Trong hai năm qua, bản thân tôi được phân công giảng dạy môn Ngữ văn lớp 9, tôi luôn có ý thức trong công tác giảng dạy, đặc biệt chú trọng rèn luyện cho học sinh kĩ năng làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ vì đây là dạng bài khó luôn có trong các đề thi lớp 9 và thi vaò THPT mà hầu hết học sinh lại không làm được. Xuất phát từ tầm quan trọng và thực tế của việc làm bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ trong nhà trường THCS Tân Tiến hiện nay nên tôi đã quyết định chọn nghiên cứu đề tài “Rèn luyện kĩ năng làm bài nghị luận văn học về một đoạn thơ, bài thơ Ngữ văn lớp 9”
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH TƯỜNG
TRƯỜNG THCS TÂN TIẾN
=====***=====
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU,
ỨNG DỤNG CHUYÊN ĐỀ
Tên chuyên đề:
RÈN LUYỆN KĨ NĂNG LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VĂN HỌC VỀ
ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ –NGỮ VĂN LỚP 9
Người thực hiện: ĐẶNG THI TƯ
NGUYỄN THỊ MINH NGUYỆT
Tháng 3 – 2021
Trang 2MỤC LỤC
7.3 Các giải phápvà biện pháp tổ chức thực hiện chuyên đề 9
7.3.2
Củng cố và khắc sâu kiến thức lí thuyết bài nghị luận về một
7.3.3 Cho học sinh nắm chắc các dạng bài (cơ bản) nghị luận về
Trang 3Rèn cho học sinh thành thụckỹ năng làm các dạng bài nghị
10
Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp
dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả và theo ý kiến của tổ
chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp
dụng thử (nếu có) theo các nội dung sau
23
11 Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng thử
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Trang 4Chữ viết thường Chữ viết tắt
1 Lời giới thiệu
Trong nhà trường vănnghị luận chiếm một vị trí rất quan trọng, giúp học sinhhình thành và phát triển tư duy, khả năng lập luận Vì vậy trong chương trìnhTHCS văn nghị luận được bố trí dạy ngay từ học kì hai lớp 7 và tiếp tục rènluyện và nâng cao ở lớp 8 và lớp 9 Tuy nhiên việc tạo lập được một văn bảnnghị luận là vô cùng khó đối với học sinh THCS bởi văn nghị luận không chỉ
Trang 5đòi hỏi phải có kiến thức chính xác sâu rộng và phong phú, những suy nghĩ quanđiểm đúng đắn về đời sống xã hội mà còn đòi hỏi cả sự tư duy lô gíc chặt chẽvới những cách lập luận sâu sắc thấu tình, đạt lí thì bài văn mới có thể hấp dẫn,thuyết phục người đọc, người nghe Đặc biệt để làm được bài nghị luận về một
đoạn thơ, bài thơ lại càng khó hơn,vì đây là kiểu bài thuộc nhóm nghị luận văn
học Để làm được kiểu bài này đòi hỏi học sinh ngoài những kĩ năng trên, cònphải có năng lực cảm nhận, nhận xét đánh giá về thơ, vừa phải có kiến thức vềbài thơ, đoạn thơ ấy (về tác giả, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm, giá trị nội dung,nghệ thuật….)
