Nghiên cứu ứng dụng công nghệ thi công đập phá sóng dạng thùng chìm và áp dụng tính toán cho công trình huyện đảo bạch long vĩ

Chính vì vậy, vấn đề nâng cao năng lực trong đấu thầu xây dựng luôn giành được sự quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp xây dựng... Vì vậy, vấn đề nâng cao năng lực trong đấu thầu có mộ

Tác giả xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào Các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày tháng năm 2013

TÁC GIẢ

Đỗ Bình Minh

nguyên thiên nhiên và môi trường với đề tài: “Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu của Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình” của tác giả đã hoàn thành và đảm bảo đầy đủ các yêu cầu

đặt ra

Trước hết, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Bá Uân (Trường Đại học Thủy lợi) đã giành nhiều thời gian, tận tình

hướng dẫn tác giả hoàn thành luận văn này

Tác giả xin được bảy tỏ lòng cảm ơn chân thành đến các thầy, cô giáo Khoa Kinh tế & Quản lý - Trường Đại học Thủy lợi đã tận tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức chuyên môn quý báu và sâu sắc trong suốt quá trình học tập, góp phần cho tác giả hoàn thành luận văn này

Xin cảm ơn những người thân trong gia đình, bạn bè và tập thể lớp Cao học 19KT21 đã động viên, giúp đỡ, và tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn chắc chắn khó tránh khỏi những thiếu sót nhất định, tác giả rất mong muốn được sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáo và cán bộ khoa học đồng nghiệp để luận văn đạt chất lượng cao hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2013

TÁC GIẢ

Đỗ Bình Minh

Hình 2.1: Trụ sở Công ty TNHH liên doanh Đầu tư tài chính Hòa Bình 26 Hình 2.2: Sơ đồ cơ cấu và tổ chức của Công ty 30 Hình 2.3: Tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu của Công ty giai đoạn 2010-2012 64 Hình 2.4: Tỷ lệ trúng thầu của Công ty giai đoạn 2008-2012 68

Bảng 2.1: Bảng tổng hợp về nguồn nhân lực của Công ty 35

Bảng 2.2: Bảng tổng hợp số lượng cán bộ kỹ thuật của Công ty 37

Bảng 2.3: Bảng lực lượng công nhân kỹ thuật của Công ty 40

Bảng 2.4: Danh sách máy móc thiết bị của Công ty 42

Bảng 2.5: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2009-2012 47

Bảng 2.6: Tỷ lệ trúng thầu và giá trị trúng thầu của Công ty giai đoạn 2008-2012 54

Bảng 2.7: Danh sách các công trình tiêu biểu Công ty đã và đang thực hiện 55

Bảng 2.8: Mô hình SWOT của Công ty 61

Bảng 3.1: Dự kiến kế hoạch sản lượng giai đoạn 2013-2015 75

Bảng 3.2: Dự kiến kế hoạch nộp ngân sách Nhà nước giai đoạn 2013-2015 76

CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

W Weaknesses (Điểm yếu)

O Opportunities (Cơ hội)

T Threats (Thách thức)

DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG 1

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẤU THẦU VÀ NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG 1

1.1.1 Khái niệm chung về đấu thầu và đấu thầu xây dựng 1

1.1.2 Một số khái niệm liên quan 2

1.1.3 Đặc điểm của đấu thầu xây dựng 3

1.1.3.1 Về chủ thể tham gia đấu thầu xây dựng 3

1.1.3.2 Về đối tượng hàng hóa tham gia đấu thầu xây dựng 5

1.1.3.3 Về phương thức tổ chức đấu thầu 6

1.1.3.4 Về hình thức tổ chức đấu thầu 7

1.1.3.5 Về nguyên tắc đấu thầu 7

1.1.4 Vai trò của đấu thầu xây dựng đối với các doanh nghiệp 9

1.1.4.1 Đối với chủ đầu tư 9

1.1.4.2 Đối với các nhà thầu 9

1.1.4.3 Đối với Nhà nước 10

1.2 NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG 10

1.2.1 Khái niệm năng lực đấu thầu 10

1.2.2 Các chỉ tiêu đánh giá năng lực đấu thầu xây dựng của doanh nghiệp 11

1.2.2.1 Năng lực tài chính 11

1.2.2.2 Chỉ tiêu về khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và chất lượng công trình 13

1.2.2.3 Chỉ tiêu về khả năng đáp ứng tiến độ thi công 14

1.2.2.4 Chỉ tiêu về giá dự thầu 14

1.2.2.5 Chỉ tiêu về tỷ lệ trúng thầu và chỉ tiêu giá trị trúng thầu 15

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA DOANH NGHIỆP 16

1.3.1.2 Khả năng tài chính 17

1.3.1.3 Máy móc thiết bị và công nghệ 18

1.3.1.4 Hoạt động marketing của doanh nghiệp 19

1.3.1.5 Khả năng liên danh liên kết 19

1.3.1.6 Kỹ thuật lập hồ sơ dự thầu 20

1.3.2 Thị trường hàng hóa đầu vào và các nhà cung ứng 21

1.3.3 Chính sách của Nhà nước và môi trường pháp lý 22

1.4 MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM TRONG VIỆC NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA DOANH NGHIỆP 22

1.4.1 Kinh nghiệm của nhà thầu Trung Quốc 22

1.4.2 Từ phía Nhà nước 23

1.4.3 Từ phía doanh nghiệp 23

Kết luận chương 1 24

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA CÔNG TY TNHH LIÊN DOANH ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH HÒA BÌNH 25

2.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÔNG TY 25

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 25

2.1.1.1 Thông tin chung về doanh nghiệp 25

2.1.1.2 Quá trình hình thành và phát triển 27

2.1.2 Các ngành nghề kinh doanh chính 27

2.1.3 Cơ cấu tổ chức quản lý của Công ty 28

2.1.3.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức 28

2.1.3.2 Chức năng và nhiệm vụ của các phòng ban trong Công ty 29

2.1.4 Năng lực của Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình 34

2.1.4.1 Nguồn nhân lực 34

2.1.4.2 Năng lực máy móc thiết bị 40

2.2.1 Hình thức và phương pháp dự thầu mà Công ty đã tham gia 50

2.1.2 Quy trình thực hiện hoạt động đấu thầu của Công ty 51

2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA CÔNG TY 53

2.3.1 Thực trạng hoạt động dự thầu của Công ty 53

2.3.2 Đánh giá năng lực thực hiện qua mô hình SWOT 57

2.3.2.1 Những cơ hội của Công ty (O) 57

2.3.2.2 Những thách thức đối với Công ty (T) 58

2.3.2.3 Những điểm mạnh của Công ty (S) 60

2.3.2.4 Những điểm yếu của Công ty (W) 60

2.3.3 Đánh giá về năng lực thầu của Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình theo các chỉ tiêu phản ánh năng lực đấu thầu 62

2.3.3.1 Chỉ tiêu năng lực tài chính 62

2.3.3.2 Chỉ tiêu về khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và chất lượng công trình 64

2.3.3.3 Chỉ tiêu về khả năng đáp ứng tiến độ thi công 65

2.3.3.4 Chỉ tiêu về giá dự thầu và số dự án thắng thầu 66

2.3.4 Nguyên nhân hạn chế năng lực đấu thầu của Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình 70

2.3.4.1 Nguyên nhân khách quan 70

2.3.4.2 Nguyên nhân chủ quan 71

Kết luận chương 2 73

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA CÔNG TY TNHH LIÊN DOANH ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH HÒA BÌNH 75

3.1 PHƯƠNG HƯỚNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY TRONG THỜI GIAN TỚI 75

3.1.1 Phương hướng nhiệm vụ chung 75

CỦA CÔNG TY 77

3.2.1 Nhóm giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu 77

3.2.1.1 Giải pháp nâng cao năng lực tài chính 78

3.2.1.2 Giải pháp nâng cao năng lực kỹ thuật, chất lượng và tiến độ công trình79 3.2.1.3 Giải pháp về tính toán giá dự thầu 81

3.2.2 Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng hồ sơ dự thầu và kỹ thuật đấu thầu 85 3.2.2.1 Nâng cao chất lượng hồ sơ dự thầu 85

