Tuy nhiên, theo thiển ý của tác giả, trong bối cảnh hiện nay của Việt Nam, khi mà chúng ta muốn giữ lại những nguyên tắc mang tính chất nền tảng trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà
Trang 1M Ộ T SỐ VẤN ĐÈ HIỆN Đ Ạ I HÓA
HỆ THÓ NG PH ÁP LU ẬT VIỆT NAM TR O N G BỐI CẢNH
TO ÀN CÀU H Ó A VÀ HỘI N H Ậ P Q UỐ C TÉ
VÌ M ỤC TIÊU PHÁT TR IẺN BỀN VỮ NG
Mai Văn Thẳng*
1 Dẩn nhập
Từ đầu những năm 80 của thế kỷ trước, thuật ngữ "phát triển bền vững" đã được hình thành và ngày càng trở nên phổ biến trên thế giới Nói một cách chung nhất, phát triển bền vững là sự phát triển về mọi mặt trong hiện tại mà vẫn phải bảo đảm sự tiếp tục phát triển trong tương lai hay không làm ảnh hưởng đến sự phát triển của các thế hệ mai sau 1
Chính vì sự hoàn hảo như vậy mà phát triển bền vững được xác định là chiến lược phát triển của phần lớn các quốc gia ừên thế giới, trong đó có Việt Nam Mồi quốc gia, tùy vào điều kiện kinh tế, xã hội, địa lý, lịch sử văn h ó a của mình mà lựa chọn một cách riêng để đạt tới sự phát triển bền vững
Việt Nam là quốc gia đang phát triển với nền kinh tế phát triển nhanh và luôn
ở tốc độ cao Sự hội nhập mạnh mẽ vào nền kinh tế thế giới cũng như tham gia tích cực vào tiến trình toàn càu hóa đã đem lại cho đất nước nhiều thành tựu đáng kể trong những năm qua Tuy nhiên, nhìn vào những con số của nền kinh tể, những tác động của văn hóa, nhiều chiến lược gia, nhà hoạch định chính sách đã không khỏi giật mình và nhận thấy phải gấp rút và cần thiết chuyển đổi sang mô hình phát triển bền vững, bởi nếu không có phát triển bền vững thì những đánh đổi ngày nay sẽ không thể bù đắp lại trong tương lai và chắc chắn không ai khác mà chính thế hệ mai sau là những người gánh chịu hậu quả
Trong số rất nhiều những phương tiện đảm bảo sự phát triển bền vững, pháp luật là một trong những công cụ quan trọng nhất, bởi trong bất kỳ xã hội hiện đại
* TS Khoa Luật, Đại học quốc gia Hà Nội.
1 Xem thêm: http://vi.w ikipedia.org/w iki/Ph% C3% A 1t_tri% E1% BB% 83n b% El% B B % 81n v% El% B B % A Fng.
Trang 2MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN ĐẠI HĨA.
nào, pháp luật luơn là phương tiện quan trọng bậc nhất dể điều tiết xã hội Vì vậy, nếu khơng cĩ một hệ thống pháp luật hướng tới mục tiêu phát triển bền vững thì sẽ chẳng cĩ được sự phát triển bền vững Cùng với dĩ, thiết nghĩ, nếu tự thân hệ thống pháp luật của quốc gia khơng bền vững thì sõ chẳng cĩ được một xã hội phát triển bền vững
