Nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư trong quá trình khai thác sử dụng công trình hồ trọng hòa bình

Quy mô công trình ..... Sau này, khi đào ra đã phát hi n ra p Cà Giây Bình Thu n.

gian nghiên c u v a qua, đã đ c trang b thêm nh ng ki n th c c n thi t v các

v n đ kinh t - k thu t, cùng s h ng d n nhi t tình c a các th y trong tr ng đã giúp h c viên hoàn thi n mình h n v trình đ chuyên môn

c bi t, H c viên xin chân thành c m n t i th y giáo NGND GS TS Lê Kim Truy n đã tr c ti p h ng d n, giúp đ h c viên t n tình trong su t quá trình nghiên c u và hoàn thành lu n v n

ng th i, h c viên c ng xin chân thành c m n các th y cô giáo trong Khoa Công trình, khoa Kinh t và Qu n lý đã cung c p nh ng ki n th c v chuyên ngành, giúp h c viên có đ c s lý lu n và th c ti n đ hoàn thành lu n v n này

Do trình đ , kinh nghi m c ng nh th i gian nghiên c u còn h n ch nên

lu n v n khó tránh kh i nh ng thi u sót, h c viên r t mong nh n đ c nh ng ý ki n đóng góp c a quý Th y, Cô và các đ c gi

Xin trân tr ng c m n!

Hà N i, ngày tháng n m 2015

H c viên

Tr n Anh Tu n

21QLXD22, chuyên ngành Qu n lý xây d ng - Tr ng đ i h c Th y l i Hà N i Xin cam đoan:

1 ây là lu n v n do b n thân tôi tr c ti p th c hi n d i s h ng d n c a

th y giáo NGND.GS.TS Lê Kim Truy n

2 Lu n v n này không trùng l p v i b t k lu n v n nào khác đã đ c công

M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c đích 2

3 Ph ng pháp nghiên c u 2

4 Ph m vi nghiên c u 2

5 K t qu d ki n đ t đ c 2

6 N i dung c a lu n v n 3

CH NG 1 T NG QUAN V TÌNH HÌNH QU N LÝ KHAI THÁC CÁC H CH A N C TA HI N NAY 4

1.1 Nh ng khái ni m c b n và ý ngh a c a công tác qu n lý khai thác 4

1.1.1 Nh ng khái ni m c b n 4

1.1.2 Ý ngh a c a công tác qu n lý khai thác 4

1.2 N i dung, yêu c u c a vi c qu n lý b o trì các công trình trong d án h ch a 5 1.2.1 Khái ni m v b o trì công trình 5

1.2.2 Yêu c u c a công tác b o trì trong qu n lý v n hành 6

1.3 Nh ng s c có th x y ra trong quá trình v n hành đ p, h ch a 9

1.3.1 Tình hình s c h h ng đ p trên th gi i 9

1.3.2 Nh ng s c có th x y ra trong quá trình qu n lý v n hành h , đ p 9

1.3.3 Nh ng lo i s c th ng g p khác 14

1.3.4 M t s s c đi n hình 17

1.3.5 M t s s c nh ng n m g n đây và nguyên nhân gây ra 22

1.4 Các y u t nh h ng đ n hi u qu đ u t trong khai thác s d ng h ch a 23

1.4.1 Y u t đ m b o các ch tiêu thi t k ban đ u 23

1.4.2 Y u t đ m b o hi u qu s n xu t khi khai thác v n hành h ch a 24

1.4.3 Y u t v duy trì tu i th và đ an toàn c a công trình 25

1.4.4 Y u t gi m thi u chi phí khi khai thác v n hành h ch a 25

K t lu n Ch ng 1 26

2.1.1 M c đích qu n lý b o d ng công trình th y l i 28

2.1.2 Nhi m v ch y u công tác qu n lý b o d ng công trình th y l i 28

2.2 N i dung c a công tác qu n lý ch t l ng công trình th y l i 28

2.2.1 N i dung c a công tác qu n lý ch t l ng công trình th y l i 28

2.2.2 N i dung công tác qu n lý h ch a 30

2.3 Qu n lý b o d ng h ch a 31

2.3.1 Qu n lý b o d ng đ p đ t 31

2.3.2 Qu n lý b o d ng tràn x l 32

2.3.3 Qu n lý b o d ng c ng l y n c 32

2.4 Quan tr c công trình 32

2.4.1 M c đích và yêu c u 32

2.4.2 N i dung quan tr c 33

2.4.3 Ph ng h ng quan tr c 33

2.5 B o d ng công trình 34

2.5.1 Các quy đ nh c th v ch đ duy tu b o d ng công trình 34

2.5.2 Xác đ nh các lo i b o d ng 35

2.5.3 Xác đ nh m c đ b o d ng 36

2.6 Nh ng ch tiêu đ đánh giá hi u qu đ u t công trình 36

2.6.1 Các ch tiêu đánh giá v k thu t 36

2.6.2 Các ch tiêu đánh giá v kinh t 38

2.6.3 Ch tiêu v đi n n ng tiêu th trên m t đ n v kh i l ng n c t i (Kw/m3) 40

2.6.4 Ch tiêu v đi n n ng tiêu th trên t n s n ph m (Kw/t n) 41

2.6.5 T l thu h i v n đ u t (%) 41

2.6.6 Các ch tiêu đánh giá v hi u qu xã h i 41

2.6.7 Các ch tiêu đánh giá v môi tr ng 43

K t lu n Ch ng 2 44

THÁC CÔNG TRÌNH H TR NG – HÒA BÌNH 45

3.1 Gi i thi u công trình H Tr ng 45

3.1.1 V trí công trình 45

3.1.2 Quy mô công trình 45

3.1.3 Nhi m v công trình 46

3.2 Th c tr ng hi u qu đ u t trong qu n lý khai thác H Tr ng 50

3.2.1 Th c tr ng đ m b o nhi m v thi t k c a công trình H Tr ng 50

3.2.2 Th c tr ng công tác ki m tra đ m b o an toàn đ i v i công trình H Tr ng 50

3.2.2 Th c tr ng công tác qu n lý b o d ng công trình H Tr ng 54

3.3 ánh giá hi u qu đ u t H Tr ng 56

3.3.1 Các ph ng pháp đánh giá hi u qu đ u t công trình H Tr ng 56

3.3.2 ánh giá hi u qu đ u t H Tr ng mang l i 61

3.4 Nh ng gi i pháp nâng cao hi u qu đ u t trong quá trình khai thác H Tr ng 62

3.4.1 Các gi i pháp qu n lý 62

3.4.2 Gi i pháp duy trì ch t l ng, nâng cao tu i th và gi m chi phí khi khai thác v n hành công trình 71

3.4.3 Gi i pháp chú tr ng phát tri n kinh t đ t ng thu nh p đ m b o hi u qu đ u t h ch a 75

K t lu n Ch ng 3 78

K T LU N KI N NGH 79

1 K t lu n 79

2 Ki n ngh 80

TÀI LI U THAM KH O 82

Hình 1.1 T l v đ p các châu l c 9 Hình 3.1 M t c t ngang đi n hình c a đ p chính 48 Hình 3.2 Toàn c nh mái th ng l u đ p t i th i đi m ki m tra 51 Hình 3.3 S đ B máy qu n lý d án h ch a n c H Tr ng – t nh Hòa Bình 63

B ng 1.1 Môt s s c đi n hình 17

B ng 3.1 Nhi m v thi t k c a H Tr ng 46

B ng 3.2 Các thông s k thu t ch y u 46

B ng 3.3 T ng kh i l ng xây l p chính 49

B ng 3.4 Th c tr ng hi u qu khai thác s d ng H Tr ng so v i nhi m v thi t k 50

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

H n hai th p k qua, Vi t Nam đã đi t n c thi u l ng th c t i m t trong

nh ng n c xu t kh u g o l n nh t th gi i Th y l i c ng đang đóng vai trò ngày càng quan tr ng trong vi c phát tri n ngành nông nghi p hàng hóa và th y s n, trong h n th p k qua Trong khi th y l i Vi t Nam h tr phát tri n nông nghi p

có t i đã đ t đ c nh ng ti n b l n thì, công tác th y l i k t khâu quy ho ch, xây d ng đ n qu n lý v n hành còn có nhi u h n ch , hi u qu khai thác các công trình th y l i còn th p ch đ t 60-70% Công tác qu n lý v n hành khai thác ch a

