Đây là sáng kiến kinh nghiệm môn Mĩ thuật cấp trung học cơ sở, chủ đề vẽ trang trí. Sáng kiến được viết theo mẫu mới nhất của Bộ giáo dục. Sáng kiến hữu ích cho các thày cô dùng nộp hoặc chắt lọc biện pháp giáo dục bộ môn hiệu quả để thi giáo viên giỏi các cấp.
Trang 1THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: “Một số phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả tronggiảng dạy phân môn vẽ trang trí ở THCS”
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Học sinh THCS
3 Tác giả: Họ và tên: Nam
Ngày, tháng, năm sinh:
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm - Chuyên ngành Mĩ thuật.Chức vụ, đơn vị công tác: Điện thoại:
5 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
6 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu:
7 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
+ Giáo viên đạt chuẩn nghề nghiệp, có đủ kiến thức, kĩ năng, hiểu biếtsâu về nội dung sáng kiến, có đủ sách giáo khoa và tài liệu tham khảo
+ Học sinh tích cực học tập trau rồi kiến thức và thực hành khi vẽ, có
đủ sách giáo khoa và tài liệu tham khảo
+ Nhà trường đảm bảo đủ cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy học củagiáo viên và học sinh
8 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Năm học 2019 - 2020
Trang 2TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:
- Học sinh chưa thật sự có hứng thú, lòng đam mê, nhiệt tình trong việchọc môn Mĩ thuật nói chung, học phân môn vẽ trang trí
- Giáo viên còn lúng túng trong việc thiết kế bài giảng, bài giảng sưutầm tranh ảnh còn chưa phong phú, chưa phát huy tính sáng tạo, tự giác, lòngsay mê trong học tập của học sinh
2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến:
- Giáo viên có kiến thức sâu rộng về đặc trưng bộ môn và có khả nănggiúp học sinh vận dụng kiến thức liên môn vào để giải quyết vấn đề thực tiễn;học sinh có ý thức tự giác, tìm tòi trong học tập
- Thời gian áp dụng sáng kiến: Năm học 2019 - 2020
- Đối tượng áp dụng sáng kiến: Áp dụng cho việc dạy học phần phânmôn vẽ trang trí của học sinh THCS
3 Nội dung sáng kiến:
3.1 Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến:
Phương pháp dạy học trước kia cho thấy, khi dạy phân môn vẽ trang trínói riêng và dạy Mĩ thuật nói chung, giáo viên chỉ chú trọng nhiều vào dạy lýthuyết ít chú ý tới tích hợp kiến thức liên môn nên học sinh chưa thật sự thấyđược sự hấp dẫn của việc học phân môn.…Trong xu hướng xã hội hiện nay,giáo dục đã có nhiều sự đổi mới để bắt kịp thời đại, việc sử dụng phươngpháp dạy học theo đặc trưng bộ môn, phân môn….kết hợp tích hợp kiến thứcliên môn trong dạy học Mĩ thuật nói chung, phần phân môn vẽ trang trí nóiriêng sẽ mang lại một cách tiếp cận mới đa chiều, đa kênh để các em bướcvào thực hành bài vẽ của mình một cách hiệu quả nhất Sáng kiến này còngiúp giáo viên chủ động hơn trong chuẩn bị thiết kế bài giảng; giúp học sinh
có thói quen tìm hiểu, biết nhận biết và tìm những phác thảo, những họa tiếttrang trí chọn lọc và sang tạo để vẽ bài trang trí trong chương trình THCS
Từ đó bồi dưỡng cho học sinh tinh thần tự học, sáng tạo, bồi dưỡng tư duy,bồi dưỡng tâm hồn và hướng tới cái đẹp, cái thẩm mĩ