2 T ại sao phải hiện đại hĩa hệ thống pháp luật Việt N am ?
Hiện đại hĩa là một khái niệm khơng mới và được dùng phổ biến trong các ngành khoa học kỹ thuật, cơng nghệ và kinh tế Ngược lại, trong hệ thống thuật ngữ của khoa học pháp lý khải niệm này rất ít được sử dụng Khi muốn đề cập đến sự thay đổi nào đĩ trong hệ thống pháp luật, các nhà nghiên cứu luật học thường dùng các thuật ngữ như "Cải cách" "Đổi mới" "Hồn thiện"
Tuy nhiên, theo thiển ý của tác giả, trong bối cảnh hiện nay của Việt Nam, khi
mà chúng ta muốn giữ lại những nguyên tắc mang tính chất nền tảng trong tổ chức
và hoạt động của bộ máy nhà nước, cũng như các nguyên tắc mang tính chất hiến định của nền pháp chế xã hội chủ nghĩa nhưng vẫn muốn tiếp thu cĩ chọn lọc những cái hay, cái mới của nhân loại trong quá trình hội nhập và tồn cầu hĩa để xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và một xã hội văn minh hiện đại, thỉ việc sử dụng các thuật ngữ nĩi trên, thiết nghĩ, khơng được "trịn" nghĩa cho lắm
Hiện đại hĩa (tiếng Anh là Modernisation hay Modernization) cĩ nhiều cách
hiểu khác nhau Theo Từ điển mở Wikipedia, hiện đại hĩa là đề cập đến một mơ
hình cùa một quá trình chuyển đổi tiến hỏa từ "tiền hiện đại” hay "truyền thống"
sang một xã hội "hiện đại"1 Cịn trong Từ điển xã hội học bản tiếng Nga
(Mo;iepHH3auHH) thì hiện đại hĩa được định nghĩa là sự truyền những thuộc tính mới cho một cái gì đĩ, sự thích ứng với những phong cách mới, quan điểm mới, tư
tưởng mới hoặc nhu cầu mới2 Cịn theo Từ điển bách khoa tồn thư tiếng Nga của
GS M.A Proxorov thì hiện đại hĩa cĩ nghĩa là thay đổi, hồn thiện để đáp ứng với những địi hỏi mới của thời đại3
1 Xem trên: http://en.wikipedia.org/wiki/Modemization (Nguyên bản tiếng Anh: Modernization or modernisation refers to a model o f an evolutionary transition from a 'pre-m odem ' or 'traditional' to a 'm odem ' society).
2 Xem trên: Eojibiuou Cj'ioeapb no coụuonoBuu, npoeKT www.rusword.com.ua//http://
voluntary.ru/dictionary/662/word (Nguyên bản tiếng Nga: MOflepmmuHfl (anr - modernization)
- npn/uiHHe coBpeMennoro xaparrepa Hero-iiHÕo, npHcnoco6jieHHe K cơ B peM eH H biM CTHJ1HM, B3rjuwaM, HAeHM, BKycaM, noTpeoiiocTHM).
3 Bonbiuó 3mịUK!ioneờuHecKú cnoeapb / Fji pezt A.M IlpoxopoB, 2-oe H3/iaHHe, nepepã.,
a o n o ji., H 3 A : B o jib in a a p o c c n ỉíc K a a 3HHHKJione/iHfl, 1 997 - c 7 4 4
613
Trang 3VIỆT NAM HỌC - KỶ YẾU HỘI THẢO QUỐC TÉ LÀN THỦ’ T ư
Cĩ rất nhiều cách diễn giải khác nhau về khái niệm này, nhưng tựu chung lại tác giả nhận thấy, về mặt nội hàm, hiện đại hĩa bao gồm hai cấu thành cơ bản sau:
Thứ nhất, hiện đại hĩa là những thay đổi, là đem những yếu tố mới thay thế
những cái đã bị lạc hậu, lỗi thời, làm cho cái đang cĩ phù hợp hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thời đại;
Thứ hai, hiện đại hĩa là sự hồn thiện cái đang cĩ chứ khơng triệt tiêu, loại bỏ
hồn tồn cái đang cĩ Hiện đại hĩa là cĩ tính kế thừa
Thiết nghĩ, hiểu như thể cĩ vẻ sát nghĩa hơn bởi "nếu một sự vật, hiện tượng
mà biến mất hồn tồn và thay vào chỗ đĩ là một cái hồn tồn mới, hồn tồn xa lạ thì chẳng cĩ một căn cứ nào để nĩi về sự tiến bộ hay phát triển ở đây"1