Trong hai năm qua, bản thân tôi được phân công giảng dạy môn Ngữ văn lớp 9,tôi luôn có ý thức trong công tác giảng dạy, đặc biệt chú trọng rèn luyện cho họcsinh kĩ năng làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ vì đây là dạng bài khóluôn có trong các đề thi lớp 9 và thi vaò THPT mà hầu hết học sinh lại khônglàm được
Xuất phát từ tầm quan trọng và thực tế của việc làm bài văn nghị luận về mộtđoạn thơ, bài thơ trong nhà trường THCS Tân Tiến hiện nay nên tôi đã quyết
định chọn nghiên cứu đề tài “Rèn luyện kĩ năng làm bài nghị luận văn học vềmột đoạn thơ, bài thơ - Ngữ văn lớp 9”
Từ những lí do thực tế, tôi nghiên cứu chuyên đề này nhằm đáp ứng nhu cầuthực tiễn của người học và nhằm nâng cao chất lượng bộ môn Ngữ văn, nhất lànghị luận về văn chương nói chung và nghị luận về tác phẩm thơ nói riêng Đồng thời nhằm trao đổi với đồng nghiệpkinh nghiệm, qua đó giúp cho họcsinh lớp 9 nắm vững hơn phương pháp làm kiểu bài này, nâng cao chất lượngbài thi, bài kiểm tra và kết quả học tập cho các em
Trang 63.2 Người thực nghiệm
- Họ và tên: Nguyễn Thị Minh Nguyệt
- Địa chỉ: Trường THCS Tân Tiến – Huyện Vĩnh Tường
- Điện thoại:0339304475
- Email: Nguyenthiminhnguyet.c2tantien@vinhphuc.edu.vn
4 Chủ đầu tư tạo ra chuyên đề
Đặng Thị Tư – GV trường THCS Tân Tiến – Huyện Vĩnh Tường – Tỉnh VĩnhPhúc
5 Lĩnh vực áp dụng chuyên đề
Chuyên đề áp dụng vào môn Ngữ văn trong trường THCS Tuy nhiên, ở bài
nghiên cứu này, tôi chú trọng vào “Rèn luyện kĩ năng làm bài văn nghị luận
văn học về một đoạn thơ, bài thơ – Ngữ văn lớp 9”mà tôi và đồng nghiệp tổ
Ngữ văn đang trực tiếp giảng dạy
Chuyên đề được thực hành bằng cách đưa lý thuyết áp dụng vào thực tế, bổ sung
từ thực tiễn rút ra các phương pháp.Qúa trình nghiên cứu, thực hành, tôi sửdụng các phương pháp:
-Thảo luận, viết tích cực.
- Tìm tòi, nghiên cứu
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp quan sát,so sánh
- Hợp tác trong nhóm,trao đổi
Với đề tài này, tôi mong muốn bản thân tôi cũng nhưGV khác phát huy cao độtính năng động, sáng tạo của HS và để các em trở thành chủ thể cảm thụ các tácphẩm thơ không chỉ trong chương trình Bên cạch đó, tôi mong muốn đóng gópmột phần nhỏ bé cùng đồng nghiệp có được những phương pháp mới giúp các
em tiếp cận đoạn thơ, bài thơ.GV không còn lúng túng trong công tác giảng dạy
và HS cũng dễ nắm bắt được nội dung vào“Rèn luyện kĩ năng làm bài văn
nghị luận văn học về một đoạn thơ, bài thơ – Ngữ văn lớp 9”.