đ c quan tâm đúng v i v trí c a nó là m t trong nh ng nguyên nhân d n đ n hi u

qu khai thác các công trình còn h n ch và nh t là chi phí t ng cao

Theo báo cáo c a B Nông Nghi p và phát tri n nông thôn (B NN &PTNT) t i

h i ngh bàn v qu n lý khai thác công trình th y l i ngày 30-31 tháng 3/2006 đã

kh ng đ nh các công trình th y l i m i đ m b o 55-65% so v i n ng l c thi t k (Tr c đây là 50-60%) Theo các báo cáo hàng n m c a các đ a ph ng và tài li u

đi u tra thì n ng l c t i c a h th ng công trình th y l i nh bình quân ch đ t g n 30% so v i thi t k (L c Yên – Yên Bái 27%, H Yên M , Sông M c – Thanh Hóa

đ t 51-53% so v i thi t k , h th ng th y l i Sông Rác – Hà T nh đ t 51-53% M t

s h th ng công trình th y l i lo i v a và l n nh B c H ng H i, Sông Chu (Thanh Hóa) di n tích t i đ t 80-100% so v i thi t k , nh ng ph i có gi i pháp h

tr nh b m đi n, b m d u, tát…) m i có n c đ n ru ng

C ng theo báo cáo này đã kh ng đ nh có nhi u nguyên nhân d n đ n tình tr ng

trên, nh ng m t trong nguyên nhân c b n là công tác t ch c qu n lý khai thác

công trình th y l i trong nhi u n m qua ch a đ c các c p các ngành quan tâm đúng m c

Hi n nay m i liên h , bàn giao gi a giai đo n xây d ng công trình và qu n lý

h th ng công trình ch a đ c ch t ch nên công trình xu ng c p, hi u qu đ u

t gi m

Công tác t ch c qu n lý ch a t t nên ch a phát huy h t n ng l c c a h th ng

t i c bi t là khâu nghi m thu bàn giao đ a vào s d ng

Công tác bàn giao đ a vào s d ng, duy tu b o d ng ch a t t nên công trình

xu ng c p hi u qu đ u t th p chính vì v y c n đ c nghiên c u công tác t ch c

qu n lý t giai đo n đ u t xây d ng công trình

Công trình H Tr ng là công trình c p III có t ng di n tích l u v c 19,47 km2

c p n c cho 1.010 ha đ t canh tác thu c các xã Phong Phú, Tuân L , Quy M , M Hòa, Quy H u, Th tr n M ng Kh n, Mãn c huy n Tân L c, t nh Hòa Bình

T o ngu n c p n c sinh ho t cho 12.000 ng i ven Qu c l 6 và th tr n M ng

Kh n T o ngu n v i l u l ng 900m3/ngày đêm v i t ng m c đ u t đ c duy t

là 109.353.107.000 đ ng

Vì v y qu n lý khai thác v n hành công trình H Tr ng b o đ m an toàn và nâng cao hi u qu đ u t là yêu c u c p thi t đ i v i t nh Hoà Bình nói riêng và s nghi p chung cho c n c Xu t phát t các v n đ v t m quan tr ng c a công trình H Tr ng v a nêu trên, tác gi lu n v n ch n đ tài “Nghiên c u đ xu t gi i pháp nâng cao hi u qu đ u t trong quá trình khai thác s d ng công trình H

Tr ng – Hòa Bình”

2 M c đích

ánh giá tác đ ng c a công trình H Tr ng đ n phát tri n kinh t xã h i, t đó đ

xu t gi i pháp phát huy n ng l c công trình đ nâng cao hi u qu đ u t

- ánh giá đ c hi u qu các mô hình t ch c và th ch qu n lý h th ng t i hi n nay c a công trình H Tr ng;

- xu t đ c các bi n pháp nh m nâng cao hi u qu khai thác công trình H

Tr ng khi đ a vào khai thác v n hành;

- xu t các mô hình t ch c và th ch qu n lý h th ng v n hành c a công trình

H Tr ng

6 N i dung c a lu n v n

Ngoài ph n m đ u, k t lu n và ki n ngh , lu n v n đ c chia làm 3 ch ng nh sau:

Ch ng I: T ng quan v tình hình qu n lý khai thác các h ch a n c ta hi n nay

Ch ng II: Qu n lý và b o d ng công trình th y l i

Ch ng III: Th c tr ng v hi u qu đ u t trong qu n lý khai thác H Tr ng và gi i

pháp nâng cao hi u qu khai thác công trình H Tr ng – Hòa Bình

C H NG 1 T NG QUAN V TÌNH HÌNH QU N LÝ KHAI THÁC CÁC

H CH A N C TA HI N NAY 1.1 Nh ng khái ni m c b n và ý ngh a c a công tác qu n lý khai thác

1.1.1 Nh ng khái ni m c b n

+ Công trình thu l i là công trình thu c k t c u h t ng k thu t, trong đó có công trình và thi t b , g m: H ch a n c; các khu ch a, tr n c; đ p; c ng; tr m b m;

gi ng; công trình l c và x lý n c; các h th ng d n, chuy n n c và đi u ti t

n c; đê; kè; b bao và các công trình ph tr ph c v qu n lý, v n hành khai thác công trình th y l i

+ H ch a n c (sau đây g i t t là h ch a) là công trình có nhi m v tích, tr

n c đ đi u ti t dòng ch y, c p n c cho các ngành kinh t qu c dân, phát đi n và

c i thi n môi tr ng

+ Quy trình v n hành đi u ti t n c h ch a (sau đây g i t t là quy trình v n hành

h ch a) là v n b n quy đ nh v trình t , n i dung và các ch d n yêu c u v vi c

+ Qu n lý d án (QLDA) là vi c áp d ng các công c , ki n th c và k thu t nh m

đ nh ngh a, l p k ho ch, ti n hành tri n khai, t ch c, ki m soát và k t thúc d án

1.1.2 Ý ngh a c a công tác qu n lý khai thác

Các công trình th y l i nói chung và đ p h ch a nói riêng đ c xây d ng và

đ a vào qu n lý khai thác trong nh ng n m qua đã mang l i hi u qu to l n và toàn

di n c v kinh t , xã h i và môi tr ng; nh ng hi u qu tr c ti p đo đ m đ c và

nh ng hi u qu khó đo đ m đ c; nh ng hi u qu hi n t i và c nh ng tác đ ng tích c c s mang l i trong t ng lai Có th th y nh ng vi c qu n lý ch t l ng đ p

h ch a đã và đang mang l i hi u qu r t l n C th vi c qu n lý t t đ p h ch a mang l i hi u qu ch y u sau:

- Phòng ch ng gi m nh thi t h i do thiên tai (l l t, úng, h n, s t l .), b o v tính m ng, s n xu t, c s h t ng, h n ch d ch b nh

- T o đi u ki n quan tr ng cho phát tri n nhanh và n đ nh di n tích canh tác,

n ng su t, s n l ng lúa đ đ m b o an ninh l ng th c và xu t kh u

- Hàng n m các công trình th y l i nói chung và đ p h ch a nói riêng b o đ m

c p 6 t m3 n c cho sinh ho t, công nghi p, d ch v và các ngành kinh t khác

- Góp ph n l n vào xây d ng nông thôn m i: Xây d ng đ p h ch a là bi n pháp

h t s c hi u qu đ m b o an toàn l ng th c t i ch , n đ nh xã h i, xóa đói gi m nghèo nh t là t i các vùng sâu, vùng xa, biên gi i

- Góp ph n phát tri n ngu n đi n: hàng lo t công trình th y đi n v a và nh do ngành Th y l i đ u t xây d ng S đ khai thác th y n ng trên các sông do ngành

Th y l i đ xu t trong quy ho ch đóng vai trò quan tr ng đ ngành i n tri n khai chu n b đ u t , xây d ng nhanh và hi u qu h n

