Ứng dụng mike flood xây dựng bản đồ nguy cơ ngập lụt và hệ thống cảnh báo sớm úng ngập cho lưu vực sông kim ngưu và tám quận nội thành hà nội

34 Ứng dụng MIKE FLOOD xây dựng bản đồ nguy cơ ngập lụt và hệ thống cảnh báo sớm úng ngập cho lưu vực sông Kim Ngưu và tám quận nội thành Hà Nội Nguyễn Kiên Dũng*, Quách Thị Thanh Tuyế

34

Ứng dụng MIKE FLOOD xây dựng bản đồ nguy cơ ngập lụt và hệ thống cảnh báo sớm úng ngập cho lưu vực sông Kim Ngưu và tám quận nội thành Hà Nội

Nguyễn Kiên Dũng*, Quách Thị Thanh Tuyết

Trung tâm Ứng dụng Công nghệ và Bồi dưỡng Nghiệp vụ Khí tượng Thủy văn và Môi trường

Nhận ngày 08 tháng 8 năm 2016 Chỉnh sửa ngày 26 tháng 8 năm 2016; Chấp nhận đăng ngày 16 tháng 12 năm 2016

Tóm tắt: Trong những năm gần đây, quá trình đô thị hóa trên địa bàn thủ đô Hà Nội đã diễn ra rất

mạnh mẽ nhưnghệ thống tiêu thoát nước chưa được cải tạo và xây dựng tương xứng Mặt khác, do tác động của biến đổi khí hậu, những trận mưa lớn lịch sử xuất hiện với tần suất thường xuyên hơn khiến cho tình hình ngập úng xảy ra ngày càng nghiêm trọng Kinh nghiệm từ nhiều nước tiên tiến trên thế giới chỉ ra rằng muốn chống ngập hiệu quả cho các đô thị thì một mặt phải cải tạo và nâng cấp hệ thống tiêu thoát nước, mặt khác phải xây dựng hệ thống cảnh báo úng ngập với thời gian dự kiến đủ dài và độ chính xác đủ tin cậy Bài báo này giới thiệu tóm tắt kết quả nghiên cứu ứng dụng

mô hình MIKE FLOOD xây dựng bản đồ nguy cơ ngập lụt và công nghệ cảnh báo úng ngập thời gian thực lưu vực sông Kim Ngưu và tám quận nội thành Hà Nội

Từ khóa: MIKE FLOOD, úng ngập, ngập lụt

1 Mở đầu *

Những năm gần đây, trước sự biến đổi bất

thường của thời tiết đã xuất hiện mưa lớn kéo

dài, lượng mưa vượt quá tần suất thiết kế cùng

với tốc độ đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ đã gia

tăng tình trạng úng ngập tại Hà Nội Mặc dù các

công trình thủy lợi đã hoạt động hết công suất

cùng với sự phối hợp chặt chẽ của công tác chỉ

đạo phòng chống lũ lụt nhưng tình trạng ngập

úng vẫn diễn ra trên diện rộng [1] Trước tình

hình này việc cảnh báo úng ngập đô thị có ý

nghĩa cấp thiết Hiện nay trên thế giới có nhiều

mô hình khác nhau để mô phỏng ngập lụt Tuy

nhiên, mô hình MIKE FLOOD, một bộ phần

mềm của Viện Thủy lực Đan Mạch (Danish

Hydraulic Institute, DHI) với tính năng kết hợp

_

*

Tác giả liên hệ ĐT.: 84-904138160

Email: nguyenkiemdung@gmail.com

với GIS trình chiếu kết quả một cách trực quan,

đã được lựa chọn để thiết lập bản đồ nguy cơ ngập lụt động và cảnh báo sớm úng ngập cho các lưu vực đô thị

MIKE FLOOD được nghiên cứu xây dựng

từ các mô hình mưa rào-dòng chảy, mô hình thủy lực một chiều (1D) và hai chiều (2D), tích hợp kỹ thuật hệ thống thông tin địa lý (Geographic Information System, GIS) của Viện nghiên cứu các Hệ thống Môi trường Mỹ (Environmental Systems Research Institute, ESRI) giúp mô phỏng hệ thống phân phối nước,

hệ thống thoát nước mưa, hệ thống cống thu gom và thoát nước một cách thuận tiện MIKE FLOOD gồm các mô đun mưa dòng chảy, MIKE MOUSE cho dòng chảy trong kênh hở

và cống ngầm, MIKE21 mô phỏng dòng chảy tràn trên bề mặt và các mô đun chất lượng nước

mô phỏng chất lượng nước mưa chảy tràn và nước trong kênh Các mô đun được kết nối với

nhau thông qua các liên kết trong mô hình

MIKE FLOOD Nền tảng GIS cho phép mô

hình MIKE FLOOD mô phỏng hệ thống thoát

nước và ngập lụt chi tiết và rất thuận tiện Hình

1 mô tả sự kết nối của các mô đun trong mô

hình MIKE FLOOD [2]

