Luận văn đã góp phần hoàn thiện những vấn đề lý luận về cho vay tiêu dùng và mở rộng cho vay tiêu dùng nhƣ: khái niệm, phân loại, đặc điểm, vai trò và quy trình cho vay tiêu dùng; khái niệm, chỉ tiêu đánh giá và các nhân tố ảnh hƣởng tới mở rộng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thƣơng mại.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã số: 60 34 02 01
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2016
Trang 2Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRANG THỊ TUYẾT
Phản biện 1: PGS TS Nguyễn Ngọc Thao
Học viện Hành chính Quốc Gia
Phản biện 2: TS Nguyễn Ngọc Châu
Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng họp … , Nhà - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Số:… - Đường……… - Quận…… - TP……… Thời
gian: vào hồi 14 giờ 30, ngày 06 tháng 01 năm 2017
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Sự ra đời của hoạt động cho vay tiêu dùng là một kết quả tất yếu của quá trình phát triển của nền kinh tế Nhu cầu vay tiêu dùng
đã luôn tồn tại, song sự kém linh hoạt của các cơ chế cho vay và trả
nợ trong quá khứ, khi mà các sản phẩm cho vay còn đơn điệu và kém phù hợp, đã khiến cho các nhu cầu vay tiêu dùng không được đáp ứng Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin
đã góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ cho ra đời các sản phẩm cho vay tiêu dùng, cải thiện đáng kể năng lực của các nhà cung cấp trong việc quản lý các khoản vay, đồng thời cho phép thực thi những cơ chế trả nợ linh hoạt và phù hợp hơn Cho vay tiêu dùng đã phát triển nhanh chóng như một xu hướng tất yếu mang tính thời đại
Ở Việt Nam, cách đây 25 năm, cho vay tiêu dùng còn là một khái niệm khá mới mẻ trong các hoạt động của hầu hết các tổ chức tín dụng Với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường và xu hướng hội nhập quốc tế, thu nhập bình quân đầu người Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ từ mức 98 USD năm 1990 lên 642USD năm
2005 và tới cuối năm 2015 đạt 2.109 USD Thu nhập tăng, đời sống của nhân dân dần được nâng cao, từ đó nhu cầu tiêu dùng cá nhân cũng tăng lên mạnh mẽ Đó có thể là nhu cầu tiêu dùng cho những việc như mua sắm nội thất, mua nhà, mua xe cho tới nhu cầu đi du học, du lịch, mua sắm vật dụng đắt tiền…Tuy nhiên, không phải lúc nào các nhu cầu đều được đáp ứng đúng lúc đúng chỗ Tức là, có sự tách biệt về yếu tố thời gian đối với nhu cầu tiêu dùng và khả năng tài chính của con người Nắm bắt được điều này, các ngân hàng đã cung cấp các sản phẩm cho vay tiêu dùng phù hợp với nhiều đối tượng
Trang 4khách hàng Các sản phẩm từ cho vay tiêu dùng một mặt vừa tạo thêm thu nhập cho ngân hàng, vừa giúp đa dạng hóa các sản phẩm của ngân hàng, mặt khác tăng thêm sức cạnh tranh cho chính ngân hàng trong hoạt động cho vay Cho vay tiêu dùng trở nên phổ biến, được ngân hàng quan tâm và đây là mảng thị trường tiềm năng mang lại lợi nhuận mà tất cả các ngân hàng đều hướng tới Tuy nhiên ở Việt Nam, hình thức này còn gặp nhiều hạn chế do biến động thị trường, sự điều tiết của Chính phủ và các rủi ro riêng của hoạt động này
Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) sau hơn 25 năm hình thành và phát triển đã từng bước khẳng định vị thế là một trong những ngân hàng bán lẻ hàng đầu tại Việt Nam về tốc độ tăng trưởng, năng lực tài chính, quy mô hoạt động Trong đó, Chi nhánh tại Hà Tĩnh được thành lập từ tháng 6/2012, còn khá non trẻ, phải cạnh tranh với không những các ngân hàng thương mại quốc doanh trên địa bàn mà còn phải cạnh tranh với rất nhiều chi nhánh các ngân hàng thương mại có cùng quy mô đã có mặt từ trước hoặc mới được thành lập Với sự thay đổi diện mạo về kinh tế - xã hội những năm gần đây, Hà Tĩnh hứa hẹn là một thị trường tiềm năng mảng cho vay tiêu dùng Hiện nay ngân hàng đã và đang rất quan tâm tới cho vay tiêu dùng nhưng hoạt động này vẫn chưa thực sự trở thành hoạt động lớn của Chi nhánh Chính vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu và đưa ra các giải pháp để phát triển hoạt