- Góp ph n c i t o môi tr ng: các công trình th y l i nói chung và đ p h ch a nói riêng đã góp ph n làm t ng đ m, đi u hòa dòng ch y, c i t o đ t chua, phèn,

m n, c i t o môi tr ng n c, phòng ch ng cháy r ng

- Vi c qu n lý đ p h ch a t t s kéo dài đ c th i gian ph c v c a đ p h

ch a, nâng cao hi u qu ph c v c a h th ng

- Qua ki m tra qu n lý công trình ta s đánh giá đ c m c đ chính xác c a quy

ho ch, thi t k và ch t l ng xây d ng công trình

- Nâng cao hi u qu s d ng n c trên h th ng th y l i

1.2 N i dung, yêu c u c a vi c qu n lý b o trì các công trình trong d án h

ch a

1.2.1 Khái ni m v b o trì công trình

B o trì công trình xây d ng là t p h p các công vi c nh m b o đ m và duy trì s làm vi c bình th ng, an toàn c a công trình theo quy đ nh c a thi t k trong quá trình khai thác s d ng N i dung b o trì công trình xây d ng có th bao g m m t,

m t s ho c toàn b các công vi c sau: Ki m tra, quan tr c, ki m đ nh ch t l ng,

b o d ng và s a ch a công trình nh ng không bao g m các ho t đ ng làm thay

đ i công n ng, quy mô công trình

1.2.2 Yêu c u c a công tác b o trì trong qu n lý v n hành

Yêu c u c a công tác b o trì trong qu n lý v n hành bao g m vi c th c hi n b o trì và vi c qu n lý ch t l ng công vi c b o trì công trình xây d ng

B o d ng công trình đ c th c hi n theo k ho ch b o trì h ng n m và quy trình b o trì công trình xây d ng đ c phê duy t

S a ch a công trình bao g m:

- S a ch a đ nh k công trình bao g m s a ch a h h ng ho c thay th b ph n công trình, thi t b l p đ t vào công trình b h h ng đ c th c hi n đ nh k theo quy đ nh c a quy trình b o trì;

- S a ch a đ t xu t công trình đ c th c hi n khi b ph n công trình, công trình b

h h ng do ch u tác đ ng đ t xu t nh gió, bão, l l t, đ ng đ t, va đ p, cháy và

nh ng tác đ ng đ t xu t khác ho c khi b ph n công trình, công trình có bi u hi n

xu ng c p nh h ng đ n an toàn s d ng, v n hành, khai thác công trình

Ki m đ nh ch t l ng công trình ph c v công tác b o trì đ c th c hi n trong các tr ng h p sau:

- Ki m đ nh đ nh k theo quy trình b o trì công trình đã đ c phê duy t;

- Khi phát hi n th y ch t l ng công trình có nh ng h h ng c a m t s b

ph n công trình, công trình có d u hi u nguy hi m, không đ m b o an toàn cho vi c khai thác, s d ng;

- Khi có yêu c u đánh giá ch t l ng hi n tr ng c a công trình ph c v cho vi c

l p quy trình b o trì đ i v i nh ng công trình đã đ a vào s d ng nh ng ch a có quy trình b o trì;

- Khi c n có c s đ quy t đ nh vi c kéo dài th i h n s d ng c a công trình

đ i v i các công trình đã h t tu i th thi t k ho c làm c s cho vi c c i t o, nâng

c p công trình;

- Khi có yêu c u c a c quan qu n lý nhà n c v xây d ng

Quan tr c công trình ph c v công tác b o trì ph i đ c th c hi n trong các

B Xây d ng, B qu n lý công trình xây d ng chuyên ngành quy đ nh v danh

m c các công trình b t bu c ph i quan tr c trong quá trình khai thác s d ng

Tr ng h p công trình có nhi u ch s h u thì ngoài vi c ch u trách nhi m b o trì ph n công trình thu c s h u riêng c a mình, các ch s h u có trách nhi m b o trì c ph n công trình thu c s h u chung theo quy đ nh c a pháp lu t có liên quan

i v i các công trình ch a bàn giao đ c cho ch s h u ho c ng i qu n lý,

s d ng công trình, Ch đ u t có trách nhi m l p k ho ch b o trì công trình xây

d ng và th c hi n vi c b o trì công trình xây d ng theo các n i dung quy đ nh t i

i u này và i u 39 Ngh đ nh này Ch đ u t có trách nhi m bàn giao h s b o trì công trình xây d ng cho Ch s h u ho c ng i qu n lý, s d ng công trình

tr c khi bàn giao công trình đ a vào khai thác, s d ng

1.2.2.2 Qu n lý ch t l ng công tác b o trì công trình xây d ng

Vi c ki m tra công trình th ng xuyên, đ nh k và đ t xu t đ c ch s h u

ho c ng i qu n lý, s d ng công trình th c hi n b ng tr c quan, b ng các s li u quan tr c th ng xuyên (n u có) ho c b ng các thi t b ki m tra chuyên d ng khi

c n thi t

Công tác b o d ng công trình đ c th c hi n t ng b c theo quy đ nh t i quy trình b o trì công trình xây d ng K t qu th c hi n công tác b o d ng công trình

ch a công trình v quy n và trách nhi m b o hành, th i gian b o hành, m c ti n

b o hành đ i v i các công vi c s a ch a trong quá trình th c hi n b o trì công trình xây d ng

Ch s h u ho c ng i qu n lý, s d ng công trình có trách nhi m t ch c giám sát, nghi m thu công tác thi công s a ch a; l p, qu n lý và l u gi h s s a ch a công trình theo quy đ nh c a pháp lu t

Tr ng h p công trình có yêu c u v quan tr c ho c ph i ki m đ nh ch t l ng thì ch s h u ho c ng i qu n lý, s d ng công trình ph i thuê t ch c có đ đi u

ki n n ng l c đ th c hi n Tr ng h p c n thi t ch s h u ho c ng i qu n lý s

d ng công trình có th thuê t ch c đ c l p đ đánh giá báo cáo k t qu ki m đ nh, báo cáo k t qu quan tr c

Tài li u ph c v b o trì công trình xây d ng:

- Các tài li u ph c v công tác b o trì bao g m quy trình b o trì công trình xây

d ng, b n v hoàn công, lý l ch thi t b l p đ t trong công trình và các h s , tài li u

c n thi t khác ph c v cho b o trì công trình xây d ng;

- Ch đ u t có trách nhi m bàn giao các tài li u ph c v b o trì công trình xây

d ng cho ch s h u ho c ng i qu n lý, s d ng công trình tr c khi bàn giao công trình đ a vào khai thác, s d ng

H s b o trì công trình xây d ng bao g m:

- Các tài li u ph c v công tác b o trì công trình xây d ng nêu t i Kho n 8 i u này;

Châu Á, châu M , châu Âu là nh ng châu l c xây d ng đ c nhi u đ p nên t l

v c ng nhi u Theo s li u c a ICOLD 1998 thì t l v đ p theo bi u đ sau: T

l v đ p các châu l c (xem bi u đ trang bên hình trên là châu Âu, d i là Châu

r ng C t n c, chi u cao đ p càng l n thì vân t c trên mái càng l n theo T i v trí mái có l u t c V l n h n v n t c cho phép c a đ t đ p s phát sinh xói Xói t p trung và phát tri n m nh nh t vùng chân mái và m r ng lên cao d n đ n s p mái,

v đ p

Nguyên nhân gây ra tình tr ng n c tràn qua đ nh đ p có th bao g m:

a, Mô hình l thi t k không phù h p v i l th c t trên l u v c

Tình tr ng thi u tài li u th y v n l u v c là ph bi n, dòng ch y đ c n i suy t

l ng m a, mô hình l vay m n t l u v c bên ngoài là nguyên nhân chính d n

đ n vi c đ a ra mô hình l không phù h p Công tác đi u tra l t i th c đ a có nhi u

bó bu c (c trình đ nghi p v l n đi u ki n kinh phí th c hi n) nên không đ a ra

đ c s li u c n thi t đ đ nh h ng ho c ph n bi n l i k t qu tính toán l thi t k

T ch xác đ nh mô hình l sai d n đ n xác đ nh sai thông s h ch a trong đó có

ph c t p, h o lánh Công trình tràn th ng đ c ch n là tràn t do Lo i tràn này có

u đi m không ph i đi u hành khi l đ n nh ng l i có m t nh c đi m l n là kh

n ng rút n c sau l v m c n c dâng bình th ng r t ch m do c t n c th p (th ng giai đo n cu i Htràn < 1 m nên Qx gi m đi đáng k ) Vì v y, n u trong

th i gian này ch c n x y ra m t tr n m a v a ph i (nh h n thi t k đáng k ) c ng

có th làm cho l dâng v t qua đ nh đ p Vào nh ng n m 70 ÷ 90 c a th k

tr c, hàng lo t h ch a Thanh Hóa, Ngh An đã r i vào tình tr ng này

Vì v y, mô hình l đ n ch a th xem là mô hình thích h p cho các h ch a trong khu v c có nhi u bão