Trong năm 2015 và chín tháng đầu năm

2016 nhóm nghiên cứu đã phối hợp với các

chuyên gia DHI ứng dụng mô hình MIKE

FLOOD xây dựng bản đồ cảnh báo úng ngập

cho tám quận nội thành Hà Nộivà thử nghiệm

công nghệ cảnh báo úng ngập thời gian thực

cho lưu vực sông Kim Ngưu

Dưới đây là một số kết quả và thảo luận

2 Ứng dụng mô hình MIKE FLOOD xây

dựng bản đồ nguy cơ ngập lụt cho tám quận

nội thành Hà Nội

2.1 Yêu cầu số liệu và xử lý số liệu trong mô

hình MIKE FLOOD

Yêu cầu số liệu để mô phỏng ngập lụt bằng

mô hình MIKE FLOOD gồm: Bản đồ địa hình

khu vực nghiên cứuvà các mặt cắt ngang của hệ

thống kênh hở; hố ga thu nước (vị trí, mực nước

bề mặt và mực nước đáy, hình dạng hố ga); hệ

thống cống (hình dạng, kích thước, chiều dài,

đặc điểm cống, vị trí hố ga bắt đầu đổ vào cống

và hố ga cuối của cống, tình trạng hoạt động

của cống, hướng nước chảy trong cống, nút đổ

nước từ cống ra);các bồn thu nước mưa (nơi tập

trung nguồn nước từ hệ thống cống trong khu

vực nghiên cứu đổ dồn về); bản đồ số hóa hiện

trạng giao thông (đường lớn, ngõ nhỏ, ngã ba,

ngã tư ), bản đồ số hóa nhà ở, bản đồ hiện

trạng sử dụng đất, hệ thống thủy vực trong khu

vực nghiên cứu (sông, suối, ao, hồ, hồ điều hòa,

kênh, mương); các công trình thủy trong khu

vực nghiên cứu (trạm bơm, đập ); diễn biến

mưa và mực nước tại các trạm quan trắc, tình

hình ngập lụt (độ sâu, diện tích, thời gian ngập

lớn nhất) trong khu vực nghiên cứu

Bản đồ số độ cao (Digital Elevation Map,

DEM) được sử dụng để tạo lưới thoát nước cho

khu vực tính toán

Hình 1 Kết nối của các mô đun trong mô hình

MIKE FLOOD

Lớp số hóa đường phố và nhà cửa được sử dụng để tính toán hệ số nhám, hệ số không thấm ướt khu vực nghiên cứu.Số liệu mực nước

ao, hồ, kênh mương trong khu vực nghiên cứu được sử dụng để thiết lập file biên điều kiện ban đầu của mô hình.Nếu khu vực nghiên cứu tiếp giáp với biển hoặc có sự trao đổi nước với khu vực xung quanh thì cần số liệu mực nước tại biên tiếp giáp giữa hai khu vực đó

2.2 Tình hình thu thập số liệu

Trong quá trình ứng dụng mô hình MIKE FLOOD xây dựng bản đồ nguy cơ ngập lụt và

hệ thống cảnh báo sớm úng ngập cho lưu vực sông Kim Ngưu và tám quận nội thành Hà Nội, nhóm nghiên cứu đã thu thập và xử lý các số liệu khí tượng thủy văn, số liệu mặt cắt ngang lòng dẫn, hệ thống thoát nước và hệ thống cơ sở

hạ tầng, các công trình thủy lợi, bản đồ số hóa khu vực nghiên cứu Cụ thể như sau:

- Thu thập và xử lýsố liệu mưa giờ những năm có mưa lớn, ngập lụt nghiêm trọng tại 04 trạm khí tượng thuộc khu vực dự án: Sơn Tây,