Trong bối cảnh ở Việt Nam hiện nay, như đã đề cập ở trên, và trong khuơn khổ đề tài này, tác giả dùng khái niệm hiện đại hĩa để m iêu tả hiện trạng hệ thống pháp luật nước ta hiện nay, theo tác giả, là phù hợp nhất Chúng ta khơng thể dùng khái niệm "cải cách" bởi cải cách đồng nghĩa với xĩa bỏ cái cũ, thay đổi hồn tồn sang một mơ hình mới Cịn khái niệm "đổi mới" bao hàm ý nghĩa của sự thay đổi, trong khi đĩ khái niệm "hồn thiện" chỉ phản ánh nội dung "chỉnh sửa" chứ khơng bao quát được tính thời đại, tính phù hợp của hệ thống pháp luật Việt Nam trong bối cảnh hiện nay
Khác với các thuật ngữ nêu trên, hiện đại hĩa khơng làm liên tưởng tới sự phá
bỏ, mà thay vào đĩ là sự kế thừa - kế thừa những nguyên tắc nền tảng của mơ hình nhà nước và nền pháp luật V iệt Nam, đồng thời lại truyền tải được ý nghĩa của sự phù hợp, tính thời đại, tươi mới của hệ thống pháp luật nước ta - cái mục tiêu mà chúng ta đang hướng tới
Trong bài viết này, để hiểu được nội dung của các vấn đề đề cập, nhất thiết phải xác định được nội hàm của khái niệm "Hệ thống pháp luật" Cho đến nay, khái niệm này vẫn chưa được thống nhất trong giới luật học Điều đĩ, đối với nhiều nhà khoa học là tín hiệu mừng, bởi tìm một khái niệm chung, theo GS Glebov, là cực
kỳ nguy hiểm2 Tuy nhiên, sẽ khơng thể giới hạn được vấn đề cần bàn nếu tác giả khơng đưa ra quan điểm về hệ thống pháp luật
1 ỈIÌBeKOB r.B IĩpeeMcmeeHHOcmb e n paee. - M , 1983.- C.8 (Svekov G v Tính kế thừa của
pháp luật, M oscow, 1983, tr.8).
2 PoccuủcKoe eocydapcmeo u npaeoeaH cucmeMa: coepeMetmoe pa36u m u e, npõneMbi, nepcneKmuebi / nofl peA- K ).H CrapHJiOBa BopoHe>K, 1999 - c 3 0 9 (Nhà nước và hệ thống
pháp luật nước Nga: Sự phát triển đương đại, những van đề đặt ra và viễn cảnh cùa nĩ,
Starinov Ju N., V oronezh, 1999, tr 30): Theo GS G lebov, tìm m ột khái niệm chung cĩ nghĩa là bĩp chết tư duy đa nguyên luận trong khoa học m à nếu như vậy là đang tiệm cận sự
biến mất của khoa học.
Trang 4MÔT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN ĐẠI HÓA.
Xét một cách chung nhất, hiện nay trong khoa học pháp lý thế giới và Việt Nam tồn tại hai luồng quan điểm về hộ thống pháp luật: quan điểm hẹp và quan điểm rộng Đối với những nhà nghicn cứu theo quan điểm hẹp, thì hệ thống pháp luật đơn giàn chì là chính thể thống nhất các quy phạm pháp luật và hình thức biểu hiện của nó, còn theo quan điểm rộng, thì hệ thống pháp luật không chỉ bao gồm các quy phạm pháp luật, hình thức biểu hiện của chúng mà trong đó còn có cả các hiện tượng pháp lý khác như văn hóa, ý thức pháp luật, thực tiễn pháp lý, các cơ quan ban hành và thực hiện pháp lu ật 1
Tuy nhiên, cho đến nay, trong số những nhà nghiên cứu theo quan điểm rộng
về hệ thống pháp luật vẫn chưa thống nhất được nội hàm của khái niệm này rộng đến dâu Với tác giả, hệ thống pháp luật sẽ là hợp lý khi nó bao hàm các yếu tố sau : 1) hệ thống các quy phạm pháp luật (hệ thống cấu trúc); 2) hệ thống các nguồn luật; 3) văn hóa, ý thức và truyền thống pháp luật; 4) thực tiễn pháp luật và 5) tư tưởng pháp luật chính thống2
Vậy hệ thống pháp luật của nước ta tại sao phải hiện đại hóa?