b, Tràn qua đ nh đ p do công trình x thi t k không đ m b o

Thi t k công trình x chu n bao g m: vi c xác l p quy trình tích - x n c trong mùa l sao cho t n d ng đ c t i đa n ng l ng và tích n c mà v n b o đ m đ c

an toàn cho công trình và tính b n v ng c a công trình x

- Nhìn chung vi c đ u t vào xác l p quy trình đi u ti t tích - x còn đom đi u và

ít đ c xem tr ng, là tình tr ng c đ u mùa c n l i kêu h thi u n c và mùa l đ n luôn d báo là “th i ti t s b t l i g p l l n” d n đ n x n c không đúng qui trình

và nhi u lúc gây nên l nhân t o cho vùng h du

- Công tác thi t k công trình tràn còn t n t i m t s v n đ làm cho ch t l ng

th p: Xác đ nh không chu n các h s trong tính toán công trình d n đ n tính thi u

kh u di n tràn; nguy c l p đ ng d n, c a vào tràn hi n h u nhi u công trình do mái không đ c b o v và đánh giá n đ nh chu đáo Ch m t s c s t mái c a vào c ng có th d n đ n ng y c ách t c đ ng x , d n đ n n c tràn qua đ nh đ p

ã t ng x y ra tình tr ng k t c a, v c a tràn m t vài công trình l n T t c các nguy c ti m n này luôn uy hi p an toàn đ p và chính công trình tràn

S c này đ c bi t nguy hi m v i đ p bê tông vì hình d ng c a chúng khá nh y

c m và g n nh ti p nh n tr n v n các l c này Ngoài kh n ng gây ra n c tràn qua đ nh đ p thì thành ph n áp l c ngang gia t ng có th d n đ n đ v nh ng

m ng đ p y u ph n trên cao ho c gây l t đ p khi ch tiêu c lý m t ti p xúc đ p

- n n b suy gi m

Khi ch n tâm đ ng đ t g n v trí xây d ng có góc (3 l n, thành ph n th ng

đ ng c a l c đ a ch n làm t ng thêm nguy c l t đ p (t o ra áp l c ng c)

Th c t t h p đ ng đ t (ho c s p, s t) + m c n c cao có xác su t r t th p nên

s c này ít xu t hi n tr vùng h có nh ng kh i núi d c cao, hình thành t các lo i

đ t đá n a c ng có ngu n g c tr m tích y u, nh y c m khi ti p xúc v i n c và có góc d c phân l p l n đ vào lòng h

1.3.2.2 S c đ p gây ra do dòng th m

Th m gây ra h h ng c c b trong đ p và n n là hi n t ng th ng g p ph n

l n các đ p đ t - đá đang ho t đ ng Chúng thu c lo i nguy c ti m n mà v lâu dài có th d n đ n s c v đ p S phá h y ng m c a th m di n ra bên trong (không phát hi n đ c) m t cách l ng l , th ng kéo dài trong nhi u n m nên khi bùng phát ra s c th ng r t khó kh c ph c Tuy nhiên, n u qu n lý ch t ch ,

th ng xuyên quan sát thì có th nh n bi t đ c b ng m t th ng qua các bi u hi n

nh : mái h l u b t, vùng th m sau đ p b l y hóa các h s t, võng trên m t đ p,

s phát sinh các dòng ch y có mang theo đ t, đ ti n hành ng n ch n ngay t đ u

D i đây là m t s d ng s c đi n hình:

a, S c th m trong thân đ p

S c th m trong thân đ p b t ngu n t s phát tri n dòng th m tuân theo đ nh

lu t acxi chuy n d n sang s hình thành dòng ch y t do (ch y r i) Ch u áp l c

c a c t n c th ng l u, dòng chày này ngày càng t ng lên c l u l ng l n l u t c

vì quá trình ch y luôn cu n theo các thành ph n h t nh làm cho đ ng ch y luôn

m r ng S phát tri n đ ng ch y gây s p l vùng chuy n ti p đ p b ng các v t

li u thô t o nên các hang r ng và đ n m t th i đi m khi v n t c, l u l ng n c đ

m nh thì phá v c a ra h l u, l n d n vào thân đ p N u không x lý k p th i c

th d n đ n v đ p Nguyên nhân d n đ n s hình thành đ ng ch y trong đ p

tr c h t ph i xem xét tìm ki m xem có y u t b t h p lý t n t i trong c u t o m t

c t đ p hay không Tìm đ c nh ng nh c đi m, khi m khuy t trong c u t o m t

c t đ p coi nh là đã gi i quy t c b n đ c tai n n th m Trong thi t k c n quan tâm m t s v n đ sau:

C n xem xét k gradien th m trên toàn m t c t đ p ng v i các tr ng h p bình

th ng và b t l i C n l u ý xem xét gradien th m m t s v trí đ c bi t so v i gradien cho phép (vùng ti p xúc c a các kh i, vùng dòng th m b đ i h ng, vùng

ra c a đ ng th m trên mái ho c vào l c, )

Bài toán th m hi n nay th ng đ a ra k t qu khá “đ p” H u nh đ ng bão hòa trong đ p đ u r t th p và n c đ u đ c thu v thi t b l c Th c t th m c a

các đ p đã xây d ng x u h n nhi u i u đó có ngh a là thi t b l c trong đ p không làm vi c ho c không đ t hi u qu mong mu n ho c ch t l ng đ t trong thân

đ p không đúng v i các ch tiêu thi t k

Công tác đ p n u không qu n lý ch t ch ch t l ng đ t, chi u dày l p đ , s l n

Khi trong đ p đ t có b trí công trình bê tông (c ng, tràn, ) thì v trí ti p giáp

c a công trình v i đ t đ p đ p là n i th ng gây ra s c v th m Yêu c u x lý

ti p giáp gi a công trình và đ p r t cao, bao g m vi c t o ra đ ng th m dài h n

b ng các đai (gân) bao quanh công trình, quét bitum dày ph m t bê tông ti p giáp,

đ t đ p quanh mang đ c dùng có tính sét cao và đ c đ m nén b ng nh ng công

c đ c bi t

Tuy nhiên, vùng ti p giáp này ch có th n đ nh khi v n đ lún đây đ c

kh ng ch ch t ch C th là ph i đ m b o sao cho cùng m t v trí, lún c a công trình bê tông luôn nh h n r t nhi u so v i lún c a đ p T t nh t là công trình bê tông có đ lún r t nh ho c không lún i u này cho phép t o ra s nén ép th ng xuyên c a đ t đ p đ p lên công trình bê tông, bù kín và gi m thi u b r ng khe ti p giáp Nh ng gi i pháp nêu trên không đòi h i có k thu t ph c t p gì nh ng n u không th c hi n nghiêm túc, t m thì c ng có th d n đ n hình thành đ ng ch y gây ra s c đ p

c, S c th m n n đ p

p bê tông nói chung (và các đ p tràn nói riêng) có đi u ki n n n t t, th ng là đá

V n đ t o màn ch ng th m th ng l u v c b n gi i quy t đ c hi n t ng th m trong n n Tuy nhiên, m t s đ p đ t trên n n đá có tính th y phân ho c suy gi m

ch tiêu c lý khi ti p n c lâu ngày (vôi hóa, r a trôi, ) ngoài vi c x lý n n trong

th i k thi công đ p còn ph i tính đ n công tác x lý th i k khai thác sau này Các b trí th y công ph i t o thu n l i cho vi c b m khô và khoan ph t qua b n đáy N u không tính tr c thì vi c ph c h i n n sau này s h t s c khó kh n, th m chí không còn tính kh thi n a

Nh ng kh i đ p đ t trên n n là vùng cà nát c a đ t gãy l n n u không x lý c k t

đ n n tr nên b n v ng h n N u đ s c v mang x y ra đây thì kh i đ p chính

có nguy c đ v r t l n

1.3.3 Nh ng lo i s c th ng g p khác

Nh trên đã nói, s c đ p khá đa d ng do nguyên nhân t o ra s c r t nhi u t

h p các b t l i x y ra ng u nhiên, bât th ng nên nhi u khi không l ng h t đ c

D i đây ch đ c p đ n các s c h h ng th ng g p:

1.3.3.1 S t, s p mái th ng l u đ p

Hi n t ng rút n c nhanh không ki m soát trong th i k h đ y n c là nguy

c sây s p mái (tr t mái) nguy hi m nh t H u qu rút n c nhanh đã làm cho cung tr t n ng thêm (do b bão hòa), trong cung tr t xu t hi n dòng th m ch y v mái (th ng l u) kéo cung tr t đi xu ng D i tác d ng c a 2 lo i l c gia t ng nói trên n u không tính tr c có th d n đ n hi n t ng s p mái Hi n t ng này c ng

có th x y ra khi đ p có bi u hi n m t n đ nh, yêu c u ph i h th p nhanh n c

trong h h n ch , lo i b s c này c n thi t xây d ng “Quy trình rút n c có

ki m soát” ch đ nh đ c t c đ rút n c (cm/ngày), gi i h n rút n c cho phép (chi u sâu n c đ c phép rút) nh m gi mái đ c n đ nh mà v n ng c u đ c

đ p Ngoài ra, vi c b trí các kh i l ng tr , t ng nghiêng không h p lý, s d ng

v t li u không t ng thích (ví d dùng đ t có tính tr ng n , co ngót l n trong các

đ p Mi n Nam Trung B ) c ng có th gây ra các h h ng trên

1.3.3.2 S t, s p mái h l u đ p

S t mái h l u đ p có th x y ra khi b trí các công trình x n c trong đ p

ho c vai đ p Các đ p tràn bê tông, đ ng ng xà trên tuy n đ p nên m t h l u

ch u tác đ ng tr c ti p c a dòng ch y tiêu n ng Hình th c tiêu n ng b h ng ít gây s h h i h n hình th c tiêu n ng mùi phun Do c u t o đá n n th ng không

đ ng nh t, trong n n th ng có các m ch y u xen k p, các đ t gãy nên ch đ th y

l c vùng tiêu n ng th ng b bi n d ng không nh tính toán

ây là m t trong nh ng nguyên nhân d n đ n vi c hình thành các v ng, hang

h c chân mái làm m t n đ nh đ p Vi c t o h xói “l ng l ” c ng đã gây ra khá nhi u r i ro cho công trình

Trong tuy n áp l c đ p đ t đá th ng công trình tràn đ c đ t vai đ p vì th dòng x h l u c ng gây ra các b t l i cho mái nh đ p tràn bê tông Thông

th ng, n n tràn c a lo i đ p này th ng có ch t l ng th p h n, vùng xói phát tri n r ng h n lan c xu ng; h l u nên s n đ nh mái cùng kém h n

T t c các nh c đi m nêu trên có th h n ch và ng n ng a khi đ a ra đ c m t

b trí h p lý trong m t b ng t ng th cùng v i nh ng bi n pháp b o v h p lý.T ng t nh mái th ng l u, vi c b trí các kh i l ng tr , t ng nghiêng không

h p lý, s d ng v t li u không t ng thích c ng có th gây ra các h h ng trên

1.3.3.3 S c do n t ngang đ p

N t ngang đ p là s c thu c d ng nguy hi m, khó x lý, đ c bi t nh ng đ p

có chiêu cao l n Hi n t ng này c ng đã t ng x y ra Vi t Nam

Nguyên nhân thi t k đ x y ra tình tr ng n t ngang đ p n m ph n t ch c m t

b ng n n đ p Thông th ng, trên tuy n đ p, cao đ I vùng lòng d n chính th ng

th p h n r t nhi u so v i các cao đ th m Nhi u khi thân và lòng sông chuy n

ti p b ng m t b c th t th ng đ ng Chi u cao đ p lòng sông và th m chênh nhau

l n thì k t qu lún 2 v trí này c ng v y N u không c i t o m t b ng b ti p giáp thì v lâu dài v trí này s phát sinh các v t n t ngang đ p, hinh thành nh ng v t

n t c t ngang toàn m t c t đ p

1.3.3.4 S c do n t d c đ p

Trong xây d ng, nhi u khi c ng g p các v t n t d c đ p Nguyên nhân gây n t

v n là tình tr ng n đ nh c a cung tr t th p Trong các đ p phân kh i, khi b trí lãng tr ch ng th m n m d c mái th ng l u n n không ki m soát c n th n có th phát sinh hi n t ng tr t theo m t ti p xúc gi a 2 kh i mà khôrm ph i tr t theo curig tràn nh th ng dùng trong tính n đ nh mái

1.3.3.5 Nh ng s c b t ngu n t ch t l ng tài li u a K Thu t

Tài li u KT có vai trò khá quan tr ng trong vi c quy t đ nh l a ch n hình lo i công trình th y công, là s li u “đ u vào” cho thi t k k t c u, ki m tra n đ nh, đ

b n bi n d ng các h ng m c trong đ p N u loai tr sai l m do T v n thi t k sây

ra trong l a ch n hình lo i, b trí liên k t, s d ng v t li u, k t c u công trình,

ph ng pháp tính không chu n, tr ng h p tính không đi n hình và đ , do thi công thì nh ng s c trong h -đ p đ u có liên quan tr c ti p đ n chat l ng tài li u KT Nhi u s c nghiêm tr ng xu t phát t sai l c trong đ a ch t công trình gây ra

D i đây đ c p đ n các công đo n, công vi c đ c ti n hành trong quá trình tri n khai KT và nh ng sai l m đi n hình d n đ n m t an toàn đ p

1.3.3.6 Công tác tr c h i

Công tác tr c h i có v trí đ nh h ng kh i đ u trong vi c đánh giá kh n ng có

th xây d ng đ c h đ p hay không và n u xây d ng thì có nh ng v n đ gì c n

gi i đáp liên quan đ n n đ nh chung c a h đ p, kh n ng gi n c Tr c h i t t giúp công tác kh o sát các giai đo n sau đúng h ng, tránh lãng phí th i gian ti n

c a Nh ng n m 80 tr v tr c công tác tr c h i đ c ti n hành khá bài b n, l i

đ c các k s có tay ngh cao và nhi t huyét th c hi n nên mang l i hi u qu r t thi t th c Ngày nay công tác tr c h i không đ c quan tâm đúng m c, n i dung

tr c h i b c t xén tùy ti n, kinh ghí cho tr c h i không t ng x ng nên s n ph m

r t nghèo nàn, kém ch t l ng Do thi u đ nh h ng nên công tác kh o sát KT các giai đo n sau tuy th c hi n v i kh i l ng r t l n nh ng v n không đ t yêu c u, liên t c ph i b sung gây nhi u b đ ng trong tri n khai d án:

Bi u hi n rõ nh t là vi c đ a ra quá nhi u tuy n - vùng tuy n, trong đó có tuy n đáng ra có th lo i b ngay t đ u

Tình tr ng không c nh báo đ c hi n t ng tr t kh i l n gây s p đ công trình

nh h ng sai m v t li u, thi u thông tin c n thi t v các nh c đi m c a các v t

Mô hình l đ n, tràn t do: khi g p tr ng h p x y ra hai tr n

bão li n nhau (hi n t ng này th ng xu t hi n khu v c

Mi n Trung) tuy tr n l đ u tràn đã x đ c Qmax nh ng do

S c n c tràn qua đ nh trong th i k lên đ p: do thi công t

ý thu h p kênh d n dòng đ b t kh i l ng đào, trong khi đ p

không đ p k p đ n cao trình v t l L v tràn qua đ nh cu n

trôi 42.000m3 kh i đ p đ t I Sau l ph i đ p l i 61.000 m3

+vét 10.000 m3 bùn cát

M t s đ p nh B c Trung B b v do l 1978,trong đó có đ p H

Võ, M c Khê ( Hà T nh);

n Húng (Ngh An);đ p

V Vùng (NA) b v tràn

p Sông M c (Thanh Hóa)

giáp không t t gi a c ng và đ t xung quanh; T v n c ng sai

l m khi ch đ nh dung tr ng đ t đ p γk = 1,5 T/m3, trong khi

dung tr ng khô t nhiên c ng đã là γtn = 1,7 - 1,8 T/m3, nên

n u đ m đúng yêu c u án c ng ch là kh i đ t đ p t i x p

Thêm vào đó,ch t l ng thi công kém: cát s i,ph th i, ván

khuôn không đ c d n s ch; đ t đ p nhi u n i quá t γk = 1,3

-1,43 T/m3 Ngay khi tích n c dòng th m phát tri n theo d c

mang c ng gây v đ p

Do x lý vai ti p giáp, tuy là đá c ng, không chu n (không

ti n hành ph m t bê tông, l p khe n t), không d n s ch m t

3) S c do n i ti p x u gi a hai đo n đ p có th i gian thi

công phân cách dài ngày

o n đ p b ph i hoàn thành tr c m i tháng đã tr i qua

mùa khô 1997 Trong th i gian này khí h u r t khô nóng, m t

ti p giáp không đ c b o v , đ t đ p thu c lo i đ t tr ng n

m nh nên b n t n sâu M a đ n làm cho vêt n t b khoét sâu

thêm k o theo cát s i l p đ y gây ng nh n là m t ti p giáp

v n t t Khi n i ti p m t ti p giáp ch đào đi m t l p m ng

nên v n đ l i nhi u v t n t m t ti p xúc Ban đ u vùng h

l u g n chân mái đ p xu t hi n 3 hang rò n c kéo theo bùn

đ t có nguy c gây v đ p Sau này, khi đào ra đã phát hi n ra

p Cà Giây (Bình Thu n)

