Mục đích nghiên cứu của luận văn nhằm làm rõ thực trạng từ đó chỉ ra những thành công, hạn chế và đề suất giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển và tăng cường vai trò quản lý nhà nước đối với các hộ kinh doanh trên địa bàn quận Tân Bình đến năm 2025.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN HOÀNG HẢI YẾN
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂN BÌNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60 34 04 03
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2018
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: T.S Nguyễn Văn Bảng
Phản biện 1: T.S Mai Đình Lâm
Phản biện 2: PGS T.S Trương Thị Hiền
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia TPHCM
Địa điểm: Phòng họp 210, Nhà: A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia TPHCM
Số: 10 - Đường 3/2 - Quận 10 – TP Hồ Chí Minh
Thời gian: vào hồi 16 giờ 30, ngày 24 tháng 01 năm 2018
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn
Quận Tân Bình là một trong những quận trung tâm của thành phố Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế như: vị trí địa lý, nguồn lao động, mạng lưới giao thông, điện…tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động hộ kinh doanh phát triển Tính đến năm 2016, quận Tân Bình có 12.332
hộ kinh doanh đang hoạt động, 4.263 thương nhân kinh doanh tại chợ
và đang giải quyết việc làm cho 8.602 lao động Với số lượng đông đảo, loại hình sản xuất kinh doanh phong phú, có mặt khắp các địa phương trong cả nước, các hộ kinh doanh cá thể đã và đang khẳng định vai trò cũng như những đóng góp hiệu quả vào sự phát triển của quận Hộ kinh doanh ngoài giải quyết việc làm, tăng thu nhập, tăng thu cho ngân sách…còn là mạng lưới phân phối rộng rãi đến các khu vực mà các lĩnh vực kinh doanh khác không đáp ứng được, từ đó giúp cân đối thương mại, phát triển kinh tế địa phương
Bên cạnh những đóng góp tích cực của hộ kinh doanh như huy động vốn vào kinh doanh, giải quyết việc làm, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân trong quận Các hộ kinh doanh còn bộc lộ một số hạn chế và vi phạm trong hoạt động kinh doanh như: kinh doanh không đúng ngành nghề đã đăng ký, kinh doanh bất hợp pháp, làm hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, không chấp hành đúng quy định của pháp luật về thuế, lao động, môi trường,…Hoặc một số hộ kinh doanh tự phát không mang lại hiệu quả, gây thiệt hại lớn đến tài sản của đất nước, ảnh hưởng đến con người, kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng,…
Trước tình hình đó, hàng loạt câu hỏi đặt ra cho các nhà quản
lý cần phải giải quyết Tại sao các hộ kinh doanh còn hoạt động mang tính tự phát? Làm thế nào để quản lý tốt và làm thế nào để thúc đẩy
Trang 4các hộ kinh doanh phát triển mạnh đáp ứng nhu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay? Hộ kinh doanh có vai trò như thế nào trong công cuộc xây dựng đất nước và phát triển kinh tế? Giải pháp nào để các hộ kinh doanh hoạt động có định hướng và hiệu quả?