Ba Vì, Láng, Hà Đông; số liệu mưa tại các trạm

đo mưa nằm trong thuộc khu vực dự án: Phú Lãm, Thanh Trì,Vĩnh Quỳnh, Xuân Đỉnh, Đại

Mỗ, Cầu Diễn, Di Trạch, Phú Cường, Láng Thượng, Thanh Lương, Phúc Tân, Định Công,

Tả Thanh Oai, Mễ Trì, Quan Hoa, Bưởi,

Thượng Cát; số liệu nhiệt độ và bốc hơi trung

bình ngày và trung bình tháng tại các trạm khí

tượng thuộc khu vực dự án

- Thu thập và xử lý số liệu lưu lượng và

mực nước giờ, số liệu khảo sát vết ngập những

năm có mưa lớn, ngập lụt nghiêm trọng tại các

trạm thủy văn, các vị trí trọng yếu trên hệ thống

thoát nước thuộc khu vực dự án và vùng phụ cận

- Thu thập và xử lý số liệu cập nhật đến

năm 2015 hệ thống tiêu thoát nước và các công

trình thủy lợi (cống, kênh mương, đập, hồ điều

hòa, trạm bơm) thành phố Hà Nội; hiện trạng hệ

thống đường giao thông, khai thác và sử dụng

đất khu vực nghiên cứu

- Thu thập và xử lý 100 mảnh bản đồ địa

hình tỷ lệ 1:5.000 phủ trùmtám quận nội thành

và DEM cập nhật năm 2014 với độ phân giải

5m x 5m

- Thu thập và xử lý các tài liệu qui hoạch

thành phố như: Quy hoạch tổng thể phát triển

KTXH, qui hoạch định hướng phát triển không

gian đô thị, các qui hoạch thành phần (quy

hoạch nông nghiệp, công nghiệp, thủy lợi, xây

dựng, giao thông…) thành phố Hà Nội đến năm

2020 và định hướng đến năm 2030 [3]

2.3 Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình

Mục đích của việc hiệu chỉnh và kiểm

nghiệm mô hình là để đánh giá độ tin cậy của

kết quả mô phỏng và tìm bộ thông số tối ưu cho

mô hình MIKE FLOOD Trong mô hình MIKE

FLOOD, hiệu chỉnh và kiểm định chủ yếu là để

tìm ra hệ số nhám và hệ số phần trăm không

thấm phù hợp với từng tiểu lưu vực trong vùng

nghiên cứu Do hạn chế về số liệu quan trắc và

khảo sát nên nhóm nghiên cứu chỉ có thể sử

dụng số liệu độ sâu ngập lớn nhất do trận mưa

ngày 17-18/08/2012 để hiệu chỉnh, trận mưa

ngày 8-9/08/2013 để kiểm định mô hình

Kết quả hiệu chỉnh và kiểm nghiệm mô

hìnhđược trình bày trong Hình 2, Hình 3, Bảng

1, Bảng 2 Sai số lớn nhất của độ sâu ngập do

trận mưa gây ngày 17-18/08/2012 gây nên là

0.08m, sai số lớn nhất của độ sâu ngập do trận

mưa ngày 8-9/08/2013 gây nên là 0.24m Qua

đó nhận thấy mô hình MIKE FLOOD với bộ thông số hiệu chỉnh, kiểm định hoàn toàn có thể

sử dụng để mô phỏng, cảnh báo úng ngập 8 quận nội thành Hà Nội (Bảng 1, Bảng 2)

2.4 Kết quả xây dựng bản đồ nguy cơ ngập lụt cho tám quận nội thành Hà Nội bằng mô hình MIKE FLOOD

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng mô hình MIKE FLOOD với bộ thông số đã xác định từ quá trình hiệu chỉnh và kiểm nghiệm để xây dựng các bản đồ nguy cơ ngập lụt cho tám quận nội thành Hà Nội với những ràng buộc như sau:

- Mưa: là các trận mưa tương ứng các tần suất thiết kế 1%, 3%, 5%, 10% và một số trận mưa xảy ra trong thực tế có khả năng gây ngập úng