3.2.3 Một số giải pháp khác 87

3.2.3.1 Nâng cao năng lực cán bộ tham gia công tác đấu thầu 87

3.2.3.2 Tăng cường liên danh liên kết 89

3.2.3.3 Nâng cao năng lực marketing 90

3.2.4 Một số giải pháp kiến nghị 91

3.2.4.1 Đối với Nhà nước 91

3.2.4.2 Đối với Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình 92

Kết luận chương 3 93

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Hiện nay, đất nước ta đang thực hiện quá trình hội nhập khu vực và quốc tế ngày càng sâu sắc và toàn diện Đó là xu thế tất yếu của sự phát triển

và chúng ta cũng không thể đứng ngoài vòng quay của lịch sử Quá trình đổi mới chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa, tập trung, quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa buộc các doanh nghiệp phải đối mặt với sự cạnh tranh hết sức gay gắt Sự thay đổi cơ chế này đã làm cho không ít doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, lúng túng trong sản xuất và kinh doanh Tuy nhiên, có không ít doanh nghiệp đã tìm được những hướng

đi đúng đắn, kịp thời đề ra những giải pháp thích hợp nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo lập và phát huy thế mạnh của mình, nhờ đó đã đạt được hiệu quả kinh doanh cao, đứng vững và không ngừng phát triển

Xây dựng cơ bản là một lĩnh vực công nghiệp đặc thù, khác với các lĩnh vực khác, cạnh tranh giữa các doanh nghiệp xây dựng diễn ra chủ yếu thông qua hình thức đấu thầu do các chủ đầu tư tổ chức Theo cơ chế quản lý

cũ, trong xây dựng cơ bản chủ yếu quản lý bằng phương pháp giao thầu, nhận thầu theo kế hoạch, nên khó tránh khỏi việc thất thoát vốn đầu tư và chất lượng công trình cũng không được đảm bảo

Trên thế giới, hình thức đấu thầu xây dựng đã được áp dụng từ lâu, còn

ở nước ta, kể từ khi Nhà nước ban hành "Qui chế đấu thầu", thì đấu thầu xây

dựng mới thực sự trở thành một lĩnh vực cạnh tranh hết sức gay gắt giữa các doanh nghiệp xây dựng Mặt khác, trong những năm gần đây, đã xuất hiện nhiều

dự án xây dựng có qui mô lớn, sử dựng vốn ngân sách hoặc vốn vay của các tổ chức tín dụng nước ngoài đòi hỏi phải tổ chức đấu thầu xây dựng trên cơ sở cạnh tranh Chính vì vậy, vấn đề nâng cao năng lực trong đấu thầu xây dựng luôn giành được sự quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp xây dựng

trình cao tầng, có qui mô lớn trên địa bàn thành phố Hà Nội Trong những năm vừa qua, Công ty đã có những nỗ lực trên nhiều mặt nhằm nâng cao sức cạnh tranh, phát triển đầu tư, và đã giành được nhiều thành tựu hết sức quan trọng, trở thành một trong những doanh nghiệp xây dựng có thương hiệu trên địa bàn Thành phố Hà Nội Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã giành được, Công ty vẫn còn những tồn tại, hạn chế nhất định, đặc biệt là trong lĩnh vực nâng cao năng lực đấu thầu xây dựng Đó là những khó khăn về tài chính, khoa học công nghệ, nhân lực, kinh nghiệm đấu thầu , đây là một trở ngại lớn, có ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài và bền vững của Công ty Đứng trước thực tế đó, Công ty vẫn chưa có được những giải pháp mang tính toàn diện đến vấn đề nâng cao năng lực trong đấu thầu xây dựng

Trong bối cảnh hiện nay, trước sự lớn mạnh của các doanh nghiệp xây dựng trong nước, sự xuất hiện của những công ty xây dựng lớn của nước ngoài, sự phát triển của khoa học công nghệ xây dựng cho thấy rằng cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng giữa các doanh nghiệp xây dựng diễn ra rất gay gắt Vì vậy, vấn đề nâng cao năng lực trong đấu thầu có một vai trò hết sức quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với sự thành công và phát triển của các doanh nghiệp xây dựng nói chung và của Công ty TNHH liên doanh đầu

tư tài chính Hòa Bình nói riêng

Xuất phát từ nhận thức trên, tác giả đã chọn đề tài "Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu của Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình" làm luận văn tốt nghiệp với hy vọng

nâng cao trình độ nghiên cứu, mở rộng khả năng hiểu biết và mong muốn góp một phần công sứcnhỏ bé của mình vào sự phát triển của Công ty

lựcđấu thầu xây dựng kết hợp với việc phân tích đánh giá thực trạng, khả năng cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng, qua đó tìm ra những ưu thế, thành tựu và những tồn tại trong công tác đấu thầu xây dựng của Công ty qua đó nghiên cứu

đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực đấu thầu xây dựng của Công

ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình trong thời gian tới

3 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

- Cách tiếp cận của đề tài là dựa trên cơ sở lý luận chung về đấu thầu,

hệ thống các văn bản, chế độ, chính sách hiện hành về đấu thầu của Nhà nước

- Phương pháp nghiên cứu của đề tài: Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu điều tra, khảo sát, phương pháp kết hợp nghiên cứu lý thuyết với thực tiễn, phương pháp thống kê, phân tích, phương pháp so sánh và một số phương pháp kết hợp khác để giải quyết các vấn đề liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu năng lực của doanh nghiệp trong lĩnh vực đấu thầu xây dựng, các nhân tố ảnh hưởng và chi phối, thực trạng, giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu của doanh nghiệp, trực tiếp

là Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình

- Phạm vi nghiên cứu: Giới hạn ở những vấn đề nâng cao năng lực đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình trong việc đấu thầu xây dựng

Về mặt thời gian, luận văn nghiên cứu hoạt động kinh doanh và đánh

năng lực trong đấu thầu xây dựng của Công ty trong thời gian tới

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

a Ý nghĩa khoa học:

Luận văn hệ thống hoá các cơ sở lý luận về đấu thầu của doanh nghiệp nói chung và đấu thầu của doanh nghiệp xây dựng nói riêng từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực đấu thầu xây dựng của doanh nghiệp này

b Ý nghĩa thực tiễn:

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nghiên cứu về nâng cao năng lực đấu thầu, và các giải pháp nghiên cứu đề xuất là những gợi ý cốt lõi, quan trọng đối với Công ty TNHH liên doanh đầu

tư tài chính Hoà Bình

6 Kết quả dự kiến đạt được

- Khái quát hóa các vấn đề lý luận cơ bản về đấu thầu và năng lực của doanh nghiệp trong đấu thầu xây dựng

- Phân tích và đánh giá thực trạng năng lực đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình trong những năm vừa qua Từ đó đưa ra những đánh giá nhận xét, nêu lên những mặt được và chưa được, những tồn tại cần giải quyết

- Đề xuất một số biện pháp, kiến nghị nhằm nâng cao năng lực đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình

7 Nội dung của luận văn :

Ngoài phần mở đầu, kết luận kiến nghị, luận văn gồm có 3 chương nội dung chính:

- Chương 1: Lý luận chung về năng lực đấu thầu của các doanh nghiệp xây dựng

- Chương 3: Một số giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu của Công ty TNHH liên doanh đầu tư tài chính Hòa Bình

1.1.1 Khái niệm chung về đấu thầu và đấu thầu xây dựng

Trong nền kinh tế thị trường, hầu như không tồn tại sự độc quyền trong

sự cung cấp cho bất kỳ một loại hàng hóa hay dịch vụ nào trừ một số loại hàng hóa đặc biệt như điện, xăng dầu Có rất nhiều nhà sản xuất, nhiều nhà cung cấp một loại hàng hóa và dịch vụ Còn đối với người tiêu dùng bao gồm các nhà đầu tư và gọi chung là người mua họ luôn mong muốn có được hàng hóa, dịch vụ tốt với chi phí thấp nhất Do đó, mỗi khi người mua có nhu cầu mua sắm một loại hàng hóa hay dịch vụ nào đó họ thường tổ chức các cuộc đấu thầu cho các nhà thầu bao gồm các nhà cung cấp cạnh tranh với nhau về giá cả, công nghệ, kỹ thuật, chất lượng Trong các cuộc đấu thầu ấy, nhà thầu nào đưa ra được mẫu hàng hóa, dịch vụ đáp ứng tốt nhất yêu cầu của người mua thì sẽ được chấp nhận trao hợp đồng Tùy theo nhu cầu sử dụng mà người mua sẽ đưa ra các yêu cầu về chất lượng hàng hóa, yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng, thời gian, thời hạn thanh toán, phương thức thanh toán và các yêu cầu khác của hợp đồng Nhà thầu sẽ căn cứ vào thông tin trong đề nghị chào hàng để gửi hồ sơ dự thầu đến người mua Nếu trong trường hợp có quá nhiều đơn dự thầu cùng đáp ứng các yêu cầu của người mua thì nhà thầu có mức giá chào hàng thấp nhất sẽ được chọn để trao hợp đồng

