Đề tài được thực hiện với mong muốn hệ thống hóa về mặt lý luận trong công tác quản lý nhà nước về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong phạm vi toàn quốc. Phân tích và làm rõ các khái niệm, nội dung quản lý và các yếu tố tác động đến công tác quản lý nhà nước về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Trang 1TẠI THÀNH PHỐ CÀ MAU, TỈNH CÀ MAU
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG
MÃ SỐ: 8 34 04 03
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH
QUẢN LÝ CÔNG
TP HỒ CHÍ MINH NĂM 2020
Trang 2Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Nguyễn Thị Ngân Phản biện 1: PGS.TS Tạ Thị Thanh Tâm, Học viện Hành Chính Quốc gia
Phản biện 2: TS Nguyễn Thanh Bình, Bộ Tư Pháp
Số: 10 - Đường 3/2 - Quận 10 – TP Hồ Chí Minh
Thời gian: vào hồi 8 giờ ngày 24 tháng 8 năm 2020
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Ban QLĐT Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3Ủy ban nhân dân tỉnh bàn hành được triển khai và thực hiện nghiêm túc, triệt để hơn; Hệ thống các cơ quan nhà nước có chức năng thực hiện quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ ngày càng thắt chặt mối quan hệ, cùng nhau xây dựng quy chế phối hợp, quy trình giải quyết
hồ sơ cho tổ chức, cá nhân cho nhu cầu; Nguồn nhân lực thực hiện công tác cấp GCNQSDĐ được đảm bảo cả về số lượng và chất lượng, được tuyển dụng theo Đề án vị trí việc làm được phê duyệt, được bồi dưỡng nghiệp vụ thường xuyên; Quy trình cấp GCNQSDĐ được xây dựng theo quy định của pháp luật hiện hành nhằm đảm bảo tính chặt chẽ trong hoạt động, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan phối hợp, đồng thời thể hiện rõ tính công khai, minh bạch nhằm phục vụ tốt nhất nhu cầu của cá nhân, tổ chức khi đến liên hệ làm việc; Hoạt động thanh tra, kiểm tra được tiến hành thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện những sai sót, bất cập trong hoạt động quản
lý, thực hiện nhiệm vụ để đưa ra những giải pháp khắc phục kịp thời
Tuy nhiên trong thực tiễn công tác quản lý nhà nước về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố Cà Mau vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc và bất cập như: Công tác cải cách thủ tục hành chính vẫn chưa đáp ứng được mong đợi của người dân, doanh nghiệp, một số hồ sơ còn thực hiện trễ hẹn so với thời gian
Trang 4quy định theo Quy chế phối hợp giải quyết thủ tục hành chính; Mối quan hệ phối hợp giữa một vài cơ quan nhà nước có chức năng thực hiện quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ vẫn chưa được thiết lập chặt chẽ đã làm tăng chi phí và thời gian giải quyết hồ sơ; Chất lượng nguồn nhân lực ở các vị trí có dấu hiệu giảm sút về chuyên môn lẫn thái độ phục vụ người dân, doanh nghiệp; Việc thực hiện quy trình cấp GCNQSDĐ còn rườm rà và cần được nghiên cứu cắt giảm các khâu thực hiện trung gian; Hoạt động thanh tra, kiểm tra chỉ diễn ra ở một vài bộ phận nên chưa đánh giá được tổng thể chất lượng hoạt động của đơn vị Do đó, việc nghiên cứu và đưa ra những giải pháp quản lý hữu hiệu là nhiệm vụ cấp bách trong công tác cấp
GCNQSDĐ tại thành phố Cà Mau
Nhận thấy được sự phù hợp giữa chuyên ngành được đào tạo
và sự cần thiết trong việc nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố Cà Mau, tỉnh
Cà Mau nên học viên đã chọn đề tài “Quản lý nhà nước về cấp Giấy
chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau” làm đề tài luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý công
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ là một trong 15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai được quy định tại Luật Đất đai năm
2013 Đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết, sách chuyên khảo viết về đề tài quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ, chẳng hạn như:
- TS Đinh Văn Hải, TS Vũ Sỹ Cường (2014), “Giáo trình quy hoạch và quản lý đất đai”, Học viện Tài chính Giáo trình đã làm
rõ những nhân tố ảnh hưởng đến việc quản lý và sử dụng đất; lý luận chung, nội dung quản lý nhà nước về đất đai và những nội dung quản lý nhà nước về đất đai;…
Trang 5- Nguyễn Đăng Sinh (2014), “Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận đất lâm nghiệp trên địa bàn huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc”, Luận văn Thạc sỹ, Đại học Thái Nguyên
- ThS Phạm Thu Thủy (2015), “Một số vấn đề về cấp GCNQSDĐ theo Luật Đất đai 2013”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật
số 4 năm 2015;
- Trần Mạnh Tuấn (2017), “Quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ – Từ thực tiễn tỉnh Đắk Nông”, Luận văn Thạc sỹ, Học viện Hành chính quốc gia cơ sở thành phố Hồ Chí Minh Luận văn đã khái quát cơ sở lý luận về cấp GCNQSDĐ, thực trạng công tác quản
lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại tỉnh Đắk Nông và đề ra một số phương hướng, giải pháp nhằm tăng cường công tác này tại tỉnh Đắk Nông
- Hoàng Thị Hương (2017), “Thủ tục cấp GCNQSDĐ ở thành phố Hà Nội”, Luận văn Thạc sỹ, Học viện Hành chính quốc gia
cơ sở Hà Nội;…