- Sử dụng đất: bản đồ sử dụng đất năm 2010

- Hệ thống thoát nước: theo số liệu cập nhật

2013 với giả thiết trạm bơm Yên Sở hoạt động với công suất thiết kế 75%

- Bản đồ DEM chi tiết cho 8 quận nội thành

Hà Nội

Kết quả xây dựng các bản đồ nguy cơ ngập lụt cho tám quận nội thành Hà Nội được trình bày từ Hình 4 đến Hình 9 Qua đó nhận một số điểm có khả năng ngập úng sâu khi có mưa lớn xảy ra như:

- Các tuyến đường khu vực quận Hoàn Kiếm: Đặng Thái Thân, ngã tư Đinh Liệt, Tông Đản, Đường Thành, Điện Biên Phủ, Nguyễn Gia Thiều, Trần Hưng Đạo

- Các tuyến đường khu vực quận Ba Đình: Nguyễn Trường Tộ, Đội Cấn, Liễu Giai, Núi Trúc, Ngọc Khánh

- Các tuyến đường khu vực Đống Đa: Láng

Hạ, Thái Hà, Chùa Bộc, Phạm Ngọc Thạch, Kim Liên, Hoàng Tích Trí, Nguyễn Lương Bằng, Khâm Thiên, Lê Duẩn

- Các tuyến đường khu vực Hai Bà Trưng: Hàng Chuối, Trường Chinh, Thanh Nhàn, Lạc Trung, Thi Sách, Trần Xuân Soạn

- Các tuyến đường khu vực Hoàng Mai: Định

Công, Nguyễn Xiển, Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn

Chính, Giải Phóng, Lĩnh Nam, Vĩnh Hưng

- Các tuyến đường khu vực quận Thanh

Xuân: Lê Trọng Tấn, Quan Nhân, Vũ Trọng

Phụng, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Tuân,

Nguyễn Trãi, Nguyễn Văn Trỗi, Trường Chinh

Các tuyến đường thuộc quận Cầu Giấy:

Phạm Văn Đồng, Hoa Bằng, khu Chợ nhà Xanh

(Hình 1, Hình 2)

3 Ứng dụng mô hình MIKE FLOOD xây

dựng và thử nghiệm hệ thống cảnh báo sớm

ngập lụt lưu vực sông Kim Ngưu và tám

quận nội thành Hà Nội

Từ năm 2014, DHI đã phát triển hệ thống

phần mềm thủy lực lên một bước mới, đó là tích

hợp các thành phần quản lý dữ liệu thời gian thực

và hỗ trợ ra quyết định cùng với lõi tính toán mô

hình để tạo ra một hệ thống duy nhất MIKE của

DHI.Việc tích hợp các thành phần trên một nền

tảng thống nhất đã giúp hệ thống phần mềm MIKE phát triển có thể xây dựng các hệ thống mô phỏng thời gian thực, hệ thống cảnh báo ngập lụt thời gian thực là một trong những ứng dụng điển hình Hệ thống bao gồm:

- Hệ thống MIKE CUSTOMIKED và DIMS chạy trên máy chủ trung tâm, tiếp nhận,

xử lý và cung cấp dữ liệu

- Các trạm đo tự động đo đạc và truyền dữ liệu tự động và liên tục về máy chủ trung tâm

- MIKE OPERATOR: giao diện người điều hành hệ thống, theo dõi quá trình mô phỏng tự động và thiết lập các kịch bản

- Lõi mô hình tính toán: mô hình MIKE URBAN được cài đặt để chạy tự động hoặc theo kịch bản do người điều hành xây dựng

Hệ thống quản lý dữ liệu di động (DIMS mobile) và giao diện web để trình diễn của MIKE OPERATIONS Đây là các hệ thống nâng cao mà hiện tại trong dự án chưa áp dụng (Hình 6) [4-6]

J

Bảng 1 Độ sâu ngập tính toán và thực đo năm 2012 Bảng 2 Độ sâu ngập tính toán và thực đo năm 2013

F

Hình 2 Bản đồ ngập lụt tương ứng tuần suất 1% Hình 3 Bản đồ ngập lụt tương ứng tuần suất 5%

Hình 4 Bản đồ ngập lụt tương ứng tuần suất 10% Hình 5 Bản đồ ngập lụt tương ứng trận mưa 7/2008