Như vậy, đấu thầu là phạm trù kinh tế tồn tại trong nền kinh tế thị trường trong đó người mua đóng vai trò tổ chức để các nhà thầu (những người bán) cạnh tranh với nhau trong việc cung cấp các sản phẩm hoặc dịch

vụ đầu tư xây dựng Mục tiêu của người mua là có được hàng hóa, dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu của mình về kỹ thuật, chất lượng và chi phí thấp nhất

Theo quy định tại Mục 2, điều 4, chương 1, Luật đấu thầu Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thông qua ngày 29 tháng 11 năm

2005 thì: “ Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu trên cơ sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế ”

Đấu thầu xây dựng là quá trình lựa chọn nhà thầu có năng lực thực hiện những công việc có liên quan tới quá trình tư vấn, xây dựng, mua sắm thiết bị

và lắp đặt các công trình, hạng mục công trình xây dựng… nhằm đảm bảo tính hiệu quả kinh tế, các yêu cầu kỹ thuật của dự án

1.1.2 Một số khái niệm liên quan

Để hiểu rõ hơn về đấu thầu, chúng ta làm rõ hơn một số khái niệm liên quan đến đấu thầu Theo quy chế đấu thầu, thì:

- Đấu thầu trong nước là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu với sự tham gia của các nhà thầu trong nước

- Đấu thầu quốc tế là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu với sự tham gia của các nhà thầu nước ngoài và nhà thầu trong nước

- Dự án là tập hợp các đề xuất để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nhằm đạt được mục tiêu hay yêu cầu nào đó trong một thời gian nhất định dựa trên nguồn vốn xác định

- Bên mời thầu là chủ đầu tư, chủ dự án hoặc pháp nhân đại diện hợp pháp của dự án có đủ năng lực và kinh nghiệm được chủ đầu tư sử dụng để tổ chức đấu thầu theo các quy định của pháp luật về đấu thầu

- Nhà thầu chính là nhà thầu chịu trách nhiệm về việc tham gia đấu thầu, đứng tên dự thầu, ký kết và thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn (sau đây gọi là nhà thầu tham gia đấu thầu) Nhà thầu tham gia đấu thầu một cách độc lập gọi là nhà thầu độc lập Nhà thầu cùng với một hoặc nhiều nhà thầu khác tham gia đấu thầu trong một đơn dự thầu thì gọi là nhà thầu liên danh

- Nhà thầu phụ là thầu thực hiện một phần công việc của gói thầu trên

cơ sở thỏa thuận hoặc hợp đồng được ký với nhà thầu chính Nhà thầu phụ không phải là nhà thầu chịu trách nhiệm về việc tham gia đấu thầu

- Gói thầu là một phần của dự án, trong một số trường hợp đặc biệt gói thầu là toàn bộ dự án; gói thầu có thể gồm những nội dung mua sắm giống nhau thuộc nhiều dự án hoặc là khối lượng mua sắm một lần đối với mua sắm thường xuyên

- Hồ sơ mời thầu là toàn bộ tài liệu sử dụng cho đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế bao gồm các yêu cầu cho một gói thầu làm căn cứ pháp lý

để nhà thầu chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu đánh giá hồ sơ dự thầu nhằm lựa chọn nhà thầu trúng thầu; là căn cứ cho việc thương thảo, hoàn thiện và ký kết hợp đồng

- Hồ sơ dự thầu là toàn bộ tài liệu do nhà thầu lập theo yêu cầu của hồ

sơ mời thầu và được nộp cho bên mời thầu theo quy định nêu trong hồ sơ mời thầu

- Giá gói thầu là giá trị gói thầu được xác định trong kế hoạch đấu thầu trên cơ sở tổng mức đầu tư hoặc tổng dự toán, dự toán được duyệt và các quy định hiện hành

- Giá dự thầu là giá do nhà thầu nêu trong đơn dự thầu thuộc hồ sơ dự thầu Trường hợp nhà thầu có thư giảm giá thì giá dự thầu là giá sau giảm giá

- Giá trúng thầu là giá được phê duyệt trong kết quả lựa chọn nhà thầu làm cơ sở để thương thảo, hoàn thiện và ký kết hợp đồng

1.1.3 Đặc điểm của đấu thầu xây dựng

1.1.3.1 Về chủ thể tham gia đấu thầu xây dựng

Đấu thầu xây dựng là một trong những phương thức cạnh tranh nhằm lựa chọn các nhà thầu thực hiện những công việc như: tư vấn, khảo sát thiết

kế, thi công xây lắp, mua sắm thiết bị… cho các công trình, hạnh mục công

trình xây dựng Xét về thực chất, đây là hoạt động mua bán mang tính đặc thù, tính đặc thù ở đây được thể hiện của chủ thể tham gia Thực chất đây là hoạt động cạnh tranh xuất phát từ mối quan hệ cung - cầu, diễn ra giữa hai chủ thể: cạnh tranh giữa bên mời thầu ( chủ đầu tư ) với các nhà thầu và cạnh tranh giữa các nhà thầu với nhau Trong quá trình tham gia đấu thầu có nhiều chủ thể khác nhau như: chủ đầu tư ( bên mời thầu ) và các doanh nghiệp xây dựng có khả năng đáp ứng yêu cầu của chủ đầu tư Các bên tham gia đấu thầu phải đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật về điều kiện tham gia đấu thầu Đối với chủ đầu tư, phải là đơn vị có đủ năng lực về tài chính, có khả năng tổ chức thực hiển và quản lý dự án

1 Yêu cầu đối với bên mời thầu và tổ chuyên gia đấu thầu:

- Cá nhân tham gia bên mời thầu phải có đủ các điều kiện sau: Am hiểu pháp luật về đấu thầu, có kiến thức về quản lý dự án, Có trình độ ngoại ngữ đáp ứng yêu cầu đối với gói thầu được tổ chức đấu thầu quốc tế, gói thầu thuộc dự án sử dụng vốn ODA

- Tuỳ theo tính chất và mức độ phức tạp của gói thầu, thành phần tổ chuyên gia đấu thầu bao gồm các chuyên gia về lĩnh vực kỹ thuật, tài chính, thương mại, hành chính, pháp lý và các lĩnh vực có liên quan Thành viên tổ chuyên gia đấu thầu phải có đủ các điều kiện sau: Có chứng chỉ tham gia khoá học về đấu thầu, có trình độ chuyên môn liên quan đến gói thầu, am hiểu các nội dung cụ thể tương ứng của gói thầu, có tối thiểu 3 năm công tác trong lĩnh vực liên quan đến nội dung kinh tế, kỹ thuật của gói thầu

2 Yêu cầu đối với nhà thầu là tổ chức:

Nhà thầu là tổ chức có tư cách hợp lệ khi có đủ các điều kiện sau:

- Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy chứng nhận đầu tư được cấp theo quy định của pháp luật hoặc có quyết định thành lập đối với các tổ chức không có đăng ký kinh doanh trong trường hợp là nhà thầu trong nước;

có đăng ký hoạt động do cơ quan có thẩm quyền của nước mà nhà thầu mang quốc tịch cấp trong trường hợp là nhà thầu nước ngoài

- Hạch toán kinh tế độc lập

- Không bị cơ quan có thẩm quyền kết luận về tình hình tài chính không lành mạnh, đang lâm vào tình trạng phá sản hoặc nợ đọng không có khả năng chi trả; đang trong quá trình giải thể

3 Yêu cầu đối với nhà thầu là cá nhân:

Nhà thầu là cá nhân có tư cách hợp lệ khi có đủ các điều kiện sau:

- Năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định pháp luật của nước mà

cá nhân đó là công dân

- Đăng ký hoạt động hợp pháp hoặc chứng chỉ chuyên môn phù hợp do

cơ quan có thẩm quyền cấp

- Không bị truy cứu trách nhiệm hình sự

1.1.3.2 Về đối tượng hàng hóa tham gia đấu thầu xây dựng

Hàng hóa tham gia đấu thầu xây dựng là hàng hóa đặc biệt Đó là các

dự án thi công, xây lắp, các dự án tư vấn, đầu tư , các dự án cung ứng hàng hóa Các nhà thầu thực hiện việc cạnh tranh với nhau để tìm kiếm cơ hội kinh doanh, đó là: đấu thầu tuyển chọn thi công các hạng mục công trình, tuyển chọn tư vấn thiết kế, đấu thầu mua sắm hàng hóa, thiết bị, đấu thầu xây lắp…Hàng hóa lúc đầu đem ra thị trường chưa được định giá một cách cụ thể, dựa trên các thông số yêu cầu về điều kiện kinh tế - kỹ thuật của dự án, doanh nghiệp và nhà đầu tư thông qua hình thức đấu thầu để xác định giá cả cụ thể của hàng hóa và các yêu cầu cụ thể về kỹ thuật và điều kiện thực hiện để hoàn tất việc mua bán Hoạt động này diễn ra giữa người mua (chủ dự án) với người bán (nhà thầu) và giữa các nhà thầu với nhau nhằm bán được sản phẩm của mình Thông qua cạnh tranh đấu thầu sẽ hình thành giá thầu - giá của hàng hóa đem ra bán Đây cũng chính là giá dự toán của công trình

1.1.3.3 Về phương thức tổ chức đấu thầu

Theo quy định của pháp luật, có ba phương thức đấu thầu cơ bản mà chủ đầu tư dự án có thể lựa chọn tổ chức đấu thầu Đó là: đấu thầu một túi hồ

sơ, đấu thầu hai túi hồ sơ và đấu thầu hai giai đoạn

Đấu thầu một túi hồ sơ là phương thức mà nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu trong một túi hồ sơ Phương thức này được áp dụng đối với đấu thàu mua sắm

và xây lăp

Đấu thầu hai túi hồ sơ là phương thức mà nhà thầu nộp đề xuất về kỹ thuật và đề xuất giá trong từng túi hồ sơ riêng và trong cùng một thời điểm Túi hồ sơ đề xuất kỹ thuật sẽ được chủ dự án xem xét trước Theo đó, những

hồ sơ sau khi đánh giá đạt số điểm kỹ thuật từ 70% trở lên sẽ được mở tiếp túi

hồ sơ đề xuất về giá và xem xét tiếp Phương thức này trong lĩnh vực xây dựng thường chỉ áp dụng đối với đấu thầu tuyển chọn tư vấn

Phương thức đấu thầu hai giai đoạn chỉ áp dụng cho các trường hợp sau:

- Các gói thầu mua sắm và xây lắp có giá từ 500 tỷ đồng trở lên

- Các gói thầu mua sắm hàng hóa có tính chất lựa chọn công nghệ thiết

bị toàn bộ, phức tạp về công nghệ và kỹ thuật hoặc gói thầu xây lắp đặc biệt phức tạp

- Dự án thực hiện theo hợp đồng chìa khóa trao tay

Phương thức đấu thầu hai giai đoạn được thực hiện theo qui trình sau:

- Giai đoạn 1: Các nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu sơ bộ trình bày các đề xuất kỹ thuật và phương án tài chính cho bên mời thầu Bên mời thầu xem xét, đánh giá và thảo luận cụ thể với từng nhà thầu nhằm thống nhất về yêu cầu và tiêu chuẩn kỹ thuật để nhà thầu chuẩn bị và nộp hồ sơ thầu chính thức

- Giai đoạn 2: Bên mời thầu mởi các nhà thầu đã tham gia ở giai đoạn 1 nộp hồ sơ dự thầu chính thức với đề xuất kỹ thuật đã được bổ sung theo yêu

cầu chung của dự án và đề xuất chi tiết về tài chính với đầy đủ nội dung về tiến độ thực hiện, điều kiện thực hiện hợp đồng, giá dự thầu

kỹ thuật, thời gian dự thầu… Hình thức đấu thầu này có ưu điểm nổi bật là tính cạnh tranh trong đấu thầu cao, hạn chế tiêu cực trong đấu thầu, kích thích các nhà thầu phải thường xuyên nâng cao năng lực cạnh tranh, mang lại hiệu quả cao cho dự án

- Đấu thầu hạn chế là hình thức đấu thầu mà bên mời thầu mời một số nhà thầu (tối thiểu là 5), có đủ kinh nghiệm và năng lực tham gia đấu thầu Trong trường hợp không có đủ 5 nhà thầu tham dự, bên mời thầu phải báo cáo chủ dự án trình người có thẩm quyền xem xét, quyết định Trên cơ sở của bên mời thầu về kinh nghiệm và năng lực của các nhà thầu một cách khách quan

và công bằng, chủ dự án sẽ quyết định danh sách nhà thầu tham dự đấu thầu Đấu thầu hạn chế chỉ áp dụng khi có một trong các điều kiện sau:

+ Chỉ có một số nhà thầu có khả năng đáp ứng yêu cầu của gói thầu + Do nguồn vốn sử dụng yêu cầu phải tổ chức đấu thầu hạn chế

+ Do tình hình cụ thể của gói thầu mà việc đấu thầu hạn chế có lợi thế

1.1.3.5 Về nguyên tắc đấu thầu

Khác với các hình thức mua bán hàng hóa khác, đấu thầu xây dựng phải tuân thủ các nguyên tắc mua bán đặc thù, đó là: nguyên tắc công bằng, bí mật, công khai, có đủ năng lực và trình độ, và đảm bảo cơ sở pháp lý

- Nguyên tắc công bằng thể hiện quyền bình đẳng giữa các chủ thể tham gia quan hệ đấu thầu Theo đó, các nhà thầu phải được đảm bảo đối xử bình đẳng trong việc tiếp nhận thông tin từ chủ đầu tư, bình đẳng trong việc trình bày các giải pháp kinh tế - kỹ thuật của mình trước chủ đầu tư, trong quá trình thực hiện các thủ tục tham gia đấu thầu (nộp hồ sơ, tham gia mở thầu…)

- Nguyên tắc bí mật đòi hỏi chủ đầu tư cũng như các nhà thầu phải giữ

bí mật về các thông số trong hồ sơ dự thầu của các nhà thầu như: mức giá bỏ thầu, các giải pháp kỹ thuật của nhà thầu…Mục đích của nguyên tắc này là tạo ra tính khách quan và sự công bằng giữa các nhà thầu với nhau, đồng thời cũng là biện pháp bảo vệ nhằm tránh thiệt hại cho chủ đầu tư trong trường hợp các nhà thầu bỏ thầu thấp hơn giá dự kiến do có sự rò rỉ thông tin

- Nguyên tắc công khai là một trong những yêu cầu bắt buộc trong đấu thầu xây dựng (trừ những công trình đặc biệt, là bí mật quốc gia) Các công trình xây dựng khi đem ra đấu thầu đều phải đảm bảo tính công khai các thông tin cần thiết như: tính năng của công trình, điều kiện của các nhà thầu tham gia đấu thầu, thời gian mở hồ sơ dự thầu…Các thông tin này phải được công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng theo quy định của pháp luật Tuân thủ nguyên tắc này sẽ tạo ra sự công bằng giữa các nhà thầu và thu hút được nhiều nhà thầu, nâng cao chất lượng công tác đấu thầu

- Nguyên tắc có đủ năng lực và trình độ đòi hỏi chủ đầu tư và các bên

dự thầu phải có năng lực thực sự về kỹ thuật và tài chính để thực hiện những điều kiện cam kết khi tham gia đấu thầu Tuân thủ nguyên tắc này sẽ tránh được thiệt hại cho các bên khi thực hiện các cam kết đã đề ra, qua đó nâng cao chất lượng, tạo ra sân chơi bình đẳng cho các nhà thầu khi tham gia đấu thầu

- Nguyên tắc đảm bảo cơ sở pháp lý đòi hỏi các bên tham gia đấu thầu phải chấp hành các quy định của Nhà nước về nội dung, thủ tục đấu thầu và

những cam kết trong hợp đồng giao nhận thầu Khi các bên tham gia đấu thầu không tuân thủ nguyên tắc này, chủ dự án và cơ quan pháp lý có quyền kiến nghị hủy kết quả đấu thầu

