Luận văn là công trình khoa học nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện và có hệ thống về bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai trên cả phương diện lý luận, pháp lý và thực tiễn. Vì vậy, các kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ là những bổ sung quan trọng vào lý luận Quản lý công; góp phần làm sáng tỏ những quan điểm của Đảng và Nhà nước về vị trí, vai trò của đội ngũ công chức cấp xã và công tác bồi dưỡng công chức cấp xã.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
PHẠM TIẾN DŨNG
BỒI DƯỠNG CÔNG CHỨC CẤP XÃ TRÊN ĐỊA
BÀN HUYỆN SAPA, TỈNH LÀO CAI
Chuyên ngành : Quản lý công
Mã số : 60 34 04 03
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
QUẢN LÝ CÔNG
HÀ NỘI - NĂM 2018
Trang 2Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Minh Sản
Phản biện 1: PGS.TS Trương Quốc Chính
Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa - TP Hà Nội
Thời gian: vào hồi giờ phút ngày tháng năm 2018
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Trong hệ thống tổ chức bộ máy Nhà nước ở Việt Nam, chính quyền cấp xã (xã, phường, thị trấn) là một cấp trong hệ thống chính quyền các cấp ở nước ta, bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống chính trị ở cơ sở Năng lực, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã tác động trực tiếp đến việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần bảo đảm cho sự ổn định và phát triển của đất nước Chính quyền cấp xã không thể đảm nhận được vai trò, nếu thiếu nhân tố có ý nghĩa quyết định đó là công chức chính quyền cấp xã
Sa Pa là một huyện vùng cao, biên giới và miền núi phía Bắc của Việt Nam, có 18 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 01 thị trấn và 17 xã) thuộc tỉnh Lào Cai Với 07 dân tộc cùng sinh sống, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai trở thành mảnh đất phong phú về bản sắc văn hóa, về truyền thống lịch sử, di sản văn hóa Khu du lịch nghỉ mát Sa Pa - là một trong 21 khu du lịch quốc gia của Việt Nam (đã được Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Quy hoạch tổng thể Khu du lịch Quốc gia Sa Pa đến năm 2030 tại Quyết định số 1845/QĐ-TTg ngày 26/9/2016)
Tuy nhiên, công tác bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa
Pa, tỉnh Lào Cai còn chậm đổi mới, chưa bảo đảm tính khoa học và lâu dài;
kế hoạch bồi dưỡng thiếu toàn diện và chủ động; hệ thống các cơ sở đào tạo còn bất cập cả về quy mô, cơ cấu nội dung, phương pháp và chất lượng, phân cấp trong công tác bồi dưỡng còn bất cập, chưa đáp ứng kịp nhu cầu ngày càng cao đối với công chức cấp xã; v.v Trong khi đó, hệ thống các cơ quan quản lý về bồi dưỡng chưa được tổ chức, phân cấp hợp lý; đội ngũ cán bộ quản lý còn lúng túng trong chỉ đạo, điều hành; hệ thống các văn bản pháp
Trang 4quy làm sở pháp lý để tổ chức, quản lý điều hành trong lĩnh vực này vừa thiếu, vừa mâu thuẫn, chồng chéo và khó thực hiện; nguồn kinh phí dành cho bồi dưỡng công chức cấp xã còn chưa bảo đảm Những hạn chế này là một trong những nguyên nhân cơ bản quyết định phẩm chất, năng lực của công chức cấp xã và ảnh hưởng đến kết quả phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương
Vì vậy, việc chọn và nghiên cứu đề tài: “Bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai” là yêu cầu tất yếu khách quan, cấp thiết cả về lý luận, pháp lý và thực tiễn
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn
Tìm hiểu tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài: “Bồi dưỡng công
chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai” cho thấy các nhà khoa