F

Hình 6 Cấu trúc hệ thống MIKE OPERATIONS

Mục tiêu chính của MIKE OPERATIONS

là từ số liệu mưa dự báo được cập nhật tự động

hàng giờ, hệ thống sẽ tự động tính toán dựa trên

lõi mô hình MIKE FLOOD và đưa ra được kết

quả ngập lụt tương ứng giúp các dự báo viên có

thể đưa ra cảnh báo ngập lụt kịp thời, đồng thời

hệ thống cũng thiết lập tự động gửi email khi

ngập chạm mức báo động để các nhà quản lý

phối hợp các bên liên quan đưa ra những giải

pháp ứng phó kịp thời và hiệu quả

Mô hình MIKE FLOOD cũng đã được sử

dụng kết hợp số liệu mưa dự báo đưa ra một

bản tin cảnh báo úng ngập đối với ba trận mưa

lớn xảy ra tại Hà Nội trong tháng 5, tháng7 và

tháng 8 vừa qua

Dưới đây là kết quả quá trình thử nghiệm

cảnh báo ngập lụt 8 quận nội thành Hà Nội

cũng như hoạt động của hệ thống dự báo úng

ngập thời gian thực

a) Trận mưa ngày 25/05/2016

Ngày 25/05/2016 vừa qua, Hà Nội có trận

mưa lớn gây ngập úng nghiêm trọng nhiều nơi

trong thành phố, số liệu mưa thực đo tại các

trạm đo mưa tự động như sau:

Tại một số nơi lượng mưa 6h đo được tại là:

Vân Hồ 187,1mm; Cầu Giấy 277,8; Mễ Trì

235,5mm; Ngã Tư Sở 228,7mm; Xuân Đỉnh

196,9mm; Hồ Tây 168,5mm; Lương Định Của

193,6mm; Trúc Bạch 206,9mm; Nam Từ Liêm

214,1mm; Thanh Liệt 252mm; Hoàng Quốc

Việt 249mm và các nơi khác xấp xỉ 200mm

Dưới đây là kết quả mô phỏng úng ngập lưu

vực 8 quận nội thành Hà Nội và lưu vực sông

Kim Ngưu ứng với trận mưa lúc 2 giờ sáng

ngày 25/5/2016

Hình 7 Biểu đồ mưa tại các trạm tự động

8 quận nội thành Hà Nội

Hình 8 Bản đồ độ sâu ngập lớn nhất với mưa thực

đo 25/5/2016

Hình 9 Kết quả mô phỏng trận mưa 2h sáng

25/05/2016

Bảng 3 So sánh kết quả ngập tại một số điểm ngập

trận mưa ngày 25/05/2016

Điểm ngập

Giá trị ngập tính toán (m)

Giá trị ngập khảo sát (m)

Sai số (m)

Ngã tư

Trần Xuân

Soạn -

Hàng Bài

0,37 0,45 0,08

Ngã tư

Nguyễn Du

- Hàng Bài

0,11 0,16 0,05

283 Trần

Khát Chân 0,08 0,12 0,04

Kết quả trên cho thấy hệ thống cảnh báo

úng ngập lưu vực thử nghiệm cho kết quả khá

tốt Tuy nhiên, kết quả đánh giá mới chỉ mang

tính đại biểu tại một số điểm kiểm tra, để có thể

đánh giá một cách toàn diện mức độ chính xác và

đáng tin cậy để đưa vào tác nghiệp dự báo thì cần

tiến hành điều tra, thu thập số liệu ngập của trận

mưa cuối tháng 05/2016 trên toàn bộ 8 quận nội

thành Hà Nội và trên lưu vực Kim Ngưu

b) Trận mưa do ảnh hưởng cơn bão số 01

ngày 28/07/2016

Tổng hợp số liệu mưa dự báo từ nguồn dự

báo mưa trang web yr.no và dự báo mưa của

Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn trung

ương (TTDBKTTVTW) mưa dự báo ngày 28

tháng 07 năm 2016 tương đối đồng giá trị (tổng

lượng mưa dự báo theo yr.no là 293,3mm và

tổng mưa dự báo của TTDBKTTVTW là

khoảng 300mm)

Kết quả mô phỏng ngập lụt theo số liệu mưa

dự báo cho thấy độ sâu các điểm ngập chủ yếu từ

0,1m đến 0,3m xảy ra trên các tuyến đường

Nguyễn Trường Tộ, Đội Cấn (quận Ba Đình);