3.2 Khả năng áp dụng của sáng kiến:
Sáng kiến kinh nghiệm áp dụng tốt cho dạy học phân môn vẽ trang trí.Nếu được đầu tư tiếp sẽ có thể áp dụng cho cả phân môn vẽ tranh đề tài trong
chương trình Sáng kiến có thể áp dụng đại trà trong mọi giáo viên dạy Mĩ
thuật, mọi nhà trường
4 Lợi ích thiết thực của sáng kiến
Trang 3Thứ nhất: Với sáng kiến này, hiệu quả cho thấy rõ rệt là sự hứng thú,
chủ động của học sinh trong việc học phân môn vẽ trang trí
Thứ hai: Tạo cho các em thói quen và kĩ năng tự học, tự thực hành, tự
nghiên cứu và đặc biệt luôn biết khai thác, tìm tòi và sáng tạo tìm ra nhữngphác thảo, họa tiết, hình ảnh, màu sắc phong phú
Thứ ba: Sáng kiến này còn giúp giáo viên có thói quen luôn tự làm mới
mình Giáo viên sẽ có điều kiện tìm hiểu kiến thức liên quan để bổ sung cho
tư duy của mình Và một hiệu quả nữa là việc thiết kế bài học sẽ đơn giản,tránh máy móc, cầu kì… Bởi vì nó luôn được thiết kế theo xu hướng mở nênrất dễ trong lựa chọn thiết bị dạy học, cách tổ chức các hoạt động dạy học,…
5 Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến:
Việc áp dụng sáng kiến này đã giúp học sinh tích cực suy nghĩ, chủđộng tham gia các hoạt động học tập để khám phá, sáng tạo, lĩnh hội kiếnthức, hứng thú hơn với môn học và phân môn vẽ trang trí Các em đã chủđộng trong việc lựa chọn phác thảo đẹp, họa tiết đạp và gam màu theo ý thíchcủa mình và khai thác bài vẽ có chiều sâu Đặc biệt, các em còn có khả năngphối hợp kiến thức linh hoạt và đã có thói quen tìm hiểu, vận dụng, tích hợpkiến thức liên môn trong các bài vẽ của mình
6 Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến
- Với giáo viên, cần tìm hiểu sâu về đặc trưng bộ môn, phân môn, kếthợp vận dụng kiến thức liên môn, tích cực áp dụng sáng kiến
- Với Nhà trường, Phòng giáo dục cần quan tâm hơn nữa tới việc bồi dưỡngđội ngũ, khuyến khích giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học để nhằmnâng cao chất lượng
- Mỗi nhà trường nên có một phòng học bộ môn Mĩ thuật riêng
Trang 4vẻ đẹp ngày càng được quan tâm hơn thì ngành giáo dục trở thành ngành mũinhọn, vì vậy môn Mĩ thuật đã và đang được phổ cập trong toàn quốc nhằmđưa vào môn học chính để học sinh được tiếp xúc và hiểu biết cái đẹp ngay từkhi còn nhỏ Chính vì vậy mà ngành Giáo dục đã trang bị đầy đủ sách giáokhoa, sách bài tập vẽ Mĩ thuật và tài liệu để giáo viên - học sinh tham khảo,khi học sinh học môn này cũng được trang bị đầy đủ về sách bài tập, bài vẽmẫu, bút chì và màu Vì vậy khi giáo viên chấm bài hoặc đánh giá bài vẽ củacác em cần đánh giá khách quan và bao quát.
1.2 Hoàn cảnh chủ quan:
Tuy hội hoạ mới được phổ cập ở trường THCS trong những năm gầnđây nhưng các em lại được tiếp xúc với các bài trang trí từ rất sớm, ngay từnhững buổi học đầu tiên ở lớp 1, mẫu giáo mần non, các em đã được sử dụngtranh, các bài trang trí là đồ dùng trực quan làm thủ công cắt dán (do thầy, cô
Trang 5giáo làm) để gợi sự liên tưởng sâu các môn học qua các hình vẽ và bộ nhớ.Như vậy hội hoạ rất quan trọng trong viêc giáo dục và giảng dạy ngay từ khicác em cảm nhận cảnh vật xung quanh mình.