Như vậy,chuyên đề không chỉ đáp ứng được yêu cầu của giáo dục hiện nay đặt
ra cho GV là dạy học theo định hướng phát triển năng lực mà HS cũng hứng thútiếp nhận tri thức Nhờ vậy, thầy cô có thể phát huy tinh thần đồng sáng tạo
Trang 76 Ngày chuyên đề được áp dụng lần đầu
Đứng trước một tác phẩm văn học, một đoạn thơ hay một bài thơ người đọc suynghĩ và bộc lộ tình cảm, cách hiểu, cách đánh giá về tác phẩm ấy chính là quátrình nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là kiểu bài thuộc nhóm nghị luận văn học.Mục đích của kiểu bài này là qua việc tìm hiểu các tín hiệu nghệ thuật (như hìnhảnh, ngôn ngữ, nhịp điệu…) nhận xét, đánh giá được giá trị nội dung và nghệthuật của bài thơ, đoạn thơ ấy
Tìm hiểu, phân tích thơ là một việc khó, đánh giá thơ lại càng khó và phức tạphơn, bởi lẽ thơ là sản phẩm của cảm xúc, trí tưởng tượng mang dấu ấn cá nhân.Quá trình tiếp nhận thơ ca đồng thời là quá trình tiếp nhận mang tính chất chủquan sâu sắc Bài nghị luận vì thế mà cần có sự kết hợp giữa việc trình bày hiểubiết về những “dấu ấn cá nhân” của tác giả,đồng thời phải nói lên được nhữngcảm nhận, đánh giá chủ quan của bản thân người viết
Kiến thức được thể hiện trong một bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là kiếnthức tổng hợp, kết hợp của nhiều hiểu biết về đặc trưng thể loại, về tác giả, hoàncảnh sáng tác…Vì vậy việc rèn luyện giúp cho học sinh có kĩ năng làm tốt bàinghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là một việc làm rất cần thiết Trên cơ sở lýluận ta thấy được thực trạng của vấn đề như sau
7.2.Thực trạng của vấn đề
a Thực trạng chung
Thực trạng học và làm văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ của học sinhhiện nay đang là vấn đề đáng lo ngại Theo thống kê kết quả thi học kì và thivào THPT của học sinh lớp 9 Trường THCS Tân Tiến nói riêng, nhiều trườngtrong huyện Vĩnh Tường nói chung, mấy năm gần đây thì bài thi môn Ngữvăn của học sinh điểm cao rất ít, phần lớn là điểm trung bình và dưới trungbình nhất là những năm đề ra làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ, trong
đó có nhiều bài văn của học sinh khiến người chấm dở khóc dở cười bởi nhữngsai sót quá cơ bản của học sinh Ngoài các lỗi về chính tả, dùng từ, diễn đạt…
Trang 8nhiều em còn sai kiến thức cơ bản do suy diễn theo cảm tính, rất ít học sinhbiết rung động trước những tác phẩm văn học, đặc biệt là thơ Do vậy khi làmbài học sinh thường suy luận chủ quan hoặc tái hiện một cách máy móc, rậpkhuôn những gì giáo viên giảng, hoặc là diễn nôm bài thơ mà chưa biết phântích Bình luận sâu sắc các tín hiệu nghệ thuật thậm chí có chỗ ‘râu ông nọ cắmcằm bà kia” nhầm nội dung của tác phẩm này với tác phẩm khác, tác giả nàyvới tác giả khác Bố cục bài làm chưa rõ ràng, mạch lạc ở một số bài yếu còngạch đầu dòng ở mỗi ý…Sở dĩ chất lượng bài làm văn nghị luận về mộtđoạnthơ, bài thơ của học sinh thấp như vậy là do nhiều nguyên nhân.
b.Về phía giáo viên
Mặc dù những năm gần đây hầu hết giáo viên đã có ý thức đổi mớiphương pháp dạy học, nhưng việc thực hiện chỉ mới mang tính chất hình thứcchứ chưa đem lại hiệu quả như mong muốn Ngay trong những giờ dạy các vănbản thơ, bước chuẩn bị quan trọng đầu tiên để các em làm tốt bài văn nghịluận, nhiều giáo viên vẫn cứ quen thói cũ dạy theo kiểu truyền thụ kiến thứcmột chiều : giáo viên giảng giải, học sinh lắng nghe ghi chép nên giờ học tácphẩm văn chương chưa thu hút được sự chú ý của học sinh, nhiều em tỏ rabàng quan, thờ ơ Mặt khác trong giờ hướng dẫn rèn luyện cách làm bài nghịluận về một đoạn thơ, bài thơ hầu hết giáo viên chỉ hướng dẫn cho học sinhmột cách chung chung theo 2 tiết trong sách giáo khoa nên học sinh không có
kĩ năng vận dụng kiến thức vào để làm bài
c Về phía học sinh
Phần lớn học sinh hiện nay không ham muốn học tập môn Ngữ văn, nhất