T ừ sau Đại hội VI của Đảng (1986) tới nay về cơ bàn hệ thống pháp luật của nước ta qua từng năm đâ có nhiều thay đổi tích cực để phù hợp với yêu cầu mới Tuy nhiên, công bằng mà nói, những thay đổi nhiều khi m ang tính chắp vá, nhất thời và chưa đồng bộ, thậm chí chồng chéo, thiếu tính tiên liệu Chính vì vậy, trong bối cành hội nhập ngày càng sâu rộng vào đời sống của thể giới và đẩy mạnh quá trình toàn cầu hóa để tỉm kiếm cơ hội phát triển đất nước, hệ thống pháp luật của chúng ta nhiều lúc đã tỏ ra không đáp ứng được yêu cầu trong tình hình mới, không linh hoạt để đối phó với nhừng thay đổi có thể nói rất "chóng mặt" của thế giới hiện đại
Hội nhập và toàn cầu hóa luôn đem đến cho chủng ta những cơ hội, nhưng cũng tạo ra không ít thách thức cần phải đương đầu, Trong bổi cảnh đó thì "lệ làng"
rõ ràng không đáp ứng được yêu cầu mới, bời khi ra "biển lớn", chủ thể trong các quan hộ xã hội, đặc biệt là quan hệ pháp lý thì không thể chỉ có "chủng ta" với nhau,
mà còn cả "người ngoài" nữa Dương nhiên, trong bối cảnh đó đem cái ta hay gọi là
"lệ làng" ra để nói lý thì không những không hợp tình mà đương nhiên cũng không hợp cà lý nữa Còn nếu đem luật ra, thì luật của ta cũng phải phù hợp với tiêu chuẩn chung hoặc chí ít cũng có thể chấp nhận được Đó là trong trường hợp đem ra "xử", còn trong điều kiện hiện nay pháp luật luôn là công cụ hữu hiệu nhất để điều chỉnh
1,2 Xcm thêm: Luận án Tiến sỹ Luật học của Mai Văn Thắng, Hệ thống pháp luật Việt Nam
và hiện đại hóa hệ thong pháp luật Việt Nam, Stavropol, Nga, 2010.
615
Trang 5VIỆT NAM HỌC - KỶ YÉU HỘI THẢO QUỐC TẾ LẦN THỨ T ư
xã hội nếu bản thân nó không hiện đại và phù hợp thì cũng sẽ không theo kịp hoặc đánh mất các cơ hội của yêu cầu cần chạy đua trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay
và như thế có nghĩa là mất đi ý nghĩa của việc tham gia vào tiến trình toàn cầu hóa
và hội nhập quốc tế
Một điểm nữa không thể không kể đến, đó là, từ trước tới nay, hệ thống pháp luật của chúng ta hay chú trọng đến phát triển m à ít chú ý đến phát triển bền vững Chỉ mới khoảng gần thập niên trở lại đây cụm từ "phát triển bền vững" mới được nhắc tới nhiều hơn và trong những năm gần đây nó đã được lựa chọn là mục tiêu có tính chiến lược quốc gia Và như vậy, rõ ràng hệ thống pháp luật của chúng ta chưa
có sự chuẩn bị đầy đủ để điều chỉnh xã hội hướng tới mục tiêu phát triển bền vừng
