Mục đích của luận văn nhằm đánh giá thực trạng văn hóa công vụ của đội ngũ công chức các phường tại Quận 9 và phân tích nguyên nhân của những hạn chế trong văn hóa công vụ của đội ngũ công chức các phường tại quận 9, Tp. Hồ Chí Minh; đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao văn hóa công vụ của đội ngũ công chức các phường trên địa bàn Quận 9, Tp. Hồ Chí Minh.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Phạm Duy Đức
Phản biện 1: TS Nguyễn Hoàng Anh Phản biện 2: TS Nguyễn Văn Phương
Luận văn này được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng 208, Nhà A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Số: 10 - Đường: Ba Tháng Hai - Quận: 10 - TP Hồ Chí Minh
Thời gian: Vào hồi 16 giờ, ngày 24 tháng 5 năm 2020
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên Web Ban Quản lý đào tạo Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong bối cảnh thế giới và trong nước đặt ra những đòi hỏi nền hành chính nhà nước cần phải hướng đến các giá trị văn hóa công vụ nhà nước mang tính phục vụ Những tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế hiện nay cũng đã dẫn đến
sự suy thoái, xuống cấp về đạo đức của một bộ phận không nhỏ cán
bộ, công chức Theo các chuyên gia hành chính đánh giá, tình trạng xuống cấp của hệ thống các giá trị văn hóa công sở của các cơ quan,
tổ chức nhà nước hiện nay rất đáng báo động Tinh thần, trách nhiệm trong giải quyết công việc của một số cán bộ, công chức vẫn còn chưa cao, hiện tượng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm vẫn còn xảy ra; thái độ quan liêu hách dịch trong quan hệ ứng xử, giao tiếp với công dân gây ra rất nhiều bức xúc trong đời sống xã hội Điều đó đã làm giảm đi hình ảnh của cơ quan nhà nước cũng như uy tín của đội ngũ cán bộ công chức ở các cấp, các ngành khác nhau, trong đó có đội ngũ công chức cấp cơ sở Do đó, vấn đề xây dựng văn hóa công vụ ở các cấp trước hết là cấp cơ sở đã và đang là sự quan tâm chung của
xã hội
Quận 9 là một quận ngoại thành, tuy nhiên hiện nay là một trong những quận có tốc độ đô thị hóa cao nhất của Thành phố Hồ Chí Minh Sự phát triển mạnh mẽ của các lĩnh vực đời sống kinh tế -
xã hội tạo ra những áp lực rất lớn cho đội ngũ cán bộ công chức của quận, đặc biệt là đội ngũ công chức phường Quá trình cải cách hành chính và quản lý đời sống kinh tế - xã hội không chỉ đòi hỏi đội ngũ công chức phường phải có năng lực trình độ chuyên môn tốt mà đòi hỏi phải xây dựng văn hóa công vụ cho công chức phường Thực tế trong thời quan qua, UBND Quận 9 và các phường đã chú trọng
Trang 4nâng cao văn hóa công vụ cho công chức phường, tuy nhiên trong bối cảnh hiện này cũng đòi hỏi Quận và các phường phải có những giải pháp phù hợp hơn nữa
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Nghiên cứu về văn hóa công vụ là một vấn đề lớn được nhiều học giả ngoài nước và trong nước quan tâm nghiên cứu trong những năm gần đây Cho đến nay, chưa có đề tài nào đi sâu vào nghiên cứu văn hóa công vụ của công chức phường ở TPHCM nói chung cũng như ở Quận 9, TPHCM nói riêng
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích
Mục đích nghiên cứu của luận văn là trên cơ sở lý luận về văn hóa công vụ của công chức cấp phường, thực trạng văn hóa công vụ của công chức cấp phường tại Quận 9, luận văn đề xuất giải phát nhằm đẩy mạnh phát triển văn hóa công vụ của công chức ở cấp cơ
sở xã phường tại Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới
Hai là, đánh giá thực trạng văn hóa công vụ của đội ngũ công
chức các phường tại Quận 9 và phân tích nguyên nhân của những hạn chế trong văn hóa công vụ của đội ngũ công chức các phường tại quận 9, Tp Hồ Chí Minh;
Trang 5Ba là, đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao văn hóa công
vụ của đội ngũ công chức các phường trên địa bàn Quận 9, Tp Hồ Chí Minh
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng
Đề tài tập trung nghiên cứu văn hóa công vụ của công chức các phường tại Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về thời gian: Nghiên cứu từ năm 2016 đến nay
- Về không gian: Nghiên cứu trên trên địa bàn Quận 9, Thành
phố Hồ Chí Minh
- Về nội dung: Luận văn nghiên cứu văn hóa công vụ của
công chức phường trên 4 phương diện: Tinh thần, thái độ làm việc; Giaotiếp, ứng xử; Đạo đức, lối sống; Trang phục
5 Phương pháp lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp luận
Đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể như sau: Phương pháp phân tích tài liệu sẵn có; Phương pháp quan sát, tham dự; Phương pháp phỏng vấn sâu
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Trang 6của công chức ở cấp cơ sở phường trên địa bàn Quận 9 thông qua khảo sát trường hợp 03 phường và đề xuất một số phương hướng giải pháp có ý nghĩa khả thi về phát triển văn hóa công vụ của công chức
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về văn hóa công vụ của công chức phường
Chương 2: Thực trạng văn hóa công vụ của công chức phường tại Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh
Chương 3: Định hướng và giải pháp nâng cao văn hóa công vụ của công chức các phường tại Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh
Trang 7- xây dựng - đô thị và môi trường; Tài chính - kế toán; Tư pháp - hộ tịch; Văn hóa - xã hội
1.1.2 Vai trò
Đội ngũ cán bộ công chức nói chung và công chức phường nói riêng có vai trò vô cùng quan trọng đối với hoạt động của nền hành chính nhà nước cũng như đối với hoạt động của UBND phường
Thứ nhất, đội ngũ công chức phường là người sẽ trực tiếp
tham mưu và tham gia vào hoạt động xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội ở địa phương; trực tiếp triển khai các kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội của đất nước ở địa phương
Thứ hai, đội ngũ công chức phường là cầu nối giữa nhân dân
địa phương với cơ quan nhà nước
1.1.3 Nhiệm vụ của công chức phường
Nhiệm vụ của công chức xã, phường, thị trấn được quy định
cụ thể tại Điều 3, Điều 4, Điều 5, Điều 6, Điều 7, Điều 8, Điều 9, Chương 1, Thông tư số 06/2012/TT-BNV ngày 30/10/2012 của Bộ
Trang 8trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về chức trách, tiêu chuẩn cụ thể, nhiệm
vụ và tuyển dụng công chức xã, phường, thị trấn
1.2 Văn hóa công vụ của công chức phường
1.2.1 Khái niệm
Văn hóa công vụ của công chức phường là một bộ phận cấu thành của văn hóa công vụ.Văn hóa công vụ của công chức phường được hiểu là những hệ thống giá trị, cách ứng xử chuẩn mực của đội ngũ công chức phường được hình thành và phát triển trong quá trình thực thi công vụ của công chức phường
1.2.2 Đặc trưng văn hóa công vụ của công chức phường
Thứ nhất, văn hóa công vụ của công chức phường là hệ thống biểu tượng, chuẩn mực, giá trị, niềm tin
Thứ hai, văn hóa công vụ của công chức phường tác động đến hành vi và lề lối làm việc, cách sống của người thực thi công vụ Thứ ba, văn hóa công vụ của công chức phường không chỉ tác động đến yếu tố cá nhân mà còn tác động đến môi trường tổ chức một cách sinh động, phong phú
Thứ tư, văn hóa công vụ của công chức phường có khả năng lưu truyền, tạo môi trường hợp tác, đồng thuận
Thứ năm, văn hóa công vụ của công chức phường mang bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc, cốt cách dân tộc
1.2.3 Các tiêu chí đánh giá văn hóa công vụ của công chức phường
1.2.3.1 Tinh thần, thái độ làm việc của công chức phường
Tinh thần, thái độ làm việc của công chức phường được hiểu
là thể hiện sự tận tâm làm việc, ứng phó với công việc, sự chuyên tâm đối với công việc được giao Đó là sự sẵn sàng thực hiện các nhiệm vụ, công việc được phân công Tinh thần, thái độ làm việc của
Trang 9công chức phường được thể hiện thông qua: trung thành với Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bảo vệ danh dự Tổ quốc
và lợi ích quốc gia; tôn trọng và tận tụy phục vụ Nhân dân; Phải sẵn sàng nhận và nỗ lực hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được phân công; không kén chọn vị trí công tác, chọn việc dễ, bỏ việc khó
