TIỂU LUẬN (TRIẾT học MAC LÊNIN 1) phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến và vận dụng phân tích mối liên hệ giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường sinh thái

Trưng đại học Ngoại Thương Khoa Lý luận chính trị ------TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC MAC-LENIN Đề tài : Phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến và vận dụng phân tích mối liên hệ giữa tăng trư

Trưng đại học Ngoại Thương Khoa Lý luận chính trị

- -TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC MAC-LENIN

Đề tài : Phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến và vận dụng phân tích mối liên hệ giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường sinh thái.

Họ và tên sinh viên :

Lớp :

Giáo viên hướng dẫn:

Hà Nội

MỤC LỤC

Lời mở đầu……… 3

Nội dung……… 5

I-Phép biện chưng về mối liên hệ phổ biến……… 5

1 Phép biện chứng duy vật:………

5 1.1 Khái niệm phép biện chứng duy vật:………5

1.2 Những đặc trưng cơ bản và vai trò của phép biện chứng duy vật:…………

5 2 Nguyên lí về mối liên hệ phổ biến:………5

2.1 Khái niệm mối liên hệ, mối liên hệ phổ biến:……… 5

2.2 Tính chất của các mối liên hệ:……… 6

2.3 ý nghĩa phương pháp luận về mối liên hệ phổ biến……… 7

Phần II: Mối liên hệ giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường………

8 1.Mối liên hệ biện chứng giữa tăng trưởng kinh tế với việc bảo vệ môi trường:… 8 2.Tình trạng ô nhiễm của môi trường sống hiện nay……… 9

3.Hậu quả của ô nhiễm môi trường……… 10

4.Các biện pháp giải quyết vấn đề………

11 Lời kết……….12

Tài liệu tham khảo……… 14

LỜI MỞ ĐẦU

Chúng ta đang sống trong một xã hội hiện đại với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thế giới Cuộc sống của con người ngày càng được nâng cao, nhưng trái lại chúng ta đang phải đối mặt với rất nhiều những tác hại do môi trường sống trên trái đất đang bị ô nhiễm trầm trọng Ta rất dễ nhận thấy và không thể chối bỏ là sự phát triển kinh tế và hệ thống môi trường sinh thái không dung hòa với nhau và luôn có sự mâu thuẫn, bộc lộ tính sinh tồn ngày càng cao trong sự phát triển của xã hội

Sự tăng trưởng kinh tế ngày càng nhanh thì sức ép lên môi trường càng lớn Hầu hết các nước trên thế giới, để làm kinh tế và để đạt được những mục tiêu đề ra về kinh tế, họ đã bỏ qua và thiếu sự tôn trọng, quan tâm về vấn

đề bảo vệ và phát triển môi trường sinh thái khi ứng dụng khoa học tự nhiên

và khoa học kĩ thuật vào quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Đối với các nước phát triển, nguồn tài nguyên thiên nhiên đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế đất nước Song nếu khai thác quá mức, chắc chắn hệ sinh thái sẽ mất cân đối nghiêm trọng, dẫn đến ô nhiễm môi trường gia tăng mạnh Đó là hậu quả lớn nhất do tăng trưởng kinh tế mà không quan tâm tới bảo vệ môi trường Ngày càng thấy rõ giới hạn đó là trước đây con người bị thiên nhiên đe dọa và phải gồng mình chống lại nó thì bây giờ con người lại đang đe dọa lại thiên nhiên, xâm hại mạnh tới môi trường, trong khi môi trường là yếu tố không thể thiếu cho sự tồn tại và phát triển của chính con người Theo dự báo của các nhà khoa học thì nếu con

người vẫn tiếp tục khai thác tài nguyên với tốc độ như hiện nay thì thời gian

có thể khai thác tiếp là: sắt được 173 năm, than được 55 năm, đồng được 48 năm, vàng 29 năm, và 170 năm nữa rừng cây sẽ bị đốn hết, rừng nhiệt đới thì