Lo i s c , nguyên nhân N i x y ra

11 hang ng m, trong đ có hang r ng đ n 3,20m, cao l,65m

4) S c do n t ngang đ p

o n đ p b v dài kho ng 100m n m vai trái có b c th t

d n đ n chênh l ch lún khu v c lòng sông và đo n c ng l y

n c gây n t d n đ n v đ p Ngoài ra, có nguyên nhân đ t

đ p ch t l ng không đ ng nh t nh thi t k đã tính toán

Ngu n v t li u đ t t các bãi có thành ph n h t r t khác nhau

ngu n là xung tích, tàn tích nh ng không đ c đánh giá chi

ti t, dùng ch tiêu trung bình đ thi t k

p Su i Hành (Khánh Hòa)

5) S c do rút n c nhanh không ki m soát

- H đang tính n c g n đ y đ ph c v t i ông Xuân

1982 - 1983 ( cao đ +27,80 còn cách MNDBT l,70m) thì

phai b t c ng d n dòng b gãy đ t ng t gây ra m t ti ng n l n

làm c u công tác rung l c đung đ a m nh; N c x qua c ng

lên t i trên 500 m3/s, v i lun t c trung bình kho ng 15m/s làm

tháp c ng b n t ngang; toàn b khóp n i b bóc, đuôi c ng b

xói Do hi n t ng rút n c nhanh (ch trong n m ngày mà

N c x qua 2 khoang tràn lên t i trên 500 m3/s làm th t thoát

400 tri u mét kh i n c t h và gây ra l nhân t o làm ng p

m t di n tích l n lúa ông xuân và lúa x h du sông Sài

Gòn

H D u Ti ng (Tây Ninh)

S c s t mái l p c a d n n c vào tràn H Sông M c (Thanh

Lo i s c , nguyên nhân N i x y ra

Kh o sát đ a ch t đ ng d n n c c a tràn c t qua eo

núi ch có 2 h đào t i tim Không có hô đào trên s n

d c, không có h khoan qua đáy kênh Tài li u kh o sát

ít i nh v y mà T v n KT v n có thông báo v đ a

t ng T v n thi t k ch quan dùng nó đ thi t k vì

cho r ng đá đây nông Kênh cao 30 - 40m ph n l n

mái v n là tàn tích, s n tích nh ng mái đào thi t k

K t qu là khi g p m a l n, kh i đ t này tích n c d n

đ n s t theo m t đá g c Kh i s t cao 35m, c

25,000m3 p xu ng l p kín lòng kênh May là kênh b

l p trong khi đang thi công Nêu x y ra trong mùa l thì

không bi t x lý tai h a này ra sao Sau này ph i m

r ng đáy kênh lên g p đôi và t ng c g p ba, gi m đ

dóc mái đào đ mái đào l đá g c

T ng t , s n đá c ng đ u c a vào tràn C a t

c ng b s t l n do KT không phát hi n ra h th ng n t

b t l i ph i x lý t n kém và kéo dài ti n đ

T ng t , s n đá phong hóa không đ u b phài, v trí

h xói trong thi công đã b s p kh i l n gây m t n đ nh

ph n đuôi tràn Nguyên nhân tr c h t là do KT không

xác đ nh đúng ch tiêu c lý c a đ a kh i đá phong hóa

không đ u (đáng ra ph i thí nghi m t i hi n

tr ng,không th dùng m u nhó thí nghi m trong

phòng) nên d n đ n s p mái Sau này ph i x lý b ng

cách b t th p đ nh, d ch đ ng qu n lý vào sâu trong

núi, làm so i mái và xây t ng ch n chân mái N u T

v n thi t k có tay ngh cao thì tránh đ c l i này

Hóa)

H C a t (Thanh Hóa)

H T Tr ch (Th a Thiên Hu )

(do h ch a t o áp l c lên kh i này, H g n bàng 0) Sau

tr n m a l n m c n c dâng lên +24,40 , cao h n

m t h xói sâu đ n +12,20 Thi t k ch n ch tiêu γk quá th p,

không phù h p v i đ t đ p có nhi u d m s n c ng v i thi

công u

(không phân lo i, l p đ p quá dày, thi t b đ m nh ) cùng là

nguyên nhân làm cho s phá h y thêm tr m tr ng

H Su i Tr u (Khánh Hòa)

Lo i s c , nguyên nhân N i x y ra

n c nh v y dã d n đ n n ng l ng dòng x t ng g p nhi u

l n làm tràn h h ng n ng Tính toán th y l c đo n kênh x

sau tràn dài l km c ng m c sai l m do không quan tâm đ n

đi u ki n đ a ch t lòng d n ( đây đá g c n m r t sâu, trên là

s n ph m b i tích, tàn tích) nên khi x l lòng d n đã b xói

sâu trên 10m và m r ng trên 200m làm h h i b tiêu n ng,

sân sau nghiêm tr ng Cu i cùng ph i s a đi s a l i nhi u l n

mà v n đ l i nhi u t n t i

1.3.5 M t s s c nh ng n m g n đây và nguyên nhân gây ra

N m 2009: s c v đ p h Z20 (Hà T nh) trong quá trình thi công xây d ng (tuy

h nh có dung tích ch a 250 000 m3 nh ng khi v đã làm trôi đ ng s t B c Nam m t đo n dài g n 500m làm tê li t giao thông đ ng s t hàng tháng);

N m 2010: S c v đ p h Khe M , h Vàng Anh (Hà T nh), h i 4, h 36 ( k L k) có nguy c v đ p; h Ph c Trung, (Ninh Thu n) b v khi v a thi công hoàn thành;

N m 2011: V h Khe Làng, h 271 (Ngh An); s c s t l mái h l u gây nguy c v đ p t i h V ng (Hoà Bình), s c trong quá trình thi công hai h Lanh

Ra và h Bà Râu (Ninh Thu n);

N m 2012: t i Ngh An, v đ p h Tây Nguyên khi m i s a ch a xong, h Lim

b th m m nh mang c ng đe d a v đ p;

N m 2013: s c s t lún t i thân đ p h B n Muông (S n La), s c v tràn x l

h Hoàng Tân (Tuyên Quang), v đ p dâng Phân Lân (V nh Phúc);

Các s c trong th i gian qua ch y u x y ra các h ch a có dung tích không

l n, nguyên nhân có th đánh giá s b nh sau:

- Do các h ch a đ c nâng c p theo tiêu chu n thi t k hi n hành, d i tác đ ng

c a bi n đ i khí h u nh hi n nay, công trình đ u m i c a các h không đ kh

n ng ch ng l (đ p không đ m b o kích th c, tràn thi u kh n ng x );

- Công trình đ u m i đã b xu ng c p, ch a đ c s a ch a, t n t i khi m khuy t

nh : th m qua thân đ p, th m t i mang c ng l y n c, h h ng c ng, tràn x l ,

m i xâm h i, đi n h nh nh m t s s c t i t nh Ngh An, Hà T nh, k L k;

- N ng l c, kinh nghi m c a m t s đ n v : qu n lý d án, kh o sát, thi t k , thi công xây d ng nên m t s công trình không đ m b o ti n đ và ch t l ng đ xay

ra s c trong quá trình thi công s a ch a nâng c p công trình

1.4 Các y u t nh h ng đ n hi u qu đ u t trong khai thác s d ng h

ch a

1.4.1 Y u t đ m b o các ch tiêu thi t k ban đ u

H ch a đ c coi là đ t hi u qu đ u t khi đ m b o đ c các ch tiêu thi t k ban đ u đã đ ra Khi khai thác s d ng, đ n v qu n lý khai thác c n theo dõi, có

k ho ch ki m tra đ bi t th c tr ng h ch a đ t đ c bao nhiêu % so v i ch tiêu thi t k ban đ u