Vấn đề đặt ra là cần nghiên cứu một cách hệ thống, tổng thể về thực trạng kinh doanh hộ hiện nay để từ đó nhận định và đánh giá đúng về công tác quản lý của nhà nước và đưa ra các giải pháp phát triển tốt hơn đối với thành phần kinh tế này trong thời gian sắp tới
Với những lý do, tôi chọn đề tài: “Quản lý nhà nước đối với
hộ kinh doanh trên địa bàn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài luận văn tốt nghiệp chương trình Thạc sỹ Quản lý
công khoá 2015 – 2017
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Liên quan đến vấn đề Quản lý Nhà nước đối với Hộ kinh doanh, hiện nay có khá nhiều tài liệu, đề tài nghiên cứu có liên quan như:
1 “Quản lý hoạt động kinh doanh Karaoke trên địa bàn quận
Đống Đa” Luận văn Thạc sĩ – Nguyễn Cao Cương (2014)
2 “Hoàn thiện công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh
cá thể trên địa bàn huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai” Luận văn Thạc sĩ – Nguyễn Công Thạch (2013)
3 “Quản lý nhà nước đối với Doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội” Luân văn Thạc sĩ – Đỗ Đình Chuyền (2015)
4 “Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về PCCC đối với nhà nghỉ, khách sạn trên địa bàn thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng” Luận
văn thạc sĩ - Đoàn Mạnh Toàn (2015)
Trang 55 Vũ Mạnh nh (2008), Thực trạng quản lý nhà nu ớc đối với doanh nghi p sau đa ng kí kinh doanh tại thành phố Hồ Chí Minh, Nxb ĐHQG thành phố Hồ Chí Minh
6 Sách “Kinh tế học đại cương” – TS Trần Thị Lan Hương Đến nay những tài liệu, nghiên cứu chưa tập trung nghiên cứu một cách chuyên sâu về đối tượng là hộ kinh doanh và chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về nội dung quản
lý nhà nước đối với hộ kinh doanh trên địa bàn quận
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1 Mục đích
Làm rõ thực trạng từ đó chỉ ra những thành công, hạn chế và
đề suất giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển và tăng cường vai trò quản
lý nhà nước đối với các hộ kinh doanh trên địa bàn quận Tân Bình đến năm 2025
- Đề xuất giải pháp và kiến nghị cụ thể
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1 Đối tƣợng nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu đối tượng chủ yếu là các chính sách, công cụ quản lý được áp dụng trong quản lý nhà nước đối với
hộ kinh doanh trên địa bàn quận Tân Bình
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: các hộ kinh doanh trên địa bàn quận và thuộc phạm vi quản lý của quận Tân Bình
Trang 6Về thời gian: đề tài nghiên cứu những hoạt động liên quan đến quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh trên địa bàn quận Tân Bình
- Phương pháp thống kê: Phương pháp này chủ yếu dựa trên những số liệu trong việc thu thập từ phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê quận Tân Bình, Chi cục Thuế về các vấn đề liên quan đến hộ kinh doanh để tổng hợp một cách chính xác về thực trạng quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh trên địa bàn quận Tân Bình
- Phương pháp phân tích - tổng hợp: Phân tích các số liệu về số
cơ sở, doanh thu khai thuế, tỷ lệ lao động tham gia vào hoạt động của
hộ kinh doanh Phương pháp phân tích tổng hợp còn được dùng vào việc phân tích, tính toán tỷ lệ gia tăng hay giảm xuống cũng như tỷ lệ đạt được các chỉ tiêu mà quận Tân Bình đã đề ra trong phát triển kinh
tế qua các năm
- Phương pháp điều tra xã hội học: điều tra bằng bảng hỏi để đánh giá thực tế về tình hình hoạt động cũng như những bất cập trong quản lý hộ kinh doanh của quận Tân Bình hiện nay
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Trên cơ sở vận dụng lý thuyết vào tình hình thực tế, đề tài đưa
ra các các các giải pháp tiếp tục phát triển kinh tế hộ kinh doanh cho phù hợp với điều kiện kinh tế quận Tân Bình đến 2025
Trang 77 Kết cấu của luận văn
Chương 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh trên địa bàn quận Tân Bình,thành phố Hồ Chí Minh
Chương 2: Thực trạng về quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh trên địa bàn quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh
Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh trên địa bàn quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh
Chương 1:
CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂN BÌNH, THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH 1.1 Khái quát về hộ kinh doanh
1.1.1 Khái niệm về hộ kinh doanh
- “Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc một nhóm người gồm các cá nhân là công dân Việt Nam đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hoặc một hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng dưới mười lao động và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh”[1, tr 53]
- Hộ kinh doanh gắn liền với việc tự bỏ vốn, tự tổ chức, tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình và tự bù lỗ
1.1.2 Đặc điểm của hộ kinh doanh
Thứ nhất, hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân Bởi lẽ,
hộ kinh doanh do một cá nhân, hoặc một nhóm người gồm các cá nhân làm chủ, chịu trách nhiệm vô hạn đối với tài sản của chủ hộ Thứ hai, chủ hộ kinh doanh không được đồng thời là chủ doanh nghiệp
Trang 8Thứ ba, hộ kinh doanh có sử dụng từ mười lao động trở lên phải đăng ký thành lập doanh nghiệp theo quy định
1.1.3 Vai trò của hộ kinh doanh
* Đóng góp vào tổng thu ngân sách nhà nước
Trong khi nguồn vốn của Nhà nước, của tập thể còn hạn h p thì nguồn vốn tiềm năng trong dân lại rất lớn Do đó, nếu có các chính sách kinh tế hợp lý sẽ mở đường cho các hộ cá thể gia đình có khả năng bỏ vốn vào sản xuất, tiết kiệm trong tiêu dùng để tích luỹ,
mở rộng tái sản xuất góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nhanh chóng
* Đóng góp vào GDP kinh tế địa phương
Từ trước đến nay, khu vực kinh tế ngoài Nhà nước là khu vực
có tỷ trọng đóng góp cao nhất trong GDP Theo số liệu của Tổng cục Thống kê (2016), nếu như kinh tế Nhà nước đóng góp 32,2% vào GDP, thì kinh tế ngoài Nhà nước góp tới 48,3%; (Kinh tế tập thể 5%, Kinh tế tư nhân 10,9%, Kinh tế cá thể 32,3%); Khu vực có vốn đầu
tư nước ngoài 19,5% [5]
* Góp phần giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động
Lao động trong các hộ kinh doanh có thể là thành viên trong gia đình hoặc người làm thuê Hộ kinh doanh sử dụng nguồn lao động không đòi hỏi trình độ cao vì thế người lao động dễ có việc làm
và giải quyết được nguồn lao động nhàn rỗi trong nhân dân
* Đóng góp nhu cầu đa dạng và phong phú của xã hội
Sự đa dạng trong loại hình sản xuất kinh doanh của khu vực kinh tế này cho phép tạo ra nhiều chủng loại sản phẩm, dịch vụ ở mọi nơi, mọi lúc, đáp ứng nhu cầu của xã hội, đóng vai trò vệ tinh cho các doanh nghiệp trong nền kinh tế
Trang 91.2 Quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh
1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh
Quản lý nhà nước về kinh tế là sự tác động có tổ chức, bằng pháp quyền và thông qua một hệ thống một hệ thống các chính sách với các công cụ quản lý kinh tế lên nền kinh tế nhằm đạt được mục tiêu phát triển kinh tế đất nước đã đặt ra trên cơ sở sử dụng có hiệu quả các nguồn lực kinh tế trong và ngoài nước trong điều kiện mở của và hội nhập kinh tế quốc tế [8, tr 21]
1.2.2 Sự cần thiết của quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh
1.2.2.1 Xuất phát từ đặc điểm của hộ kinh doanh
Thứ nhất, hộ kinh doanh hiện đang gặp nhiều khó khăn trong quá trình kinh doanh, trong đó, khó khăn nhất là thiếu vốn và khó tiếp cận các nguồn vốn vay Hơn nữa, trình độ nhận thức hạn chế, thiếu kinh nghiệm về quản lý điều hành tài chính, chưa quyết đoán trong việc ra các quyết định đầu tư nên không ít hộ kinh doanh cá thể
đã không sử dụng hiệu quả các nguồn vốn huy động được
Thứ hai, khi kinh doanh lợi nhuận đặc biệt được coi trọng, nhất
là khu vực kinh tế tư nhân Và khi lợi nhuận đặt ra càng cao có nghĩa
là lợi ích cá nhân được xem trọng thì lợi ích xã hội sẽ bị xem nh Thứ ba, nhiều hộ kinh doanh có đăng kí kinh doanh nhưng kinh doanh không đúng ngành nghề đăng ký, không đúng địa điểm, còn vi phạm pháp luật về thuế, sản xuất gây ô nhiễm môi trường, không đảm bảo an toàn lao động và phòng cháy chữa cháy, kinh doanh hàng nhái, hàng giả, hàng kém chất lượng làm ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân
Thứ tư, thị trường tiêu thụ sản phẩm cũng đang là trở ngại lớn cho việc phát triển kinh tế của các hộ kinh doanh
Trang 101.2.2.2 Xuất phát từ vai trò quản lý nhà nước đối với nền kinh tế nói chung và kinh tế hộ nói riêng