Hội hoạ đối với học sinh THCS rất muôn hình muôn sắc, hầu hết khi
vẽ các em vẽ theo trí nhớ, theo sự cảm nhận riêng và tô màu theo sở thích
Ở sang kiến này tôi đề cập đến một số phương pháp nhằm nâng cao
hiệu quả trong giảng dạy phân môn vẽ trang trí ở THCS là chính
Bên trên là những hoàn cảnh nảy sinh thôi thúc tôi đưa ra sang kiến
về “Một số phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong giảng dạy phân môntrang trí ở THCS.” Để áp dụng vào việc giảng dạy phân môn vẽ trang trí vàmột số phân môn khác…
Khi tổng kết sang kiến này, tôi rất mong muốn được góp phần nâng caochất lượng dạy và học của thầy và trò trong bộ môn Mĩ thuật
2.Cơ sở lý luận của vấn đề
2.1 Cơ sở lý luận.
Nghề dạy học là một trong những nghề khó, bởi đối tượng và sản phẩmcủa nó là con người Con người vốn có diễn biến tâm lí phức tạp, sự nhậnthức ở mỗi con người không giống nhau Nếu dạy học khó thì dạy nghệ thuậtcàng khó hơn Song khó không có nghĩa là không dạy được vì học Mĩ thuậtđem lại niềm vui cho mọi người, làm cho mọi người thấy cuộc sống tươi đẹp Qua các bài vẽ, người vẽ nhận thấy được vẻ đẹp của cuộc sống xung quanhmình thông qua hình ảnh, đường nét, bố cục, màu sắc Từ đó tái tạo ra cái đẹptheo ý mình để tự do thưởng ngoạn đó ngay trong sinh hoạt hàng ngày
Đối tượng của phân môn vẽ trang trí là những gì có thể nhìn thấy hoặcthông qua suy nghĩ, nghe thấy, tự cảm nhận được cái hay cảnh vật, con người,con vật, rồi các đồ vật biết nói những thứ đó hết sức giản dị, gần gũi vàquen thuộc với đời sống của chúng ta Do đó, dạy vẽ trang trí phải kết hợp cácphương pháp và dạy trên trực quan Các phương pháp dạy học được coi là nộidung, kiến thức của bài học và không thể thiếu trong mỗi tiết học Từ cácphương pháp mà giáo viên áp dụng trong mỗi tiết học là cho học sinh sẽ dễdàng tìm ra kiến thức, nắm bắt kiến thức và vận dụng kiến thức một cách linhhoạt trong học tập cũng như trong cuộc sống
Trên cơ sở đó giáo viên sử dụng triệt để các phương pháp để hướng dẫnhọc sinh quan sát từ bao quát tới chi tiết Quan sát giúp học sinh nắm được,hiểu được tâm sinh lý học sinh, đối tượng về nội dung, hình ảnh, bố cục,đường nét, màu sắc của các bài vẽ trang trí, cảnh vật Giúp người vẽ có ý thứcsắp xếp về bố cục mảng họa tiết, hình ảnh một cách hài hoà, cân đối phù hợp
Trang 6với khổ giấy Từ đó, tạo cho bố cục bài vẽ chặt chẽ, hình vẽ cân đối Quan sátgiúp người vẽ thu nhận được nhiều thông tin, quan sát thường xuyên để đốichiếu so sánh, rút ra nhận xét, kết luận một cách khách quan.
Trong giờ học vẽ trang trí, ngoài liên hệ thực tế các công trình kiến trúcđược trang trí, các đồ vật được trang trí để học sinh mở rộng tầm quan sát,giáo viên còn sử dụng các phương pháp phù hợp để học sinh nhận ra cách vẽtrang trí bằng hình minh họa hoặc giáo viên trực tiếp vẽ trên bảng để học sinhtheo dõi Giáo viên sử dụng trực quan để minh hoạ về phác thảo, hình mảnghọa tiết, bố cục, đường nét và màu sắc
2.2 Cơ sở thực tiễn.
Được sự chỉ đạo của nghành Giáo dục, của Ban giám hiệu nhà trường,
tổ khoa học xã hội, tổ chuyên môn Mĩ thuật đội ngũ giáo viên nói chung vàgiáo viên Mĩ thuật nói riêng tích cực tham gia dự và dạy hội giảng, chuyên đề
về đổi mới phương pháp cấp trường, cấp cụm, cấp huyện qua mỗi giờ dạyđều được đánh giá nhận xét rút kinh nghiệm và tìm ra những ưu điểm và hạnchế khi áp dụng đổi mới phương pháp trong giờ dạy
Thực tế bản thân tôi đã được dự một số tiết dạy Mĩ thuật và nhận thấyviệc dạy học phân môn vẽ trang trí của giáo viên, và việc vẽ bài của học sinhcòn rất nhiều hạn chế cần được khắc phục để nâng cao chất lượng môn học.Nhận thức được điều đó tôi đã dự giờ và phát hiện ra những hạn chế mà giáoviên thường mắc phải và đưa ra giải pháp khắc phục những hạn chế đó