Ch tiêu thi t k h ch a có th là:

- Ch tiêu v di n tích t i

- Ch tiêu c p n c sinh ho t

- Ch tiêu c p n c cho công nghi p hay các m c đích khác

- Ch tiêu k t h p nuôi tr ng th y s n, phát tri n du l ch…

Trong đó, ch tiêu đ m b o t i cho cây tr ng c a h ch a là m t ch tiêu quan

m t ru ng

- L ng n c đ n hàng n m trên m t đ n v di n tích (m3/ha): (T ng l ng n c vào đ u h th ng hàng n m/T ng di n tích ph trách c a h th ng) Xác đ nh: T ng

l ng n c vào đ u h th ng hàng n m: t ng l ng n c hàng n m đ c l y vào

ho c b m lên cho t i (không k l ng n c t n thu trong n i vùng), t ng di n tích

ph trách c a h th ng: t ng di n tích ph trách c a h th ng theo thi t k

- L ng n c đ n hàng n m trên m t đ n v di n tích đ c t i (m3

/ha): (T ng

l ng n c vào đ u h th ng hàng n m/T ng di n tích cây tr ng đ c t i) Xác

đ nh: T ng di n tích cây tr ng đ c t i: Tính cho toàn b di n tích cây tr ng đ c

t i trong c n m

- H s s d ng n c toàn h th ng: (T ng l ng n c c p vào m t ru ng hàng

n m/T ng l ng n c l y vào đ u m i hàng n m) Xác đ nh: Tính theo công th c

- H s l i d ng ngu n n c cho t i: (T ng l ng n c l y vào h th ng/T ng

l ng n c c n t i cho cây tr ng) Xác đ nh: T ng l ng n c l y vào đ u h

th ng: Wbr, T ng l ng n c c n t i cho cây tr ng: Wnet

1.4.2 Y u t đ m b o hi u qu s n xu t khi khai thác v n hành h ch a

Hi u qu s n xu t khi khác thác v n hành h ch a là vi c t ng các l i ích sau khi

h ch a đ a vào ho t đ ng nh : t ng di n tích t i, t ng n ng su t cây tr ng, đ m

b o ngu n c p n c sinh ho t, phát tri n nuôi tr ng th y s n, t ng hi u qu s d ng

v i các m c tiêu phát tri n đ ra…

Khi các l i ích trên đ u có giá tr gia t ng ch ng t hi u qu đ u t h ch a t t, còn các l i ích trên v n ch a đ m b o ho c ch a đ c th c hi n thì hi u qu đ u t còn kém, ch a đ t yêu c u

- Giá tr t ng s n ph m trên m t m3n c đ n (đ/m3): (T ng giá tr hàng hóa nông nghi p hàng n m/T ng l ng n c l y vào đ u h th ng)

- Giá tr t ng s n ph m trên m t m3 n c dùng (đ/m3

): (T ng giá tr hàng hóa nông nghi p hàng n m/T ng l ng n c cây tr ng đã dùng) Xác đ nh: T ng l ng

n c cây tr ng đã dùng: L ng n c cây tr ng dùng bù vào l ng b c thoát h i

n c V i lúa, l ng n c này không bao g m l ng n c m t do th m xu ng sâu

- S h dân đã đ c c p n c sinh ho t trong vùng: theo th ng kê

- Giá tr t vi c nuôi tr ng th y s n (đ/n m): T ng giá tr s n l ng th y s n nuôi

tr ng thu đ c/ n m

- Giá tr t vi c phát tri n du l ch và các d ch v t khi có h ch a (đ/n m): T ng giá tr thu nh p thu đ c gia t ng t khi có h ch a/ n m

1.4.3 Y u t v duy trì tu i th và đ an toàn c a công trình

Tu i th h ch a: là th i gian h ch a đ m b o v n hành, khai thác theo đúng các ch tiêu, m c đích thi t k đã đ ra

An toàn h ch a: là b o đ m an toàn cho b n thân công trình h ch a n c và an toàn v ng i, tài s n vùng h du

Mu n duy trì tu i th và đ an toàn c a công trình h ch a, c n đ m b o các y u t sau:

- m b o quy trình v n hành h ch a: theo đúng quy trình v n hành đã đ c

1.4.4 Y u t gi m thi u chi phí khi khai thác v n hành h ch a

Chi phí là m t trong nh ng y u t r t quan tr ng đ đánh giá hi u qu đ u t c a

h ch a Khi khai thác v n hành h ch a, n u gi m thi u đ c các chi phí s nâng cao hi u qu đ u t c a h ch a

ánh giá các y u t chi phí khi khai thác v n hành h ch a d a trên:

- T su t l i nhu n: (T ng thu c a toàn h th ng/T ng chi phí v n hành, b o

d ng) Xác đ nh: T ng thu: Ch y u là thu th y l i phí; T ng chi phí v n hành,

b o d ng: Toàn b chi phí cho s v n hành c a h th ng (ti n đi n, ti n l ng)

c ng v i chi phí s a ch a b o d ng h th ng

- T l chi phí b o d ng: (T ng chi phí cho s a ch a/T ng thu c a toàn h

th ng) Xác đ nh: T ng chi phí cho b o d ng: S ti n đ c chi cho s a ch a b o

d ng h th ng kênh m ng, s a ch a máy móc, công trình

- T ng chi phí v n hành b o d ng trên m t đ n v di n tích (đ/ha): (T ng chi phí v n hành b o d ng/T ng di n tích ph trách c a h th ng) Xác đ nh: T ng

di n tích ph trách c a toàn h th ng: Di n tích t i thi t k c a h th ng

- T ng chi phí trên m i nhân công: (T ng chi phí nhân công/T ng s nhân công) Xác đ nh: Nhân công: bao g m t t c nhân công ph c v trong h th ng (t i và tiêu)

- Hi u qu thu phí: (T ng ti n thu đ c/T ng ti n theo h p đ ng)

- S nhân công ph trách m t đ n v di n tích (ng i/ha): (T ng s nhân công/T ng di n tích ph trách c a h th ng)

qu n lý t t s kéo dài đ c th i gian ph c v công trình nâng cao hi u qu ph c v

c a h th ng, qua ki m tra đánh giá qu n lý chúng ta s đánh giá đ c m c đo chính xác c a quy ho ch, thi t k ch t l ng công trình, nâng cao hi u qu s d ng

n c trên toàn b h th ng

Tuy nhiên, vi c qu n lý khai thác các h ch a hi n nay n c ta v n còn nhi u

h n ch :

- Công tác ki m đ nh, đánh giá đ nh k , th ng xuyên đ i v i các h ch a lo i

l n đ c chú ý, còn đ i v i các h ch a lo i v a và nh ít đ c quan tâm h n, đi u

Chính vì công tác qu n lý khai thác h ch a hi n nay còn nhi u b t c p, nên v n

đ c n đ t ra đ i v i đ tài nghiên c u là đ xu t các gi i pháp đ nâng cao hi u qu

s d ng t c là nâng cao hi u qu đ u t m t cách có hi u qu

CH NG 2 QU N LÝ VÀ B O D NG CÔNG TRÌNH TH Y L I 2.1 M c đích và nhi m v qu n lý, b o d ng công trình th y l i

2.1.1 M c đích qu n lý b o d ng công trình th y l i

Qu n lý và b o d ng công trình nh m kéo dài tu i th công trình, khai thác t i

u tài nguyên n c trong h th ng đ th a mãn yêu c u dùng n c c a khu v c

s d ng và khai thác hi u qu công trình th y l i

H n ch các s c , gây m t an toàn h đ p, đ c bi t là v i các h đ p lo i v a và

nh

T ng c ng hi u qu s d ng công trình, phát huy h t công su t thi t k

2.1.2 Nhi m v ch y u công tác qu n lý b o d ng công trình th y l i

B o đ m cho các công trình trong h th ng ho t đ ng đúng theo thi t k ban đ u, theo đúng quy trình qu n lý v n hành công trình