Ngoài ra vẫn còn nhiều công trình nghiên cứu khác về đề tài quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ Mỗi công trình nghiên cứu khoa học đã được công bố đều là những tài liệu có giá trị nhất định, phục vụ cho quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trước hết, đề tài được thực hiện nhằm nghiên cứu nắm vững những quy định pháp luật hiện hành về thủ tục cấp GCNQSDĐ tại thành phố thuộc tỉnh
Sau đó, đề tài nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau, từ đó rút ra những
Trang 6thành tựu, hạn chế trong quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại đây, đồng thời chỉ rõ những nguyên nhân, hạn chế và đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cở sở lý luận về cấp GCNQSDĐ: Làm rõ khái niệm, vai trò, nội dung quản lý, thủ tục cấp GCNQSDĐ,…
- Phân tích thực trạng quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau trong những năm gần đây
- Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu luận văn
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác quản lý nhà nước
về cấp GCNQSDĐ tại thành phố thuộc tỉnh
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý
nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại thành phố thuộc tỉnh
- Về không gian: Luận văn chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu
quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ cho các hộ gia đình, cá nhân tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
- Về thời gian: Nghiên cứu, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau từ năm
2016 đến nay, định hướng nghiên cứu đến năm 2025
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp luận
Trang 7Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở vận dụng phương pháp nghiên cứu khoa học của phép duy vật biện chứng và phép duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác – Lê Nin
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện thông qua việc thực hiện các phương pháp nghiên cứu như: phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh đánh giá để nghiên cứu thực tiễn quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ trên địa bàn thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.2 Về mặt thực tiễn
Luận văn phân tích thực trạng công tác quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ trên địa bàn thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau, từ đó chỉ ra những hạn chế, bất cập và đề xuất các giải pháp nhằm góp phần vào việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
Ngoài ra, luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho sinh viên và học viên, cán bộ làm công tác liên quan đến quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại Cà Mau nói riêng và cả nước nói chung
Trang 87 Bố cục luận văn
Ngoài phần mở đầu, mục lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 03 chương với nội dung cụ thể như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố thuộc tỉnh
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
Chương 3: Phương hướng và giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
Trang 9CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TẠI THÀNH PHỐ
THUỘC TỈNH 1.1 Tổng quan quản lý nhà nước về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Theo khoản 16 Điều 3 Luật Đất đai 2013 quy định: “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất.”
Quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ là một trong những nội dung quan trọng của quản lý nhà nước về đất đai, là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền như: ban hành văn bản quy phạm pháp luật về cấp GCNQSDĐ; tổ chức thực hiện quản lý quy trình, thủ tục cấp GCNQSDĐ cho tổ chức, hộ gia đình,
cá nhân; quản lý đội ngũ nguồn nhân lực;…để thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đất đai và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho các chủ thể sử dụng đất
1.1.2 Sự cần thiết của việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
* Đối với nhà nước
GCNQSDĐ là điều kiện đảm bảo để Nhà nước quản lý chặt chẽ toàn bộ quỹ đất trong phạm vi lãnh thổ; đảm bảo cho đất đai được sử dụng đầy đủ, hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả nhất Hơn nữa,
Trang 10việc cấp GCNQSDĐ cũng là căn cứ để nhà nước lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai hiệu quả, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội [14.Tr, 32]
* Đối với chủ thể sử dụng đất
GCNQSDĐ là cơ sở để các chủ thể sử dụng đất thực hiện các quyền như: chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, cho thuê, thế chấp, góp vốn liên doanh bằng đất đai, sản xuất kinh doanh,… và các nghĩa vụ cần thiết giúp cho các chủ thể sử dụng đất yên tâm đầu
tư và khai thác hiệu quả những tiềm năng trên mảnh đất của mình; trong trường hợp xảy ra tranh chấp hoặc bị xâm phạm các chủ thể sẽ được nhà nước bảo hộ đối với phần diện tích đã được cấp GCNQSDĐ
1.1.3 Nguyên tắc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Theo Điều 98 Luật Đất đai 2013, việc cấp GCNQSDĐ phải tuân thủ 05 nguyên tắc
Một là, GCNQSDĐ được cấp theo từng thửa đất
Hai là, thửa đất có nhiều người chung quyền dụng đất, nhiều
người sở hữu chung nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất thì GCNQSDĐ phải ghi đầy đủ tên của những người có chung quyền sử dụng đất, người sở hữu chung nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất và cấp cho mỗi người 01 Giấy chứng nhận;