40 năm nữa cũng hết Các nhà khoa học cũng chỉ ra rằng trên trái đất không tìm thấy vùng đất nào mà hoàn toàn không bị ô nhiễm Sự khủng khoảng sinh thái nghiêm trọng là điều tất yếu nhưng quan trọng hơn là sự khủng khoảng sinh tồn của con người

Đó chính là bài học cho các nước vì quá coi trọng tăng trưởng kinh tế nhanh, tạo sự bứt phá lớn về phát triển kinh tế, mong vượt qua nhiều nước khác, vì cái lợi trước mắt mà quên đi tác hại sau này, phải trả giá đắt về việc làm cạn kiệt và suy thoái môi trường, mất đi sự bền vững lâu dài của môi trường sinh thái

Chính vì bảo vệ môi trường là vấn đề nan giải đối với tất cả các nước trên thế giới, là vấn đề cấp bách đang rất cần được quan tâm và giải quyết đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và thực hiện tốt bảo vệ môi trường, tôi

đã quyết định chọn đề tài “Phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến và vận

dụng phân tích mối liên hệ giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường sinh thái” với mong muốn bài tiểu luận triết học này sẽ góp một

phần nhỏ vào việc tìm kiếm con đường phát triển đúng đắn nhất của các quốc gia trên thế giới, giúp mọi người hiểu rõ hơn trách nhiệm của bản thân trong công cuộc bảo vệ môi trường sinh thái những nơi mà mình đang sinh sống Hoàn thiện bài tiểu luận này cũng giúp tôi gia tăng thêm vốn tri thức vốn có, học tập được nhiều hơn các hiểu biết về những vấn đề cấp bách trên thế giới hiện nay

NỘI DUNG

Phần I: PHÉP BIỆN CHỨNG VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN

1 Phép biện chứng duy vật:

1.1 Khái niệm phép biện chứng duy vật:

Định nghĩa khái quát về phép biện chứng duy vật, Ph.Angghen cho rằng: “ Phép biện chứng là môn khoa học về những quy luật phổ biến của sự vận động và phát triển của tự nhiên, của xã hội loài người và tư duy”

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin còn có một số định nghĩa khác về phép biện chứng duy vật Khi nhấn mạnh nguyên lí về mối liên hệ phổ biến, Ph.Angghen đã định nghĩa: “phép biện chứng là khoa học về mối liên hệ phổ biến”

Phép biện chứng đã thừa nhận sự vật, hiện tượng của thế giới khách quan tồn tại theo mối quan hệ phổ biến, chúng vận động, phát triển theo quy luật nhất định Phép biện chứng có nhiệm vụ phải chỉ ra những quy luật đó để định hướng cho con người trong nhiệm vụ thực tiễn, cũng chính là lý luận và phương pháp luận khoa học để nhận thức và cải tạo thế giới

1.2 Những đặc trưng cơ bản và vai trò của phép biện chứng duy vật:

Phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác-Lênin có hai đặc trưng cơ bản Một là, phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác-Lênin là phép biện chứng được xác lập trên nền tảng của thế giới quan duy vật khoa học Hai là, trong phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác-Lênin có sự thống nhất giữa nội dung thế giới quan (duy vật biện chứng) và phương pháp luận (biện chứng duy vật) do đó nó không dừng lại ở sự giải thích thế giới mà còn là công cụ để nhận thức thế giới và cải tạo thế giới

Với những đặc trưng cơ bản trên mà phép biện chứng duy vật giữ vai trò

là một nội dung đặc biệt quan trọng trong thế giới quan và phương pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác- Lênin, tạo nên tính khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác- Lênin đồng thời nó cũng là thế giới quan và phương pháp luận chung nhất của hoạt động sáng tạo trong các lĩnh vực nghiên cứu khoa học