là ngại làm những bài văn Có lẽ ngoài nguyên nhân khách quan từ xã hội, thìmột phần cũng do làm văn quá khó, lại mất nhiều thời gian “Công thức” làmvăn cho các em lại không được hình thành cụ thể Các em không phân biệt rõcác thao tác nghị luận chính mà mình sử dụng Càng ngày, kĩ năng tạo lập vănbản của học sinh càng kém hơn, và rất hiếm có những bài văn nghị luận cóđược sức hấp dẫn, thuyết phục bởi cách lập luận rõ ràng, chính xác, đầy đủ vàchặt chẽ từng luận điểm, luận cứ…Bài viết của các em khi thì sai về yêu cầu,thao tác nghị luận, khi lại không sát, không đúng với nội dung nghị luận của đềbài Ví dụ, đề bài yêu cầu cảm nhận các em lại làm như một bài phân tích,thiếu cảm xúc, thái độ tình cảm, đề bài yêu cầu nghị luận về một nội dung củatác phẩm thì em lại nghị luận về toàn bộ tác phẩm đó: Ví dụ có một số emHSTân Tiến thi vào THPT năm 2016-2017 đề bài yêu cầu làm đoạn thơ thì các
em lại làm nguyên bài thơ Bên cạnh đó các em không phân biệt được viết nhưthế nào là bài bình giảng, viết như thế nào là bài phân tích một đoạn thơ, bàithơ, hoặc khi nghị luận kết hợp giải quyết một ý kiến nào đó liên quan tới tácphẩm, các em lại quên mất việc giải quyết ý kiến đó (quên giải thích ý kiến,
Trang 9quên xoáy vào tác phẩm để làm rõ ý kiến) mà cứ sa vào nghị luận toàn bộ tácphẩm…
Khi chưa áp dụng đề tài này vào thực tế giảng dạy thì chất lượng bài kiểm tranghị luận về một đoạn thơ, bài thơ kết quả giảng dạy như sau:
Bảng thống kê khi chưa áp dụng chuyên đề đối với khối 9 là 113 HS (Theo
đề do GV tự khảo sát).
Kết quả trên cho thấy nguyên nhân mấu chốt học sinh không biết làm bài nghịluận Tôi đã mạnh dạn áp dụng các giải pháp và biện pháp để năng cao chấtlương của HS lớp 9
7 3 Các giải pháp và biện pháp tổ chức thực hiện chuyên đề
Để học sinh có kĩ năng làm được bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ tôithực hiện theo các bước sau
7 3.1.Tích hợp với giờ dạy văn bản: Bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
hội tụ cả hai yếu tố: Năng lực cảm thụ văn chương và phương pháp làm bài
nghị luận Lời văn của bài phải chặt chẽ, thể hiện ý kiến của người viết(yếu tố
nghị luận) lại vừa gợi cảm sinh động thể hiện sự rung động với tác phẩm(yếu tố văn chương) Đây là điểm khác biệt với các dạng văn nghị luận khác Thực tế
không phải học sinh nào cũng có khả năng cảm thụ ngay từ khi tiếp xúc với tácphẩm Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học, học sinh làm trung tâmcủa quá trình tiếp nhận nhưng không thể coi nhẹ vai trò chỉ đạo, hướng dẫn củathầy cô, đặc biệt là sự dẫn dắt để học sinh phát hiện và khắc sâu những điểmsáng và chi tiết nghệ thuật trong bài thơ, và đó cũng là việc làm thường xuyêncủa tôi trong mỗi giờ dạy văn bản thơ Ví dụ khi dạy văn bản thơ bước đầu baogiờ tôi cũng cho học sinh phát biểu, trình bày nêu cách hiểu và cảm nhận về tácphẩm sau khi đã soạn bài ở nhà Đây là bước chuẩn bị quan trọng để các em làmtốt kiểu bài này
Trang 10- Đầu tiên, giáo viên phải hình thành cho học sinh quy trình xây dựng đoạn khiphân tích một đoạn thơ, khổ thơ:
- Nhận xét khái quát về nội dung của đoạn thơ, khổ thơ ấy (câu này gọi là câudẫn) Dẫn chứng đoạn thơ, khổ thơ, giảng giải, cắt nghĩa (từ, ngữ, câu thơ)
- Liên hệ, mở rộng, so sánh Nhận xét cách sử dụng nghệ thuật và phân tíchnghệ thuật ấy (chú ý vào các chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, mà ở đó, các ý nghĩađộc đáo, tài năng nghệ thuật của tác giả được bộc lộ, lựa chọn chi tiết khôngdàn trải)
- Nhận xét, đánh giá về nội dung của đoạn thơ, khổ thơ (phần này có thể vềcảnh, về tâm trạng, tình cảm của nhân vật trữ tình trực tiếp hoặc nhân vật trữtình nhập vai)
- Các câu thường bắt buộc phải có khi phân tích Câu tùy theo đoạn thơ, khổthơ mà thực hiện
7 3.2.Củng cố và khắc sâu kiến thức lí thuyết bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.