động cho vay tiêu dùng sẽ có ý nghĩa về phương diện lý luận và thực tiễn đối với sự đa dạng hóa hoạt động, tăng thu nhập và tăng sức cạnh tranh của chính chi nhánh Xuất phát từ thực tiễn trên và với những kiến thức đã được học tập, nghiên cứu tại Học viện, tôi đã lựa chọn
đề tài: “Cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Hà Tĩnh” làm đề tài luận văn thạc sỹ
Trang 5tài chính ngân hàng của mình
2 Tình hình nghiên cứu liên quan
Một số nghiên cứu liên quan đến chủ đề cho vay tiêu dùng nói chung và mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại các ngân hàng thương mại hiện nay là:
- Nguyễn Minh Kiều (2013), “Nghiệp vụ ngân hàng thương mại hiện đại – Tập 2”, Nhà xuất bản tài chính
- Trần Thị Thanh Tâm (2016) “Giải pháp phát triển dịch vụ cho vay tiêu dùng tại Việt Nam”, Tạp chí tài chính kỳ 2 tháng 2/2016
- Ngô Thiên Kim và Trần Thị Ngọc (2011),“Hiệu quả cho vay tiêu dùng cá nhân tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu - Chi nhánh Sài Gòn - Thực trạng và giải pháp”, Đề tài nghiên cứu khoa học, Cao đẳng kinh tế đối ngoại
- Trương Thị Hà My (2012), “Nâng cao chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại cổ phần Đông Á Thừa Thiên Huế”, Luận văn Thạc sĩ Tài chính ngân hàng, Học viện hành chính quốc gia
- Bùi Thị Thủy (2014), “Phát triển cho vay tiêu dùng tại chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Thừa Thiên Huế”, Luận văn Thạc sĩ Tài chính ngân hàng, Học viện hành chính quốc gia
- Cao Hải Vân (2015), “Mở rộng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam - chi nhánh Huế”, Luận văn Thạc sĩ Tài chính ngân hàng, Học viện hành chính quốc gia
- Trần Xuân Thủy (2015), “Mở rộng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình”, Luận văn Thạc sĩ Tài chính ngân hàng, Học viện hành chính quốc gia
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện cả lý luận và thực tiễn về cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín - Chi
Trang 6nhánh Hà Tĩnh Chính vì vậy, đây là đề tài mới, chuyên sâu, không trùng lắp với các tài liệu, công trình đã được nghiên cứu trước đó
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về cho vay tiêu dùng và mở rộng cho vay tiêu dùng của Ngân hàng Thương mại
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được những mục đích nêu trên, Luận văn tập trung thực hiện các nhiệm vụ chính sau đây:
- Hệ thống hóa, bổ sung và hoàn thiện lý thuyết cơ bản về cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại
- Phân tích, đánh giá thực trạng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Thương Tín Sài Gòn Chi nhánh Hà Tĩnh
- Xác định định hướng và đề xuất giải pháp mở rộng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín - Chi nhánh Hà Tĩnh
4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Hà Tĩnh
- Về thời gian: Đề tài sử dụng số liệu thứ cấp giai đoạn 2013 –
Trang 72015 được thu thập từ một số phòng ban của Ngân hàng và định hướng phát triển đến năm 2020 của ngân hàng
- Về không gian: Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín - Chi nhánh Hà Tĩnh, số 37 – 39 đường Đặng Dung, Phường Nam Hà, Thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp luận
Dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử cùng cơ sở lý luận về ngân hàng thương mại và hoạt động cho vay tiêu dùng để tiến hành nghiên cứu
5.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể:
Các nguồn thông tin mà đề tài thu thập là:
Một là, nguồn nội bộ ngân hàng
Hai là, nguồn thông tin bên ngoài ngân hàng
Từ các số liệu thu thập được, tác giả tiến hành sẽ tiến hành phân loại, hệ thống, kiểm tra sau đó sử dụng phương pháp tỷ trọng, phương pháp so sánh và phương pháp suy luận để đánh giá cho vay tiêu dùng tại ngân hàng
- Ngoài ra đề tài còn sử dụng Phương pháp đồ thị thống kê: trình bày và phân tích số liệu thông qua các loại đồ thị như: Biểu đồ hình cột, line…