3 Thực trạng của vấn đề.
Trước khi nghiên cứu đề tài này, tôi đã tiến hành khảo sát bộ môn Mĩ thuật đối với học sinh khối 6,7 THCS như sau:
- Học sinh biết làm phác thảo chiếm 70%
- Học sinh còn lúng túng trong việc làm phác thảo chiếm 20%
- Học sinh không biết làm phác thảo chiếm 10%
- Học sinh biết sử dụng họa tiết chiếm 100%
- Học sinh có sự tìm tòi họa tiết sáng tạo chiếm 40%
- Đa số học sinh thích vẽ bài tự do là vì vẽ tự do các em được chọn nộidung, hình thức và tô màu thoải mái, được tô nhiều màu rực rỡ Vì vậycác em rất thích vẽ màu tự do không thông qua duyệt phác thảo
4 Các giải pháp, biện pháp thực hiện.
4.1 Phương pháp dạy học đặc trưng của bộ môn mĩ thuật.
- Mĩ thuật là một bộ môn thuộc lĩnh vực nghệ thuật Tuy môn học cungcấp kiến thức theo những quy định chung, nhưng khi vận dụng giáo viên
Trang 7không nên đòi hỏi hoặc bắt buộc tất cả học sinh phải làm bài như nhau, tuânthủ một cách máy móc, rập khuôn theo cái chung Có thể cùng một mẫu, một
đề tài, một nội dung yêu cầu nhưng sản phẩm sẽ khác nhau về hình, nét, màusắc, bố cục và cách khai thác đề tài, nội dung Cách nhìn, cách hiểu, cách cảmnhận của mỗi học sinh khác nhau sẽ tạo ra những sản phẩm khác nhau Kếtquả học tập của học sinh phụ thuộc vào kiến thức, vào “nghệ thuật truyền đạt”của giáo viên, nhưng quan trọng hơn cả là khả năng cảm nhận của học sinh.Bởi lẽ học sinh có hứng thú thì mới chịu suy nghĩ, tìm tòi và thể hiện bằngcảm xúc của mình Dạy học Mĩ thuật không đơn giản là dạy học kĩ thuật vẽ
mà cũng phải kết hợp dạy học cảm thụ thế giới xung quanh Bắt buộc gò éphọc sinh trong học Mĩ thuật sẽ dẫn đến khuôn mẫu, đồng điệu
- Cần phát huy tính tích cực, độc lập suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo của họcsinh là tư tưởng chủ đạo của phương pháp dạy học mĩ thuật Kết quả cuả việc
“dạy” là kiến thức phải “đến”, phải “vào” người học Hơn nữa, học sinh phải
là người chủ động tiếp nhận kiến thức từ giáo viên Khi giảng dạy, giáo viênkhông chỉ quan tâm đến phương pháp dạy của giáo viên mà còn phải chú ý tớiphương pháp học của học sinh Do đó dạy học Mĩ thuật ở trường THCS, giáoviên cần lưu ý những điểm sau:
+ Tạo không khí học tập tốt để học sinh háo hức chào đón bài học
+ Tạo điều kiện cho học sinh suy nghĩ, tìm hiểu những vấn đề mà giáoviên giảng giải
+ Tổ chức bài học sao cho học sinh tham gia vào quá trình nhận thức mộtcách tự giác
+ Động viên, khích lệ nhằm giúp học sinh làm bài bằng khả năng và cảmxúc riêng
4.1.2 Vì sao phải vận dụng nhiều phương pháp dạy học?
- Tình trạng dạy học thầy đọc, trò chép hoặc giảng giải xen kẽ vấn đáp,giải thích minh họa bằng tranh, dẫn đến học sinh vẫn quen lối học thụ động,gây khó khăn cho việc áp dụng lối dạy học tích cực
- Nhiều giáo viên cũng lúng túng, thiếu những phương pháp mẫu cụ thể đểtham khảo, học tập vận dụng phương pháp dạy học tích cực
- Việc kiểm tra thi cử vẫn theo lối cũ, chưa khuyến khích cách học tự học,
Trang 8mục tiêu đào tạo lớp người mới, năng động sáng tạo phục vụ công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước nên chưa quyết tâm từ bỏ thói quen dạy học theokiểu truyền đạt kiến thức sách vở, thụ động.