- Khái niệm: Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là trình bày những nhận xét,đánh giá của mình về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ ấy
- Yêu cầu đối với bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ:
Thơ là nghệ thuật của ngôn từ Tư tưởng, tình cảm và nghệ thuật của thơ đượcthể hiện qua ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu, vần, nhịp, cách sử dụng dấu câu Vìvậy yêu cầu:
+ Nôi dung: Bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ cần nêu lên được các nhậnxét, đánh giá và sự cảm thụ riêng của người viết Những nhận xét, đánh giá ấyphải gắn liền với sự phân tích, ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu, nội dung cảm xúccủa tác phẩm
+ Lời văn: Phải gợi cảm, thể hiện những rung động chân thành của người viết.+ Bố cục: Bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ cần có bố cục rõ ràng, mạchlạc
- Đề bài nghị luận không bao giờ đồng nhất một dạng đề đơn điệu, thường cónhững dạng cơ bản sau :
* Đề yêu cầu phân tích: Nói tới phân tích tức là nói tới việc mổ xẻ, chia tách
đối tượng ra thành các phương diện, các bộ phận khác nhau để tìm hiểu, khámphá, cắt nghĩa Cái đích cuối cùng là nhằm để tổng hợp, khái quát, chỉ ra được
sự thống nhất Như vậy, phân tích là yêu cầu phân tích tác phẩm để nêu ra nhậnxét của người viết (người nói)
Trang 11* Đề yêu cầu nêu suy nghĩ: Là nhận xét, nhận định, phân tích về tác phẩm của
người viết ở góc nhìn nào đó về chủ đề, đề tài, hình tượng bài thơ hay đoạn thơnào đó
*Đề yêu cầu nêu cảm nhận: Là cảm thụ của người viết về một hay nhiều ấn
tượng mà tác phẩm để lại sâu sắc trong lòng người đọc về nội dung hay nghệthuật hoặc cả nội dung và nghệ thuật
Như vậy, từ việc phân tích chỉ định về phương pháp, từ suy nghĩ nhấn mạnh tới nhận định, từ cảm nhận lưu ý đến ấn tượng, cảm thụ của người viết, nếu học
sinh không hiểu thì đề bài yêu cầu gì đi nữa thì học sinh đều phân tích hết
Giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh phân biệt rõ yêu cầu của từng dạng đề
Từ việc phân tích các dạng đề trên,giúp học sinh nhận biết tầm quan trọng củaviệc phân tích, tìm hiểu đề và biết vận dụng thành thạo, linh hoạt để hình thànhnhững thao tác và kĩ năng phân tích chính xác từ đó làm cơ sở cho việc tìm ý
*Các bước làm bài và cách làm chung về văn nghị luận một bài thơ, đoạn thơnhư sau
Bước 1: Tìm hiểu đề, tìm ý.