học tiếp cận theo nhiều cách, với những cấp độ khác nhau
Tìm hiểu tình hình nghiên cứu trên đây cho thấy, đã có nhiều công trình
khoa học nghiên cứu liên quan đến đề tài: “Bồi dưỡng công chức cấp xã trên
địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai”, như các sách chuyên khảo, đề tài khoa
học, luận án, các bài báo, luận văn Các công trình khoa học này trong chừng mực nhất định đã góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã trong tình hình mới Tuy vậy, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn
diện và chuyên biệt về “Bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa
Pa, tỉnh Lào Cai”
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận và thực trạng bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa
bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai, luận văn hướng tới đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai
Trang 53.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Thứ nhất, xây dựng cơ sở lý luận về bồi dưỡng công chức cấp xã,
thông qua việc phân tích rút ra khái niệm bồi dưỡng công chức cấp xã; làm rõ đặc điểm bồi dưỡng công chức cấp xã; xác định nội dung, chế độ, hình thức, phương pháp, các nguyên tắc và vai trò bồi dưỡng công chức cấp xã; luận giải các yếu tố ảnh hưởng đến bồi dưỡng công chức cấp xã
Thứ hai, phân tích thực trạng bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn
huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai, trên cơ sở đó đánh giá về những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập và nguyên nhân của những hạn chế, bất cập này
Thứ ba, đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng bồi
dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai
4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cơ bản như hệ thống, phân tích, tổng hợp, thống
Trang 6kê, so sánh và dự báo để chọn lọc tri thức khoa học cũng như kinh nghiệm thực tiễn về bồi dưỡng công chức cấp xã
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Luận văn là công trình khoa học nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện và
có hệ thống về bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai trên cả phương diện lý luận, pháp lý và thực tiễn Vì vậy, các kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ là những bổ sung quan trọng vào lý luận Quản lý công; góp phần làm sáng tỏ những quan điểm của Đảng và Nhà nước về vị trí, vai trò của đội ngũ công chức cấp xã và công tác bồi dưỡng công chức cấp xã
Luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo trong tham mưu, hoạch định chính sách về công tác bồi dưỡng công chức cấp xã; trong nghiên cứu, giảng dạy tại các cơ sở đào tạo chuyên ngành và liên ngành Quản lý công
7 Kết cấu của luận văn
Chương 1: Cơ sở khoa học và kinh nghiệm thực tiễn về bồi dưỡng
công chức cấp xã
Chương 2: Thực trạng bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện
Sa Pa, tỉnh Lào Cai
Chương 3: Định hướng và giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng
công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai
Trang 7Chương 1
CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ BỒI
DƯỠNG CÔNG CHỨC CẤP XÃ 1.1 Cấp xã và công chức cấp xã
1.1.1 Cấp xã
Chính quyền cấp xã (xã, phường, thị trấn): Thực hiện nhiệm vụ,
quyền hạn: theo Luật Chính quyền địa phương 2015, Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan Nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền
1.1.2 Công chức cấp xã
1.1.2.1 Khái niệm, chức danh công chức cấp xã
Tại Điều 4, Luật cán bộ, công chức năm 2008 quy định: “Công chức
xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước”