1.1.4 Vai trò của đấu thầu xây dựng đối với các doanh nghiệp

Để thực hiện được các công việc của quá trình xây dựng cơ bản chủ đầu tư có thể lựa chọn các phương thức: tự làm, giao thầu hoặc đấu thầu So với các phương thức tự làm và giao thầu, phương thức đấu thầu có những ưu điểm nổi bật, mang lại lợi ích to lớn cho cả chủ đầu tư và nhà thầu Mục tiêu của đấu thầu là nhằm thực hiện tính cạnh tranh công bằng, minh bạch trong quá trình đấu thầu để lựa chọn được nhà thầu thích hợp đảm bảo cho lợi ích kinh tế của dự án Đấu thầu có vai trò hết sức to lớn đối với các doanh nghiệp xây dựng, chủ đầu tư và đối với cả Nhà nước

1.1.4.1 Đối với chủ đầu tư

- Đấu thầu giúp cho chủ đầu tư lựa chọn được nhà thầu đáp ứng được các yêu cầu dự án của mình với chi phí hợp lý nhất và chất lượng cao nhất

- Đấu thầu giúp thực hiện có hiệu quả yêu cầu về xây dựng công trình, tiết kiệm vốn đầu tư, thực hiện và đảm bảo đúng tiến độ công trình

- Hình thức đấu thầu giúp chủ đầu tư tăng cường quản lý vốn đầu tư, tránh thất thoát, lãng phí vốn

- Thực hiện dự án theo phương thức đấu thầu giúp chủ đầu tư chủ động, tránh được tình trạng phụ thuộc vào nhà xây dựng trong xây dựng công trình

- Đấu thầu tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh giữa các đơn vị xây dựng

1.1.4.2 Đối với các nhà thầu

- Đấu thầu tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà thầu Do

đó nhà thầu muốn thắng thầu phải tự nâng cao năng lực, năng suất chất lượng sản phẩm của mình

- Đấu thầu giúp phát huy tối đa tính chủ động, tích cực trong việc tìm kiếm các thông tin về công trình mời thầu, về chủ đầu tư, về các cơ hội tham

1.1.4.3 Đối với Nhà nước

- Trong điều kiện xây dựng nền kinh tế mở, với nhiều công trình có quy

mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp, đấu thầu là phương thức hiệu quả để xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật đáp ứng được yêu cầu của đất nước

- Đấu thầu còn được xem như là một phương pháp quản lý dự án có hiệu quả nhất, được xem như là nguyên tắc trong quản lý dự án của Nhà nước

- Đấu thầu là phương thức phù hợp với thông lệ quốc tế Nó tạo ra môi trường thu hút các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường xây dựng Việt Nam

- Công tác quản lý Nhà nước về đấu thầu trong xây dựng ngày càng hoàn thiện góp phần chống tham nhũng đồng thời tạo ra môi trường tốt nhất cho các doanh nghiệp hoạt động

1.2 NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG

1.2.1 Khái niệm năng lực đấu thầu

Khi nói đến năng lực của doanh nghiệp là nói đến nội lực bên trong của doanh nghiệp, trong đó có các năng lực về tài chính, kỹ thuật, công nghệ, đội ngũ lao động, marketing, tổ chức quản lý của doanh nghiệp Có nội lực là có

điều kiện cần còn điều kiện đủ là doanh nghiệp phải biết sử dụng, phát huy tất

cả các nội lực đó để phục vụ cho các cuộc cạnh tranh khác nhau tạo ra lợi thế hơn hẳn so với các đối thủ cạnh tranh Như vậy năng lực của doanh nghiệp chính là nội lực của doanh nghiệp và việc sử dụng nội lực đó nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp

Cũng như cách hiểu về năng lực thì năng lực đấu thầu chính là khả năng thắng thầu trong công tác đấu thầu của doanh nghiệp Nó bao gồm tất cả nội lực của doanh nghiệp và cách sử dụng các nội lực đó để tạo ra lợi thế trong việc tham gia đấu thầu, nâng khả năng thắng thầu cho doanh nghiệp

Tóm lại, năng lực đấu thầu của doanh nghiệp là toàn bộ nguồn lực về tài chính, máy móc thiết bị, công nghệ thi công công trình, cách thức tổ chức quản lý, trình độ đội ngũ lao động kết hợp với quá trình xử lý thông tin và chiến lược cạnh tranh trong công tác dự thầu của doanh nghiệp đó

1.2.2 Các chỉ tiêu đánh giá năng lực đấu thầu xây dựng của doanh nghiệp

1.2.2.1 Năng lực tài chính

Năng lực tài chính thể hiện quy mô và cơ cấu nguồn vốn của doanh nghiệp, thể hiện cụ thể nhất là ở quy mô nguồn vốn chủ sở hữu, khả năng huy động, khả năng thu hồi vốn và hiệu quả sử dụng vốn Năng lực tài chính là chỉ tiêu cơ bản quan trọng để đánh giá năng lực của nhà thầu bởi đặc điểm của xây dựng, xây lắp, thi công các công trình cần lượng vốn ngay từ đầu, thời gian thi công dài Do đó nếu nhà thầu nào yếu kém về mặt tài chính, khả năng huy động vốn không cao sẽ không đảm bảo được tiến độ thi công cũng như chất lượng công trình Một doanh nghiệp có khả năng tài chính cao có thể tham gia đấu thầu nhiều công trình trong một năm, có nhiều cơ hội đề đầu tư thiết bị máy móc nhằm đáp ứng nhu cầu thi công và đòi hỏi của quy trình công nghệ hiện đại Một số chỉ tiêu năng lực tài chính là:

- Hệ số vay nợ:

Tổng tài sản nợ

Hệ số vay nợ = Tổng tài sản (1.1)

Hệ số này phản ánh khả năng tự chủ về tài chính của doanh nghiệp Hệ

số này càng cao thì khả năng tự chủ về tài chính của doanh nghiệp càng giảm

Do đó, khi khả năng thanh toán lãi vay thấp, doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn trong huy động vốn vay và sẽ không đáp ứng đủ vốn khi nhu cầu vốn lưu động của công trình tăng

- Khả năng thanh toán lãi vay:

Lợi nhuận trước thuế + tiền

lãi vay

Khả năng thanh toán

lãi vay = Tiền lãi vay (1.2)

Hệ số này phản ánh khả năng thanh toán tiền lãi vay của doanh nghiệp Nếu tỷ lệ này thấp sẽ làm giảm khả năng trả lãi và lợi nhuận của doanh nghiệp Đây là một trong những tiêu chí để các ngân hàng xem xét khi cung ứng các khoản vay của doanh nghiệp

- Lợi nhuận của doanh nghiệp Hệ số doanh lợi bao gồm:

Lợi nhuận sau thuế

Tỷ số lợi nhuận trên

doanh thu = Doanh thu (1.3)

Tỷ số này cho biết lợi nhuận chiếm bao nhiêu phần trăm trong doanh thu Tỷ số này mang giá trị dương nghĩa là công ty kinh doanh có lãi; tỷ số càng lớn nghĩa là lãi càng lớn Tỷ số mang giá trị âm nghĩa là công ty kinh doanh thua lỗ

Lợi nhuận sau thuế

Tỷ lệ lợi nhuận trên

vốn sản xuất kinh doanh = Vốn sản xuất kinh doanh (1.4)

Hệ số này phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Hệ

số này tỷ lệ thuận với hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

1.2.2.2 Chỉ tiêu về khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và chất lượng công trình

Trong đấu thầu xây dựng đây là chỉ tiêu cơ bản dùng để xét thầu Khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật đóng vai trò quan trọng quyết định đến chất lượng công trình, thể hiện rõ nét năng lực của nhà thầu Tiêu chuẩn đánh giá về mặt kỹ thuật bao gồm các nội dung:

- Tính hợp lý và tính khả thi của các giải pháp kỹ thuật, biện pháp giải pháp thi công

- Mức độ đáp ứng của các thiết bị thi công (số lượng, chủng loại, chất lượng và tiến độ huy động), vật tư và nhân lực phục vụ thi công

- Mức độ đáp ứng các nhu cầu về bảo hành

- Bảo đảm điều kiện vệ sinh môi trường và an toàn lao động

- Các biện pháp đảm bảo chất lượng công trình, bao gồm: có đủ các phưong tiện đáp ứng cho việc kiểm tra, có đủ các biện pháp cụ thể để kiểm tra