-Tìm hiểu đề: Đây là bước đầu tiên và rất quan trọng nhưng lâu nay nhiều khihọc sinh thường bỏ qua dẫn đến tình trạng làm lệch hướng, lạc thể loại của đềbài yêu cầu (lạc đề) Vậy chúng ta phải làm thế nào?
+ Giáo viên yêu cầu học sinh phải đọc kĩ đề bài, tìm và gạch chân những từ ngữquan trọng để xem xét, xác định chính xác thể loại nghị luận cần hướng tới? + Xác định thể loại, kiểu bài nghị luận? (chú ý từ: Suy nghĩ, phân tích, cảm nhận
để thực hiện đúng phương pháp làm bài) Hiện nay nhiều em học sinh lớp 9đang băn khoăn lo lắng: “Nhiều lúc em không biết cái mình đang viết là phântích hay cảm nhận Nếu thầy cô ra hai đề “Em hãy phân tích đoạn thơ trên” hoặccảm nhận của em về đoạn thơ trên” thì em sẽ làm hoàn toàn giống nhau Đó lànhững lời bộc bạch chân thành dễ hiếu Bởi vì phân tích và cảm nhận là nhữngthao tác cơ bản của kiểu bài nghị luận văn học Mà trong chương trình Ngữ văn
9 tâp 2 có 6 tiết cung cấp kiến thức về nghị luận văn học (Nghị luận về thơ vànghị luận về truyện) nhưng lại không có một tiết học nào dạy về cách làm bài cụthể ở hai dạng phân tích và cảm nhận Trong lúc đó, đề môn Ngữ văn thi vàoTHPT thì ngày càng tăng cường kiểm tra sự vận dụng sáng tạo kiến thức đã họcvới hai yêu cầu cụ thể là phân tích và cảm nhận
Theo tôi, để học sinh tháo gỡ được băn khoăn, viết đúng hai dạng đề này cầnphải giúp các em phân biệt sự khác nhau giữa phân tích và cảm nhận Tuy nhiên
Trang 12sự phân biệt này chỉ mang tính chất tương đối “Phân tích”, theo từ điển đã địnhnghĩa: “là cơ sở để tổng hợp, tổng hợp là mục tiêu của phân tích” Phân tích vàtổng hợp gắn bó chặt chẽ với nhau Vậy khi làm bài phân tích đòi hỏi học sinhphải xem xét một cách toàn diện, khách quan từ hình thức đến nội dung Ngòibút của các em phải sắc bén để chia cắt đối tượng Nếu là thơ thì phải tìm hiểungôn từ, hình ảnh giọng điệu Nếu là truyện thì tìm hiểu nhân vật, nghệ thuật kể,
ý nghĩa cốt truyện Khi gặp các dạng đề này nên phân tích dẫn chứng trước đểrút ra nhận xét, đánh giá sau Còn cảm nhận là trình bày những suy nghĩ, cảmxúc, những nhận xét, đánh giá của mình về cái hay, cái đẹp của tác phẩm Cảmnhận xoáy vào những ấn tượng chủ quan của người viết về những điểm sángthẩm mĩ trong văn bản văn chương Vì vậy yêu cầu người viết phải biết lắngnghe, chắt lọc những xúc cảm, những rung động của chính mình xem yếu tố nàogây thành ấn tượng đậm nhất, nắm lấy nó rồi viết ra Ấn tượng của các em về tácphẩm càng sâu đậm, ám ảnh bao nhiêu thì bài viết cảm nhận càng xúc động, sâusắc bấy nhiêu Có thể nói “cảm nhận” nghiêng về “cảm” còn phân tích nghiêng
về “hiểu” Nếu như phân tích thì tác động vào nhận thức, trí tuệ thì cảm nhận tácđộng vào cảm xúc, tâm hồn Tuy nhiên nếu phân tích mà không có cảm nhận thìbài viết sẽ rất khô khan Chúng ta nên lồng cảm nhận vào phần tổng hợp của bàiphân tích, tức là phần cuối đoạn hoặc cuối bài Ngược lại cảm nhận mà không cóphân tích thì cảm nhận ấy thiếu cơ sở thuyết phục Trong cảm nhận phải có phântích để đào sâu, làm điểm tựa, làm đòn bẩy cho cảm xúc thăng hoa cất cánh Haynói cách khác, mọi rung động, cảm xúc của người viết bắt nguồn từ sự phântích, bình giá ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu, nhân vật, cốt truyện hay chủ đề củatác phẩm
Bước 2: Lập dàn bài.