Ba là, người sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn
liền với đất được nhận GCNQSDĐ sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật
Bốn là, trường hợp quyền sử dụng đất là tài sản chung của vợ
và chồng thì phải ghi cả họ, tên vợ và họ, tên chồng vào GCNQSDĐ, trừ trường hợp vợ và chồng có thỏa thuận ghi tên một người
Trang 11Năm là, trường hợp có sự chênh lệch diện tích giữa số liệu đo
đạc thực tế với số liệu ghi trên giấy tờ hoặc Giấy chứng nhận đã cấp
mà ranh giới thửa đất đang sử dụng không thay đổi so với ranh giới thửa đất tại thời điểm có giấy tờ về quyền sử dụng đất, không có tranh chấp với những người sử dụng đất liền kề thì khi cấp hoặc cấp đổi GCNQSDĐ diện tích đất được xác định theo số liệu đo đạc thực
tế
1.1.4 Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong quản lý nhà nước về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố thuộc tỉnh
Các cơ quan trực tiếp thực hiện công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Bộ TN&MT, UBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện, Văn phòng Đăng ký đất đai và các Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai
Cơ quan phối hợp thực hiện công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: UBND cấp xã, cơ quan Thuế
1.1.5 Các yếu tố chi phối, ảnh hưởng đến quản lý nhà nước
về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
- Chính sách pháp luật
- Năng lực của đội ngũ cán bộ ngành
- Sự hiện đại của cơ sở vật chất kỹ thuật
- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Trang 121.2.2 Xây dựng đội ngũ công chức, viên chức thực hiện
nhiệm vụ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
1.2.3 Quản lý quy trình, thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất
1.2.4 Hoạt động thanh tra, kiểm tra
1.3 Kinh nghiệm của một số huyện, thành phố thuộc tỉnh trong công tác quản lý nhà nước về cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất
1.3.1 Kinh nghiệm của các địa phương
1.3.2 Bài học rút ra có thể áp dụng cho thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
Tiểu kết chương 1
Công tác quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ là một trong
15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai, đóng vai trò quan trọng và đảm bảo cho việc cấp GCNQSDĐ được thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phòng chống quan liêu, tham nhũng trong lĩnh vực đất đai
Chương này đã hệ thống hóa những vấn đề cơ bản trong quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ Đây là những nền tảng lý thuyết cơ bản để học viên tiếp tục thực hiện chương 2
Trang 13CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TẠI
Kết quả cấp GCNQSDĐ lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân: Năm 2016 (945 Giấy/63,9ha); năm 2017 (691 Giấy/97,1ha); năm
2018 (484 Giấy/71,3ha); năm 2019 (649 Giấy/15,99ha) Lũy tiến đến năm 2019 thành phố Cà Mau đã cấp GCNQSDĐ lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân đạt 18.961,59/19.548,04ha đủ điều kiện được cấp, đạt
tỷ lệ 97%
Kết quả thống kê từ bảng 2.1 cho thấy tỷ lệ cấp GCNQSDĐ lần đầu có xu hướng giảm; tỷ lệ cấp GCNQSDĐ trường hợp đăng ký biến động có xu hướng tăng do nhu cầu sử dụng đất tăng theo sự phát triển kinh tế - hạ tầng của thành phố Ngoài công tác cấp mới GCNQSDĐ, Chi nhánh VPĐKĐĐ thành phố Cà Mau còn là đầu mối tiếp nhận và giải quyết các thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai như: đăng ký giao dịch bảo đảm, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp đổi GCNQSDĐ,…
2.2 Hoạt động quản lý nhà nước về cấp GCNQSDĐ tại thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau từ năm 2016 đến nay
2.2.1 Hoạt động tổ chức thực thi văn bản quy phạm pháp luật
Trang 14HĐND, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉ đạo về quản lý đất đai (đặc biệt là công tác cấp GCNQSDĐ) Việc tổ chức thực hiện các văn bản được triển khai đồng bộ, quá trình triển khai thực hiện thường xuyên rà soát, để kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ cho phù hợp với tình hình thực tế của tỉnh
2.2.2 Xây dựng đội ngũ công chức, viên chức thực hiện
nhiệm vụ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Đội ngũ nhân lực thực hiện công tác cấp GCNQSDĐ tại thành phố Cà Mau là đội ngũ viên chức, người lao động công tác tại
Sở Tài nguyên và Môi trường (VPĐKĐĐ tỉnh), Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố Cà Mau Tuy thực hiện nhiệm vụ ở các cơ quan, đơn vị khác nhau nhưng đội ngũ này lại có mối quan hệ phối hợp chặt chẽ với nhau và được quy định cụ thể theo Quy chế phối hợp thực hiện giải quyết thủ tục hành chính về đất đai trên địa bàn tỉnh Cà Mau
2.2.3 Quản lý quy trình, thủ tục cấp GCNQSDĐ
Trong khuôn khổ có giới hạn, luận văn chỉ giới thiệu cụ thể quy trình thủ tục đăng ký, cấp GCNQSDĐ lần đầu và trường hợp chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất của
vợ hoặc chồng thành của chung vợ chồng cho hộ gia đình, cá nhân Trình tự, thủ tục được thực hiện theo quy định của Quyết định số 52/2018/QĐ-UBND ngày 28/12/2018 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau ban hành Quy chế phối hợp thực hiện thủ tục hành chính về đất đai trên địa bàn tỉnh Cà Mau