1.2.3.2 Chuẩn mực giao tiếp, ứng xử của công chức phường
Chuẩn mực giao tiếp ứng xử của công chức phường là những giá trị, chuẩn mực trong cách giao tiếp, ứng xử của công chức phường với người dân, với đồng nghiệp, với cấp trên
Chuẩn mực giao tiếp, ứng xử của công chức phường thể hiện trên các phương diện sau đây: Trong giao tiếp với người dân, công chức phường phải tôn trọng, lắng nghe, tận tình hướng dẫn về quy trình xử lý công việc và giải thích cặn kẽ những thắc mắc của người dân Thực hiện “4 xin, 4 luôn”: xin chào, xin lỗi, xin cảm ơn, xin phép; luôn mỉm cười, luôn nhẹ nhàng, luôn lắng nghe, …
1.2.3.3 Chuẩn mực về đạo đức, lối sống của công chức phường
Đạo đức, lối sống của công chức phường thể hiện trên các nội dung sau: Công chức phường phải không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện về đạo đức, lối sống Thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; trung thực, giản dị, thẳng thắn, chân thành; không có biểu hiện cơ hội, sống ích kỷ, ganh ghét, đố kỵ,…
1.2.3.4 Trang phục công chức phường
Trang phục là hình thức biểu hiện bên ngoài của văn hóa công
vụ của công chức phường trong quá trình thực thi công vụ của họ.Khi thực hiện nhiệm vụ, công chức phường phải ăn mặc gọn gàng, lịch sự, đi giày hoặc dép có quai hậu Trang phục phải phù hợp với tính chất công việc, đặc thù trang phục của ngành và thuần
Trang 10phong, mỹ tục của dân tộc Đối với những ngành có trang phục riêng thì phải thực hiện theo quy định của ngành
1.2.4 Các quy định pháp luật về văn hóa công vụ của công chức phường
Để xác định các chuẩn mực văn hóa công vụ cũng như góp phần xây dựng văn hóa công vụ cho đội ngũ cán bộ công chức nói chung và đội ngũ công chức phường nói riêng thì Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau Mặc dù ở Việt Nam chưa có luật về công vụ hay văn hóa công vụ nhưng đã có nhiều quy định khác nhau quy định về các chuẩn mực của văn hóa công vụ
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa công vụ của công chức phường
1.3.1 Các giá trị, chuẩn mực văn hóa của công chức
Trong mỗi tổ chức, cơ quan, đơn vị đều cần có một định hướng giá trị và chuẩn mực để tập hợp cộng đồng cùng hành động tập thể, đồng thuận, tạo nên sự thống nhất về tư tưởng, tình cảm, hình thành động cơ, năng lực hành động của mọi thành viên, tạo ra hình ảnh, biểu tượng truyền thống chung của tổ chức, mang bản sắc, phong cách riêng có tính đặc thù nghề nghiệp của mỗi loại hình của
cơ quan công quyền
Trang 111.3.3 Các điều kiện, phương tiện, môi trường làm việc của công chức phường
Điều kiện, phương tiện làm việc bao gồm toàn bộ cơ sở vật chất, các trang thiết bị cơ sở hạ tầng đảm bảo điều kiện thực thi nhiệm vụ của cán bộ, công chức, bao gồm không gian cảnh quan kiến trúc, trang trí nội thất, bài trí công sở, trang bị các công cụ kỹ thuật, công nghệ thông tin, liên lạc, các phương tiện phục vụ hoạt động công vụ; … Các yếu tố này vừa là điều kiện để thực thi công vụ
và cũng là yếu tố tạo nên môi trường hoạt động của công chức phường Vì vậy nó tác động mạnh mẽ đến văn hóa công vụ của công chức phường
1.3.4 Bản thân công chức phường
Để xây dựng và phát triển văn hóa công vụ Việt Nam đáp ứng đúng yêu cầu cải cách hành chính và xây dựng Nhà nước pháp quyền
xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước là một nhiệm vụ trọng tâm đang được Đảng, Nhà nước và nhân dân quan tâm
1.3.5 Các chức năng quản lý nhân sự
Việc thực hiện các chức năng quản lý nhân sự sẽảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đội ngũ công chức, trong đó có văn hóa công vụ của công chức phường Các chức năng quản lý nhân sự này bao gồm tuyển dụng, sử dụng, phát triển và đánh giá công chức
1.4 Kinh nghiệm của các địa phương về xây dựng đạo đức công vụ cho công chức phường
1.4.1 Kinh nghiệm của các địa phương
1.4.1.1 Kinh nghiệm của Quận Thủ Đức, Tp Hồ Chí Minh
