Thư viện tỉnh bình định hướng tới cuộc cách mạng công nghiệp 4 0

Quá trình hiện đại hóa hoạt động Thư viện tỉnh Bình Định: Có thể nói, Thư viện tỉnh Bình Định là một trong 20 tỉnh thành của cả nước được Bộ Văn hóa và Thông tin nay là Bộ Văn hóa, Thế t

THU VIỆN TỈNH BÌNH ĐỊNH HƯỚNG TỚI CUỘC CÁCH MẠNG C ốN G NGHIỆP 4.0

Ths Vỗ Văn Nhiếng Giám đốc Thư viện tỉnh Bình Định

Chúng ta đều biết, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, với nội dung cơ bản là tạo

ra cấu trúc và sự vận hành mới cho nền sản xuât dựa trên 4 lĩnh vực chính: Lĩnh vực

kỹ thuật số, bao gồm: trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, lưu trữ và xử lý dữ liệu lớn;

Lĩnh vực vật lý, bao gồm: in 3D, vật liệu mới, robot cao cấp, xe tự lái; lĩnh vực công nghệ sinh học; lĩnh vực năng lượng tái tạo Đặc trưng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 là ứng dụng rộng rãi những thành tựu công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ thông tin, số hóa, trí tuệ nhân tạo, kết nối mạng để quản trị nhằm tạo ra những thay đổi đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội của các nước Chính vì vậy, lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta đang lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành đất nước trước thời cơ và thách thức của cuộc cách mạng này Ngành Thư viện nói chung, Thư viện tỉnh Bình Định nói riêng cũng đang có nhiều nỗ lực phấn đấu của người trong cuộc, với tư cách là cơ quan lưu trữ và xử lý dữ liệu thông tin khoa học cung ứng cho xã hội

Được sự cho phép của Ban tổ chức Hội thảo, thay mặt Thư viện tỉnh Bình Định, tôi xin phép được trình bày tham luận: "Thư viện tỉnh Bình Định hướng tới cuộc cách mạng công nghiệp 4.0”

1 Thực trạng hoạt động của tỉnh Bình Định:

- Thư viện tỉnh Bình Định được thành lập ngày 02/9/1975 Năm 1986, thư viện được UBND tỉnh cho đầu tư xây dựng trụ sở, với tổng diện tích xây dựng là 3.000m2, khuôn viên thư viện rộng 3.200m2 Vì điều kiện chia tỉnh nên mãi đến năm 1997, công trình Thu viện tỉnh mới cơ bản hoàn thành Tuy không rộng và hiện đại, nhưng với quy mô như vậy cũng đủ điều kiện tương đối để triển khai các hoạt động của một thư viện cấp tỉnh

- Trang thiết bị gồm: 76 máy tính trạm, 4 máy chủ, 6 laptop; 11 máy in, 02 máy chiếu, 03 máy Scanner và các thiết bị phụ trợ khác Thư viện có 04 đường truyền cáp quan băng thông rộng, kết nối mạng LAN và Internet Ngoài ra, các trang thiết bị cho một thư viện truyền thống như bàn ghế tủ giá đều được trang bị tương đổi đầy đủ

- về nguồn nhân lực, Thư viện được duyệt 25 biên chế Ngoài ra còn có 4 họp đồng theo Nghị định 68, trong đó gồm 2 bảo vệ, 1 lái xe và 1 vệ sinh tạp vụ Vê chất lượng nguồn nhân lực trong định biên: Thư viện có 02 thạc sỹ thư viện, 15 đại học thư viện, 2 đại học tin học, 1 đại học ngoại ngữ, 1 đại học kế toán và số còn lại

là các đại học khác

- về nguồn lực thông tin, thư viện hiện có: 333.256 bản/106.988 tên sách;

145 loại báo tạp chí; 128 bản đồ; 3.266 đĩa CD-ROM; 116.038 biểu ghi dữ liệu số

33

Tình hình hoạt động 3 năm qua được thống kê như sau:

Năm

Thẻ

cấp

(Thẻ)

Lưọ1 nguòi

(Lượt)

Luọt tài liệu

(Lượt)

Luọt truy cập Website thư viện, đọc tài liệu

số (Lượt)

Luân chuyển sách phục vụ thư viện cỏ’ sỏ' phục vụ (Nông thôn

mói) (Điếm/bản sách)

2015 2.271 228.866 502.712 2.225.307 178/35.600

2016 2.354 307.847 539.633 2.256.508 193/38.600

2017 2.388 308.332 541.155 2.309.309 193/38.800

Trong 3 năm trở lại đây, mỗi năm thư viện được giao dự toán ngân sách khoảng 4 tỷ đồng cho hoạt động sự nghiệp