Đây là bước mà học sinh coi là khó nhất khi làm bài Và các em cũng hay bỏqua để thực hiện bước viết bài Tại sao vậy? Vấn đề này cũng dễ lí giải:
-Thứ nhất, các em có một tâm lí sợ mất nhiều thời gian khi làm bài
- Thứ hai, không có thói quen, chưa tập thành nếp lập dàn bài trước khi viết bàihoàn chỉnh
-Thứ ba, không thuộc bài cũ cho nên cũng không thể lập được dàn bài
-Thứ tư, do thói quen chủ quan của một số em Như vậy, dẫn đến hậu quả hệthống luận điểm sắp xếp không theo trật tự lô gic, các ý lộn xộn, hoặc bỏ ý, bỏ
Trang 13luận điểm trong bài viết Vậy, bước này, giáo viên cần phải làm gì để giúp các
em tránh khỏi những tồn tại trên?
+ Xác định về thời gian làm bài cho một đề cụ thể Đây là khâu chuẩn bị làm bài
mà giáo viên nên rèn cho học sinh thói quen tốt để các em khỏi lúng túng trongviệc phân bố thời gian sao cho hợp lí khi làm bài, tránh tình trạng thiếu giờ hoặcthừa giờ
+ Yêu cầu các em xác định bố cục bài văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ
-Tìm ý cho mỗi phần của bố cục chính là chuẩn bị các yếu tố, điều kiện cần thiếtcho việc xây dựng bài văn Nếu các em tìm được các luận điểm chính xác, điểmsáng trong bài thơ sẽ là điều kiện phân tích, bình luận trong bài văn đúng và haytạo nên cách viết riêng cho mình Bố cục chung của bài nghị luận về một đoạnthơ, bài thơ:
*Bố cục chung của bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ:
-Mở bài: Giới thiệu đoạn thơ, bài thơ và bước đầu nêu nhận xét, đánh giá củamình
- Thân bài: Lần lượt trình bày những suy nghĩ, nhận xét, đánh giá về nội dung vànghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ
-Kết bài: Khái quát chung về giá trị và ý nghĩa của đoạn thơ, bài thơ
Bước 3: Viết bài
-Khi thực hiện bước này, nhất thiết người viết phải bám sát vào dàn bài đã lập
để triển khai hệ thống luận điểm, luận cứ, luận chứng
-Về hình thức bài văn: bố cục của bài viết, các đoạn trong bài phải được trìnhbày theo trình tự lô gic, có sự liên kết chặt chẽ cả nội dung lẫn hình thức, cáccâu trong đoạn phải thống nhất với nội dung của đoạn Các đoạn trong bài đượctrình bày theo các cách lập luận (diễn dịch, quy nạp, tổng phân hợp, songhành…)
-Về nội dung của bài văn: tùy từng yêu cầu của đề bài và phần dàn ý đã lập màchúng ta triển khai các luận điểm rõ ràng Tránh tình trạng diễn nôm bài thơ
Bước 4: Đọc và sửa lỗi.
Đây là bước cuối cùng khi hoàn thiện bài văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ.Người viết phải có thói quen rà soát lại bài làm của mình để sửa lỗi về nội dunglẫn hình thức