Thứ 1: sự quản lý nhà nước đối với kinh tế nhằm đảm bảo sự
ổn định kinh tế, chính trị xã hội, bằng cách tạo ra một khuôn khổ pháp lý, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế, nhằm điều chỉnh hành vi của các chủ thể kinh tế
Thứ 2: sự quản lý của nhà nước sẽ định hướng phát triển lâu dài cho nền kinh tế, thực hiện điều tiết nền kinh tế theo đúng các nguyên tắc của thị trường
Thứ 3: đảm bảo cho nền kinh tế hoạt động một cách hiệu quả
và lâu dài; đồng thời ngăn chặn các hành vi tiêu cực trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của các chủ thể kinh tế gây thiệt hại cho người khác hoặc cho xã hội; chống các hiện tượng độc quyền để nâng cao tính hiệu quả của thị trường
Thứ 4: thực hiện hạn chế, khắc phục những mặt tiêu cực của
cơ chế thị trường, đảm bảo công bằng xã hội
Trang 111.2.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh 1.2.3.1 Nội dung quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh nói chung
1- Định hướng phát triển thông qua xây dựng chiến lược quy hoạch, các chương trình và kế hoạch nhằm đảm bảo những cân đối chủ yếu
2- Tạo hành lang pháp lý bằng cách ban hành và hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện luật pháp, chính sách kinh tế, chế độ quản lý kinh
tế, các tiêu chuẩn và định mức kinh tế chủ yếu
3- Tạo môi trường ổn định và điều kiện thuận lợi về kinh tế, chính trị, xã hội cho hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo động lực thúc đẩy kinh tế
4- Hỗ trợ tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh; phối hợp các hoạt động của các đơn vị kinh tế, xử
lý những việc ngoài khả năng tự giải quyết của hộ kinh doanh 5- Phân phối và điều tiết kinh tế để đảm bảo công bằng trong các hoạt động kinh doanh
6- Khắc phục những mặt tiêu cực trong hoạt động kinh doanh, đảm bảo cạnh tranh lành mạnh
7- Đào tạo cán bộ, thực hiện các chính sách và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động
8- Bảo vệ tài sản công, thực hiện sự kiểm kê, kiểm soát của nhà nước đối với toàn bộ hoạt động kinh tế, đảm bảo thi hành nghiêm chỉnh luật pháp và thể chế quản lý kinh tế ở các cấp, các ngành và cơ
sở
1.2.3.2 Nội dung quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh cấp huyện
Trang 121- Ban hành các văn bản pháp luật về hoạt động kinh doanh, xây dựng chính sách, quy hoạch, kế hoạch phát triển hàng năm 2- Tổ chức thu thập, xử lý, cung cấp thông tin, dự báo và định hướng về thị trường
3- Tổ chức đăng ký kinh doanh Cấp, đình chỉ, gia hạn, sửa đổi thu hồi hoặc huỷ bỏ các chứng chỉ, bằng, giấy phép và các giấy tờ liên quan đến hoạt động của Hộ kinh doanh
4- Tổ chức kiểm tra trước và sau đăng ký kinh doanh đối với
hộ kinh doanh
5- Quản lý hộ kinh doanh đối với các ngành nghề hoạt động có điều kiện như vệ sinh an toàn thực phẩm; phòng cháy chữa cháy; trật
tự lòng, lề đường; hàng gian hàng giả
6- Hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách, quy hoạch, kế hoạch phát triển và việc chấp hành pháp luật về hoạt động của hộ kinh doanh
7- Công tác cải cách hành chính
8- Củng cố và xây dựng cơ sở hạ tầng
9- Hoàn thiện chính sách, công cụ trong công tác quản lý thu thuế công thương nghiệp
10- Công tác đào tạo cán bộ, công chức
1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh 1.3.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh
ở một số quận
1- Kinh nghiệm của quận 3
2- Kinh nghiệm của quận Phú Nhuận
1.3.2 Bài học rút ra cho quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh
Trang 131- Về thuận lợi
- Trên địa bàn quận có lực lượng lao động dồi dào
- Kinh tế của quận trong những năm qua phát triển khá toàn diện, đạt tốc độ tăng trưởng khá cao
- Các chính sách an sinh xã hội được thực hiện có hiệu quả, công tác bình ổn thị trường, đảm bảo nhu cầu hàng hoá thiết yếu
2- Không thuận lợi
- Chưa có sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành
- Tình hình kinh doanh các ngành nghề dễ phát sinh tệ nạn xã hội diễn biến phức tạp, biến tướng, với nhiều thủ đoạn đối phó tinh vi cho nên công tác kiểm tra, xử lý còn gặp nhiều khó khăn, chưa xử lý triệt để
- Tình hình lấn chiếm lòng lề đường để kinh doanh vẫn còn diễn biến phức tạp chưa giải quyết triệt để, căn cơ