Giải pháp kỹ thuật cũng có thể nói là yêu cầu quan trọng nhất đối với các nhà thầu vì khi xét thầu, nhà thầu đạt 70% điểm kỹ thuật trở lên mới được coi là đạt và mới được xem xét đến các điều kiện khác Trong xây dựng, có nhiều chỉ tiêu đánh giá về mặt kỹ thuật của công trình như các chỉ tiêu đặc trưng cho khả năng chịu áp lực, khả năng chịu độ rung, độ bền, tuổi thọ… của công trình Ngoài ra, chất lượng của công trình là yếu tố quan trọng trong các yếu tố mà chủ đầu tư dùng để xem xét Chất lượng công trình cao doanh nghiệp sẽ có khả năng thắng thầu cao hơn và ngược lại Nhà thầu nào có khả năng đáp ứng được nhu cầu kỹ thuật bằng các giải pháp kỹ thuật hợp lý nhất

sẽ đảm bảo chất lượng công trình cao nhất Nhà thầu cần đảm bảo được tính khả thi, hợp lý và hiệu quả của các giải pháp thiết kế kỹ thuật, biện pháp tổ chức thi công, mức độ đáp ứng của các thiết bị thi công đã được trình bày trong hồ sơ dự thầu

1.2.2.3 Chỉ tiêu về khả năng đáp ứng tiến độ thi công

Tiến độ thi công công trình được đảm bảo đúng như dự tính cũng là một chỉ tiêu không nhỏ để đánh giá năng lực của nhà thầu Đảm bảo tốt tiến

độ thi công doanh nghiệp không những tiếp kiệm được chi phí phát sinh mà còn tạo được uy tín với chủ đầu tư và củng cố được địa vị của doanh nghiệp trên đấu trường xây dựng Để xác định đúng tiến độ thi công không phải là dễ

vì nó phải tương xứng với biện pháp đã đặt ra, phù hợp với các nguồn lực dự kiến, phải xác định được tất cả các rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện

dự án như rủi ro về thiên tai, tai nạn lao động, vấn đề an ninh trật tự địa phương nơi dự án thi công …Do đó, nếu nhà thầu nào đưa ra được các giải pháp đảm bảo tính hợp lý, đảm bảo tiến độ thi công sẽ chiếm được ưu thế trong quá trình đấu thầu

1.2.2.4 Chỉ tiêu về giá dự thầu

Giá dự thầu là giá do các nhà thầu ghi trong hồ sơ dự thầu sau khi đã trừ phần giảm giá (nếu có) bao gồm toàn bộ các chi phí cần thiết để thực hiện gói thầu

Doanh nghiệp khi tham gia tranh thầu muốn thắng thầu phải đưa ra được mức giá dự thầu hợp lý, là mức vừa phải được chủ đầu tư chấp nhận đồng thời phải bù đắp được chi phí và đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp Thông thường mức giá dự thầu hợp lý nhất là mức giá đưa ra thấp hơn giá xét thầu từ 3-5% Với các chủ đầu tư tinh thông nghiệp vụ, họ có thể xác định được mức giá sàn tương đối chính xác, và nếu nhà thầu nào đưa ra mức giá thấp hơn giá sàn quá nhiều thì chủ đầu tư sẽ đánh giá thấp năng lực của nhà thầu trong việc đưa ra mức giá bỏ thầu Đưa ra mức giá bỏ thầu thấp như vậy thì chỉ có thể là do dự toán tính sai hoặc doanh nghiệp cố tình tính sai để bằng mọi giá thắng thầu Việc xác định mức giá dự thầu hợp lý không phải là dễ và

có tầm quan trọng đặc biệt với nhà thầu khi tham gia tranh thầu

Giá dự thầu của nhà thầu được xác định trong miền giá sàn của nhà thầu xây dựng cùng với giá trần của chủ đầu tư đối với các công trình đấu thầu Điều đó có nghĩa là chủ đầu tư là người mua, họ luôn mong muốn mua được hàng hóa với giá rẻ nhất có thể, họ chỉ đồng ý mua với giá thấp hơn hoặc bằng với mức giá mà họ đưa ra (giá trần của chủ đầu tư) Còn nhà thầu

là người bán hàng và dịch vụ, nhà thầu chỉ chấp nhận bán với mức giá thấp nhất bằng với mức giá tại thời điểm hòa vốn (giá sàn của nhà thầu xây dựng) Với các công trình chỉ định thầu, giá dự thầu của nhà thầu xây dựng được xác định trong miền giá sàn của nhà thầu xây dựng cùng với giá gói thầu và miền này tạo nên một miền giá xác định dự kiến lãi cho nhà thầu

Các nhân tố ảnh hưởng tới sự biến động của giá dự thầu mà các nhà thầu cần chú ý:

- Giá dự thầu có thể biến động do những thay đổi của thị trường đặc biệt sự lên xuống giá cả của nguyên vật liệu và nhân công

- Giá dự thầu có thể biến động do sự thay đổi trong chính sách của Nhà nước, nhất là sự thay đổi về định mức giá, các quy định của địa phương về môi trường, xã hội…

1.2.2.5 Chỉ tiêu về tỷ lệ trúng thầu và chỉ tiêu giá trị trúng thầu

Tỷ lệ trúng thầu và giá trị trúng thầu là hai chỉ tiêu thể hiện sự khái quát tình hình dự thầu và kết quả dự thầu của một doanh nghiệp Qua hai chỉ tiêu trên, chủ đầu tư thể có thể đánh giá được hiệu quả, chất lượng của việc dự thầu trong năm của doanh nghiệp, qui mô và giá trị hợp đồng của các công trình trúng thầu Tỷ lệ trúng thầu cao cộng với giá trị trúng thầu lớn chứng tỏ doanh nghiệp đó có năng lực về tài chính, máy móc thiết bị, nguồn nhân lực…và có kinh nghiệm trong công tác đấu thầu Điều đó sẽ được chủ đầu tư đánh giá cao và làm tăng khả năng trúng thầu khi tham gia đấu thầu

Tỷ lệ trúng thầu và tỷ lệ giá trị trúng thầu được tính như sau:

- Nguồn nhân lực cấp cao

Nguồn nhân lực cấp cao của doanh nghiệp là người hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện chiến lược phát triển của công ty hoặc là những người am hiểu có trình độ chuyên môn sâu Vai trò của họ rất quan trọng, có tác động lớn đến hiệu quả kinh doanh Vai trò này thể hiện qua việc họ là người trực tiếp xây dựng, sử dụng các công cụ để hiện thực hóa các chính sách phát triển doanh nghiệp trong thực tiễn sản xuất kinh doanh Là người có khả năng đề ra các giải pháp tối ưu về kinh tế kỹ thuật có lợi cho doanh nghiệp Đội ngũ cán bộ cấp cao có trình độ chuyên môn, trình độ quản lý, năng động, sáng tạo, là yếu tố hết sức quan trọng tác động lớn đến sự phát triển của doanh nghiệp nói chung và hiệu quả của cạnh tranh trong đấu thầu nói riêng Chính vì vậy, xây dựng nguồn nhân lực cấp cao luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu của doanh nghiệp hiện nay

- Cán bộ trung gian

Trong các doanh nghiệp xây dựng, họ là các đội trưởng thi công, kỹ sư trưởng, trưởng các phòng ban Với cương vị này, họ là người thừa hành kế

hoạch, mệnh lệnh, của cấp trên và lãnh đạo cấp dưới thực hiện các kế hoạch, mệnh lệnh đó Đội ngũ cán bộ này đóng vai trò quan trọng, là nhân tố tác động lớn đến quá trình thực hiện các dự án đúng tiến độ, đảm bảo các yêu cầu

kỹ thuật, an toàn lao động

- Cán bộ cấp cơ sở

Họ là những nhà quản trị cấp cuối cùng trong cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp, thường đảm nhiệm các chức danh đốc công, tổ trưởng, trưởng ca Họ có nhiệm vụ hướng dẫn, đôn đốc, chỉ đạo công nhân thực hiện các công việc cụ thể nhằm hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ do doah nghiệp đặt ra Là những người trực tiếp điều phối lực lượng nhân công, máy móc ở công trường Công việc của

họ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, tiến độ công trình, kịp thời đề xuất những kiến nghị, giải pháp hợp lý nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công và tiết kiệm chi phí tạo nên sức cạnh tranh của doanh nghiệp Mặt khác, là những người có quan hệ trực tiếp với công nhân Vì vậy, họ có thể dễ dàng nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng, động viên và chăm lo đến đời sống của công nhân Qua đó, tạo ra sự ổn định và đồng thuận trong doanh nghiệp để thực hiện các mục tiêu chung

- Người lao động trực tiếp trong doanh nghiệp ( công nhân )