3 Như thế nào là một hệ thống pháp luật bền vững?
Như đã nói ở trên, pháp luật sẽ không thể góp phần đưa xã hội tiến đến mục tiêu phát triển bền vững nếu bản thân nó không bền vững hoặc thậm chí không có các điều kiện để đảm bảo một sự phát triển bền vững
Đã có nhiều công trinh nghiên cửu trong giới luật học bàn về các tiêu chí để đánh giá sự hoàn thiện hệ thống pháp luật V iệt N am 1 Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, những tiêu chí để đánh giá sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật là chưa
đủ, bởi bản thân thể nào là "hoàn thiện" cũng khó xác định, hơn nữa sự "hoàn thiện" được đánh giá nhiều khi có phần chủ quan và m ang tính thời điểm
Trong điều kiện của mục tiêu phát triển bền vững hiện nay, cần phải xác định thế nào là một hệ thống pháp luật bền vững thì có phần hợp lý hơn v ấ n đề, như đã nói, nằm ở chỗ thật khó, một cách khách quan nhất, để xác định sự hoàn thiện của
hệ thống pháp luật Hom nữa, xác định tiêu chí bền vững của m ột hệ thống pháp luật
sẽ phù hợp với mục tiêu phát ưiển bền vững mà nhiều quốc gia trong đó có nước ta lựa chọn, và như vậy có nghĩa đó cũng là tiêu chí mang tính phổ biển, mục tiêu chung cần hướng tới
Theo quan điểm của tác giả, một hệ thống pháp luật bền vững phải là hệ thống pháp luật mà ngoài những tiêu chí tính đồng bộ, tính phù hợp, tính khả thi, tính minh bạch , như nhiều tác giả đã đề cập, thì cần và nhất thiết phải có và nhẩn
mạnh tiêu chí "pháp luật của dân, do dân và vì dân".
Hệ thống pháp luật được coi là bền vững khi và chỉ khi nó phản ánh đúng nhu cầu, lợi ích, mong muốn của người dân và được làm ra trên cơ sở ý chí của
1 Có nhiều nhà nghiên cứu luật học đã đăng tải nhũng công trình liên quan đến vấn đề này, trong số đó đáng lưu ý nhất, là nhũng công trình cùa GS.TS Lê M inh Tâm và GS.TSKH Đào Trí Úc.
Trang 6MÔT SỐ VẤN ĐỀ HIÊN ĐẠI HÓA
họ Sẽ chẳng có được sự bền vừng nếu pháp luật không là hiện thân của ý chí nhân dân, mà ngược lại là ý chí của một cá nhân hay một nhóm người Pháp luật một khi là đứa con tinh thần của người dân, là sản phẩm của dân, thể hiện ý chí
nguyện v ọ n g cùa dân thì người dân sẽ luôn luôn có V thức thự c h iện m ột cách tự
nguyện, không cần dạy bảo, không cần trấn áp, thậm chí họ sẽ "gọt dũa", "sửa
>ang", "dọn dẹp" cho nền pháp luật đó sáng hơn, đẹp hơn, hoàn thiện hom và phù hợp hơn Ai cũng vậy, những thứ thuộc về mình thì mình sẽ nâng niu, trân trọng
và gìn giữ hom
Một nền pháp luật như thế thử hỏi không bền vừng sao được?!