Công chức xã, thị trấn gồm 7 chức danh: Trưởng Công an, Chỉ huy trưởng Quân sự, Văn phòng - Thống kê, Địa chính - Xây dựng - Đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn) hoặc Địa chính - Nông nghiệp - Xây dựng và môi trường (đối với xã); Tài chính - kế toán; Tư pháp - hộ tịch; Văn hoá - xã hội
1.2 Bồi dưỡng công chức cấp xã
1.2.1 Khái niệm bồi dưỡng và bồi dưỡng công chức cấp xã
1.2.1.1 Bồi dưỡng
Theo từ điển Tiếng Việt: “Bồi dưỡng là làm cho tăng thêm năng
lực hoặc phẩm chất”
Trang 8Tại Điều 5, Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05 tháng 03 năm
2010 của Chính phủ thì cụm từ “bồi dưỡng” được hiểu: “đó là hoạt động
trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc”
1.2.1.2 Bồi dưỡng công chức cấp xã
Bồi dưỡng công chức cấp xã là hoạt động của các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng trên cơ sở tiêu chuẩn, yêu cầu công việc nhằm cung cấp, trang bị, cập nhật và nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc đối với đội ngũ công chức cấp xã
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến bồi dưỡng công chức cấp xã
Các quy định của Đảng, Nhà nước về bồi dưỡng công chức cấp xã Nội dung chương trình bồi dưỡng công chức cấp xã
Các yếu tố thuộc về cơ sở bồi dưỡng và đội ngũ giảng viên
Các yếu tố thuộc về người học
Tiểu kết chương 1
Trong phạm vi của chương 1, tác giả đã hệ thống hóa một số vấn đề
lý luận cơ bản về công tác bồi dưỡng công chức cấp xã Cụ thể đã đưa ra các khái niệm cơ bản như: Cấp xã và công chức cấp xã, bồi dưỡng và bồi dưỡng công chức cấp xã Thông qua các luận cứ, tác giả cũng làm sáng tỏ một số vấn đề về vai trò công chức cấp xã và sự cần thiết phải bồi dưỡng công chức cấp xã, từ đó làm nền tảng lý luận khẳng định rằng công tác bồi dưỡng công chức cấp xã cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và không ngừng đổi mới
Trong chương này tác giả đã tìm hiểu một số vấn đề lý luận về công tác bồi dưỡng công chức cấp xã hiện nay Đồng thời cũng đã đưa ra những kinh nghiệm của một số địa phương khác để rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu về bồi dưỡng công chức cấp xã cho huyện Sa Pa
Trang 9Chương 2
THỰC TRẠNG BỒI DƯỠNG CÔNG CHỨC CẤP XÃ
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SA PA, TỈNH LÀO CAI
2.1 Khái quát về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
và thực trạng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai
2.1.1 Khái quát về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
Sa Pa là huyện vùng cao nằm ở phía Tây của tỉnh Lào Cai, giáp với tỉnh Lai Châu Sa Pa là một trong những khu vực đã được Đảng và Nhà nước xác định cần quan tâm và ưu tiên đầu tư phát triển kính tế du lịch, xác định xây dựng huyện Sa Pa thành thị xã Sa Pa và Khu du lịch quốc gia vào năm 2020
Bên cạnh những tiềm năng, thế mạnh như đã nêu trên, Sa Pa còn gặp những khó khăn, thách thức đó là: Với xuất phát điểm nền kinh tế thấp, tỷ
lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, trình độ văn hóa, dân trí thấp Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng nguồn nhân lực của huyện nói chung
và năng lực, chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức trên địa bàn huyện nói riêng Trình độ nguồn nhân lực còn hạn chế, cơ cấu lao động chuyển dịch chậm, chất lượng lao động qua đào tạo chưa cao; đời sống của đại bộ phận người dân tộc thiểu số ở các xã vùng cao còn khó khăn
Những hạn chế, khó khăn nêu trên đang là lực cản đối với sự phát triển, làm hạn chế việc khai thác, phát huy tiềm năng, thế mạnh của huyện