Các giải pháp được chú trọng thực hiện nhằm xây dựng đạo đức công vụ cho đội ngũ công chức phường tại Quận Thủ Đức:
Trang 12Thứ nhất, tăng cường giáo dục đạo đức công vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức trên cơ sở hình thành cơ quan chuyên trách về đào tạo, bồi dưỡng đạo đức công vụ và đổi mới phương pháp giáo dục đạo đức công vụ
Thứ hai, coi trọng phát huy tính tự chủ của đội ngũ công chức phường và thực hành dân chủ rộng rãi trong cơ quan, đơn vị
Thứ ba, thực hiện công khai, minh bạch trong hoạt động công vụ; tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra và giám sát
Thứ tư, UBND quận và các phường luôn đề cao vai trò nêu gương của cán bộ lãnh đạo và người đứng đầu
1.4.1.2 Kinh nghiệm của Quận Sơn Trà, Tp Đà Nẵng
UBND quận Sơn Trà đã thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ để nâng cao văn hóa công vụ cho đội ngũ công chức phường trên địa bàn quận
UBND quận luôn chú trọng xây dựng phong cách, tác phong công tác của người đứng đầu, của cán bộ, đảng viên trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
UBND quận xây dựng các chuẩn mực đạo đức cụ thể gắn với thực hiện quy định “10 tiêu chuẩn xây, 5 điều cần chống” và quy định về tiêu chuẩn văn hóa công sở và đạo đức đối với cán bộ, công chức
1.4.2 Một số bài học kinh nghiệm đúc rút
Trên cơ sở cách thức mà quận Thủ Đức và quận Sơn Trà đã thực hiện trong xây dựng văn hóa công vụ cho đội ngũ công chức phường có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm cơ bản sau đây: Trước hết phải nâng cao nhận thức của CBCC về tầm quan trọng của văn hóa công vụ.Đồng thời nhận thức được trách nhiệm của mình trong việc thực hiện văn hóa công vụ
Trang 13Việc xây dựng thể chế quy định về văn hóa công vụphảiđảm bảo được hoàn thiện, phù hợp với khoa học và thực tiễn của địa phương
Các cơ quan nhà nước cần tổ chức tuyên truyền mạnh mẽ, sâu rộng đến công chức phườngvề văn hóa công vụ của công chức bằng nhiều hình thức
Phải luôn luôn chú trọng hàng đầu và kịp thời chỉ đạo các cơ quan thanh tra, kiểm tra phối hợp nhịp nhàng nhằm đảm bảo thực hiện văn hóa công vụ
Tiểu kết Chương 1
Trong chương 1 luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận về văn hóa công vụ của công chức phường.Trong đó tập trung làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò, nhiệm vụ của công chức phường Trong đó chỉ ra cấu trúc của văn hóa công vụ gồm 4 nội dung: Tinh thần, thái độ làm việc; Giao tiếp, ứng xử; Đạo đức, lối sống; Trang phục Đồng thời chương 1 của luận văn cũng đã đi sâu phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa công vụ của công chức phường và chỉ ra các quy định pháp lý về văn hóa công vụ của công chức
Trang 14Chương 2:
THỰC TRẠNG VĂN HÓA CÔNG VỤCÁC PHƯỜNG TẠI QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY
2.1 Tổng quan về Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh
2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên
Quận 9 được thành lập trên cơ sở tách ra từ huyện Thủ Đức cũ Quận 9 cách trung tâm thành phố khoảng 13 km theo xa lộ
Hà Nội, có vị trí địa lý:
Phía Đông giáp huyện Long Thành và thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, ranh giới tự nhiên là sông Đồng Nai.Phía Tây giáp Quận Thủ Đức Phía Tây Nam giáp Quận 2 Phía Nam giáp Huyện Nhơn Trạch, Tỉnh Đồng Nai Phía Bắc giáp Thành phố Dĩ
An, Tỉnh Bình Dương
Quận 9 được chia thành 13 phường: Hiệp Phú, Long Bình, Long Phước, Long Thạnh Mỹ, Long Trường, Phú Hữu, Phước Bình, Phước Long A, Phước Long B, Tân Phú, Tăng Nhơn Phú
A, Tăng Nhơn Phú B, Trường Thạnh.Phường Hiệp Phú là trung tâm của Quận 9
2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội
Xuất phát điểm thấp và có nhiều khó khăn thách thức Quận 9
đã trải qua 22 năm xây dựng và phát triển đã đạt được những thành tựu nổi bật, làm thay đổi diện mạo của quận vùng ven một cách toàn diện và sâu sắc
2.2 Thực trạng văn hóa công vụ của công chức phường tại Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh
2.2.1 Về tinh thần, thái độ làm việc