6 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của luận
văn 6.1 Ý nghĩa lý luận
Luận văn góp phần hoàn thiện những vấn đề lý luận về cho vay tiêu dùng như: khái niệm, phân loại, đặc điểm, vai trò và quy trình cho vay tiêu dùng; nội dung toàn diện của mở rộng cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại và các nhân tố ảnh hưởng
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Trang 8- Luận văn hoàn thiện sẽ là tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý tại các ngân hàng thương mại trong hoạt động cho vay tiêu dùng;
- Luận văn có thể trở thành tài liệu tham khảo trong giảng dạy
và nghiên cứu cho giảng viên và sinh viên ở các trường đại học thuộc khối kinh tế
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục,danh mục viết tắt, danh mục bảng biểu, đồ thị, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn này được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở khoa học về cho vay tiêu dùng tại ngân hàng
thương mại
Chương 2: Thực trạng về cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng
thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín- chi nhánh Hà Tĩnh
Chương 3: Định hướng và giải pháp nhằm mở rộng cho vay
tiêu dùng tại ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín - chi nhánh Hà Tĩnh
Trang 9Chương 1:
CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHO VAY TIÊU DÙNG
TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1 Những vấn đề lý luận về cho vay tiêu dùng
1.1.1 Khái niệm về cho vay tiêu dùng
Hoạt động cho vay tiêu dùng là quan hệ tín dụng giữa Ngân hàng (người cho vay) và các cá nhân, người tiêu dùng (người đi vay) nhằm tài trợ cho các phương án phục vụ đời sống, tiêu dùng các sản phẩm hàng hoá dịch vụ khi người tiêu dùng chưa có khả năng thanh toán trên nguyên tắc người tiêu dùng sẽ hoàn trả cả gốc lẫn lãi tại một thời điểm xác định trong tương lai
1.1.2 Phân loại cho vay tiêu dùng
1.1.2.1 Căn cứ theo mục đích vay:
1.1.2.2 Căn cứ theo phương thức hoàn trả
1.1.2.3 Căn cứ vào hình thức đảm bảo
1.1.2.4 Căn cứ vào nguồn gốc khoản nợ
1.1.2.5 Kết hợp nhiều hình thức phân loại
1.1.3 Đặc điểm cho vay tiêu dùng
Cho vay tiêu dùng là một bộ phận của hoạt động tín dụng ngân hàng, vì vậy bên cạnh những đặc điểm chung, cho vay tiêu dùng cũng có những đặc điểm riêng khác với tín dụng ngân hàng nói chung
1.1.3.1 Đặc điểm về đối tượng cho vay: Đối tượng của cho vay tiêu
dùng rất đa dạng
1.1.3.2 Đặc điểm về mục đích vay: Cho vay tiêu dùng nhằm đáp ứng
nhu cầu tiêu dùng cá nhân, hộ gia đình như: mua nhà, xây dựng, sửa
chữa nhà ở, mua sắm vật dụng gia đình, du học…
1.1.3.3 Đặc điểm về quy mô khoản vay
1.1.3.4 Đặc điểm về thời hạn và lãi suất cho vay
Về thời gian vay: các khoản vay tiêu dùng đa phần thường là
Trang 10các khoản vay dài hạn
Về lãi suất: cho vay tiêu dùng lại thường được ấn định ở mức lãi suất nhất định
1.1.3.5 Đặc điểm về chi phí và lợi nhuận cho vay
Chi phí quản lý lớn Lợi nhuận cho vay tiêu dùng lớn
1.1.3.6 Đặc điểm về rủi ro cho vay
Độ rủi ro cao của các khoản vay tiêu dùng dẫn đến lãi suất trong cho vay tiêu dùng thường được ấn định khá cao để bao gồm cả phần bù rủi ro và chi phí
1.1.4 Vai trò của cho vay tiêu dùng
1.1.4.1 Vai trò của cho vay tiêu dùng đối với người tiêu dùng
1.1.4.2 Vai trò của cho vay tiêu dùng đối với ngân hàng
1.1.4.3 Vai trò của cho vay tiêu dùng đối với nền kinh tế nói chung
1.1.5 Quy trình cho vay tiêu dùng
Bước 1: Lập hồ sơ
Bước 2: Phân tích tín dụng
Bước 3: Ra quyết định tín dụng
Bước 4: Giải ngân
Bước 5: Giám sát và thu nợ
Bước 6: Thanh lý hợp đồng tín dụng
1.2 Một số vấn đề cơ bản về mở rộng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại
1.2.1 Khái niệm mở rộng cho vay tiêu dùng
Mở rộng CVTD cần được hiểu trên hai giác độ, đó là:
Thứ nhất, mở rộng CVTD là làm tăng những chỉ tiêu phản
ánh mặt lượng của hoạt động CVTD
Thứ hai, mở rộng CVTD là việc nâng cao chất lượng CVTD,