Vì vậy, để phát huy tối đa lợi thế của huyện, với định hướng thành lập thị
xã và Khu du lịch trong thời gian tới, cần đẩy mạnh phát triển kinh tế du lịch gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, xây dựng nông thôn mới, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, huyện cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế,
Trang 10khuyết điểm, trước hết là vấn đề con người, nhất là những người thực hiện công việc quản lý Nhà nước trên tất cả các lĩnh vực, có thể thấy đây là vấn
đề mấu chốt, khách quan cần phải quan tâm trước tiên
2.1.2 Thực trạng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai
Theo số liệu thống kê của Phòng Nội vụ huyện Sa Pa, tính đến ngày 31/12/2016, tổng số cán bộ, công chức cấp xã trong toàn huyện là 404 người, trong đó công chức cấp xã là 223/231 biên chế giao, chiếm tỷ lệ 55,2% Về giới tính: Số lượng công chức cấp xã huyện Sa Pa là nam chiếm tỷ lệ 62,8% cao hơn số lượng công chức cấp xã là nữ (37,2%) Tỷ lệ chênh lệch không lớn (25,6%), với cơ cấu như trên cho thấy tỷ lệ theo giới tính công chức cấp xã ở Sa Pa đang hướng đến đảm bảo sự hài hòa về tỷ lệ Nam – Nữ trong đội ngũ công chức cấp xã
Về độ tuổi: Số lượng công chức cấp xã huyện Sa Pa từ 31 tuổi đến
45 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (71,7%), tiếp đó là số lượng công chức trẻ dưới 30 tuổi chiếm tỷ lệ 27,4%, công chức từ 46 đến 60 tuổi chỉ chiếm 0,9%
Về dân tộc, tôn giáo: Công chức cấp xã là người Kinh có 98 người, chiếm tỷ lệ 43,9%; công chức cấp xã là người DTTS là 125 người chiếm 56,1% Như vậy, nét đặc trưng nổi bật của công chức cấp xã huyện Sa Pa
là tỷ lệ công chức người DTTS chiếm tỷ lệ tương đối cao, nhưng tỷ lệ hợp
lý so với các dân tộc chính sinh sống trên địa bàn huyện nói chung và các xã nói riêng Đây đồng thời là điểm thuận lợi để thực thi công vụ trong vùng chính quyền địa phương có tỷ lệ người đồng bào DTTS sinh sống cao, song mặt khác đa phần công chức người DTTS ở cấp xã trên địa bàn chủ yếu là được tạo nguồn từ chính cộng đồng dân cư bản địa nên còn hạn chế về các mặt trình độ trong khi các công việc của chính quyền ngày càng đổi mới
Trang 11Về trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Có thể nhận thấy trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ công chức cấp xã nói chung và công chức là người dân tộc thiểu số ở huyện Sa Pa còn thấp, có tới 57,4% công chức có trình độ trung cấp
Về trình độ lý luận chính trị: Trình độ lý luận chính trị là một trong những yêu cầu không thể thiếu đối với đội ngũ công chức cấp xã Trình độ
lý luận chính trị sẽ giúp công chức có lập trường tư tưởng chính trị vững vàng, thực hiện công vụ đúng theo đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước Hơn nữa, có nhận thức chính trị đúng đắn thì công chức cấp xã mới hết lòng, hết sức tận tuỵ phụng sự đất nước, phục vụ nhân dân
Số lượng công chức cấp xã trên địa bàn huyện có trình độ sơ cấp lý luận chính trị đạt 94,6%, so với năm 2011 là 56,5% Tuy nhiên số lượng công chức cấp xã có trình độ lý luận chính trị trung cấp chỉ chiếm 5,4%, so với năm 2011 thì là 0%, không có công chức có trình độ lý luận chính trị cao cấp
Về trình độ quản lý Nhà nước: Hiện nay tỷ lệ công chức cấp xã có trình độ quản lý Nhà nước theo chức danh chiếm 100%, so với năm 2011
tỷ lệ là 73,5%, tuy nhiên chưa có công chức đã qua bồi dưỡng chương quản lý nhà nước ngạch chuyên viên hay chuyên viên chính
Về trình độ ngoại ngữ, tin học: Thông qua các số liệu thống kê như bảng trên ta nhận thấy, về cơ bản đội ngũ công chức cấp xã trên địa bàn
huyện Sa Pa có trình độ ngoại ngữ còn rất hạn chế, 100% công chức cấp xã