Phân ph i n c k p th i theo đúng k ho ch đ ra, nh m đáp ng nhu c u n c

c a cây tr ng c ng nh c a các h dùng n c khác nhau

Phát hi n k p th i các h h ng do quá trình v n hành, do tác đ ng c a các y u t bên ngoài (th i ti t, đ ng đ t, l l t, bão…), y u t con ng i và đ ng v t

Gi m t i đa các lo i t n th t trong quá trình v n hành h th ng

Nâng cao hi u qu kinh t - k thu t c a h th ng t i, tiêu

S d ng m t cách b n v ng tài nguyên n c

2.2 N i dung c a công tác qu n lý ch t l ng công trình th y l i

2.2.1 N i dung c a công tác qu n lý ch t l ng công trình th y l i

2.2.1.1 m b o nhu c u c p thoát n c cho s n xu t nông nghi p, dân sinh và các ngành kinh t

Ph n đ u c p đ ngu n n c đ khai thác đ t s n xu t nông nghiêp hàng n m,

ti n t i b o đ m t i ch đ ng cho 100% di n tích lúa 2 v Nâng d n t n su t đ m

b o t i lên 85% M r ng di n tích t i cho rau màu, cây công nghi p, n c cho

d ch v C p n c sinh ho t cho nông thôn và đô th u tiên gi i quy t v n đ

n c sinh ho t cho vùng mi n núi D a trên c s nghiên c u hi u qu kinh t xã

h i và môi tr ng, l a ch n u tiên đ u t phát tri n th y l i ph c v đa m c tiêu

(s n xu t nông nghi p, th y s n, k t h p v i giao thông, du l ch phòng ch ng thiên tai, ph c v dân sinh….) thích ng v i B KH, n c bi n dâng

Dành m t t l kinh phí đáng k cho các ho t đ ng duy tu, b o d ng, khai thác

hi u qu công trình, nâng cao hi u su t s d ng n c Nâng cao n ng l c và trình

đ khoa h c công ngh v nghiên c u đánh giá ngu n n c, quy ho ch, thi t k , xây d ng th y l i và qu n lý khai thác công trình th y l i đ t m c trên trung bình

c a châu Á Ti p t c hoàn thi n m c tiêu kiên c hóa kênh m ng Song song v i

ch tr ng mi n gi m th y l i phí cho ng i s n xu t nông nghi p, ti n hành xác

đ nh giá tr đ thu phí bù đ p cho vi c s d ng n c vào các m c đích kinh t khác đem l i l i nhu n cao nh th y đi n, du l ch, công nghi p…

2.2.1.2 Cung c p đ y đ n c s ch và đ m b o v sinh nông thôn

Ti n hành đánh giá hi u qu c a vi c đ u t cung c p n c s ch cho các vùng nông thôn ra gi i pháp thích h p trong vi c x lý n c m t, khai thác ngu n

n c t nhiên, t các CTTL hi n có, áp d ng chính sách u tiên đ c bi t đ huy

đ ng m i thành ph n kinh t đ u t và t ch c, đ m b o cung c p n c s ch sinh

ho t cho m i vùng

2.2.1.3 Qu n lý khai thác h th ng các công trình

Vi c qu n lý h th ng công trình th y nông theo h ng t n d ng khai thác tri t

đ công trình c k t h p v i kên c hóa h th ng công trình nh m m c tiêu ti t

ki m n c và ch đ ng trong c p n c Thay th nâng c p các thi t b máy b m, thi t b đóng m , thi t b qu n lý theo h ng hi n đ i và thân thi n v i môi

tr ng….Trong qu n lý v n hành và đ u t c n quán tri t quan đi m, l y vi c c i

t o, nâng c p các công trình t i tiêu hi n có đ ph c v m c tiêu c p n c là chính, ch xây d ng m i khi v trí công trình c không còn kh n ng đáp ng đ c nhi m v đ ra Ph i xây d ng quy trình qu n lý h th ng công trình theo h ng

th c hi n t i, tiêu khoa h c, t n d ng đ c ngu n n c t t, và thu n ti n trong

qu n lý s d ng

2.2.1.4 Hoàn thi n công tác phân c p qu n lý khai thác h th ng các công trình

Xây d ng và hoàn thi n mô hình phân c p qu n lý khai thác CTTL đ t ng

c ng s tham gia c a c ng đ ng vào qu n lý, s d ng và b o v công trình Vi c

phân c p đ c g n li n v i công tác thu th y l i phí, mi n th y l i phí và c p bù

th y l i phí, các n i dung c n đ c quy đ nh chi ti t và có nh ng bi n pháp m nh

đ vi c đóng góp th y l i phí c a ng i dân dùng n c t các CTTL th c hi n phù

h p và nghiêm túc h n, t đó có thêm kinh phí cho vi c tu b s a ch a hàng n m các CTTL c ng nh kinh phí đ chi tr cho vi c qu n lý khai thác, b o v các công trình đ vi c phân c p qu n lý khai thác công trình th y l i đ t hi u qu cao h n

2.2.1.5 Phát tri n th y l i theo h ng góp ph n xây d ng c s h t ng ph c v phát tri n nông thôn

Hi n đ i hóa, nâng c p c i t o và xây d ng h th ng các CTTL c n quân tâm theo h ng k t h p xây d ng và phát tri n giao thông nông thôn b n v ng u tiên phát tri n giao thông các vùng khó kh n đ có đi u ki n phát tri n kinh t - xã h i nhanh h n Qu n lý h th ng CTTL theo h ng quan tâm đ n v n đ phát tri n giao thông th y, xây d ng các c ng, n o vét lu ng l ch,… th c hi n ch ng trình nhà cho đ ng bào vùng bão, l

- n đ nh ch đ làm vi c c a h ch a đ đ m b o an toàn cho h du

- Kiên c hóa h th ng kênh m ng đ đ m b o d n n c t i khu t i

- Cung c p n c cho vùng dân sinh quanh khu v c h ch a và các ngành kinh t

- Th ng xuyên đánh giá ch t l ng ngu n n c và s đ m b o v ngu n cung

- Các thi t b v n hành đóng m c a c ng, gi ng cao su c a c ng, thân c ng

- Mái th ng: B bào mòn do sóng Khi m c n c trong h lên cao, l i g p gió l n làm m t n c h sóng gây xói l mái đ p Bi n pháp gi m b t tác h i do sóng gây

ra ta có th dùng các lo i phao hay bó cành cây th trên m t n c (ch sát đ p) nh

th s làm gi m áp l c sóng vào b

- Khi có m ch s i n c đ c ph i làm t ng l c, đ tri t m ch s i phát tri n

- Mái h : Tr t mái Trong mùa m a l m c n c v trí cao, đ ng bão hòa dâng cao làm cho l c ch ng tr t mái h gi m nh s làm cho mái h tr t ho c do

n c m t mái h khó thoát c ng gây tr t mái X lý b ng đ t n n ho c đóng c c tre chân đ p đ gia c , k t h p đ p đ t và x p đá theo mái d c t chân ch p lên phía đ nh

Do v y vi c b o d ng mái đ p nh tr ng c b o v , rãnh thoát n c, v t thoát

n c trên thân đ p… ph i th c hi n th ng xuyên và đ nh k

Thân đ p tr t, xói l , các đ ng n t d c và ngang thân đ p thì c n ph i x lý ngay t dùng đ x lý ph i đ ng ch t, khi đ p ph i liên k t v i đ t c , ph i đ m

b o dung tr ng và m t c t thi t k

Ph i th ng xuyên ki m tra lún, th m l u qua thân đ p và có bi n pháp x lý k p

th i Khi tu s a đ p đ t ph i quy đ nh l y và đ đ t đ không nh h ng đ n s n

H l u công trình tháo l n u có xói l thì ph i tranh th x lý vào đ u mùa l

nh k công tác b o d ng đ ng tràn l 2 l n/ n m tr c và sau mùa m a l

2.3.3 Qu n lý b o d ng c ng l y n c

t th c do n c tr c và sau c ng Dòng ch y vào c ng ph i đ u và n đ nh

d a vào s đ c th c đo n c th ng l u và h l u ta bi t đ c l u l ng qua

c ng và đi u ch nh k p th i so v i l u l ng thi t k

Ki m tra l p b o v sân th ng h l u Ph i th ng xuyên ki m tra l p b o v

l p đ t đ p trên n n c ng đ tránh chuy n đ ng vào thân c ng gây ra r n n t

M i n m 1 l n b m h t n c trong c ng ng m đ n o vét bùn cát l ng đ ng trong đó