2 Nguyên lí về mối liên hệ phổ biến:

2.1 Khái niệm mối liên hệ, mối liên hệ phổ biến:

Liên hệ là sự tác động qua lại lẫn nhau, là điều kiện tiền đề tồn tại lẫn nhau, là sự quy định lẫn nhau, sự nương tựa lẫn nhau, sự chuyển hóa lẫn nhau của các mặt, các yếu tố, các thuộc tính cấu thành sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan Khái niệm mối liên hệ dùng để chỉ sự quy định, sự tác động

và chuyển hóa lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng hay giữa các mặt, các yếu

tố của mỗi sự vật, hiện tượng trong thế giới

Phép duy vật biện chứng khẳng định mọi sự vật hiện tượng đều tồn tại trong mối liên hệ phổ biến Mối liên hệ phổ biến là khái niệm dùng để chỉ tính phổ biến của các mối liên hệ của các sự vật, hiện tượng của thế giới Sự liên hệ đó biểu hiện ở ba mặt là: giữa các mặt trong cùng một sự vật, hiện tượng; giữa các sự vật khác nhau; và giữa sự vật với môi trường Những mối liên hệ phổ biến nhất là những mối liên hệ tồn tại ở mọi sự vật hiện tượng của thế giới Mặc dù sự vật tồn tại trong những mối liên hệ phổ biến với nhiều mối liên hệ khác nhau nhưng vị trí, vai trò của từng mối liên hệ không giống nhau trong tổng số mối liên hệ về sự vật, trong đó có mối liên hệ giữ vai trò quyết định đén sự tồn tại, vận động biến đổi của sự vật như mối liên hệ bên trong, bản chất

2.2 Tính chất của các mối liên hệ:

Các mối liên hệ có ba tính chất cơ bản là: tính khách quan, tính phổ biến

và tính đa dạng, phong phú

Theo quan điểm biện chứng duy vật, các mối liên hệ của các sự vật hiện tượng của thế giới là có tính khách quan Sự quy định lẫn nhau theo quan điểm biện chứng duy vật, các mối liên hệ của các sự vật, hiện tượng thế giới

là có tính khách quan Sự quy định lẫn nhau của các sự vật, hiện tượng hoặc trong bản thân chúng là cái vốn có của nó, tồn tại độc lập không thể phụ thuộc vào ý chí của con người Trong thực tế những vật vô tri vô giác phải chịu sự tác động của các sự vật hiên tượng khác như ánh sáng, nhiệt độ, độ

ẩm, và con người Chính con người – một dạng động vật bậc cao, một sinh vật phát triển nhất- cũng luôn chịu sự tác động của các sự vật, hiện tượng trong giới tự nhiên, sự tác động của xã hội, những người khác và của chính bản thân nó Con người chỉ có thể nhận thức và vận dụng các mối liên hệ đó trong hoạt động thức tiễn của mình

Mối liên hệ không chỉ mang tính khách quan mà còn mang tính phổ biến Tính phổ biến của mối liên hệ được thể hiện ở chỗ: thứ nhất bất cứ sự vật, hiện tượng nào cũng liên hệ với sự vật, hiện tượng khác, không có sự vật, hiện tượng nào nằm ngoài mối liên hệ Đồng thời, cũng không có bất cứ sự vật hiện tượng nào không phải là một cấu trúc hệ thống, bao gồm những yếu

tố cấu thành với những mối liên hệ bên trong của nó, tức là bất kì một tồn tại nào cũng là một hệ thống mở, tương tác và biến đổi lẫn nhau Ví dụ như trong thời đại ngày nay không một quốc gia nào không có quan hệ, liên hệ với quốc gia khác về mọi mặt của đời sống xã hội Chính vì thế hiện nay trên thế giới đã và đang xuất hiện xu hướng toàn cầu hoá, khu vực hoá mọi mặt

của đời sống xã hội Nhiều vấn đề đã và đang trở thành vấn đề toàn cầu như: đói nghèo, bệnh tật Mối liên hệ biểu hiện dưới những hình thức riêng biệt,

cụ thể tuỳ theo điều kiện nhất định Song, dù dưới những hình thức nào chúng cũng chỉ là biểu hiện của mối liên hệ phổ biến nhất, chung nhất