2 Quá trình hiện đại hóa hoạt động Thư viện tỉnh Bình Định:

Có thể nói, Thư viện tỉnh Bình Định là một trong 20 tỉnh thành của cả nước

được Bộ Văn hóa và Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thế thao và Du lịch) cấp cho

bộ máy tính, máy in, máy điều hòa sóin nhất, từ cuối năm 1992

Năm 1993, thư viện cử người dự lófp tập huấn tin học chuyên ngành đầu tiên do Thư viện Quốc gia đào tạo, với phần mềm quản trị dữ liệu CDS/ISIS Đây là mốc lịch sử quan trọng giúp Thư viện tỉnh Bình Định khởi đầu mới, giai đoạn ứng dụng tin học vào công tác thư viện Từ năm 1993 - 2001, thư viện xây dựng và phát triển

cơ sở dữ liệu (CSDL) thư mục sách lên đến trên 40 nghìn biểu ghi Ngoài ra, các CSDL bài trích địa chí, thư viện cũng nghiên cứu tự xây dụng và phát triển lên đến hàng nghìn biểu ghi Đồng thời thư viện cũng đã dành một số máy tính thích hợp phục vụ tra cứu tài liệu cho bạn đọc

Năm 2002, thư viện được ƯBND tỉnh cho đầu tư triển khai Dự án số hóa nguồn tài liệu tại Thư viện tỉnh Bình Định, với tổng Dự án: 1,2 tỷ đồng Dự án bao gồm hệ mạng nội bộ LAN, kết nối Internet, Website thư viện, 2 máy chủ, 21 máy trạm hình thành phòng đọc Multimedia (đa phương tiện), với phần mềm tích họp quản trị thư viện ILIB 3.5 Nhờ dự án này, thư viện đã phát triển khởi đầu của mô hình thư viện điện tử Tất cả cán bộ chuyên môn được đầu tư đi học các lớp tin học căn bản, kỹ thuật viên, trung cấp tin nhằm tiếp cận với công nghệ mới Các phân hệ bổ sung, biên mục, lưu thông, cấp thẻ, báo - tạp chí, OPAC được triển khai đồng bộ và hiệu quả đã tạo nên bộ mặt mới cho thư viện trong hoạt động sự nghiệp Nhờ những điều kiện được đầu tư như vậy, năm 2007 thư viện chính thức bỏ hẳn mục lục giấy, việc tra cứu tài liệu của người dùng được chuyển sang OPAC và Website của thư viện Năm 2014, thư viện được tài trợ của Dự án "Nâng cao khả năng sử dụng máy tính

và truy cập Internet tại Việt Nam" (Dự án BMGF-VN), với tổng cộne 40 máy trạm,

34

1 máy chủ, đường truyền cáp quang băng thông rộng, máy chiếu, máy scanner đã giúp thư viện từng bước củng cố, phát triển theo hướng hiện đại

Năm 2017, thư viện được sỏ' Văn hóa và Thể thao Bình Định đầu tư phần mềm

ILIB 8.0 - phần mềm tích họp quản trị thư viện đạt được các tiêu chuẩn mới hiện

nay, với tổng kinh phí gần 1 tỷ đồng Sự đầu tư đáng kể này đã góp phần lớn lao

giải quyết cho thư viện bài toán khó nhất trước xu hướng hiện đại hóa hoạt động thư viện trong giai đoạn hiện nay

v ề nguồn lực thông tin, trên cơ sở hạ tầng được từng bước đầu tư có trọng điểm

và tài trợ từ Dự án BMGF-VN cho phép thư viện phát triển các CSDL quan trọng,

đáp ứng nhu cầu của người dùng tin Tính đến nay, thư viện đã phát triển CSDL thư

mục sách 106.988 biểu ghi, CSDL bài trích địa chí toàn văn 3.950 biểu ghi, CSDL

bài trích địa chí thư mục 5.100 biểu ghi Hiện đang xử lý số hóa toàn văn sách địa

chí, với tổng tài liệu hiện có khoảng gần một nghìn tên Ngoài ra, từ năm 2011 đến

nay, thư viện đã liên tục đặt mua quyền truy cập CSDL ProQ uest C entral quốc tế

và cơ sở dữ liệu K hoa học và Công nghệ Việt Nam (gọi tắt là STD), do Cục

Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia cung cấp, nhằm triển khai nguồn tin

khoa học quan trọng, đa dạng và miễn phí cho người sử dụng thư viện

3 Nhận xét, đánh giá chung:

Tính từ năm 1993, thời điểm thư viện bắt đầu ứng dụng tin học cho đến nay đã

trải qua 25 năm Một thời gian khá dài để hình thành, phát triển thư viện theo hướng

hiện đại Tuy nhiên, nếu so sách các thư viện khác trong nước và khu vực, Thư viện

tỉnh Bình Định cũng chỉ mới là sự khởi đầu của mô hình thư viện điện tử

- Điểm m ạ n h : Thời gian qua thư viện đã nhận được sự đầu tư đáng kể của

ƯBND tỉnh, của Sở VHTT về hạ tầng thông tin, phần mềm, cùng với tài trợ của Dự

án Dự án BMGF-VN đã giúp cho thư viện có được bộ mặt mới, hiện đại hơn Mặt

khác, sự nổ lực chủ quan của đội ngũ cán bộ thư viện, từ định hướng đến sáng tạo,

xây dựng và phát triển các CSDL, Website, mạng thông tin, mua quyền truy cập đã

giúp thư viện thể hiện được vai trò của mình, theo kịp với tốc độ phát triển của xã