được thể hiện ở uy tín của ngân hàng, mức độ thoả mãn nhu cầu
Trang 11khách hàng và sự tuân thủ chặt chẽ quy trình CVTD của khách hàng Yêu cầu đặt ra đối với việc mở rộng CVTD của các NHTM:
- Đối với khách hàng
- Đối với nền kinh tế
- Đối với các Ngân hàng thương mại
1.2.2 Các chỉ tiêu đánh giá mở rộng cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại
- Tốc độ tăng trưởng khách hàng vay tiêu dùng
- Chỉ tiêu tăng trường doanh số cho vay tiêu dùng
- Chỉ tiêu tỷ trọng doanh số cho vay tiêu dùng
- Chỉ tiêu tăng trưởng dư nợ cho vay tiêu dùng
- Chỉ tiêu Tỷ trọng dư nợ cho vay tiêu dùng trong tổng dư nợ
- Chỉ tiêu tỷ lệ lợi nhuận từ dư nợ cho vay tiêu dùng:
- Tỷ lệ lợi nhuận của hoạt động cho vay tiêu dùng :
- Vòng quay vốn CVTD
1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến mở rộng cho vay tiêu dùng
1.2.3.1 Nhóm nhân tố bên trong
Bao gồm: Chiến lược của ngân hàng, Mạng lưới hoạt động, Chính sách cho vay tiêu dùng của ngân hàng, Chính sách marketing,
Trang 12Chính sách lãi suất, Quy trình cho vay, Tính đa dạng của các sản phẩm cho vay tiêu dùng, Chất lượng nhân sự, Vấn đề công nghệ và trang thiết bị, Quản trị rủi ro
1.2.3.2 Nhóm nhân tố bên ngoài
Trong nghiên cứu này sẽ tiếp cận theo hai nhóm chủ đạo là môi trường và khách hàng Cụ thể:
Các nhân tố môi trường: Đường lối, chính sách, chủ trương
phát triển kinh tế của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương, Môi trường pháp lý, Môi trường kinh tế, Môi trường văn hóa xã hội, Môi trường địa lý, Môi trường cạnh tranh.
Nhân tố khách hàng: Nhu cầu của người đi vay, Khả năng tài
chính của khách hàng, Trình độ văn hóa của khách hàng.
1.3 Kinh nghiệm cho vay tiêu dùng của một số chi nhánh Ngân hàng thương mại tại Việt Nam và bài học kinh nghiệm cho ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín - Chi nhánh Hà Tĩnh
1.3.1 Kinh nghiệm của VP Bank Chi nhánh Hà Tĩnh
1.3.2 Kinh nghiệm của Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam Chi nhánh Hà Tĩnh
1.3.3 Kinh nghiệm của ngân hàng ACB Chi nhánh Hà Tĩnh 1.3.4 Bài học vận dụng vào ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín - Chi nhánh Hà Tĩnh
- Xây dựng chiến lược cho vay tiêu dùng đúng đắn;
- Phát triển sản phẩm, cải tiến và nâng cao chất lượng CVTD;
- M rộng mạng lưới tạo sự thuận tiện cho khách hàng và xây dựng hình ảnh ngân hàng tại địa phương
- Chú trọng công tác tuyên truyền quảng cáo sản phẩm dịch vụ và
thái độ phục vụ của nhân viên ngân hàng
- Cần giám sát, kiểm soát chặt chẽ các khoản vay tiêu dùng, có biện
pháp cụ thể để hạn chế thấp nhất mức độ rủi ro CVTD
Trang 13Chương 2:
THỰC TRẠNG CHO VAY TIÊU DÙNG
TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN
SÀI GÒN THƯƠNG TÍN - CHI NHÁNH HÀ TĨNH 2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Hà Tĩnh có ảnh hưởng đến hoạt động cho vay tiêu dùng
Tỉnh Hà Tĩnh với các tiềm năng phát triển cho vay tiêu dùng như: dân số trẻ, đời sống kinh tế phát triển ổn định từng năm, tỉnh có chính sách thu hút và phát triển kinh tế đời sống xã hội, tỷ lệ thất nghiệp giảm,thu nhập cho người lao động tăng lên kết hợp với yếu tố dân số trẻ tập trung nhiều ở khu vực thành thị sẽ thúc đẩy nhu cầu mua sắm và tiêu dùng Đây sẽ là điều kiện thuận lợi cho hoạt động cho vay tiêu dùng của các ngân hàng thương mại
2.2 Khái quát về ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín chi nhánh Hà Tĩnh
2.2.1 Quá trình hình thành và phát triển
2.2.2 Cơ cấu tổ chức của Sacombank chi nhánh Hà Tĩnh
Hiện nay cơ cấu Chi nhánh được tổ chức theo hướng chức năng, vừa đảm bảo linh hoạt trong quản lí vừa tiết kiệm chi phí Ngân hàng có 3 phòng chức năng chính: Phòng Kinh doanh, Phòng Kiểm soát rủi ro, Phòng Kế toán và Quỹ, trong đó Phòng Kế toán và Quỹ gồm 03 Bộ phận: Bộ phận kế toán, Giao dịch và Hành chính
2.2.3 Tình hình hoạt động của Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín - Chi nhánh Hà Tĩnh
2.2.3.1 Hoạt động huy động vốn giai đoạn 2013 - 2015