Khi đánh giá khả năng của doanh nghiệp, bên mời thầu thường chú ý rất nhiều đến lao động trực tiếp của doanh nghiệp Họ là công nhân kỹ thuật,

kỹ thuật viên trên công trường Đội ngũ lao động lành nghề, có kinh nghiệm,

cơ cấu hợp lý là một lợi thế của doanh nghiệp trong cạnh tranh đấu thầu Do

đó công tác tuyển dụng, đào tạo, sử dụng, chăm lo đến đời sống của người lao động là vấn đề quan tâm hàng đầu nhằm tạo ra sự ổn định, tăng cường uy tín

và năng lực của doanh nghiệp

1.3.1.2 Khả năng tài chính

Năng lực tài chính có tác động rất lớn đến năng lực trong đấu thầu xây dựng của doanh nghiệp Năng lực tài chính thể hiện ở quy mô nguồn vốn tự

có, khả năng huy động vốn, hiệu quả sử dụng vốn trong sản xuất kinh doanh

và có cơ cấu hợp lý giữa vốn cố định và vốn lưu động

Doanh nghiệp xây dựng có khả năng tài chính cao sẽ có tác động tích cực đến công tác đấu thầu nói riêng cũng như hiệu quả sản xuất kinh doanh nói chung Một mặt, nó giúp cho doanh nghiệp đảm bảo tài chính để thực hiện các dự án kinh doanh, mặt khác nó tạo niềm tin cho chủ đầu tư về khả năng hoàn thành dự án và là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp có thể huy động vốn bên ngoài từ ngân hàng và các nhà thầu khác

Trong đấu thầu xây dựng, năng lực tài chính của nhà thầu là tiêu chuẩn

để chấm điểm đánh giá năng lực của nhà thầu Mặt khác, với năng lực tài chính vững mạnh, doah nghiệp có thể chủ động lựa chọn các phương án bỏ thầu với giá hợp lý để cạnh tranh với các nhà thầu khác

Ở nước ta hiện nay, qua thực tiễn đấu thầu quốc tế, xét trên phương diện tài chính, các doanh nghiệp trong nước thường không tỏ rõ được ưu thế của mình trước các doanh nghiệp nước ngoài Do đó, để trúng thầu các doanh nghiệp trong nước thường phải liên danh với các nhà thầu nước ngoài và thường phải chịu nhiều thiệt thòi trong liên danh này

1.3.1.3 Máy móc thiết bị và công nghệ

Máy móc thiết bị và công nghệ thi công là một bộ phận tài sản của doanh nghiệp Đồng thời nó cũng là thước đo trình độ kỹ thuật, năng lực thi công của doanh nghiệp Đây được coi là nhân tố quan trọng và ảnh hưởng đến năng lực trong đấu thầu của doanh nghiệp

Khi đánh giá năng lực thi công để chấm thầu, chủ đầu tư thường xem xét yếu tố máy móc thiết bị và công nghệ thi công trên một số khía cạnh sau:

- Tính hiện đại của công nghệ, thiết bị Biểu hiện ở công nghệ sản xuất, năm sản xuất, hãng sản xuất, công suất, thời hạn sử dụng

- Tính đồng bộ của máy móc, thiết bị và công nghệ Biểu hiện ở sự phù hợp giữa các loại máy móc thi công với nhau và giữa máy móc thi công với

công nghệ thi công, giữa chất lượng, phức tạp của sản phẩm do công nghệ đó tạo ra

- Tính hiệu quả trong sử dụng máy móc, thiết bị công nghệ Biểu hiện ở khả năng sử dụng có hiệu quả máy móc của doanh nghiệp Đó là khả năng làm chủ, khai thác có hiệu quả máy móc với chi phí thấp và khấu hao hợp lý

- Khả năng đổi mới máy móc và công nghệ Đây là tiêu chí mà bên mời thầu quan tâm khi xem xét năng lực kỹ thuật, đòi hỏi doanh nghiệp phải không ngừng nghiên cứu, đầu tư mua sắm máy móc và công nghệ Quá trình này, một mặt cho phép doanh nghiệp tiếp cận với máy móc kỹ thuật, công nghệ thi công hiện đại, một mặt nó tạo nên uy tín kinh doanh, giảm được chi phí và làm tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp

1.3.1.4 Hoạt động marketing của doanh nghiệp

Hoạt động quảng cáo, tiếp thị là một công việc quan trọng nhằm xây dựng hình ảnh, quảng bá sản phẩm mà doanh nghiệp chào bán Đây là một hoạt động có tác động đến năng lực đấu thầu xây dựng của doanh nghiệp

Hoạt động quảng cáo, tiếp thị đòi hỏi phải đảm bảo tính chính xác, tính kịp thời của thông tin về doanh nghiệp cũng như thị trường Thường xuyên tìm hiểu, tiếp xúc với các chủ dự án, bạn hàng, đối tác và với các cơ quan truyền thông nhằm tuyên truyền, quảng bá về doanh nghiệp mình Gây dựng danh tiếng cho doanh nghiệp là một việc làm hết sức khó khăn Tuy nhiên, khi đã gây dựng được danh tiếng, thương hiệu có uy tín thì nó trở thành một trong những nhân tố hết sức quan trọng, có tác động lớn, quyết định không nhỏ đến việc thắng thầu của doanh nghiệp

1.3.1.5 Khả năng liên danh liên kết

Liên danh, liên kết là sự kết hợp giữa các pháp nhân để tạo ra một pháp nhân mới nhằm tạo ra sức mạnh tồng thể về kinh tế - kỹ thuật để thực hiện một mục tiêu kinh doanh nhất định

Đối với những dự án vượt quá năng lực thực hiện của mình, doanh nghiệp thường liên danh, liên kết với nhau để tăng cường năng lực thi công và khả năng cạnh tranh của mình Quá trình liên danh, liên kết có thể được thực hiện theo chiều ngang và theo chiều dọc Liên danh, liên kết theo chiều ngang

là sự hợp tác của doanh nghiệp cùng ngành với nhau để thực hiện các dự án lớn Liên danh, liên kết theo chiều dọc là liên kết giữa doanh nghiệp xây dựng với các doanh nghiệp khác Ví dụ với doanh nghiệp sản xuất nội thất, khai thác vật liệu xây dựng, thi công điện nước… với mục đích giảm giá thành, khai thác, sử dụng một cách tối đa máy móc, công nghệ

Mở rộng các hình thức liên danh, liên kết là một xu hướng đang diễn ra mạnh mẽ trong các doanh nghiệp xây dựng Đây là sự thích ứng của doanh nghiệp trước đòi hỏi của cơ chế thị trường Hiện nay, trong đấu thầu xây dựng, liên danh, liên kết diễn ra theo nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi và dưới các hình thức chủ yếu như:

- Liên danh, liên kết tham gia dự thầu Đây là hình thức các nhà thầu hợp tác, liên kết với nhau thành một nhà thầu để tham gia dự thầu Nhà thầu mới có năng lực

về tài chính, nhân lực, kỹ thuật dựa trên năng lực của các nhà thầu liên kết

- Liên danh, liên kết hình thành các tập đoàn xây dựng Đó là sự hợp tác giữa các doanh nghiệp xây dựng để hình thành nên một tập đoàn lớn với tiềm lực kinh tế và kỹ thuật vững manh nhằm khai thác hết tiềm năng, thế mạnh của các thành viên và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp

1.3.1.6 Kỹ thuật lập hồ sơ dự thầu

Năng lực đấu thầu phụ thuộc trực tiếp vào trình độ lập hồ sơ dự thầu Một nhà thầu có thể bị loại ngay từ vòng đầu do hồ sơ dự thầu không đảm bảo các yêu cầu của tổ chức mời thầu

Để hoàn thành một bộ hồ sơ dự thầu, doanh nghiệp cần thực hiện rất nhiều công việc, từ việc cập nhật thông tin, điều tra môi trường đấu thầu cho

đến nghiên cứu, tính toán các số liệu liên quan, khảo sát hiện trường xây dựng công trình, lập phương án thi công, xây dựng giá dự thầu Công tác xác định giá dự thầu là một khâu có nội dung phức tạp với những yêu cầu nghiêm ngặt cần tuân thủ, đây là một trong những yếu tố quyết định việc trúng thầu