- Không ít giáo viên dạy Mĩ thuật theo kiểu chuyên nghiệp: dạy kĩ thuật
vẽ là chủ yếu, chưa chú ý đến mục tiêu là giáo dục thẩm mĩ cho học sinh nênchưa thực sự phát huy khả năng độc lập suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo của họcsinh
- Từ những thực tế trên tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số phương phápnhằm nâng cao hiệu quả trong dạy học phân môn vẽ trang trí” để viết hi vọnggóp một phần cùng quý thầy cô tìm ra những phương pháp tối ưu nhất đểgiảng dạy phân môn vẽ trang trí có hiệu quả nhất Trang trí có một vai trò rấtquan trọng và là nhu cầu thiết yếu đối với cuộc sống và sinh hoạt của conngười vì vậy trang trí có một vị trí quan trọng trong đời sống xã hội (Trang trícông nghiệp, trang trí kiến trúc đô thị, trang trí nội ngoại thất, trang trí trangphục, trang trí nghệ thuật….) Phân môn vẽ trang trí ở bậc THCS được đưavào giảng dạy từ khối lớp 6 đến khối lớp 9 Nội dung được chọn lọc hết sức
cơ bản đảm bảo trong một tiết học 45 phút Những bài học nâng cao về kiếnthức trang trí, phương pháp thực hành hoặc ứng dụng trang trí trong cuộcsống được sắp xếp học đi học lại nhiều lần giúp cho học sinh nắm vững vềkiến thức và kỹ năng trang trí
4.2 Một số phương pháp nâng cao hiêu quả trong dạy học phân môn trang trí ở THCS.
4.2.1 Mục tiêu dạy học phân môn vẽ trang trí
- Vẽ trang trí giúp học sinh có cách nhìn cách cảm về bố cục đường nét,hình mảng, màu sắc, đậm nhạt Trên cơ sở đó học sinh có thể tạo ra các họatiết, các hình trang trí, bài trang trí đẹp, đồng thời cảm thụ được vẽ đẹp củasản phẩm mĩ thuật
- Vẽ trang trí nhằm phát huy trí tưởng tượng, sáng tạo, làm giàu cảm xúcthẩm mĩ cho học sinh trên cơ sở cung cấp kiến thức và rèn luyện kĩ năng cơbản về trang trí Từ những kiến thức kĩ năng cơ bản đó học sinh có khả năngcảm thụ được vẽ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống xung quanh qua nhữnghình tượng được khái quát hoá, điển hình hoặc bằng ngôn ngữ đặc trưng củahội hoạ là hình mảng, đường nét, màu sắc đậm nhạt được bố cục theo nguyêntắc của nghệ thuật trang trí
- Vẽ trang trí còn giúp cho học sinh biết vận dụng kiến thức vào thực tiểncuộc sống và các môn học khác ở trường phổ thông
4.2.2 Những yêu cầu khi dạy học phân môn vẽ trang trí.
Trang 94.2.2.1 Yêu cầu đối với học sinh khi học trang trí.
- Phải có phương tiện để học và thể hiện làm bài trang trí như: bút chì, tẩy,thước kẻ, compa, màu bút dạ, màu sáp, giấy A4…
-Nắm được nội dung vẽ trang trí khác với vẽ theo mẫu Mỗi bài học vẽtrang trí đều có sự khác nhau về mức độ yêu cầu
- Thông qua bài giảng, học sinh biết cách làm một bài trang trí theo đúngphương pháp (tìm và sắp xếp các mảng hình chính, phụ, tìm chọn và sắp xếphoạ tiết, tìm đậm nhạt và tìm màu) Học vẽ trang trí học sinh cần có một tưduy sáng tạo và say mê, tìm tòi để bài vẽ có hiệu quả cao
4.2.2.2 Yêu cầu đối với người dạy
- Phải nắm chắc chương trình dạy vẽ trang trí của mỗi lớp thông qua cácbài cụ thể
- Mỗi bài dạy trang trí phải đảm bảo đúng kiến thức cơ bản, có trọng tâm,mang đặc trưng môn học
- Biết mở rộng kiến thức trong mỗi bài dạy bằng sự hướng dẫn học sinhtìm tòi, sáng tạo (tìm hoạ tiết, tìm bố cục, tìm màu cho hài hoà) Hướng dẫncách làm bài trang trí và góp ý kiến từng bài cho học sinh
* Một số hoạ tiết vốn cổ dân tộc:
4.3 Phương pháp giảng dạy lí thuyết trang trí.
Trong chương trình dạy phân môn trang trí các lớp 6, 7, 8, 9 không cóbài lí thuyết dành riêng cho một tiết, thường lí thuyết được giảng trước khihọc sinh làm bài Thời gian này chỉ chiếm khoảng 15 đến 17 phút Do đónhững kiến thức cơ bản giáo viên phải chắt lọc có trọng tâm để truyền thụ chohọc sinh Học sinh có thể căn cứ vào đó để làm bài cho có hiệu quả Tuynhiên giáo viên có thể tổ chức mở rộng kiến thức cho học sinh vào các buổihọc tự chọn, ngoại khoá, nói chuyện
Căn cứ vào yêu cầu của bài để giảng cho học sinh, có bài rất cần nhiềuthời gian như: phương pháp bố cục, phương pháp và cách dùng màu trongtrang trí, phương pháp sáng tác tranh cổ động dù thời gian dài hay ngắn thìbài lí thuyết dạy trang trí cũng phải lưu ý:
Trang 10Cần xây dựng nội dung trọng tâm bài trang trí: Tìm hiểu khái niệm cơbản, sử dụng những dẫn chứng thực tế, hình ảnh, đồ vật cụ thể có tác dụng vàsức thuyết phục cao để minh hoạ cho khái niệm cơ bản.
Mở rộng nội dung cơ bản bằng những dẫn chứng cụ thể như: cho họcsinh quan sát tranh, ảnh, đồ vật, bài làm đúng, sai Giáo viên phân tích và rút
ra kết luận Sự liên hệ với đời sống thực tế rất cần cho bài học lí thuyết, giáoviên nên có nhiều liên hệ thực tế để làm rõ hơn những khái niệm vừa đượctrình bày Trong chương trình trang trí hầu hết các bài đều có sự liên hệ đếnthực tế Ví dụ: Các bài trang trí cơ bản như hình vuông, hình tròn, đườngdiềm, hình chữ nhật…hoặc các bài trang trí ứng dụng như: Kẻ chữ, Trang tríđầu báo tường, Trang trí quạt giấy, Trang trí lọ hoa, Trang trí đĩa tròn, Trangtrí hộp mứt, Trang trí trại hè…
Giáo viên có thể sử dụng các bài học cũ của học sinh lớp trước để phântích và cũng nên tìm tòi chọn một vài đồ vật như: lọ hoa bằng gốm, hộp mứtcác loại…nhằm giúp học sinh mở rộng thêm kiến thức học trang trí gắn liềnvới đời sống
Phần lí thuyết chỉ giúp học sinh nắm vững những khái niệm cơ bản,những dự định sẽ làm và những kiến thức tạo cơ sở ban đầu cho sự hình thànhsáng tạo, tìm tòi để học sinh vận dụng trong bài trang trí cụ thể, vì vậy bài líthuyết phải có trọng tâm, giáo viên giảng giải vừa sức với khả năng nhận thứccủa học sinh và có nhiều liên hệ thực tế để học sinh dễ hiểu và dễ làm bài Khigiảng lí thuyết cơ bản, giáo viên nên đặt nhiều câu hỏi, giúp các em nắm chắchơn bài học và làm cho tiết dạy thêm sinh động
Lí thuyết cơ bản không chỉ dừng ở phần giảng cho toàn lớp mà giáo viêncần sử dụng nó khi hướng dẫn góp ý cho từng em Thông qua bài làm của họcsinh giáo viên có thể biết ngay những phần lí thuyết các em có nắm chắc haykhông và trên cơ sở đó góp ý, nhắc lại những phần lí thuyết đã dạy, giúp các
em sửa chữa, tìm cách giải quyết mới trong bài làm trang trí
4.4 Phương pháp giảng dạy bài thực hành trang trí
Trang 11Nhằm phân biệt bài trang trí thuộc loại nào: trang trí cơ bản hay trang tríứng dụng, nếu là trang trí cơ bản thì bố cục, hoạ tiết, màu sắc luôn có sự tìmtòi để có một bài vẽ trang trí có bố cục đẹp, hài hoà Còn nếu là bài trang tríứng dụng thì phải lưu ý đến tính thực tiễn khi sử dụng như: hoạ tiết, màu sắc,
bố cục phù hợp với nội dung yêu cầu sử dụng Mỗi nội dung bài trang trí đều
có những kiến thức chủ yếu, thông qua giảng dạy những kiến thức chủ yếunày giúp học sinh hiểu được lí thuyết, nắm được cách làm Ví dụ trong bài:
Trang trí lọ hoa, chỉ yêu cầu học sinh trang trí trên các lọ hoa sao cho đẹp.