Ngoài hai tính chất trên, quan điểm biện chứng của chủ nghĩa Mác-Lênin còn nhấn mạnh tính phong phú đa dạng của các mối liên hệ Tính đa dạng của

sự liên hệ do tính đa dạng trong sự tồn tại, sự vận động và phát triển của chính các sự vật và hiện tượng quy định Xuất phát từ tính đa dạng thế giới vật chất dẫn đến mối liên hệ đa dạng, biểu hiện ở: liên hệ trong không gian( cùng một thời điểm diễn ra nhiều sự kiện), liên hệ trong ( là mối liên hệ xảy ra bên trong sự vật, hiện tượng), liên hệ ngoài ( là mối liên hệ giữa sự vật này với sự vật khác), liên hệ cơ bản và liên hệ không cơ bản Trong một sự vật có thể bao gồm rất nhiều mối liên hệ chứ không phải chỉ có một mối liên

hệ xác định Mỗi mối liên hệ có vị trí và đặc điểm riêng của nó, không thể đồng nhất tính chất và vị trí, vai trò cụ thể của các mối liên hệ khác nhau đối với sự vật nhất định

2.3 Ý nghĩa phương pháp luận về mối liên hệ phổ biến:

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến xét dưới góc độ thế giới quan thì nó phản ánh tính thống nhất của vật chất và thế giới Các sinh vật, hiên tượng trên thế giới dù có đa dạng, có khác nhau như thế nào đi chăng nữa thì chúng cũng chỉ là những dạng khác nhau của một thế giới duy nhất đó là thế giới vật chất

Theo V.I.Lênin, ‘ Lô gíc biện chứng đòi hỏi phải xét sự vật trong sự phát triển, trong “sự tự vận động”…, trong sự biến đổi của nó, nghĩa là trong mọi nhận thức của thực tiễn cần phải có quan điểm phát triển’ Quan điểm phát

triển có nghĩa là để tìm hiểu một vấn đề gì đó trong thực tiễn ta phải đặt sự vật ấy trong chiều đi lên của sự vật đó Mà phát triển luôn bao hàm tính mâu thuẫn , tính thuận nghịch nên ta cần phải nhận thức được tính phức tạp của sự vật Vì thế, quan điểm phát triển yêu cầu phải khắc phục tư tưởng bảo thủ trì trệ, định kiến, đối lập với sự phát triển

Khi xem xét một sự vật hiện tượng nào đó, một con người nào đó, phải gắn với những hoàn cảnh, điều kiện cụ thể, phải có quan điểm lịch sử cụ thể

VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

1.Mối liên hệ biện chứng giữa tăng trưởng kinh tế với việc bảo vệ môi trường:

Chúng ta cần phải hiểu rõ môi trường sinh thái là gì và mức độ ảnh hưởng của môi trường sinh thái đối với con người và xã hội

Môi trường sinh thái chính là toàn bộ các điều kiện tự nhiên, nhân tạo bao quanh con người, có tác động tới đời sống, sự tồn tại và phát triển của

xã hội loài người Các yếu tố tạo thành nên môi trường bao gồm không khí,

nước, đất, âm thanh, ánh sáng, cây cối, sông biển, các khu dân cư ở, các khu sản xuất, … Vì thế nó là những điều kiện tự nhiên, xã hội trong đó con người hay một sinh vật tồn tại phát triển trong quan hệ với con người