Láng Hạ, Thái Hà (quận Đống Đa); Định Công,

Vĩnh Hưng (quận Hoàng Mai); Quan Nhân, Vũ

Trọng Phụng, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Tuân,

Nguyễn Văn Trỗi, Trường Chinh, Phùng Khoang

(quận Thanh Xuân); Phạm Văn Đồng, Hoa Bằng,

khu chợ Nhà Xanh (quận Cầu Giấy) Thông tin

ngập lụt thực tế do Công ty trách nhiệm hữu hạn

một thành viên (TNHHMTV) Thoát nước Hà Nội

cung cấp cho thấy trận mưa gây ra do cơn bão số

1 gây ngập úng 16 vị trí sau: Phạm Văn Đồng (0,15m), Minh Khai (0,2m), Nguyễn Chính (0,35m), đường Vành đai 3 (0,1m), đường Hoàng Mai (0,25m), Phố Thanh Đàm (0,4m), trước SN

126 Vĩnh Hưng (0,35m), Trường Chinh (0,15m), Quan Nhân (0,2m), Ngã ba Vũ Trọng Phụng - Quan Nhân (0,1m), Phố Cự Lộc (0,2m), đường

Tố Hữu (0,15m), Phùng Khoang (0,15m), Triều Khúc (0,15m) Có thể nhận thấy độ sâu ngập lụt

mô phỏng dao động trong khoảng 0,1m - 0,3m, trong khi độ sâu ngập lụt thực tế dao động 0,15m

- 0,4m Vị trí tuyến đường ngập theo kết quả

mô phỏng chưa trùng khớp với thực tế, có những vị trí thực tế ngập sâu nhưng mô hình chưa chỉ ra được (như vị trí phố Thanh Đàm thực tế ngập 0,4m mà kết quả mô hình mô phỏng chưa chỉ ra được)

Hình 10 Bản đồ độ sâu ngập lớn nhất

với mưa dự báo

c) Trận mưa do ảnh hưởng cơn bão số 03

ngày 18-19/2016

Mưa dự báo ngày 18 và 19 tháng 08 năm

2016 theo trang web của yr.no với tổng lượng

mưa dự báo 164,3mm, trong đo mưa lớn tập

trung vào 16 giờ chiều đến 1 giờ sáng ngày

18/08/2016 và từ 3 giờ sáng đến 10 giờ sáng

ngày 19/08/2016 và lượng mưa dự báo của

TTDBKTTVTW là từ 150 - 200mm Dưới đây

là kết quả mô phỏng ngập lụt 8 quận nội thành

Hà Nội với tổng lượng mưa dự báo 170mm

Kết quả bản đồ ngập 08 quận từ mô hình

MIKE URBAN cho thấy nhiều nơi trong 8 quận

bị úng ngập mức 0,01m - 0,05m, tập trung chủ

yếu các tuyền đường khu vực quận Hai Bà

Trưng, Đống Đa (Trần Quý Cáp, Nguyễn

Khuyến, Khâm Thiên, Cửa Nam …) Ngập

0,1m - 0,5m có thể thấy xuất hiện ở khu vực:

phố Hào Nam, Đội Cấn, Linh Lang, Núi Trúc,

một số tuyến đường khu vực quận Cầu Giấy,

Phạm Tuấn Tài, Trần Cung, Thái Hà, Đông

Tác, Giáp Bát, Hoàng Mai, Phạm Văn Đồng,

Minh Khai, Tân Mai, Hoàng Mai, các ngõ nhỏ

đoạn Hoàng Hoa Thám, Quan Nhân…) Ngập

0,5m - 1 m: Thụy Khuê, Phùng Khoan, Triều

Khúc, Kim Giang, Vũ Trọng Phụng, phố Hoa

Bằng…

Hình 11 Bản đồ độ sâu ngập lớn nhất

với mưa dự báo

Thông tin do Công ty TNHHMTV cấp thoát nước Hà Nội cho thấy đợt mưa do bão gây ra tại Hà Nội gây 67 điểm úng ngập với độ sâu ngập dao động từ 0,1m đến 0,5m (một số vị trí ngập sâu như số nhà 343 phố Đội Cấn; cổng chợ đường Phan Văn Trường; số nhà 59 Nguyễn Chính đến ngã ba Nguyễn Chính - Tân Mai; phố Thanh Đàm - dốc Thương Binh) Kết quả mô phỏng từ mô hình cũng cho các điểm úng ngập với độ sâu ngập từ 0,1m đến 0,5m với các vị trí úng ngập tương đối trùng với vị trí ngập lụt xảy ra trong thực tế Tuy nhiên độ sâu ngập lụt tại các vị trí mô phỏng theo mô hình không chính xác được như xảy ra trong thực tế