4 Những thách thức đặt ra trong tiến trình hiện đại hóa hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay
Hiện đại hóa hệ thống pháp luật để phù hợp với yêu cầu hội hập quốc tế và phát triển bền vững là yêu cầu cấp thiết Tuy nhiên, tiến trình hiện đại hóa đang gặp những thách thức to lớn mà nếu không giải quyết được ứiỉ sỗ khó có được thành quả như mong muốn
Cần phải nhận thức ngay rằng, toàn cầu hỏa và hội nhập quốc tế là xu thế tất yểu và là cơ hội cho chúng ta Tuy nhiên, vẩn đề là ở chỗ cả hai khái niệm ữên, đều yêu cầu chúng ta phải từ bỏ nhiều thứ gọi là đặc trưng, phải tuân theo những quy chuẩn, tiêu chuẩn chung mà những quy chuẩn, tiêu chuẩn đó thường được những kẻ mạnh hơn, đến trước hơn đã xác lập
Hội nhập và toàn cầu hóa có nghĩa chúng ta sẽ không tách rời khỏi thế giới, xích lại gần hom với thế giới Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra là hệ thống chính trị của chúng ta cố nhiều phần khác với văn hóa chính trị cùa các nưởc phương Tây mà trên nền tảng đó pháp luật tư sản đã ra đời Du nạp pháp luật của các nước đó là điều khó tránh khỏi bởi trong sân chơi chung của thế giới, tư tường pháp luật của nhũng quốc gia đó đang giữ vị trí chù đạo Sự khác biệt về văn hóa chính trị cũng sẽ
là thách thức lớn trên con dường du nạp pháp luật quốc tế (hay nói cách khác là hội nhập pháp luật) của Việt Nam
Thách thức là ở chồ, vẫn biết hội nhập là cần thiết, nhưng hiện nay hệ thống pháp luật của chúng ta lại không có tư tưởng xuyên suốt mang tính học thuyết hay
nói cách khác là thiếu legal concept (hoặc legal doctrine) cho sự phát triển của hệ
thống pháp luật
Không có một "legal concept", vậy nên, khi làm luật, người ta không có định
hướng tư tưởng làm nòng cốt chù đạo dẫn đến hiện trạng lộn xộn, chồng chéo cùa
hệ thống pháp luật như nhiều tác giả đã chi ra trong các công trình nghiên cứu của
617
Trang 7VIỆT NAM HỌC - KỶ YẾỤ HỘI THẢO QUỐC TẾ LÀN THỨ T ư
m ình1 Thực ra, chúng ta đã có Chiến lược xây dựng v à hoàn thiện hệ thống pháp luật đến 2010 định hướng đến 20202 Tuy nhiên, đó là những giải pháp phần nào mang tính giai đoạn và không được coi như là "concept" phát triển, chứ chưa nói đến phát triển bền vững, để từ đó các chủ thể chiếu vào khi tiến hành hiện đại hóa
hệ thống pháp luật hay du nạp pháp luật
Rõ ràng thách thức đầu tiên là thiếu "concept" phát triển hệ thống pháp luật Tuy nhiên, có được nó lại cũng chính là một thách thức không hề nhỏ, bởi để tìm ra một giải pháp mà ở đó kết hợp được cả cái ưu việt của "chúng ta" và những ưu việt của "người ta" để làm một hệ tư tưởng mới không phải là việc có thể làm được ngay, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi mà những quy tắc của cuộc chơi hầu như không bao giờ dành cho người đến sau
Ngoài thách thức kể trên, trong tiến trình hội nhập hiện nay xuất hiện một vấn
đề cũng cần phải lưu tâm "Hòa nhập chứ không hòa tan" là tiêu chí cũng là nguyên tắc khi hội nhập Tuy nhiên, làm thế nào để giữ vững được nguyên tắc đó không hề
dễ, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa Thực tế cho thấy lựa chọn giữa sự phát triển, hội nhập và gìn giữ văn hóa truyền thống của dân tộc không phải dễ Nêu hội nhập
mà làm cho tính dân tộc bị biến mất thì coi như thất bại N hưng hội nhập nghĩa là phải hi sinh một phần, phải nhượng bộ một phần, v ấ n đề là ở chỗ chúng ta phải giải quyết: lựa chọn cái gì, bỏ cái gì để dung hòa được các m ục tiêu và đảm bảo sự phát triển bền vững? Bên cạnh đó, một vấn đề đặt ra là phải du nạp cái gì, sao cho nó phù hợp với nhận thức và văn hóa pháp luật của người d â n
Ở đây cần nhấn mạnh rằng, mỗi người Việt Nam đang sinh sống trên mảnh đất hình chữ s thì khó cỏ thể phủ nhận cái gốc "Á Đ ông” với nền văn minh lúa nước và làng xã của mình Cách hành xử luôn bị quy định bởi truyền thống và điều kiện sống ít nhiều trong lối sống của người Việt, như nhiều nhà nghiên cứu văn hóa đã chỉ rõ, thật khó lòng có thể thay đổi một sớm một chiều N ếu để hiện đại hóa pháp luật cho phù hợp với tiến trình toàn cầu hóa mà quên đi các đặc tính này liệu những văn bản pháp luật hiện đại dù được công nhận là phù hợp với "phương Tây", với xu thế chung của nhân loại thì liệu có "sống" được trong lòng người dân Việt Nam, hay
1 N hư trong sách chuyên khảo Góp phần bàn về cài cách p h á p luật Việt Nam hiện nay, Nxb
Tư pháp, Hà Nội, 2006, tr 217, TS Ngô Huy Cương có viết: "Hiến pháp năm 1992 cùa nước ta thì mang màu sắc Hiến pháp Xô viết, Bộ luật Hình sự 1999 - có màu sắc của Bộ
luật Hình sự Liên bang Nga Luật Thương mại 1997 lại có màu sắc của Luật Thương mại Pháp, còn Luật Thương mại 2005 - giống quan điểm về thương mại và hành vi thưcmg mại cùa Mỹ "
2 NQTW số 48/2005 của Bộ Chính trị
Trang 8MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN ĐẠI HÓA.