Ảnh hưởng của môi trường sinh thái là rất quan trọng và trực tiếp đến cuộc sống của con người và xã hội Môi trường sinh thái sẽ tạo nên một cuộc sống tốt, tạo ra những thuận lợi cho con người về nhiều mặt nhưng nó

sẽ suy yếu nếu không được chúng ta bảo vệ hay trực tiếp làm tổn hại tới môi trường thông qua các hoạt động phát triển kinh tế (gây ô nhiễm môi trường) Tăng trưởng kinh tế là sự tăng lên đồng thời về các số lượng, tốc độ

và quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kì nhất định Mục đích chính của tăng trưởng kinh tế là nhằm cải thiện và phát triển đời sống của con người Vì vậy, bảo vệ môi trường có mối liên hệ biện chứng chặt chẽ với sự tăng trưởng kinh tế

Như ta đã biết môi trường sống là một hình thức tồn tại của vật chất, nên có thể nói nó tồn tại khách quan độc lập với ý thức con người Tuy nhiên, sự phát triển của môi trường lại hoàn toàn do con người, do ý thức của con người quyết định, con người có thể tác động làm cho môi trường tốt lên hoặc xấu đi Còn tăng trưởng kinh tế lại được sinh ra, tồn tại và phát triển cũng phụ thuộc hoàn toàn vào con người, nên nó tồn tại chủ quan Có thể suy

ra rằng vì môi trường chịu tác động trực tiếp của con người, tăng trưởng kinh

tế lại phuc thuộc vào các hoạt động của con người nên môi trường chịu tác động của tăng trưởng kinh tế và ngược lại Mối quan hệ giữa chúng thông qua con người làm trung gian

Kinh tế muốn tăng trưởng được thì cần phải có môi trường làm địa bàn hoạt động vì nó cần diễn ra ở một diện tích rộng, phải khai thác nhiều tài nguyên thiên nhiên nhằm đap ứng cho lợi ích của con người Mà tài nguyên

thiên nhiên nào cũng có một giới hạn nhất định, nếu các quốc gia chỉ chăm lo tới việc tăng trưởng kinh tế mà không chú trọng tới vấn đề bảo vệ môi trường thì một ngày nào đó sẽ không thể tăng trưởng kinh tế nữa do môi trường bị suy thoái Và con người tác động lên môi trường nên phải gánh chịu hoàn toàn sản phẩm do mình tạo ra Nhưng ngược lại, nếu ta các quốc gia tăng trưởng kinh tế gắn với việc bảo vệ môi trường thì ngoài tác dụng nâng cao chất lượng đời sống của nhân dân, nó còn làm cải thiện cả môi trường do kinh tế nhà nước phát triển thì có thêm ngân sách đầu tư cho nhiều dự án bảo

vệ môi trường, thay thế các nguồn tài nguyên bị khai thác bằng những nguồn tài nguyên có thể tự tạo ra được

2 Tình trạng ô nhiễm của môi trường sống hiện nay:

Ô nhiễm môi trường là tình trạng môi trường bị ô nhiễm bởi các chất hóa học, sinh học,… gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và các cơ thể sống khác Trái đất của chúng ta đang bị ô nhiễm môi trường một cách trầm trọng, biểu hiện tiêu biểu nhất là sự nóng dần lên do nhiệt độ trung bình của Trái đất tăng cao, dẫn đến các thiên tai, dịch bệnh đang hoành hành với tốc độ cảnh báo

Sự phát triển của quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước của các quốc gia trên thế giới một mặt là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm cho người dân nhưng mặt khác nó lại bộc lộ rất nhiều mặt trái của nó mà nếu không có biện pháp bảo vệ cụ thể thì trong tương lai không xa chúng ta sẽ gánh chịu những hậu quả do chính chúng ta gây ra Có rất nhiều biểu hiện ô nhiễm cần đề cập tới

Ô nhiễm khí quyển là vấn đề thời sự nóng bỏng của cả thế giới chứ không phải của riêng quốc gia nào Môi trường khí quyển đang có nhiều biến