có trình độ ngoại ngữ tiếng Anh trình độ A, so với năm 2011 là 73,5% Như vậy đội ngũ công chức cấp xã không thể và rất khó vận dụng ngoại ngữ vào giao tiếp và giải quyết công việc được giao liên quan đến yếu tố nước ngoài, trong khi đó huyện Sa Pa là một huyện du lịch, với quy hoạch
Trang 12được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt xây dựng thành Khu du lịch Quốc gia Đồng thời với một huyện vùng cao, đa số người DTTS sinh sống ở các
xã, tuy nhiên số công chức chưa biết tiếng DTTS còn 36,3% do đó việc triển khai công việc cũng thực hiện công tác tuyên truyền vận động Nhân dân đối với nhóm công chức này sẽ có những khó khăn nhất định
2.2 Phân tích thực trạng bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai
2.2.1 Hệ thống các quy định về bồi dưỡng công chức cấp xã
Các văn bản của Trung ương:
Các văn bản của tỉnh Lào Cai:
Các văn bản của huyện Sa Pa:
2.2.2 Về hệ thống cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên tham gia bồi dưỡng công chức cấp xã
2.2.2.1 Về hệ thống cơ sở vật chất
Trường Chính trị tỉnh Lào Cai; Trung tâm bồi dưỡng chính trị và Trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên huyện Sa Pa
2.2.2.2 Về đội ngũ giảng viên
Đến tháng 9 năm 2017, Trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên huyện có 27 cán bộ quản lý, giảng viên, giáo viên, nhân viên trong đó 27 người có trình độ đại học, trong đó chỉ có 3 giáo viên dạy nghề Tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện có 18 giảng viên, báo cáo viên, giáo vụ, trong đó có 03 người có trình độ thạc sỹ
2.2.3 Về hệ thống chương trình, hình thức, phương pháp bồi dưỡng công chức cấp xã
Sa Pa đã tổ chức triển khai các quy định của Trung ương tại huyện khá đầy đủ và đồng bộ Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức nói chung hiện nay bao gồm khung: Bồi dưỡng trong nước và ở ngoài nước Trong đó
Trang 13bồi dưỡng trong nước bao gồm lý luận chính trị; chuyên môn, nghiệp vụ; kiến thức, kỹ năng quản lý Nhà nước và quản lý chuyên ngành; tin học, ngoại ngữ, tiếng dân tộc thiểu số Việc áp dụng các chương trình bồi dưỡng đối với công chức cấp xã theo quy định Nghị định số 18/2010/NĐ-CP và theo các đề án do chính phủ phê duyệt
Về khung nội dung chương trình được Sở Nội vụ và các cơ sở đào tạo thống nhất trên cơ sở khung quy định cho các loại hình bồi dưỡng và việc sử dụng chương trình, nội dung giảng dạy được áp dụng theo Nghị định số 18/2010/NĐ-CP, cũng như các đề án về đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã và Quyết định số 29/2012/QĐ-UBND ngày 20/7/2012 của UBND tỉnh Lào Cai về ban hành quy định quản lý Nhà nước đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức trên địa bàn tỉnh Lào Cai
Về hình thức và phương pháp bồi dưỡng công chức cấp xã: Tập trung vào các Phương pháp như: vấn đáp, xêmina, thảo luận
2.2.4 Về kinh phí bồi dưỡng công chức cấp xã
UBND huyện Sa Pa tổ chức thực hiện có hiệu quả các chính sách của tỉnh Lào Cai đối với công tác đào tạo bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức trên địa bàn tỉnh Lào Cai, sử dụng và quyết toán kinh phí Nhà nước dành cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức tỉnh Lào Cai;
2.2.5 Về kết quả thực hiện bồi dưỡng công chức cấp xã
Từ năm 2011 đến năm 2016 đã mở 28 lớp bồi dưỡng với 978 lượt công chức cấp xã tham gia
2.3 Đánh giá chung thực trạng bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai
2.3.1 Những kết quả đạt được
Một là, trong thời gian qua công tác bồi dưỡng công chức cấp xã của
Sa Pa đã được triển khai và thực hiện dưới nhiều hình thức, nội dung khác