4 Những tồn tại trong công tác thử nghiệm cảnh báo úng ngập cho nội thành Hà Nội thời gian qua và hướng khắc phục trong thời gian tới

4.1 Những tồn tại trong công tác thử nghiệm cảnh báo úng ngập cho nội thành Hà Nội thời gian qua

Các thông tin về dự báo mưa còn rất hạn chế, kết quả xây dựng bản đố ứng ngập 8 quận nội thành Hà Nội thử nghiệm trong báo cáo mới dựa vào dự báo mưa định lượng của một vài trung tâm dự báo trên thế giới mà chưa nhận được dự báo lượng mưa của TTDBKTTVTW Các bản tin dự báo định lượng mưa qua theo dõi không sát với thực tế, hơn nữa chủ yếu là mưa dự báo thời đoạn 03 giờ hoặc 06 giờ, trong khi mô hình cần mưa 1 giờ

Thông tin về mạng lưới thoát nước Hà Nội, đặc biệt là hệ thống cống ngầm còn rất hạn chế

và chưa chi tiết Ngoài ra, hệ thống mạng lưới thoát nước Hà Nội còn liên tục được sửa chữa, thay đổi dẫn đến số liệu trong mô hình cần cập nhật liên tục để phù hợp với số liệu thực tế của

hệ thống thoát nước Hà Nội

Mạng lưới trạm quan trắc mưa và mực nước

tự động khu vực nội thành còn thưa và việc thu nhận số liệu đôi khi chưa thật ổn định

4.2 Hướng khắc phục những tồn tại trong công

tác thử nghiệm cảnh báo úng ngập cho nội

thành Hà Nội trong thời gian tới

Tiến hành thống kê, tổng hợp, xây dựng cơ

sở dữ liệu các trận mưa điển hình (cả về lượng

và dạng phân phối) có thể xảy ra trong các

tháng mùa mưa để thuận lợi và nâng cao độ

chính xác của việc chọn dạng phân phối mưa

đưa vào mô hình mô phỏng

Phối hợp chặt chẽ với Công ty TNHHMTV

Thoát nước Hà Nội để bổ sung, nâng cao độ

chính xác của các thông tin về mạng lưới thoát

nước Hà Nội, mạng lưới trạm quan trắc mưa và

mực nước tự động khu vực nội thành để có thể

hiệu chỉnh, cập nhật sai số trong quá trình cảnh

báo ngập lụt

Nghiên cứu xây dựng một phần mềm điều

khiển quá trình cảnh báo úng ngập (đặc biệt là

khâu thu nhận thông tin từ các trạm quan trắc tự động, cập nhật sai số, chạy lại mô hình) đề giảm thời gian xử lý số liệu và thuận tiện cho các dự báo viên

Tài liệu tham khảo

[1] Sở giao thông công chính (2015), Báo cáo dự án thoát nước Thành phố Hà Nội (giai đoạn 1), UBND Thành phố Hà Nội

[2] DHI (2014), MIKE FLOOD User Guide [3] Sở TNMT Hà Nội (2013), Báo cáo tổng hợp kết quả dự án xây dựng bản đồ nguy cơ ngập lụt Hà Nội có xét đến tác động của biến đổi khí hậu, Hà Nội

[4] DHI (2014), MIKE URBAN Collection System [5] DHI (2014), MIKE URBAN Model Manager [6] DHI (2014), MIKE OPERATIONS User Guide

Using MIKE FLOOD to Establish Flood Risk Map

and Flood Early Warning System for Kim Nguu River

and Eight Inner Districts of Hanoi City

Nguyen Kien Dung, Quach Thi Thanh Tuyet

Technology Application and Training Center for Hydro-meteorology and Environment

Abstract:In recent years, the process of urbanization in Hanoi has been increased but the drainage system has not been renovated On the other hand, due to the impact of climate change, occurrence of heavy rains that caused severe flood and inundation Experience from many advanced countries in the world show that the flood prevention for cities is not effective if the drainage system are not improved and upgraded, and the flood early warning system is not established This paper briefly introduced the results of MIKE FLOOD application for flood mapping and flood early warning system for Kim Nguu River Basin and eight inner districts of Hanoi City

Keywords: MIKE FLOOD, flood, inundation