Còn phần tạo mẫu dáng lọ hoa, yêu cầu học sinh tìm kiểu lọ, sao cho có đượcnhững kiểu lọ mới, lạ và đẹp Nội dung bài học rất phong phú, đa dạng songthực tế thời gian không cho phép giáo viên giảng giải lí thuyết quá nhiều vìnếu nói nhiều sẽ thiếu thời gian cho học sinh thực hành Bởi vậy mỗi nội dungbài dạy, giáo viên phải cân nhắc, suy nghĩ để lựa chọn những kiến thức cơ bảnnhất, thiết yếu nhất, trọng tâm nhất sao cho phù hợp với nội dung yêu cầu vàđảm bảo thời gian bài học
4.4.1 Hướng dẫn học sinh tìm phác thảo:
Tạo thói quen cho học sinh suy nghĩ trước khi tìm phác thảo và bước đầuphải tìm bằng các đường, nét, hình mảng kỉ hà nhằm tạo nên một bố cục hợp lí
Những bố cục trên phải được hướng dẫn cụ thể ở phần lí thuyết: cách tìm bốcục, tìm hoạ tiết, tìm hình mảng và vận dụng các thể thức trang trí…
Sau khi tìm bố cục bằng các hình kỉ hà, hướng dẫn các em có thể tìmphác thảo đen trắng để tìm đậm nhạt Vẽ đen trắng để tránh được bố cụckhông cân đối như: Bố cục nặng nề (mảng đen quá, to quá) hoặc bố cục lỏnglẻo (các mảng rời rạc…)
Trên cơ sở các hình bố cục kỉ hà, có thể tìm các hoạ tiết phù hợp với cácmảng đó Ví dụ:
Trang 12Sử dụng các hoạ tiết cho phù hợp với các mảng kỉ hà phải là nhữnghoạ tiết đơn giản và cách điệu.
Cuối cùng bài trang trí nào cũng phải tô màu nhưng công việc tô màucủa học sinh tiểu học khác với tìm màu để thể hiện ở học sinh THCS cần phảihướng dẫn học sinh biết cách sử dụng màu sắc sao cho hợp lí và hài hoà Cóthể sử dụng hoà sắc nóng hay hoà sắc lạnh, sử dụng các gam màu trầm haycác gam màu sáng
Trong mỗi bài vẽ trang trí phải tìm màu chủ đạo Từ màu chủ đạo tìmcác màu khác đặt vào cho hợp lí và cân nhắc đặt các màu cạnh nhau cho hàihoà Quá trình vẽ một bài trang trí là quá trình tìm tòi, suy nghĩ để quyết địnhdùng màu nào cho hợp lí, muốn vậy học sinh phải thuộc bảng pha màu, đó là