hội Giữ vững và ngày một tăng lượng người sử dụng thư viện

- H ạn chế: Bình Định vốn là một tỉnh còn khó khăn về phát triển kinh tế Do đó,

mặc dù có sự quan tâm đối với hoạt động thư viện nhưng vẫn còn hạn chế Người

sử dụng đến thư viện đọc sách in vẫn đông đảo hơn tài liệu điện tử Nguồn tài liệu

sổ hóa toàn văn xét cho cùng chiếm tỷ lệ thấp so với tài liệu in Riêng đội ngũ cán

bộ thư viện, do mặt bằng thu nhập rất thấp nên có khó khăn nhất định Thêm vào

đó, nguồn nhân lực tuyển mới hiện nay gặp hạn chế cả về số lượng lẫn chất lượng

4 Một số giải pháp huóìĩg tói cuôc Cách m ạng công nghiệp 4.0

Với thực trạng, điểm mạnh và điểm hạn chế như đã nêu, Thư viện tỉnh Bình

Định đang định hưóng phát triển trở thành một thư viện hiện đại phục vụ cộng đồng

hiệu quả, hướng tới cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

Đe đạt được mục tiêu đó, một số giải pháp của thư viện từ nay đên năm 2025

hướng tới cuộc cách mạng 4.0, đó là:

35

a) Giải pháp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của thư viện hiện đại:

Thư viện phải nỗ lực tác động đến các cấp lãnh đạo, nhất là lãnh đạo ƯBND tỉnh, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao về tầm quan trọng của một thư viện hiện đại, nó

có ý nghĩa lớn góp phẩn nâng cao dân trí, phát tri en kinh tê - xã hội của tỉnh Từ đó, thư viện có được sự đầu tư thích họp Mặt khác, thực hiện công tác truyền thông vận động, giúp cho người dân, xã hội thấy được nguồn tin khoa học trong thư viện hiện đại là vốn quý, tất cả mọi người đều được tiếp cận miễn phí nhằm sử dụng cho công tác học tập và nghiên cứu

b) Giải pháp về công n g h ệ: Đối với hạ tầng thông tin, tăng cường đầu tư,

trang bị hơn nữa về hệ mạng nội bộ, máy chủ, máy trạm, tăng cường thêm các đường cáp quang băng thông rộng kết nối Internet Đầu tư trang bị đẩy mạnh hơn nữa hoạt động của các thiết bị nghe nhìn phục vụ người sử dụng, nhất là tăng cường hoạt động của phòng chiếu phim 3D hiện có

v ề phần mềm, ngoài phần mềm ILIB 8.0 mới được trang bị, cần tăng cường thêm phần mềm học ngoại ngữ và một số phần mềm ứng dụng khác hỗ trợ cho hoạt động thư viện

c) Giải pháp tăng cường nguồn lực thông tin của th ư viện: Tiếp tục phát

triển CSDL thư mục sách và bài trích địa chí Có kế hoạch số hóa toàn văn toàn bộ sách địa chí Bình Định hiện có tại thư viện, tiếp tục sưu tầm xử lý hoàn chỉnh CSDL này, nhằm phục vụ cho nghiên cứu về địa phương Tiếp tục mua quyền truy

cập CSDL ProQuest Central quốc tế và cơ sở dữ liệu Khoa học và Công nghệ

V iệt Nam (gọi tắt là STD), do Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia cung cấp, Mở rộng việc mua quyền truy cập các CSDL khác có giá trị

d) Giải pháp về nguồn nhân lực: Cử từ một đến hai cán bộ trẻ học cao học

thư viện và tin học Đào tạo nâng cao và đào tạo lại đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ trẻ về tin học, ngoại ngữ và khoa học chuyên ngành thư viện, giúp luôn làm chủ được công nghệ mới, hiện đại của thư viện

5 Một số đề xuất, kiến nghị:

- Kính đề nghị Vụ Thư viện, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Thư viện

Việt Nam có những tác động với Trung ương để Luật Thư viện sớm được ban hành,

tạo hành lang pháp lý cho thư viện phát triển trong giai đoạn mới, trong đó có mô

hình phát triển của thư viện hiện đại

- Kính đề nghị Thư viện Quốc gia Việt Nam sớm hoàn thiện “Bộ sưu tập tài liệu

số quốc gia của Việt Nam”, trên cơ sở đó hàng năm nhượng quyền truy cập cho các thư viện cấp tỉnh và thư viện lớn khác của Việt Nam

Nhìn chung, với tình hình đầu tư, phát triển ứng dụng công nghệ hiện đại của thư viện như hiện nay, nhất là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào tất cả các hoạt động đã giúp Thư viện có được bộ mặt mới hiện đại hơn Định hướng đến năm

2025, thư viện chúng tôi đang nỗ lực, cố gắng đề ra một số giải pháp đồng bộ, hướng tới cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 Với niềm tin và mong muốn thực sự trở

thành m ột thư viện hiện đại, phục vụ hiệu quả, đắc lực hơn cho người sử dụng thư viện nói riêng và cho xã hội nói chung./.