Tổ chức lập hồ sơ dự thầu là công việc hết sức phức tạp và yêu cầu thực hiện trong khoảng thời gian thường rất hạn chế Chất lượng hồ sơ dự thầu là một trong những tiêu chí cơ bản quyết định việc nhà thầu có trúng thầu hay không Do vậy, để đảm bảo chất lượng hồ sơ dự thầu cũng như nâng cao năng lực đấu thầu của doanh nghiệp cần có sự phối hợp của các phòng ban ngay từ khi tham gia đấu thầu, phân rõ từng công việc của gói thầu cho các phòng ban Có như vậy, các thông tin hay số liệu dự thầu mới cập nhật và chính xác, đảm bảo các yêu cầu của bên mời thầu

1.3.2 Thị trường hàng hóa đầu vào và các nhà cung ứng

Thị trường vật tư đầu vào và các nhà cung ứng có tác động đến năng lực đấu thầu của doanh nghiệp Trong quá trình thực hiện dự án, doanh nghiệp thường phải mua nhiều vật tư, thiết bị để tổ chức thi công công trình Giá của các loại hàng hóa, dịch vụ này thường có nhiều tác động dưới sự tác động của quy luật cung cầu, chính sách phát triển của các nhà cung cấp Giữa các nhà cung ứng và doanh nghiệp xây dựng thường có sự hợp tác, thương lượng với nhau về giá cả, chất lượng, thời hạn giao hàng và phương thức thanh toán trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng quy luật cung - cầu Tuy nhiên, trước sự biến động của thị trường hàng hóa, dịch vụ với ưu thế của mình, những nhà cung ứng hàng hóa, dịch vụ thường tạo rao nhiều áp lực đối với các doanh nghiệp xây dựng nhằm thu được lợi nhuận cao Các áp lực đó có thể là tăng giá bán, kéo dài thời hạn giao hàng, thay đổi chủng loại, số lượng hàng hóa hoặc liên kết với các doanh nghiệp khác nhằm tạo ra sự khan hiếm giả tạo của hàng hóa Muốn tăng cường sự ổn định, giảm bớt sự phu thuộc vào biến động của thị trường hàng hóa và các nhà cung ứng, đòi hỏi doanh

nghiệp phải có chiến lược xác định bạn hàng dài hạn, giữ mối quan hệ tốt với các nhà cung ứng và làm tốt công tác dự báo thị trường, nhằm tạo ra sự đa dạng và chủ động trong việc mua bán hàng hóa đầu vào cho các dự án

Đối với ngân hàng và các tổ chức tín dụng ( nhà cung ứng vốn ), ngoài việc xác lập mối quan hệ tốt, doanh nghiệp còn phải thể hiện được sự minh bạch, tính hiệu quả trong quá trình sử dụng vốn của mình, xác lập mối quan

hệ chặt chẽ với nhiều ngân hàng và tổ chức tín dụng quốc để huy động nguồn vốn lớn, đủ sức tham gia đấu thầu các dự án lớn

1.3.3 Chính sách của Nhà nước và môi trường pháp lý

Chính sách của Nhà nước có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nói chung và của các doanh nghiệp xây dựng nói riêng, tác động đến khả năng tài chính của doanh nghiệp Từ đó, ảnh hưởng đến năng lực đấu thầu của doanh nghiệp Vai trò của Nhà nước thể hiện qua việc đề ra các chính sách như: chính sách thuế, chính sách về tín dụng, chống độc quyền, về công tác an toàn lao động, bảo vệ môi trường… và ban hành các quy định về khung giá vật tư, thiết bị, lương công nhân, các quy chuẩn về

kỹ thuật Đây là những yếu tố hết sức quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực đấu thầu của doanh nghiệp

1.4 MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM TRONG VIỆC NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA DOANH NGHIỆP

1.4.1 Kinh nghiệm của nhà thầu Trung Quốc

- Nhiều doanh nghiệp Nhà nước của Trung Quốc thành lập công ty lao

vụ chuyên cho các công trường thuê lao động

- Nhiều công ty cung ứng vật liệu xây dựng và công ty cho thuê máy xây dựng được thành lập

- Các doanh nghiệp xây dựng đều tích cực sử dụng các Viện nghiên cứu, các trường đại học và cao đẳng thông qua thị trường khoa học công nghệ xây dựng

1.4.2 Từ phía Nhà nước

- Tăng cường hơn nữa việc trang bị đầy đủ những kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng… và chất lượng đào tào nguồn nhân lực trong lĩnh vực đấu thầu xây dựng để từ đó nâng cao năng lực đấu thầu cho các doanh nghiệp

- Có chính sách để giảm lãi suất cho vay vốn từ các ngân hàng ở mức thấp nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn một cách nhanh và hiệu quả nhất Qua đó để tăng sự tích lũy vốn trong các doanh nghiệp nhằm cạnh tranh được với nhà thầu quốc tế

1.4.3 Từ phía doanh nghiệp

Doanh nghiệp phải tăng cường năng lực đấu thầu bằng các biện pháp:

- Không ngừng nâng cao năng lực kỹ thuật và tài chính của mình Phải tăng cường đầu tư hơn nữa thiết bị, máy móc, đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ vào quá trình thi công Luôn luôn chủ động tìm kiếm các nguồn tài chính để đảm bảo cho quá trình thực hiện dự án, việc thu chi tài chính phải rõ ràng, tuân thủ các quy định của Nhà nước về quản lý tài chính

- Chuẩn bị, nghiên cứu kỹ hồ sơ dự thầu, phải có sự hiểu biết nhất định

về dự án mà mình sẽ tham gia đấu thầu Muốn làm tốt công tác này, doanh nghiệp phải nghiên cứu kỹ các đặc điểm của dự án: quy mô, địa điểm thực hiện, điều kiện thực hiện dự án, công nghệ thi công…

- Phải thiết lập mối quan hệ tốt đối với các nhà cung ứng hàng hóa và vốn, doanh nghiệp tư vấn dự án Kinh nghiệm cho thấy, ở những dự án mà doanh nghiệp có nguồn tài chính ổn định, khả năng huy động vốn nhanh, kết hợp với nguồn vật tư, vật liệu được cung cấp nhanh chóng với giá cả ổn định

sẽ chiếm được lòng tin của chủ đầu tư Từ đó, khả năng trúng thầu sẽ rất cao

- Làm tốt công tác quảng bá thương hiệu, tiếp thị Những doanh nghiệp nào có thương hiệu uy tín, làm tốt công tác tiếp thị và tìm kiếm dự án thì sẽ có nhiều cơ hội trúng thầu hơn so với những doanh nghiệp khác

- Nâng cao năng lực chuyên môn, khả năng quản lý tổ chức thông qua mời chuyên gia tư vấn và đào tạo Có chính sách trọng dụng và đãi ngộ hợp lý đối với cán bộ đã làm thầu phụ cho một số công trình lớn để học tập kinh nghiệm

Kết luận chương 1

Như vậy, chương 1 đã làm rõ cơ sở lý luận về đấu thầu nói chung và đấu thầu trong xây dựng nói riêng, về hình thức, phương thức đấu thầu và các nguyên tắc cơ bản của đấu thầu Làm rõ khái niệm năng lực đấu thầu, chỉ tiêu đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực đấu thầu Trong điều kiện hiện nay, hoạt động đấu thầu xây dựng đang có sự cạnh tranh vô cùng khốc liệt, không những giữa các nhà thầu trong nước với các nhà thầu nước ngoài

mà ngay cả giữa các nhà thầu trong nước với nhau, và thậm chí là ngay cả giữa các công ty thành viên trong một tổng công ty Chính vì vậy, việc nâng cao năng lực trong đấu thầu được đặt ra hết sức cấp thiết đối với các doanh nghiệp xây dựng Có hiểu biết, nắm vững, được cơ sở lý luận về đấu thầu thì việc thực hiện những quy trình trong đấu thầu xây dựng mới đem lại hiệu quả cao nhất

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA CÔNG TY TNHH LIÊN

DOANH ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH HÒA BÌNH

2.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÔNG TY

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển

2.1.1.1 Thông tin chung về doanh nghiệp

- Tên giao dịch bằng tiếng Việt: Công ty TNHH Liên Doanh Đầu Tư Tài Chính Hoà Bình

- Tên giao dịch quốc tế: Peace Co-operation Investment and Finance Company Limited

- Tên viết tắt: Peace Co., Ltd

- Trụ sở giao dịch: 198B Tây Sơn - Phường Trung Liệt - Quận Đống

Hình 2.1: Trụ sở Công ty TNHH liên doanh Đầu tư tài chính Hòa Bình