cơ sở để khám phá, tìm ra các màu mới, tạo nên các hoà sắc đẹp
4.4.2 Phương pháp quan sát.
- Phương pháp quan sát có một vai trí quan trọng đối với phân môn vẽ
trang trí, sử dụng phương pháp này học sinh được quan sát tìm hiểu đối
tượng, tìm ra vẻ đẹp của đối tượng từ đó có tính chọn lọc tạo điều kiện chobài vẽ trang trí đẹp hơn Học sinh củng có thể quan sát những công trình kiếntrúc, những sản phẩm mĩ thuật ứng dụng, những bài trang trí cơ bản đến phứctạp, để có cách nhận xét, đánh giá, cảm nhận được tính thẩm mĩ Từ đó họcsinh có kinh nghiệm để làm bài hoặc vận dụng bài trang trí đó vào thực tếcuộc sống
- Giáo viên phải có sự hướng dẫn cụ thể cách quan sát, phân tích các sảnphẩm mĩ thuật về bố cục, đường nét, màu sắc… để học sinh có được phươngpháp quan sát tốt, góp phần hình thành tính thẩm mĩ, trong cách nhìn nhậnđánh giá cho học sinh Học sinh phải có được kĩ năng quan sát mọi sự vậthiện tượng xung quanh để nắm bắt được đặc điểm, giúp cho trí tưởng tượngđược phát triển phong phú, làm tăng cảm xúc thẩm mĩ, tránh phản ánh sailệch hiện thực cuộc sống Thông qua quan sát, nhận xét góp phần hình thànhthị hiếu thẩm mĩ cho học sinh, phát huy tính sáng tạo và bồi dưỡng tình cảmtrân trọng cái đẹp
- Phương pháp quan sát thường được áp dụng trong hoạt động quan sátnhận xét, giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát phân tích nhận xét các tư liệu
Trang 13tham khảo cho bài học như tranh ảnh từ sách báo, bài vẽ trang trí của hoạ sĩhoặc của học sinh Cuối tiết học giáo viên cùng học sinh thực hiện hoạt độngquan sát nhận xét để đánh giá kết quả của bài học, từ đó học sinh có thể rútkinh nghiệm cho bài học sau
4.4.3 Phương pháp trực quan.
- Dạy mĩ thuật chủ yếu là bằng đồ dùng dạy học Dạy trên những gì họcsinh nhìn thấy Vì vậy khi dạy học môn vẽ trang trí giáo viên cần phải lựachọn đồ dùng dạy học, tranh dạy học điển hình có tính chắt lọc chọn lựa, rõnội dung, có tính thẩm mĩ, khuôn khổ hợp lý để học sinh dễ quan sát
- Dạy học bằng đồ dùng dạy học giúp học sinh lĩnh hội tri thức nhanh,nhớ lâu và hứng thú hơn Song trên thực tế, một số giáo viên dạy Mĩ thuật ởtrường THCS còn bộc lộ những số thiếu sót sau:
+ Chưa khai thác hết lợi thế của đồ dùng dạy học
+ Sử dụng đồ dùng dạy học chưa có trọng tâm, chưa thực sự chú ý đếntính thẩm mĩ của nó: chưa chọn lọc được mẫu đẹp về hình về cấu trúc và màusắc
+ Trình bày đồ dùng dạy học chưa khoa học
+ Ít sử dụng kết quả học tập của học sinh làm đồ dùng dạy học
- Để sử dụng đồ dùng dạy học Mĩ thuật ở THCS có hiệu quả, giáo viêncần phải chú ý:
+ Có cách trình bày đồ dùng dạy học khác nhau tùy theo nội dung bài dạy + Trình bày cùng một lúc để học sinh có cách nhìn bao quát về nội dung
bài học
+ Trình bày theo trình tự bài giảng để học sinh theo dõi từng phần của
nội dung
+ Sau khi giới thiệu đồ dùng dạy học theo từng nội dung, giáo viên phải
cất đi để học sinh tập trung vào nội dung khác Cuối cùng trình bày tổng thể
để chốt lại nội dung tổng quát của bài dạy
+ Cần phải chú ý tới vị trí trình bày đồ dùng dạy học.
- Giáo viên cần có kế hoạch sưu tầm bài vẽ trang trí của học sinh nhữngnăm trước để làm tư liệu giảng dạy Sau khi có tư liệu, cần phân loại từng bàidạy sao cho sát đối tượng, đúng với nội dung yêu cầu của từng bài dạy Chínhnhững bài vẽ của học sinh mới là là minh chứng sinh động cho bài dạy, bởichúng sát với nội dung, yêu cầu bài học, phù hợp với khả năng học sinh, vìvậy có tác dụng khích lệ động viên các em học tập
4.4.4 Phương pháp vấn đáp.