rộng hơn là trong xã hội của người Việt hay không? Chắc hẳn, đây cũng là một thách thức không nhỏ?!
Những vật cản trong tiến trỉnh hiện đại hóa hệ thống pháp luật của chúng ta còn có thể rất nhiều, nhưng để có thể tiến kịp với trào lưu chung của nhân loại mà vẫn giữ được bản sắc và định hướng của mình thì hiện đại hóa là cần thiết và không thể tránh khỏi M ọi giải pháp để khắc phục những thách thức đưa ra vào lúc này đều không đầy đủ v à thiếu tính thuyết phục bởi ngay từ đầu tác giả đã xác định đó là việc không hề đơn giản và trí tuệ của số ít người chắc chắn không bao giờ có thể giải quyết m ột cách tường tận được những thách thức đó Tuy nhiên, có thể làm dược và góp phần thúc đẩy quá trình hiện đại hóa hệ thống pháp luật V iệt Nam trong bối cành hiện nay và đảm bảo định hướng phát triển bền vững - đó là Hiến pháp
Hiến pháp là rường cột của cà hệ thống pháp luật và chính vì vậy, khẳng định vai trò của Hiến pháp, xác định rõ được "tinh thần cốt lõi" của Hiến pháp là vấn đề
có tính sống còn đến cả hệ thống pháp luật
Với tác giả, nhân dân luôn là người sáng suốt nhất Họ là những người mang trong mình cả một nền văn minh từ Văn Lang, Âu Lạc đến Đại Việt rồi thời đại Hồ Chí Minh, họ chảy trong mình dòng máu Á Đông với lối sống trọng tình, tinh thần tập thể và luôn anh dũng bất khuất trước mọi kẻ thù Họ luôn sẵn sàng hi sinh để bảo vệ làng, bảo vệ đất nước cùng nền văn hóa, giống nòi, nhưng cũng rất thửc thời
và sẵn sàng đổi mới để phát triển, du nạp những cái hay cái đẹp từ bên ngoài Từ thế hệ này qua thế hệ khác, họ đã làm nên mấy nghìn năm lịch sử oai hùng và không một thế lực nào có thể đè bẹp Chính nhân dân, chứ không ai khác đã làm nên điều đó
Sửa đổi Hiến pháp là sự kiện trọng đại mang tính chất lịch sử Toàn cầu hóa và
hội nhập để phát triển đất nước là cơ hội nhưng đi kèm với nó luôn là thách thức,
sửa đổi Hiến pháp phải có vai trò quan trọng của người dân và phải coi nhân dân là giá trị căn bản và cốt lõi của Hiến pháp Thiết nghĩ, chỉ có như vậy thì người dân mới thi hành pháp luật m ột cách nghiêm túc nhất, gìn giữ nó như là giữ gìn của cải của chính mình và nâng niu nó như nâng niu "đứa con tinh thần" của mình Một khi
- Hiến pháp, nền tảng của cả hệ thống pháp luật, đã bền vững thì hệ thống pháp luật nói chung mới thật sự đi vào tạo dựng sự phát triển bền vững
619