng mối quan hệ đồng nghiệp gắn bó, hợp tác và chia sẻ.
3 Phát triển mối quan hệ giữa các trường trung học cơ sở với các bên liên quan
a) Phát triển mối quan hệ với chính quyền các cấp ở địa phương để phát triển nhà trường ;
b) Phát triển mối quan hệ giữa nhà trường, giáo viên với cộng đồng để nâng cao chất lượng giáo dục trung học cơ sở;
c) Quan hệ phối hợp và trách nhiệm giải trình của nhà trường với cha mẹ học sinh; d) Phát triển mối quan hệ với cộng đồng nghề nghiệp và với các cơ sờ giáo dục khác.
2 Kết quả thu hoạch về lý luận/lý thuyết qua đề tài
2.1 Cơ sở thực tiễn của hoạt động tư vấn tâm lý học đường
Hoạt động tư vấn tâm lý học đường hiện nay đang được áp dụng ở trường Nó không chỉ là hoạt động thường xuyên dành cho GVCN mà đã trở thành hoạt động thường xuyên của mỗi GV và cán bộ quản lí giáo dục
Hoạt động tư vấn tâm lý học đường có vai trò và ý nghĩa rất thiết thực đối với bản thân học sinh, gia đình, nhà trường và xã hội
Đối với bản thân học sinh - nhờ có hoạt động tư vấn học đường, các em được hình thành năng lực khám phá bản thân; các em được tham gia các hoạt động rèn luyện
kĩ năng tự chăm sóc và ứng phó với các khó khăn tâm lí ở từng giai đoạn lứa tuổi Các
em được trang bị kiến thức, kĩ năng để nhận diện những dấu hiệu bất thường về sức
Trang 10khoẻ tâm lí và biết cách, tìm nơi trợ giúp hoặc báo với cha mẹ, thầy cô, bạn bè.
Đối với mỗi gia đình và nhà trường, hoạt động tư vấn học đường là cầu nối giữa học sinh, cha mẹ và thầy cô/ nhà trường Hoạt động tư vấn học đường chuyển tải những thông tin, những hiểu biết về đặc điểm tâm lí đặc trưng của học sinh; hướng tới
sự họp tác mang tính ổn định, có nguyên tắc, có đạo đức giữa nhiều lực lượng trong tất
cả các hoạt động hỗ trợ tâm lí cho học sinh
Hoạt động tư vấn học đường còn hướng vào việc tư vấn cho ban giám hiệu của nhà trường về định hướng các hoạt động giáo dục trong nhà trường thông qua việc cung cấp những thông tin khảo sát thực trạng nhu cầu hồ trợ tâm lí học đường, nhũng kết quả thực chúng về những vấn đề nổi cộm của mỗi khối, mỗi lớp Các hoạt động tư vấn học đường góp phần tạo tiếng nói chung, kết nối nguồn lực trong toàn nhà trường trong định hướng giáo dục học sinh
Hoạt động tư vấn học đường trong nhà trường cũng góp phần tạo động lực và củng cố thái độ cho học sinh trong việc triển khai nhiều hoạt động cộng đồng/ xã hội đồng thời góp phần ngăn chặn, hạn chế và xoá bỏ các tệ nạn xã hội, giảm chi phí của
xã hội trong giáo dục trên cơ sở trợ giúp học sinh kịp thời tránh hoặc can thiệp sớm các khó khăn, rối nhiễu tâm lí
Xác định rõ tầm quan trọng của hoạt động tư vấn tâm lý học đường nên công tác này đang được chú trọng ở các trường trong tất cả các bậc học Thông qua khóa học bồi dưỡng GV THCS hạng II, với mong muốn làm thế nào để hoạt động tư vấn tâm lý học đường có hiệu quả trong công tác dạy học và giáo dục trong nhà trường tôi lựa
chọn đề tài “Nhu cầu tham vấn, tư vấn tâm lý của học sinh và khả năng đáp ứng của giáo viên trong nhà trường” để nghiên cứu.
2.2 Cơ sở lí luận của hoạt động tư vấn tâm lý học đường
Tư vấn học đường trong các nhà trường phổ thông theo nghĩa rộng là một tập hợp các hoạt động tâm lí học đường được thực hiện theo hướng tiếp cận hệ thống (bao gồm sự phối hợp: gia đình - nhà trường - xã hội) nhằm thực hiện việc đánh giá, dự báo
và nhận diện sớm các vấn đề tâm lí học đường, xây dựng và thực hiện các chương